Giải thích về ngũ hành (năm hành: năm loại khí cơ bản tạo nên và vận hành vạn vật), thiên thứ bảy
Sách "Bạch hổ thông" (sách ghi lại cuộc bàn luận kinh điển ở điện Bạch Hổ thời Hán) nói: Ngũ hành là Thủy (nước), Hỏa (lửa), Mộc (cây), Kim (kim loại), Thổ (đất). Nói năm hành sinh ra nhau, tức là nghĩa thay trời mà vận hành khí. Đất vâng theo trời, như vợ thờ chồng, bề tôi thờ vua.
Thủy: Trời lấy số một sinh ra Thủy ở phương bắc. Phương bắc là âm khí, ở dưới hoàng tuyền (suối vàng, tức mạch nước sâu dưới lòng đất), gánh việc nuôi dưỡng muôn vật. Chữ "thủy" có nghĩa là "chuẩn" (mặt bằng làm mực). Hứa Thận (tác giả sách "Thuyết văn giải tự" thời Hán) nói: Thủy là chuẩn, là bằng phẳng.
Hỏa: Trời lấy số hai sinh ra Hỏa ở phương nam. Phương nam là dương, ở trên; muôn vật rủ cành. Chữ "hỏa" có nghĩa là mềm theo, là biến hóa: dương nắm việc thì muôn vật biến hóa. Hứa Thận (nguyên văn chép là "Hứa Trấn") nói: Hỏa là cháy rực, bốc lên trên.
Mộc: Trời lấy số ba sinh ra Mộc ở phương đông. Phương đông là nơi dương khí bắt đầu động, muôn vật bắt đầu sinh. Chữ "mộc" có nghĩa là chạm: dương khí chạm vào vật mà vật sinh ra. Hứa Thận (nguyên văn chép là "Hứa Điền") nói: Mộc là đội lên, tức đội đất mà mọc.
Kim: Trời lấy số bốn sinh ra Kim ở phương tây. Phương tây là nơi âm bắt đầu nổi lên, muôn vật bị ngăn dừng. Chữ "kim" có nghĩa là ngăn cấm. Hứa Thận nói: Kim là cấm, là sự ngăn cấm việc tiến lui.
Thổ: Trời lấy số năm sinh ra Thổ ở trung ương. Trung ương chủ việc nhả ra và ngậm vào muôn vật. Chữ "thổ" có nghĩa là nhả ra. Thổ lớn nhất, bao chứa muôn vật: vật sắp sinh thì từ đó ra, vật sắp chết thì về đó, không chê trong hay đục.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video