Ẩm soạn phục thực tiên (tập ghi chép về món ăn, thức uống và phép phục thực — ăn uống, dùng thuốc lâu dài để dưỡng sinh) — Quyển hạ
Loại đồ ngọt (năm mươi tám món)
Cách thắng nước đường (đường lỗ: nước đường nấu sệt, dùng làm nền cho các món ngọt). Phàm làm đồ ngọt, trước hết phải thắng nước đường; đây là phương bí truyền của nội phủ (nhà bếp trong cung vua).
Đường trắng mười cân (cân: đơn vị cân thời xưa, khoảng 600 gam) (nhiều ít tùy ý, nay lấy mười cân làm chuẩn). Dùng bếp lò di động đặt chảo lớn. Trước hết cho vào chảo hai muôi rưỡi nước lạnh; nếu muôi nhỏ mà đường nhiều thì liệu chừng thêm nước. Dùng bồ cào gỗ khuấy cho đường tan, đun lửa nhỏ cho sôi một dạo, rồi lấy sữa bò pha riêng với hai muôi nước mà rưới từng chút vào. Nếu không có sữa bò thì lòng trắng trứng gà pha nước cũng được.
Hễ sôi trào lên là rưới vào, rồi rút củi tắt lửa, đậy vung ủ chừng thời gian ăn xong một bữa cơm. Mở vung ra, đốt lửa ở một bên bếp, đợi bên ấy sôi, hễ sôi là rưới. Sôi mấy lần thì cứ rưới như thế, cặn bẩn và bọt trong đường sẽ dồn sang một bên, lấy muôi thủng vớt bọt bẩn ra. Bọt sôi ở mép chảo lại sợ bị cháy, nên lấy chổi nhúng thứ nước đã pha lúc trước mà quét luôn tay. Lần thứ hai, bọt bẩn sôi lên dồn về một bên, lại lấy muôi thủng vớt ra. Lần thứ ba dùng lửa mạnh, rưới nước lã vào chỗ đang sôi, bọt và sữa bò sẽ sôi dồn tụ về một bên.
Chừng một bữa cơm, vớt bọt cho thật sạch, bọt đen hết, thấy nổi hoa trắng mới được. Lấy vải bông sạch lọc rồi cho vào bình. Mọi đồ dùng đều phải sạch, sợ dính dầu mỡ, không sạch. Cho nên phàm làm đồ ngọt, nếu dùng đường đen thì trước hết, không kể nhiều ít, cho vào chảo nấu sôi mạnh, lấy vải gai mịn lọc qua mới dùng được. Đường cát trắng thì phải phơi khô trước mới được.
Cách rang bột mì
Bột mì trắng phải rây kỹ ba lần, cho vào chảo lớn, dùng bồ cào gỗ rang thật chín, đem lên bàn, dùng chày lăn cán nghiền cho mịn, rây thêm một lần nữa mới tốt để làm đồ ngọt. Phàm dùng bơ (tô du: chất béo lấy từ sữa), phải là bơ mới; nếu đã cũ thì không dùng được.
Cách làm bánh hạt thông
Bánh hạt thông, tính một mẻ: bơ sáu lạng (lạng: một phần mười sáu cân, khoảng 37 gam), nước đường trắng sáu lạng, bột mì một cân. Trước đun chảy bơ, để ấm cho vào hộp sành, đổ nước đường vào xoa cho đều. Kế đó cho bột mì vào trộn, nhào xoa cho đều mịn, đặt lên bàn cán phẳng, dùng vòng đồng ấn thành bánh, trên mặt cắm nhân hạt thông, cho vào khay nướng khô mà dùng.
Cách trộn bột với dầu
Không kể cân lạng, dùng chảo nhỏ, nước đường dùng hai muôi. Bơ nhiều ít tùy ý, cho vào chảo nhỏ đun, lấy vải mịn lọc sạch, rồi cho dần bột sống vào, không loãng không đặc, dùng bồ cào nhỏ rang đến khi bột chín mới được. Trước hết thắng nước đường đến khi kéo được sợi — lấy que nhúng nhấc lên xem — liệu chừng đổ vào chảo bột dầu, đánh đều, nhấc chảo, nhân lúc nóng đổ ra thớt, cán mỏng, cắt thành miếng hình mắt voi (hình thoi).
Cách làm hải la can hạt thông (hải la can: tên một loại kẹo) (nhân óc chó, nhân hạt dưa cũng dùng được như vậy)
Nước đường cho vào chảo nhỏ, thắng chừng một bữa cơm, khuấy cho nguội, cho dần bột rang vào, sau cho nhân hạt thông đã băm vụn, khuấy đều. Trên thớt quét bơ, đổ ra thớt cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi. Phàm cắt miếng, phải nhân lúc còn ấm mà cắt; nếu nguội cứng thì khó cắt, sợ vỡ vụn.
Cách làm bạch nhuận (kẹo trắng)
Nước đường thêm chút bơ cùng thắng, cho dần bột rang vào, khuấy đều, đổ lên thớt cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi. Nếu dùng vòng đồng ấn thành bánh thì gọi là bánh cam lộ.
Cách làm bánh tuyết hoa tô (bánh xốp hoa tuyết)
Bơ cho vào chảo nhỏ đun chảy rồi lọc, cho dần bột rang vào, khuấy đều, không loãng không đặc, nhấc chảo khỏi lửa, rắc đường trắng tán bột vào bột rang, khuấy đều trộn thành một khối, đổ lên thớt cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi.
Cách làm sam thập ma (kẹo vừng)
Nước đường cho vào chảo nhỏ thắng đến khi kéo được sợi. Trước đó lấy vừng bóc vỏ phơi khô, hoặc rang hơi khô, nghiền thành bột, cho dần vào đường, khuấy đều trộn thành một khối, không loãng không đặc. Trên thớt trước rắc bột vừng cho khỏi dính, nhân lúc nóng đổ lên mặt thớt, trên mặt lại rắc bột vừng cho khỏi dính. Dùng chày lăn cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi.
Cách làm hoàng nhuận (kẹo vàng)
Cách làm ở nhà cũng vậy. Đường đen lọc rồi, cùng nước đường thắng chung, thêm chút mật ong; thắng xong để nguội, cho dần bột rang vào. Trên thớt vẫn quét bơ, cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi.
Cách làm kẹo bạc hà cắt miếng
Bạc hà phơi khô, nghiền thành bột mịn. Cho nước đường vào chảo nhỏ thắng đến khi kéo được sợi, trước cho một ít bột rang, sau cho bột bạc hà, trộn thành một khối. Trên thớt trước rắc bột bạc hà, nhân lúc nóng đổ lên thớt, trên mặt lại rắc bột bạc hà, cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi.
Cách làm "nhất oa ti" (kẹo sợi cuộn ổ) (dùng một tấm đá mịn, quét dầu vừng đã đun chín, lại chuẩn bị sẵn bột rang rây sạch)
Nước đường cho vào chảo thắng đến mức sợi già, đổ lên tấm đá. Dùng hai con dao, lượn vòng quanh mà hớt lật lên, đợi nguội, sắp đặc lại thì dùng tay nhào, kéo cho dài, gập đôi làm một; càng kéo càng trắng. Nếu nguội cứng thì hơ trên lửa. Kéo đến mấy chục lần, cuộn thành vòng đôi.
Đặt lên thớt thì rắc bột rang lên, hai người đứng đối diện mà kéo, thuận tay đổ bột rang lên, kéo mấy chục lần thành sợi mảnh, rồi lấy dao cắt đứt chia ra, cuộn thành từng ổ nhỏ. Khi kéo đường trên thớt, gập lại thành vòng, kéo ra lại gập thành vòng, như thế mấy chục lượt thì thành sợi mảnh.
Cách làm tô nhi ấn (bánh in chiên bơ)
Dùng bột mì sống trộn bột đậu, dùng tay cán thành thỏi to bằng đầu đũa, cắt mỗi đoạn dài hai phân (phân: một phần mười tấc, khoảng 3 mi-li-mét), từng cái dùng lược nhỏ vuốt in hoa răng lược rồi gom lại. Chiên chín trong chảo bơ, vớt ra bằng muôi thủng, nhân lúc nóng rắc bột đường cát trắng mịn mà trộn.
Cách làm bỏng kiều mạch
Trước rang kiều mạch (một loại hạt ba cạnh, còn gọi mạch ba góc) cho nổ bung thành bỏng. Liệu nhiều ít, lấy nước đường thêm chút mật ong cùng cho vào chảo, đừng khuấy, thắng đến khi có sợi, hơi già hơn một chút, rồi cho dần bỏng kiều mạch vào chảo, khuấy đều, đừng để loãng. Trên thớt rải bỏng kiều mạch cho khỏi dính, đổ hỗn hợp đường và bỏng trong chảo ra thớt, cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi.
Cách làm dương tủy (món "tủy dê", tức chè sữa)
Dùng nửa bình sữa dê hoặc sữa bò, pha nửa chén nước, cho ba nhúm bột mì, lọc rồi cho vào nồi, đun lửa thật nhỏ, đợi sôi thì cho dần đường cát trắng vào, đường phèn tán bột cũng được. Sau đó dùng lửa mạnh, lấy bồ cào gỗ đánh một lúc, thấy chín rồi thì lọc lại cho vào ấm, rót ra bát mà dâng dùng.
Cách làm hắc nhuận (kẹo đen)
Đường đen nấu rồi lọc sạch, trộn với nước đường mỗi thứ một nửa, cho vào chảo thắng chừng một bữa cơm. Cho nửa bát bơ vào cùng thắng một hồi, cho dần bột rang, thêm chút bột hoa tiêu (hạt tiêu đất Thục, vị cay tê), trộn thành một khối, đổ lên thớt cán mỏng, cắt thành miếng hình thoi.
Cách làm sái bột nễ (tên một loại kẹo)
Dùng cách thắng "ma cổ liệu" (?) mà thắng thành, nhưng không dùng hạt óc chó. Múc lên thớt, dàn ra, lấy bột gạo nếp vây quanh, dùng vòng đồng ấn, tức là sái bột nễ. Nếu cắt hình thoi thì gọi là kẹo đường trắng miếng.
Cách làm bánh tiêu muối
Bột mì hai cân, dầu vừng nửa cân, muối nửa lạng, vỏ hoa tiêu loại tốt một lạng, hồi hương nửa lạng. Lấy tỉ lệ chia ba phần làm chuẩn: một phần chỉ dùng dầu, tiêu, muối, hồi hương trộn với bột làm nhân; cho thêm vừng giã dập thì càng tốt. Mỗi bánh kẹp một miếng nhân, nắn mỏng cho vào lò. Lại một cách: dùng nước nóng và dầu mỗi thứ một nửa để nhồi vỏ, bên trong dùng đường với vừng vụn và dầu làm nhân.
Cách làm bánh bơ
Bơ bốn lạng, mật một lạng, bột mì một cân, nhào thành khối, cho vào khuôn in thành bánh rồi đưa lên lò. Dùng mỡ lợn cũng được; mật dùng hai lạng thì càng hay.
Cách làm bánh phong tiêu (bánh "gió thổi tan", rất xốp)
Dùng hai thăng gạo nếp (thăng: đơn vị đo dung tích, khoảng 1 lít), giã thật mịn làm bột, chia làm bốn phần: một phần làm bột áo (bột rắc chống dính), một phần trộn nước nặn bánh, luộc chín rồi trộn với hai phần còn lại. Bột một chén nhỏ, mật nửa chén, hai miếng bã rượu đang lên men, mạch nha trắng chưng cho chảy ra, cùng với bột bánh cán thành vỏ mỏng như vỏ bánh xuân (bánh tráng mỏng để cuốn), rách cũng không sao. Đặt lên chảo phẳng sấy qua, đừng để cháy, treo chỗ đầu gió.
Khi dùng, tùy nhiều ít cho vào mỡ lợn chiên, lúc chiên dùng đũa đảo. Riêng lấy đường trắng trộn với bột rang cho vừa, chà qua vải gai sống cho mịn, rắc lên bánh.
Lại một cách: chỉ dùng một ít bột chín mịn cùng nấu, cán kéo dàn trên nia, phơi đến thật khô. Cứ một đấu bột (đấu: mười thăng), dùng mười hai lạng bột khoai sọ. Cách này giản tiện mà hay.
Cách làm bánh dầu nhân thịt
Bột mì một cân, dầu chín một lạng, mỡ dê, mỡ lợn mỗi thứ một lạng, thái nhỏ như hạt đậu đỏ. Hai chén rượu, trộn nhào với bột, chia làm mười khối, cán ra, bọc thịt nạc, cho vào lò nướng chín.
Cách làm bánh dầu chay
Bột mì một cân, dầu vừng nguyên chất một lạng, nhào thành khối, tùy ý thêm nhân đường cát, in khuôn cho ra hoa văn, nướng chín trong lò.
Cách làm bánh tuyết hoa
Dùng bột mì trắng như tuyết loại rây đầu thật kỹ, hấp chín cho thật trắng. Cứ một cân bột dùng sáu lạng mỡ lợn, nửa cân dầu vừng. Thái mỡ lợn thành miếng vuông như con xúc xắc, thêm chút nước, thắng chảy trong chảo, đừng đợi ra hết mỡ, thấy tóp vàng thì vớt dần ra; chưa hết lại thắng, lại vớt. Như thế thì mỡ trắng, đem trộn với bột làm bánh. Đáy chảo nướng hơi rải chút tro rơm, trên lót một lớp giấy, đặt bánh lên mà nướng.
Cách làm bánh khoai sọ
Củ khoai sọ sống giã nát, trộn bột gạo nếp làm bánh, rán dầu. Kẹp nhân đậu đỏ ngọt bên trong cũng được; hoặc dùng tiêu, muối, đường trộn với hạt óc chó, vỏ cam thái sợi đều được.
Cách làm bánh hẹ
Thịt lợn có mỡ băm thành thịt vụn, xào dầu nửa chín. Hẹ để sống, thái nhỏ; mỡ dê băm nát; cùng hoa tiêu, sa nhân (hạt của cây sa nhân, vị cay thơm, dùng làm gia vị và làm thuốc), tương trộn đều. Cán hai cái bánh mỏng, kẹp nhân vào giữa mà nướng. Rau tề thái cũng làm theo cách ấy.
Cách làm bánh nướng bơ trắng
Bột một cân, dầu hai lạng, dùng bã rượu tốt làm men, đợi bột nở thật đầy thì dùng, nhào cho đến khi giống như kẹo vừng. Làm như cách trước: mỗi cân bột dùng hai lạng đường, làm được mười sáu cái, đem nướng.
Cách làm bánh hoàng tinh (hoàng tinh: thân rễ của cây hoàng tinh, vị thuốc bổ)
Dùng hoàng tinh đã hấp chín, bỏ vỏ và rễ con, trộn với đậu nành rang chín bỏ vỏ, giã thành bột, thêm nước đường trắng nhào thành viên, làm bánh mà ăn, vị rất thanh.
Cách làm bánh cuốn rán
Vỏ bánh giống bánh mỏng. Nhân dùng thịt lợn hai cân, mỡ lợn một cân, hoặc thịt gà cũng được, đại khái như nhân bánh bao, phải dùng nhiều hành trắng hoặc măng khô các loại. Cho nhân vào bánh, cuốn thành một thỏi, hai đầu lấy hồ bột dán lại, rán ngập dầu cho vàng đỏ giòn, hoặc chỉ nướng chín, ăn với giấm năm vị cay. Nhân chay cũng làm theo cách ấy.
Cách làm đường phỉ (bánh hình hạt phỉ bọc đường)
Bột mì cho men, đợi nở, lấy nước sôi nhào thành khối, cắt thành hình hạt phỉ (hạt của cây phỉ, hình bầu dục). Chiên qua dầu thật sôi, vớt ra, lăn bọc trong đường trộn bột. Đường để bọc thì trộn với bột, mỗi thứ một nửa, cho thành khối.
Cách làm bánh thịt
Mỗi cân bột dùng sáu lạng dầu. Nhân giống như nhân bánh cuốn rán, nướng trong khay, lấy mạch nha nấu cho lên màu mà quét mặt bánh.
Cách làm bánh kẹp nhân rán dầu (?)
Bột nhào thành khối, gói nhân làm bánh kẹp, rán dầu cho chín. Nhân làm như cách làm bánh thịt.
Cách làm bánh sốt vừng
Một con ngỗng béo, luộc chín bỏ xương, phần nạc phần mỡ đều thái thành sợi. Dùng hẹ chần chín, gừng sống thái sợi, củ niễng thái sợi, mộc nhĩ chần qua thái sợi, măng khô thái sợi, mỗi thứ bày một bát. Sốt vừng hấp chín cùng nước luộc ngỗng, đun sôi nóng rưới lên bánh. Bánh giống bánh xuân nhưng hơi dày và nhỏ hơn; mỗi cái cuốn các món trên mà ăn.
Cách làm bánh ngũ hương (bánh năm vị thơm)
Gạo nếp trắng hạng nhất trộn gạo tẻ theo tỉ lệ hai phần với sáu phần (?); khiếm thực khô (hạt súng phơi khô, vị thuốc bổ tỳ) một phần; nhân sâm, bạch truật (thân rễ cây truật, vị thuốc bổ tỳ vị), phục linh (một loại nấm mọc bám rễ thông, vị thuốc lợi tiểu, bổ tỳ), sa nhân tổng cộng một phần. Xay thật mịn, rây qua, dùng nước sôi hòa đường cát trắng trộn đều, cho lên chõ hấp. (Cứ một đấu bột thêm khiếm thực bốn lạng, bạch truật hai lạng, phục linh hai lạng, nhân sâm một lạng, sa nhân một tiền (tiền: một phần mười lạng, khoảng 3,7 gam), cùng tán thành bột mịn, trộn vào, thêm một thăng đường trắng.)
Cách làm bánh tùng cao (bánh xốp)
Gạo tẻ cũ một đấu, đường cát ba cân. Gạo vo thật sạch, sấy khô, trộn đường, rưới nước, cho vào cối giã nát. Trong đó để lại hai phần gạo trộn vào mà giã, rây sạch phần thô. Hoặc trộn mật, hoặc chỉ dùng bột thuần, thì phải nhặt bỏ hạt gạo đen. Phàm hấp bánh phải đợi nước sôi rồi mới rắc bột lên dần dần, phải làm sao cho hơi nước bốc thẳng lên, không được thoát ra ngoài, không được nghẽn giữa chừng. Vải lót chõ nên thưa, hoặc trải rơm trong chõ.
Cách làm bánh lá gói hấp
Gạo nếp hấp cho mềm chín, trộn đều với đường, dùng lá nhược (lá một loại tre rừng to bản, dùng gói bánh) gói thành bánh hình góc nhỏ rồi hấp lại.
Cách dùng "hương đầu" (chất tạo mùi thơm cho bánh kẹo)
Đường cát một cân; tỏi ba củ, củ lớn thì bổ ba; hành trắng còn rễ bảy cọng; gừng sống bảy lát; xạ hương (chất thơm lấy từ túi xạ của hươu xạ) một viên to bằng hạt đậu. Đặt các thứ ấy dưới đáy bình, sau đặt đường lên trên. Trước lấy lá nhược hoa buộc miệng bình, sau lấy giấy dầu bịt kín, nấu cách thủy trọn một ngày đêm, để cả năm không hỏng. Khi dùng, lấy ra một chút là thơm.
Cách nấu sa đoàn (bánh trôi nhân đậu)
Đường cát cho đậu đỏ hoặc đậu xanh vào nấu thành một khối. Bên ngoài lấy bột nếp sống bọc thành viên to mà hấp, hoặc luộc trong nước sôi cũng được.
Cách làm bánh tông (bánh ú gói lá)
Dùng gạo nếp vo sạch, kẹp táo, hạt dẻ, hồng khô, bạch quả, đậu đỏ, lấy lá niễng hoặc lá nhược gói lại. Một cách khác: lấy lá ngải ngâm nước mà gói, gọi là bánh tông thơm ngải. Phàm luộc bánh tông, tất phải dùng nước tro rơm lọc mà luộc; cũng có người cho một chút vôi vào luộc, là muốn cho lá gói xanh và thơm.
Cách làm ngọc quán phế (món "phổi rót ngọc", một món chay)
Bột đậu loại tốt, bánh dầu, vừng, hạt thông, hạt óc chó, hồi hương, sáu thứ trộn đều cuộn thành cuộn, cho vào chõ hấp chín, cắt thành miếng, ăn rất ngon. Không dùng dầu mà cho bột các thứ hoặc bột mì cùng trộn hấp cũng hay.
Cách làm mì thịt băm
Thịt lợn non, bỏ gân, da, xương, nạc mỡ mỗi thứ một nửa, thái thành miếng vuông như con xúc xắc. Liệu chừng nước và rượu, nấu nửa chín, lấy mỡ lá nghiền thành cao, trộn tương đổ vào. Kế đó cho tiêu thơm, sa nhân, nêm cho vừa vị. Nước và rượu để nấu không được nhiều. Thịt thì cho phần mỡ vào trước; sau đó cho hành trắng, không được lẫn lá xanh. Lúc sắp nhấc nồi, pha bột đậu xanh làm hồ sệt cho vào.
Cách làm hoành thánh
Bột mì một cân (?), muối ba tiền, nhào như bột làm mì sợi "lạc sách" (?). Lại luôn tay thêm nước nhào thành khối, để một lát rồi nhồi trăm lần, ngắt thành miếng nhỏ, cán ra, lấy bột đậu xanh làm bột áo; bốn mép phải mỏng, cho nhân vào thì vỏ chắc. Mỡ không được để dính vào thịt nạc; dùng "mộ bạch" (?) xào dầu cho chín trước thì không có mùi hôi tanh.
Hoa tiêu, bột gừng, hạnh nhân, sa nhân, tương nêm cho vừa; càng hợp nếu thêm măng, rau, củ cải chiên qua các loại, hoặc thịt tôm, thịt cua, hoa tử đằng, các loại thịt cá thì càng ngon. Lúc thả vào nồi luộc, trước hết khuấy nước, đặt một tấm vỉ tre (?) vào trong nước; khi sôi thì luôn tay rưới nước lạnh, để nước thường sôi lăn tăn như cá đớp bọt, thì hoành thánh không vỡ, vỏ chắc mà trơn.
Cách làm mì thủy hoạt (mì trơn ngâm nước)
Dùng bột mì thật trắng, nhào thành khối, một cân chia làm mười mấy miếng, ngâm trong nước, đợi bột nở thật đầy đủ thì từng miếng kéo giật thả vào nước sôi luộc chín. Kéo được rộng và mỏng mới ngon. Dùng sốt vừng, sốt hạnh nhân, măng khô mặn, dưa tương, cà ngâm bã rượu, gừng, hẹ muối, dưa chuột thái sợi làm đồ rắc lên mì. Hoặc thêm thịt rán càng ngon.
Cách làm bánh đáo khẩu tô (bánh vào miệng là tan)
Dùng bơ mười lạng, đường trắng bảy lạng, bột mì một cân. Đun chảy bơ đổ vào chậu, cho đường trắng vào trộn đều, dùng tay nhào xoa nửa canh giờ (canh giờ: một giờ thời xưa, bằng hai tiếng đồng hồ; nửa canh giờ chừng một tiếng), rồi cho bột vào trộn thành một khối cho đều. Cán thành thỏi dài, chia ra làm bánh nướng nhỏ, đặt trên khay lò nướng lửa thật nhỏ cho chín mà ăn.
Cách làm bánh sương hồng thanh cách (bánh sương hồng làm mát vùng ngực)
Dùng sương hồng (lớp phấn trắng đọng trên quả hồng khô, vị thuốc mát) hai cân bốn lạng, vỏ quýt nửa cân, cát cánh (rễ cây cát cánh, vị thuốc trị ho, tiêu đờm) bốn lạng, bạc hà sáu lạng, cát căn khô (rễ sắn dây phơi khô) hai lạng, phòng phong (rễ cây phòng phong, vị thuốc trừ phong) bốn lạng, phiến não (băng phiến, tinh thể long não) một tiền, cùng tán thành bột. Trộn với cao cam thảo, in thành bánh mà ăn. Một phương khác: thêm một lạng bách dược tiễn (chế phẩm lên men từ ngũ bội tử, vị thuốc chua chát, trị ho, sinh tân dịch) đất Xuyên.
Cách làm bánh kê tô
Thịt bạch mai (mơ muối phơi trắng) mười lạng, mạch môn đông (rễ củ cây mạch môn, vị thuốc nhuận phổi) sáu lạng, đường trắng một cân, tía tô sáu lạng, bách dược tiễn bốn lạng, nhân sâm hai lạng, ô mai (mơ hun khói đen) hai lạng, lá bạc hà bốn lạng, cùng tán thành bột. Trộn đều với cao cam thảo, làm bánh hoặc làm viên, bên ngoài lăn đường trắng làm áo.
Cách làm viên mơ tía tô
Thịt ô mai hai lạng, cát căn khô sáu tiền, đàn hương (gỗ cây đàn, mùi thơm) một tiền, lá tía tô ba tiền, muối rang một tiền, đường trắng một cân.
Các vị trên tán thành bột. Nghiền thịt ô mai nhuyễn như bùn rồi trộn với bột thuốc, làm thành viên nhỏ mà dùng.
Cách làm thủy minh giác nhi (bánh gối vỏ trong)
Bột mì một cân, rắc dần vào nước sôi, khuấy không ngớt tay cho thành hồ đặc, chia làm mười hai mươi khối, ngâm nước lạnh đến khi trắng như tuyết, đặt lên bàn ép cho ra nước. Cho bột đậu với lượng bằng nhau, nhào làm vỏ mỏng, bên trong cho đường và quả làm nhân. Hấp lồng mà ăn, rất ngon.
Cách làm đậu phụ anh túc
Hạt anh túc với nước nghiền mịn, trước lọc qua vải, sau lọc qua lụa cho hết vỏ, cho vào nước như sữa đậu nành, cho vào nồi đun sôi, cho bột đậu xanh vào khuấy thành đậu phụ. Cứ hai phần hạt anh túc thì một phần bột đậu. Vừng cũng làm theo cách ấy.
Mì căn muối chua (mì căn: chất gân lấy từ bột mì)
Mì căn thái sợi nhỏ một cân, nhuộm bột hồng khúc (men gạo đỏ), các thứ gia vị một thăng; măng khô, cà rốt, hành trắng đều thái sợi; vừng chín, hoa tiêu hai tiền; sa nhân, thì là, hồi hương mỗi thứ nửa tiền; muối một ít; dầu vừng đã đun chín ba lạng; trộn đều mà dùng. Trộn các thứ rồi cho vào chảo dầu xào làm món ăn kèm cũng được.
Mì căn rán
Phôi mì căn đưa lên lồng, không đè đá, hấp chín, thái miếng lớn. Cho các thứ gia vị, rượu, tương, nấu cho thấm rồi phơi khô, rán ngập dầu trong chảo mà dùng.
Bánh thần tiên phú quý
Dùng bạch truật một cân, xương bồ (thân rễ cây thủy xương bồ, vị thuốc thơm) một cân, ngâm nước vo gạo, cạo bỏ vỏ đen, thái lát. Thêm một cục vôi nhỏ cùng nấu, bỏ nước đắng, phơi khô. Thêm bốn cân hoài sơn (củ mài), cùng tán thành bột, trộn với bột mì lượng bằng nhau, làm bánh hấp ăn. Hoặc thêm đường trắng cùng trộn, cán làm bánh mỏng, hấp hay nướng đều được. Tự có hương thơm thanh khiết ngoài cõi tục, mà phú quý.
Cách làm bơ
Dùng sữa bò cho vào nồi đun sôi một hai dạo, đổ vào chậu. Đợi nguội hẳn, mặt trên kết thành váng sữa. Đem váng sữa cho vào nồi đun cho ra dầu, bỏ bã, đổ vào bát, tức là bơ.
Cách làm bánh nướng trơn
Bánh nướng: mỗi cân bột cho một lạng rưỡi dầu, một tiền muối rang, nhào với nước lạnh, dùng chày lăn cán ra, đặt lên chảo gang dẹt nướng cho cứng, rồi nướng chín trong lửa nhỏ mà dùng, rất giòn ngon.
Cách làm bánh nướng hai lần lò
Nhân óc chó đã bóc vỏ lụa một cân, băm nhỏ, cho một cân mật. Lấy một cân bánh bơ nướng lò tán vụn, trộn đều, nắn thành viên nhỏ. Lại dùng bột bánh bơ bọc ngoài, làm thành bánh, cho vào lò nướng chín.
Cách làm bánh đường mỏng giòn
Đường trắng một cân bốn lạng, dầu trong một cân bốn lạng, nước hai bát, bột mì năm cân, thêm bơ, tiêu, muối, một ít nước, nhào thành khối, cán mỏng, to như miệng chén rượu. Trên mặt rắc đều vừng đã bóc vỏ, cho vào lò nướng chín, ăn thơm giòn.
Cách làm tô hoàng độc (khoai sọ chiên giòn)
Khoai sọ chín thái lát; lấy hạnh nhân, hạt phỉ tán bột, trộn với bột mì và tương, nhúng lát khoai vào, cho vào chảo dầu chiên mà ăn, thơm ngon vừa miệng.
Cách làm bánh hạt dẻ Cao Ly (Cao Ly: nước Triều Tiên xưa)
Hạt dẻ không kể nhiều ít, phơi trong râm cho khô, bỏ vỏ, giã thành bột. Lấy một phần ba thêm bột nếp trộn đều, trộn nước mật cho ẩm, hấp chín mà ăn. Trộn thêm đường trắng thì rất ngon.
Cách làm kẹo kinh giới
Lấy cành nhỏ cây kinh giới buộc lại như bông hoa, nhúng một lớp nước đường, lăn một lớp vừng, sấy khô mà dùng.
Cách làm bánh hoa hồng (hoa hồng: một loại táo dại quả nhỏ)
Dùng quả hoa hồng to, gọt vỏ, phơi hai ngày, lấy tay ấn dẹt. Lại phơi, rồi hấp chín cất giữ. Quả cứng và to mới tốt. Phải lấy dao khía thành múi như quả dưa.
Cách làm bánh cao đậu
Đậu nành hạt to rang, bỏ vỏ, tán bột, cho đường trắng, vừng, hương đầu, trộn đều, in thành bánh mà ăn.
Loại thuốc bào chế theo phép (pháp chế: chế biến vị thuốc theo phương pháp riêng để dùng như món ăn vặt) (hai mươi bốn món)
Bán hạ pháp chế
Khai vị (làm ăn ngon miệng), kiện tỳ (làm mạnh chức năng tiêu hóa), cầm nôn mửa, trừ đờm đầy trong ngực, lại giáng phế khí (đưa khí của phổi đi xuống, trị ho suyễn).
Bán hạ (củ cây bán hạ, vị thuốc trừ đờm, để sống thì có độc) tám lạng, chọn củ tròn trắng, bổ đôi; giáng phàn (phèn xanh nung đỏ) đất Tấn Châu (nay thuộc tỉnh Sơn Tây) bốn lạng; đinh bì (vỏ cây đinh hương) ba lạng; thảo đậu khấu (quả cây thảo đậu khấu, vị cay ấm) hai lạng; gừng sống năm lạng, thái lát.
Các thứ trên: rửa bán hạ cho hết nhớt, sấy khô. Ba vị thuốc giũa thô, đựng trong bình miệng rộng. Gừng lát cùng các thuốc trên đem ngâm trong ba thăng rượu tốt, mùa xuân, hạ hai mươi mốt ngày, mùa thu, đông một tháng, rồi lấy bán hạ ra, rửa nước, sấy khô, các thuốc khác bỏ không dùng. Không kể giờ giấc, nhai kỹ một hai miếng; dùng đến nửa tháng thì cổ họng tự nhiên thơm ngọt.
Vỏ quýt pháp chế
Nhật Hoa Tử (tác giả sách thuốc "Nhật Hoa Tử bản thảo") nói: "Vỏ quýt tính ấm, tiêu đờm, cầm ho, phá trưng hà huyền tích (các thứ khối u cục, hòn báng tích tụ trong bụng)."
Vỏ quýt nửa cân, bỏ phần xơ trắng bên trong; bạch đàn (gỗ đàn hương trắng) một lạng; thanh diêm (muối xanh, một loại muối mỏ) một lạng; hồi hương một lạng.
Bốn vị trên dùng hai bát lớn nước sông chảy xa cùng nấu, đến khi cạn nước thì thôi. Nhặt vỏ quýt ra, để trong đồ sứ, lấy vật đậy lại, đừng để hở hơi. Mỗi ngày lúc bụng đói lấy ba năm miếng nhai kỹ, chiêu bằng nước sôi.
Hạnh nhân pháp chế
Trị phế khí (khí của phổi nghịch lên) gây ho, cầm suyễn gấp, bụng và tỳ không thông, trong ngực bụng bứt rứt đầy tức.
Hạnh nhân hạt dẹt một cân, chần qua nước tro sôi, phơi khô, rang với cám mì cho chín, lấy mật luyện (mật ong nấu kỹ) trộn đều với hạnh nhân, rồi trộn với bột các thuốc dưới đây: hồi hương rang, nhân sâm, súc sa nhân (tức sa nhân) mỗi thứ hai tiền; phấn thảo (cam thảo loại tốt, ruột trắng bột) ba tiền; trần bì (vỏ quýt để lâu năm) ba tiền; bạch đậu khấu (quả đậu khấu trắng, vị thơm ấm), mộc hương (rễ cây mộc hương, vị thuốc làm thông khí) mỗi thứ hai tiền.
Các vị trên tán thành bột mịn, trộn đều với hạnh nhân; mỗi lần dùng bảy hạt, uống sau bữa ăn.
Cách làm hạnh nhân chiên giòn
Hạnh nhân không kể nhiều ít, chiên trong dầu vừng đến khi vàng sẫm thì thôi. Dùng dây thép kết thành túi lưới, móc lên đợi nguội hẳn, ăn rất giòn ngon.
Sa nhân pháp chế
Tiêu hóa nước và cơm, làm ấm tỳ vị (dạ dày và bộ máy tiêu hóa).
Súc sa mười lạng, bỏ vỏ, ngâm nước phác tiêu (một loại muối khoáng thô, vị thuốc tẩy) một đêm, để ráo, lấy dầu vừng sấy đến khi khô, thơm, chín thì thôi; quế hoa, phấn thảo mỗi thứ một tiền rưỡi; các thứ trên cùng nghiền thành bột.
Các thứ trên trộn đều làm viên, sau khi ăn uống rượu thịt thì nhai kỹ.
Túy hương bảo tiết (bột quý của làng say)
Giải say rượu, khoan trung (làm thông thoáng vùng ngực bụng, hết đầy tức), hóa đờm.
Trần bì bốn lạng; súc sa bốn tiền; hồng đậu (hồng đậu khấu, quả cây cao lương khương, vị cay ấm) một lạng sáu tiền; phấn thảo hai lạng bốn tiền; gừng sống; đinh hương một tiền, giũa; cát căn ba lạng; các thứ trên cùng giã dập thô; bạch đậu khấu một lạng, giũa; muối một lạng; ba đậu (hạt cây ba đậu, rất độc, gây tẩy mạnh) mười bốn hạt, không bỏ vỏ, xâu bằng dây thép.
Các thứ trên dùng hai bát nước nấu đến cạn, bỏ ba đậu ra, phơi khô. Nhai kỹ, chiêu bằng nước sôi.
Mộc hương tiễn (mộc hương nấu cô)
Mộc hương hai lạng, giã, rây thành bột mịn, dùng ba thăng nước nấu còn hai thăng. Cho nửa thăng sữa, hai lạng mật, lại cho vào nồi bạc hoặc nồi đá, nấu đến như hồ bột loãng, rồi cho nửa hợp (hợp: một phần mười thăng) bột gạo tẻ đã rây. Lại nấu, đợi gạo chín, đặc cứng, cán thành bánh mỏng, cắt thành hình quân cờ, phơi khô là được.
Mộc qua pháp chế
Lấy mộc qua (quả cây mộc qua, giống quả lê, vị chua chát) mới hái, chần trong nước sôi cho trắng, lấy ra để nguội. Ở đầu quả khoét một miếng làm nắp, lấy dao nhọn moi bỏ ruột, rồi cho một thìa nhỏ muối, đợi ra nước thì cho các vị thuốc thơm vào: quan quế (vỏ quế loại tốt), bạch chỉ (rễ cây bạch chỉ, vị thuốc thơm trị cảm, đau đầu), cảo bản (rễ cây cảo bản, vị thuốc trừ phong hàn), tế tân (rễ cây tế tân, vị cay ấm), hoắc hương (cây hoắc hương, lá thơm), xuyên khung (thân rễ cây khung cùng đất Xuyên, vị thuốc làm lưu thông máu), hồ tiêu, ích trí tử (quả cây ích trí, vị thuốc làm ấm tỳ thận), sa nhân.
Các thuốc trên giã thành bột mịn; mỗi quả mộc qua cho một thìa nhỏ thuốc. Lấy nước muối trong quả mộc qua hòa đều, lại đem phơi, đợi nước cạn thì lại cho mật đã nấu chín vào đầy, đem phơi, đợi đến khi mật khô thì thôi.
Tôm khô pháp chế
Tôm khô một cân, bỏ vỏ, rang với thanh diêm và rượu. Rượu khô lại thêm, lại rang, đến khi thơm chín thì thôi. Cáp giới (một loài tắc kè lớn, dùng làm thuốc bổ thận) loại thật, nướng với thanh diêm và rượu đến khi giòn xốp thì thôi. Hồi hương bốn lạng, rang với thanh diêm và rượu. Vỏ hoa tiêu sạch bốn lạng, rang với thanh diêm và rượu, không được rang quá. Rượu đục đã nấu chừng hai thăng, hòa thanh diêm làm nước để chế.
Các thứ trên: trước lấy ba vị cáp giới, vỏ tiêu, hồi hương mà chế tôm khô, đến khi hết rượu thì thôi. Đợi thơm chín, lấy tôm cùng ba vị kia trộn đều với nhau, lại dùng hai lạng bột thô nam mộc hương cùng trộn, nhân lúc nóng cho vào đồ đựng, ủ, bịt kín bốn xung quanh, đợi nguội lấy ra dùng. Mỗi lần dùng một lạng, lúc bụng đói nhai, chiêu bằng rượu muối. Ích tinh tráng dương (bồi bổ tinh khí, làm mạnh sinh lực đàn ông), công hiệu không kể xiết.
Bánh trà thơm
Hài nhi trà (cao cô từ gỗ cây keo cao, vị thuốc chát) và trà búp bốn tiền, đàn hương một tiền hai phân, bạch đậu khấu một tiền rưỡi, xạ hương một phân, sa nhân năm tiền, trầm hương (gỗ trầm, mùi thơm) hai phân rưỡi, phiến não bốn phân; lấy cao cam thảo trộn hồ gạo nếp nhào thành bánh.
Trà búp pháp chế
Trà búp hai lạng một tiền làm lõi, đậu khấu một tiền, xạ hương một phân, phiến não một phân rưỡi, đàn hương một tiền, tán bột mịn, cho vào cao cam thảo mà bọc ngoài.
Viên thấu đỉnh hương (viên thơm thấu tận đỉnh đầu)
Hài nhi trà, trà búp mỗi thứ bốn tiền, bạch đậu khấu một tiền rưỡi, xạ hương năm phân, đàn hương một tiền bốn phân, viên với cao cam thảo.
Viên bằng sa (bằng sa: hàn the)
Phiến não năm phân, xạ hương bốn phân, bằng sa hai tiền, hàn thủy thạch (một loại khoáng thạch tính lạnh, vị thuốc làm mát) sáu lạng, viên với cao cam thảo, lấy bốn tiền chu sa (khoáng chất màu đỏ, vị thuốc an thần) làm áo.
Cao sơn tra
Quả sơn tra (táo mèo) to của Sơn Đông cạo bỏ vỏ và hạt, mỗi cân cho bốn lạng đường phèn bột trắng, giã thành cao, trong sáng như hổ phách. Lại thêm một tiền vụn đàn hương, thơm ngon, có thể dâng dùng, lại để được lâu.
Viên cam lộ
Bách dược tiễn một lạng; cam tùng (rễ cây cam tùng, vị thơm), kha tử (quả cây kha lê, vị chát) mỗi thứ một tiền hai phân rưỡi; xạ hương nửa phân; bạc hà hai lạng; đàn hương một tiền sáu phân; bột cam thảo một lạng hai tiền năm phân. Rưới nước lăn thành viên, phơi khô, dùng cao cam thảo pha xạ hương làm áo.
Cách làm hạnh nhân mặn
Dùng hạnh nhân để nguyên vỏ, lấy thu thạch (một loại muối luyện từ nước tiểu người, dùng làm thuốc) hòa nước nóng làm nước muối, trộn sơ, rang trên lửa cho thơm khô, ăn cũng ngon.
Bánh cam thơm
Dùng vỏ cam thơm màu vàng bốn lạng, thêm mộc hương, đàn hương mỗi thứ ba tiền, nhân bạch đậu khấu một lạng, trầm hương (?) một tiền, tất trừng già (quả cây tất trừng già, vị cay ấm) một tiền, băng phiến năm phân, cùng giã thành bột, trộn cao cam thảo làm bánh mà dâng.
Hạt sen bọc đường
Dùng một cân hạt sen, nấu chín, bỏ vỏ và tim, trộn với hai lạng bạc hà sương (tinh thể kết từ bạc hà) và hai lạng đường trắng cho bọc kín hạt, hơ sấy khô mà dâng. Hạnh nhân, nhân trám, hạt óc chó đều có thể chế theo cách này.
Hạt phỉ pháp chế
Lấy mảnh sành cạo sạch vỏ đen hạt phỉ, dùng bạc hà sương và đường trắng nấu thành nước, trộn rang cho thơm khô mà dâng.
Hạt dưa pháp chế
Hạt dưa to vùng Yên (vùng Bắc Kinh ngày nay), dùng thu thạch hòa thành nước muối, trộn rang cho thơm khô mà dâng.
Viên trám
Bách dược tiễn năm tiền, ô mai tám tiền, mộc qua, cát căn khô mỗi thứ một tiền, đàn hương năm phân, bột cam thảo năm tiền, viên với cao cam thảo, phơi khô mà dùng.
Đậu khấu pháp chế
Bạch đậu khấu một lạng sáu tiền, long não một phân, xạ hương nửa phân, đàn hương bảy phân năm ly (ly: một phần mười phân); dùng cao cam thảo, lấy đậu khấu làm lõi, long não và xạ hương làm áo.
Lại cách chế vỏ quýt
Vỏ quýt Đường Nam (?) hai mươi lạng, nấu qua với muối. Phục linh bốn tiền, đinh bì bốn tiền, bột cam thảo bảy tiền, sa nhân ba tiền, cùng tán bột, trộn với vỏ quýt, sấy khô mà dâng.
Cách nấu cao cam thảo
Phấn thảo một cân, giũa vụn, ngâm nước sôi một đêm, cho hết vào nồi cho đầy, đổ nước nấu đến còn một nửa, lọc bỏ bã, vắt khô lấy nước. Lại cho vào nồi, lửa nhỏ nấu còn hai bát. Đổi sang nồi đất lớn, lửa than nấu chậm còn một bát, đến khi thành cao thì thôi. Bã thì giảm nước, nấu thêm hai ba lần, lấy nước cho vào nước đầu mà cùng nấu.
Cách thăng luyện ngọc lộ sương (thăng luyện: chưng cho hơi bốc lên rồi đọng lại)
Dùng nửa cân bột đậu thật, cho vào chảo sấy lửa cho hết mùi tanh đậu. Trước lấy một cân bạc hà long não (loại bạc hà thơm tốt nhất) khô sạch, cho vào chõ, dùng lụa mịn ngăn lại, trên đặt bột đậu, đậy kín chõ, đặt lên nồi hấp đến khi đỉnh chõ thật nóng thì sương đã thành. Thu lấy bột sương, cứ tám lạng phối với bốn lạng đường trắng, bốn lạng mật luyện, trộn đều, giã nhuyễn, in bánh hoặc làm viên. Ngậm thì tiêu đờm, giáng hỏa (hạ cái nóng bốc lên trong người), lại có thể dùng thay trà, kiêm trị các chứng hỏa (chứng nóng trong).
(Xem hình)
Loại phương phục thực (phục thực: phép uống, ăn thuốc lâu dài theo Đạo gia để dưỡng sinh, cầu sống lâu)
Cao tử (tức tác giả Cao Liêm) nói: Ta chép các phương thuốc phục thực của thần tiên, không phải những bản lưu truyền tầm thường, mà đều là tâm lực mấy chục năm ta mến mộ Đạo, khảo xét có căn cứ; hoặc đã thử nghiệm thấy hiệu quả, hoặc do đạo sĩ già truyền lại, mới dám khắc in vào sách. Nếu không thì sợ làm hại người. Người hiểu biết nên dùng con mắt sáng suốt mà quý trọng sử dụng.
Ba cách uống tùng chi (nhựa thông)
Lấy một thăng tùng chi trắng loại tốt, tức nhựa thông ngày nay; nước tro cây dâu một thạch (thạch: mười đấu).
Trước lấy một đấu nước tro nấu nhựa thông đến nửa khô, vớt phần nhựa trắng tốt nổi lên cho vào nước lạnh, đợi đông lại, lại lấy một đấu nước tro mà nấu, lại vớt như trên. Hai người nắm nhựa thành cục kéo dài mấy chục lần, lại lấy một đấu nước tro mà nấu; nấu đủ mười lần thì thành nhựa trắng. Nghiền mịn thành bột, mỗi lần uống một thìa, chiêu bằng rượu, lúc bụng đói, lúc gần trưa và buổi tối, ngày ba lần. Uống đến mười lạng thì không đói, ban đêm nhìn mắt sáng, sống lâu không già.
Lại một cách
Lấy tùng chi một cân tám lạng, dùng năm đấu nước nấu, đợi tan ra, bỏ cặn đục, lấy phần trong nổi lên thả vào nước lạnh. Cứ thả, nấu như thế bốn mươi lượt mới thay năm đấu nước nóng, lại nấu. Tất cả ba lần, đủ một trăm hai mươi lượt mới thôi, không được tùy tiện dừng giữa chừng. Nấu đến khi nhựa không còn đắng thì thôi. Nhựa mềm như bột, cùng bạch phục linh tán thành bột, cùng nhựa đã luyện nhân lúc mềm viên to bằng hạt đậu. Mỗi lần uống ba mươi viên, uống chín mươi ngày thì thôi. Lâu sẽ tuyệt cốc (thôi ăn ngũ cốc theo phép tu tiên), tự không muốn ăn uống nữa.
Lại một cách hấp
Tùng chi trắng loại tốt hai mươi cân làm một tễ (tễ: một mẻ thuốc). Nồi lớn đổ nước, trên nồi đặt chõ. Trong chõ trước lót cỏ tranh trắng cho kín, trên phủ một lớp đất vàng trên núi dày một tấc (tấc: khoảng 3 xăng-ti-mét), nện chặt, đặt nhựa lên trên, lấy vật đậy kín, đừng để hở hơi. Bếp đốt bằng củi dâu; nước trong nồi cạn thì thêm dần nước nóng. Hấp chừng thời gian thổi chín một nồi cơm thì lấy nhựa thả vào nước lạnh, đợi đông lại thì hấp nữa. Như thế ba lượt, nhựa màu trắng như ngọc mới thôi.
Mỗi lần dùng mười cân nhựa trắng, ba cân nhân hạt thông, ba cân bá tử nhân (nhân hạt cây trắc bá, vị thuốc an thần), năm thăng cúc ngọt, cùng tán thành bột mịn, lấy mật luyện làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống mười viên, chiêu bằng nước cháo. Ngày uống ba lần hoặc một lần; trên trăm ngày thì không đói, thêm tuổi thọ không già, sắc mặt sáng bóng tươi nhuận.
Ba cách uống hùng hoàng (hùng hoàng: khoáng chất màu vàng cam, chứa thạch tín, có độc)
Hùng hoàng trong suốt ba lạng, loại ngửi không hôi, sắc như mào gà là tốt. Sau dùng cam thảo, tử bối thiên quỳ (cây thiên quỳ lá mặt dưới màu tím), địa đởm (một loài sâu cánh cứng có độc, dùng làm thuốc), bích lăng hoa (?) mỗi thứ năm lạng, bốn vị tán bột, cho nước sông chảy về phía đông vào, cùng hùng hoàng nấu trong nồi đất ba ngày, vớt ra, giã thành bột thô. Cho vào mỡ lợn hấp trọn một ngày đêm, rửa ra, lại cùng đậu phụ hấp như trên hai lần. Lúc hấp, trong chõ trước rải một lớp bùn vàng trên núi dày một tấc, sau rải mỡ mà hấp hùng hoàng; độc của nó trừ hết thì thu lại thành bột mịn.
Cứ một lạng bột hùng hoàng trộn với hai lạng tùng chi đã nói ở trên, làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba đến năm viên, chiêu bằng rượu. Có thể khiến người sống lâu thêm tuổi, tóc bạc đen lại, răng rụng mọc lại, trăm bệnh không sinh, quỷ thần che chở, đỉnh đầu có hào quang đỏ. Quỷ Vô Thường (quỷ sứ bắt hồn người chết) sợ không dám đến gần; dịch bệnh không vướng vào, ấy chỉ là chuyện phụ mà thôi.
Lại một cách chế hùng hoàng
Dùng hai lạng hùng hoàng trong. Trước lấy phá cố chỉ (hạt cây bổ cốt chi, vị thuốc bổ thận) bốn lạng, hạnh nhân bốn lạng, câu kỷ (quả kỷ tử) bốn lạng, địa cốt bì (vỏ rễ cây câu kỷ) bốn lạng, cam thảo bốn lạng, dùng hai đấu nước nấu còn một đấu, bỏ bã, giữ lấy nước. Lại lấy bốn lạng "hắc lưu châu" (muội đen đọng thành giọt trong ống khói bếp), bốn lạng bách thảo sương (nhọ nồi trong bếp nhà vùng núi), cùng hùng hoàng nghiền mịn, đổ vào nước thuốc mà nấu cạn. Cho vào nồi Dương Thành (loại nồi đất nung chịu lửa dùng luyện đan), trên đặt nước, dưới đốt lửa, nung hết bốn nén hương thì lấy ra, để nguội hẳn rồi thu lại. Dùng để trị bệnh tim, phong tý (chứng tê đau nhức khớp do phong thấp), cùng cách khí (chứng nghẹn tắc vùng hoành cách mô) và ho; mỗi lần uống một phân, có hiệu nghiệm.
Lại một cách
Cho hùng hoàng vào bụng vịt nấu ba ngày ba đêm, rồi lấy hùng hoàng ra mà dùng.
Cách uống tiêu (Trần Diệp tóm lại thành bài ca)
"Ông già núi Thanh Thành (ngọn núi Đạo giáo ở đất Thục, nay thuộc Tứ Xuyên), uống tiêu được bí quyết hay; tuổi đã ngoài chín mươi, dung mạo chẳng giống người già nua. Ta lạy hai lạy mà xin, ông vui vẻ nói cho ta: Thục tiêu (hoa tiêu đất Thục) hai cân sạch (nhặt bỏ cuống, hạt và những quả không nứt miệng rồi mới cân cho đủ), muối Giải (muối hồ ở Giải Châu, nay thuộc Sơn Tây) sáu lạng sạch (màu xanh trắng, cục gồ như lưng rùa là tốt; nghiền mịn). Rắc muối nấu lửa nhỏ, nấu thấm rồi lăn bột cúc.
(Rắc muối lên tiêu, dùng nước sôi ngâm ngập trên tiêu chừng năm tấc, để qua đêm, dùng nồi bạc hoặc nồi đá nấu lửa nhỏ, chỉ để lại nửa chén nước tiêu. Quét sạch một chỗ đất khô, lót giấy sạch, đổ tiêu lên giấy, úp chậu mới lên trên, lấy đất vàng bịt kín. Qua một đêm, lấy tiêu cho vào chậu, lấy sáu lạng bột hoa cúc khô lăn trộn cho đều, lại rưới chỗ nước tiêu còn lại, rồi dàn trong rây để hong khô. Cúc phải chọn loại hoa nhỏ, sắc vàng, lá dày, thân tím, mùi thơm, vị ngọt, gọi là cúc ngọt, nhụy có thể nấu canh mới là thật; phơi trong râm cho khô rồi tán bột.)
Mới uống mười lăm viên, sáng tối chớ bỏ dở. Mỗi tháng tăng dần lên, cộng dồn đến hai trăm. (Tháng đầu, sáng mười lăm viên, tối cũng vậy. Tháng sau sáng tối mỗi lần hai mươi hạt. Tháng thứ ba tăng mười hạt, đến hai trăm hạt thì thôi.) Rượu muối hay nước muối, tùy ý mà chiêu. Uống được nửa năm, trong ngực hơi thấy nghẽn. Mỗi ngày bớt mười viên, lùi về mười lăm hạt. Đợi khi không còn vướng, số viên lại như trước. (Uống nửa năm rồi, thấy trong ngực nghẽn ngang như có vật cản, thì mỗi ngày bớt mười hạt, đến mười lăm hạt thì thôi. Đợi hết vướng thì uống lại như trước.)
Luôn để hơi tiêu hun thấm, không thì công trước mất. (Phải uống từ đầu đến cuối, để hơi tiêu sáng tối hun thấm trong người. Nếu một ngày không uống thì công trước bỏ hết.) Ăn uống rau quả các thứ, đều không phải kiêng cữ. Một năm thấy hiệu nghiệm, dung nhan bỗng tươi nhuận. Mắt sáng mà tai thính, râu đen mà tóc đen. Bổ thận, lưng mình nhẹ, giữ vững khí, thêm tinh huyết. Tiêu ấm, muối cũng ấm, cúc tính trừ nóng bứt rứt. Bốn mươi tuổi mới nên uống, uống rồi xin chớ lơ là. Kịp đến mấy mươi năm, công hiệu ngang tạo hóa. Chịu được già, lại thêm tuổi, chẳng biết được bao năm tháng. (Bốn mươi tuổi mới nên uống; nếu từ bốn mươi uống đến già, thì dung mạo vẫn chỉ như người bốn mươi, đó là chỗ nghiệm của nó.) Ham muốn nếu quên được, hiệu quả càng vượt bậc. Ta muốn người đời yên ổn, nên làm bài ca tha thiết thế này."
Cách uống hy thiêm (cây cỏ hy thiêm, vị thuốc trừ phong thấp)
Hy thiêm, tên tục là cỏ hỏa hiêm; mùa xuân mọc mầm lá, đầu thu ra hoa, cuối thu kết quả. Gần đây nhiều người uống riêng một vị này, nói rất bổ nguyên khí (khí gốc nuôi sự sống của cơ thể). Cách người đất Thục uống: vào ngày mồng năm tháng năm, mồng sáu tháng sáu, mồng chín tháng chín, hái lá, bỏ rễ, thân, hoa, quả, rửa sạch, phơi khô. Cho vào chõ, lớp lớp rưới rượu và mật mà hấp; hấp như thế chín lượt thì thôi, mùi vị rất thơm ngon. Sao, giã, rây, viên với mật mà uống; nói là trị phong khí ở can thận (gan và thận), tay chân tê dại, đau trong xương, lưng gối không có sức, lại làm thông khí ở ruột già.
Trương Thuỳ Nhai (?) dâng biểu lên vua nói: "Ai ngờ trong thứ hèn mọn nhất lại có công hiệu khác thường. Thần uống đến trăm lần thì mắt nhẹ nhõm sáng sủa; đến nghìn lần thì râu tóc đen nhánh, gân cốt khỏe hơn, hiệu nghiệm nhiều mặt." Sách "Kinh nghiệm phương" của Trần Thư Lâm thuật rất kỹ: trị các bệnh tật, mỗi bệnh có thang sứ (nước thang dùng để chiêu, dẫn thuốc) riêng. Người nay hái mà uống thì đợi sau khi hoa mùa thu kết quả, lấy cả cành, rưới rượu, hấp, phơi, cho vào cối giã thành bột mịn, lấy mật luyện làm viên mà uống.
Cách uống dâu chín
Quả dâu làm thông lợi ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận) và các khớp, thông khí huyết, uống lâu không đói. Thu nhiều về phơi khô, giã thành bột, trộn mật làm viên. Mỗi ngày uống sáu mươi viên, tóc bạc đen lại, không già. Lấy một thăng quả dâu đen trộn với một thăng nòng nọc, đựng trong bình bịt kín, treo ở đầu nhà phía đông, đợi tan hết thành bùn, dùng nhuộm tóc bạc đen như sơn. Lại lấy mười bốn quả, trộn với hai hạt óc chó, nghiền nhuyễn như bùn, nhổ tóc bạc đi rồi nhét vào lỗ chân tóc thì mọc tóc đen. (Theo sách "Bản thảo thập di" — sách thuốc đời Đường của Trần Tàng Khí.)
Phép làm kê tử đan (thuốc chế từ trứng gà)
Nuôi một cặp gà trống mái trắng tuyền, không cho gà khác ở chung. Khi gà đẻ trứng thì khoét trên trứng một lỗ nhỏ, đổ hết lòng đỏ lòng trắng ra. Lấy thần sa (chu sa, một loại khoáng chất màu đỏ chứa thủy ngân; "thần sa" là loại lấy ở đất Thần Châu, nổi tiếng là tốt nhất) hạng thượng hảo, khai từ mỏ cũ, nghiền thành bột. [Chu sa có độc, nên chọn loại chu sa mỏ cũ dạng mảnh như hạt đậu tách đôi, nấu chung với đậu phụ một ngày rồi mới nghiền bột.] Nhào bột thành cục, cho vào trong trứng, dùng sáp bịt kín miệng lỗ. Lại cho gà mái trắng ấp trứng đó. Đến khi gà con nở thì thuốc đã thành. Trộn thuốc với mật ong, viên to bằng hạt đậu. Mỗi lần uống hai viên, ngày uống ba lần. Uống lâu thì sống lâu, thêm tuổi thọ.
Thương Long dưỡng châu vạn thọ tử linh đan (thuốc tiên màu tía "Rồng xanh nuôi ngọc, sống muôn tuổi").
Cách luyện thuốc: vào núi sâu, chọn cây thông lớn cỡ một người ôm. Chọn ngày gặp cả Thiên đức và Nguyệt đức (hai loại ngày tốt trong lịch pháp, được xem là có phúc của trời và của tháng che chở), lại là ngày hai hành Kim và Mộc cùng giao hội. Ở ngang thân cây, đục một lỗ vuông, mỗi cạnh chừng ba, bốn tấc (tấc là đơn vị đo chiều dài, khoảng 3 cm), đục sâu vào tận giữa thân thông thì dừng. Ở đáy trong lỗ đục thêm một hốc sâu.
Tiếp đó lấy một cân (cân là đơn vị khối lượng, chừng nửa ký trở lên; một cân bằng mười sáu lạng) thần sa hạng thượng hảo từ mỏ cũ và tám lạng hùng hoàng (realgar, khoáng chất màu vàng cam chứa thạch tín) loại trong suốt. Nghiền chung thành bột, trộn đều, gói kỹ bằng giấy bản, bên ngoài bọc thêm túi lụa đỏ, khâu kín. Đặt gói thuốc vào hốc rỗng trong thân thông, rồi lấy bột phục linh (một loại nấm mọc bám ở rễ cây thông, dùng làm thuốc) nhét cho đầy kín. Bên ngoài, đẽo một cái nêm còn nguyên vỏ, to vừa bằng lỗ, đóng chặt vào. Lại lấy một miếng da chó đen đóng đinh che kín miệng lỗ.
Sợ có thần linh đến lấy mất chu sa, nên phải nhờ người trong núi trông giữ. Cách này mượn linh khí lên xuống của nhựa thông để nuôi chu sa và hùng hoàng thành thuốc tiên. Thuốc vào cây được một năm thì ban đêm trên cây thông thấy có ánh sáng như đom đóm. Năm thứ hai ánh sáng lớn dần, năm thứ ba ánh sáng chiếu khắp núi.
Bấy giờ lấy hai thứ bột ra, nghiền lại cho mịn như bụi, trộn với thịt quả táo tàu làm viên, to bằng hạt ngô đồng. Trước hết dâng một đĩa thuốc cúng tế trời đất và thần linh. Sau đó, sáng sớm uống mười đến hai mươi viên với nước tỉnh hoa (nước giếng múc lần đầu tiên lúc tinh mơ).
Uống được một tháng thì ban đêm mắt đọc được chữ nhỏ. Nửa năm thì đi nhanh như ngựa phi. Sau một năm thì tam thi bị tiêu diệt (tam thi: theo Đạo giáo là ba vị thần ác ẩn trong thân người, chuyên xui người làm điều xấu và làm giảm tuổi thọ), cửu trùng phải trốn biệt (cửu trùng: chín loại sâu, giun ký sinh trong người theo quan niệm xưa). Ngọc nữ đến hầu hạ bảo vệ, thần Lục Giáp lo việc bếp núc cơm nước (Lục Giáp: sáu vị thần mang tên sáu ngày Giáp trong lịch can chi, được Đạo giáo xem là thần hộ vệ, có thể sai khiến). Nếu lại làm thêm âm công (việc thiện làm thầm lặng, không ai biết), tích đức, thì có thể đạt bậc địa tiên (tiên ở lại trên mặt đất, bậc tiên thấp hơn thiên tiên).
Cây thông là tinh khí của rồng xanh, chu sa là thân thể của rồng đỏ. Thuốc nhờ được khí nước lửa lên xuống tự nhiên của trời đất mà thành đan, chứ không phải do sức người làm ra. Sự linh nghiệm của nó lớn biết chừng nào!
Cửu chuyển trường sinh thần đỉnh ngọc dịch cao (cao "Nước ngọc trong vạc thần, chín lần chuyển, sống lâu").
Bạch truật (một vị thuốc là thân rễ của cây truật) tính khí hiền hòa, có tác dụng bồi bổ; mỗi lần dùng hai cân, hái vào mùa thu, mùa đông, bỏ lớp vỏ thô. Xích truật tức là thương truật, tính mạnh mẽ, có tác dụng phát tán; mỗi lần dùng mười sáu lạng, cách hái và chế giống như trên.
Hai vị thuốc giã nát trong cối gỗ hoặc cối đá, cho vào chum, ngâm một ngày một đêm bằng thiên lý thủy (nước sông chảy từ xa về); dùng nước suối trong núi cũng được. Sau đó cho vào nồi đất sắc lấy nước một lần, chắt ra, rồi sắc thêm lần nữa. Lọc qua lụa cho sạch, bỏ bã. Lấy nước thuốc đun lửa củi dâu thật nhỏ, cô thành cao. Đựng cao vào hũ sành, bịt kín, chôn xuống đất một hai ngày cho hết hỏa khí (hơi nóng độc còn lại sau khi nấu).
Uống vào ngày Thiên đức, mỗi lần ba tiền (tiền là đơn vị khối lượng, bằng một phần mười lạng, chừng ba bốn gam), hòa với nước sôi mà uống, hoặc ngậm cho tan dần cũng được. Uống lâu thì thân thể nhẹ nhõm, sống lâu thêm tuổi, da mặt tươi tắn. Kiêng ăn đào, mận, chim sẻ, nghêu sò và đồ biển. Lại có cách gia thêm thuốc, gọi là "cửu chuyển" (chín lần chuyển).
Lần chuyển thứ hai: thêm ba lạng nhân sâm, sắc lấy nước đặc hai lần, cô thành cao, rồi cho vào cao trước. Gọi là Trường sinh thần chi cao (cao "Nấm thần sống lâu").
Lần chuyển thứ ba: thêm một cân hoàng tinh (một vị thuốc là thân rễ cây hoàng tinh), sắc lấy nước cô thành cao, cho vào cao trước. Gọi là Tam Thai ích toán cao (cao "Thêm tuổi thọ theo sao Tam Thai"; Tam Thai là nhóm sao được tin là coi giữ việc thọ yểu).
Lần chuyển thứ tư: thêm phục linh và viễn chí (một vị thuốc là rễ cây viễn chí) đã bỏ lõi, mỗi thứ tám lạng, nấu thành cao, cho vào cao trước. Gọi là Tứ tiên cầu chí cao (cao "Bốn vị tiên cầu chí hướng").
Lần chuyển thứ năm: thêm tám lạng đương quy (rễ cây đương quy, vị thuốc bổ máu), rửa bằng rượu, nấu thành cao, trộn vào cao trước. Gọi là Ngũ lão triều nguyên cao (cao "Năm vị lão tiên chầu về gốc").
Lần chuyển thứ sáu: thêm lộc nhung (sừng non của hươu đực) và mi nhung (sừng non của nai lớn), mỗi thứ ba lạng, nghiền bột, nấu thành cao, trộn vào cao trước. Gọi là Lục long ngự thiên cao (cao "Sáu rồng cưỡi trời").
Lần chuyển thứ bảy: thêm hổ phách (nhựa cây cổ hóa thạch), loại màu đỏ như máu là tốt. Đem hấp trên cơm chín một lượt, nghiền thành bột mịn, lấy một lạng, trộn vào cao trước. Gọi là Thất nguyên quy chân cao (cao "Bảy gốc trở về chân tính").
Lần chuyển thứ tám: thêm toan táo nhân (nhân hạt táo chua, vị thuốc an thần), bỏ hạt cứng lấy phần ruột sạch tám lạng, nấu thành cao, trộn vào cao trước. Gọi là Bát thần vệ hộ cao (cao "Tám vị thần che chở").
Lần chuyển thứ chín: thêm bá tử nhân (nhân hạt cây trắc bá), lấy bốn lạng nhân sạch, nghiền nhuyễn như bùn, cho vào cao trước. Gọi là Cửu long phù thọ cao (cao "Chín rồng giúp tuổi thọ").
Thuốc này gia thêm theo chín cách, là vì tùy bệnh của từng người mà thêm bớt. Lại sợ nếu đem tất cả nấu chung một lần thành cao thì có khi chưa đủ hỏa hầu (độ lửa và thời gian nấu thích hợp), có vị thuốc ra chất ngay, có vị khó ra chất. Vì vậy các bậc thánh xưa đặt ra phương thuốc này, ắt có lẽ huyền diệu.
Huyền Nguyên hộ mệnh tử chi bôi (chén "Nấm tía giữ mạng của Huyền Nguyên").
Chén này chữa được ngũ lao thất thương (năm chứng hao mòn do lao lực và bảy chứng tổn thương nội tạng, nói chung là các chứng suy kiệt), mọi chứng hư nhược, trăm điều tổn hại, liệt nửa người bên trái hay bên phải, các loại bệnh phong (bệnh do "gió độc" gây ra như méo miệng, co giật, tê bại), cùng mọi chứng tà và trăm bệnh.
Xưa có đạo sĩ tên Vương Tiến uống thuốc này. Lúc sắp chết, ông thấy hai con quỷ đẩy cửa vào, đứng nhìn rất lâu rồi bỏ đi. Sau đó ông nằm mộng thấy một người bảo: "Đạo sĩ lẽ ra phải chết. Hôm qua có hai quỷ Vô Thường (quỷ sứ chuyên bắt hồn người chết) đến bắt, nhưng nhờ ông uống sự linh nghiệm của chu sa, bốn phía có ánh sáng đỏ, quỷ không đến gần được nên bỏ đi. Qua khỏi lần này, tuổi thọ của ông không biết đâu mà lường." Đạo sĩ ấy về sau sống hơn ba trăm tuổi rồi thành tiên mà đi.
Dùng một cân rưỡi chu sa sáng sạch. Trước hết lấy bốn lạng cho vào thủy hỏa dương thành quán (một loại hũ nung bằng đất sét sản xuất ở đất Dương Thành, dùng trong thuật luyện đan, chịu được cả lửa lẫn nước), nung lửa lớn một ngày một đêm, lấy ra nghiền mịn. Lại thêm bốn lạng, cứ thêm vào và nung như thế đủ sáu lần, rồi nghiền tất cả thành bột mịn.
Lấy cái đĩa đèn bằng sắt dùng khi nung, đem rèn lại thành hình cái chén uống rượu lớn bằng sắt, mài nhẵn làm khuôn, treo vào trong hũ. Bên ngoài chén sắt dán vàng lá dày năm lớp. Trong hũ đựng chu sa, trên miệng hũ đặt cái chén ấy, nung lửa lớn ba ngày ba đêm. Mặt trên chén sắt thỉnh thoảng lấy nước lau cho mát. Chu sa bên trong sẽ kết thành một cái chén bám trên khuôn, gỡ ra.
Mỗi lần dùng ba li (li là đơn vị khối lượng rất nhỏ, bằng một phần trăm tiền) hùng hoàng tốt và trong, nghiền vào trong chén chu sa, rót rượu nóng vào mà uống. Mỗi lần uống hai chén, rồi cất chén đi để dùng lại. Công hiệu diệu kỳ không kể xiết.
Phép uống xương bồ (cỏ thơm mọc ở khe nước, rễ dùng làm thuốc), loài cỏ linh của thần tiên, theo sách "Thái Thanh kinh".
Hái xương bồ vào các ngày: mùng ba tháng ba, mùng bốn tháng tư, mùng năm tháng năm, mùng sáu tháng sáu, mùng bảy tháng bảy, mùng tám tháng tám, mùng chín tháng chín, mùng mười tháng mười. Phải là loại mọc trong nước trên đá sạch; mọc bên dòng nước chảy về phía nam là tốt, chảy về phía bắc thì không tốt.
Hái về rửa sạch, nhặt kỹ cho hết rễ tơ râu trên củ. Lại cho vào túi, ngâm trong nước sạch, bỏ nước đục và phần đầu cứng. Thái mỏng, phơi nắng to cho khô, giã rồi rây thành bột mịn. Chọn ngày Thiên đức và ngày Hoàng đạo (ngày tốt lành theo lịch pháp) mà làm thuốc.
Cách trộn: lấy gạo nếp cũ ngâm nước một đêm, vo bỏ nước vo gạo, nghiền mịn trong chậu đá, nấu trên lửa thành cháo loãng. Đem bột xương bồ trộn nhào với cháo. Phải nhiều người cùng làm viên cho nhanh, kẻo thuốc khô khó viên. Viên to bằng hạt ngô đồng, phơi khô, cất vào hộp.
Lúc đầu mỗi lần uống mười viên: nhai một miếng cơm rồi nuốt thuốc cùng cơm. Về sau uống với rượu, uống xong ăn chút điểm tâm lại càng tốt. Không phải kiêng gì cả. Chỉ khi nào thấy người nóng thì lấy một hai tiền tần giao (rễ cây tần giao, vị thuốc trừ phong thấp) sắc nước, để nguội uống là yên, vì tần giao làm vị sứ (vị thuốc dẫn đường, điều hòa tác dụng cho thuốc chính).
Uống được một tháng thì tỳ vị điều hòa, ăn mau tiêu. Hai tháng thì các bệnh lạnh khỏi hết. Sau trăm ngày, trăm bệnh đều tiêu. Công dụng của thuốc là làm yên tâm thần, thêm khí lực, vững chí, mạnh tinh thần, bồi tủy bổ tinh, làm tóc đen, răng mọc lại. Uống đến mười năm thì da dẻ mịn màng trơn láng, mặt hồng như hoa đào, tà khí không xâm phạm được, mãi giữ được tuổi thọ lâu dài mà vượt khỏi cõi đời.
Thần tiên thượng thừa hoàng long đan phương (phương thuốc tiên bậc cao "Rồng vàng").
Xích thạch chi (một loại đất sét khoáng màu đỏ) mười lạng; nước thịt bò ba thăng lớn (thăng là đơn vị đo dung tích, chừng một lít) (?); nhũ hương (nhựa thơm của cây nhũ hương) loại trong một cân; mật ong trắng một cân; bột cam thảo ba lạng; gạo tẻ trắng ba đấu năm thăng (đấu là đơn vị dung tích, bằng mười thăng), chia làm năm phần để hấp thuốc, lấy cơm chín làm chuẩn.
Sáu vị trên: đem xích thạch chi nghiền bột, đựng trong túi lụa sống hai lớp, ngâm trong chậu nước vo gạo nửa ngày. Lấy tay vò bóp túi thuốc, đảo trong nước. Bột đá lắng xuống đáy thì gạt lấy, để lên giấy cho ráo. Lấy năm lạng bột mịn sạch, cho vào hộp bạc; không có hộp bạc thì dùng hộp tròn bằng sứ men xanh trắng cũng được.
Lần thứ nhất: vào khoảng mùng bảy, mùng tám âm lịch, vo bảy thăng gạo cho vào chõ, đặt hộp thuốc vùi trong gạo mà đồ, đến khi cơm chín thì thôi. Mở nắp hộp, để ngoài trời dưới sao một đêm.
Lần thứ hai: vào khoảng trước sau ngày rằm, đồ bảy thăng gạo như trên, hấp hộp thuốc, đêm để ngoài trời dưới trăng sáng một đêm.
Lần thứ ba: vào sáng sớm khoảng trước sau ngày hai mươi bốn, theo cách trước đồ bảy thăng gạo, đặt hộp vào trong mà hấp, mở nắp, phơi dưới nắng, cho thuốc thu đủ khí của ba thứ ánh sáng mặt trời, mặt trăng, sao.
Lần thứ tư: trước hết cho ba thăng sữa bò vào nồi đất, đun lửa than cho sôi lăn tăn như mắt cá, bỏ bột nhũ hương vào, đợi tan, rồi cho bột xích thạch chi đã hấp ba lần vào nồi sữa. Lấy cành liễu khuấy đều, đổ vào cối nghiền nhuyễn, rồi cho lại vào hộp cũ. Lại đồ bảy thăng gạo, đặt hộp vùi trong gạo, gạo chín thì lấy ra.
Lần thứ năm: cho hai cân mật ong vào nồi đất, đun lửa nhỏ đến khi sôi lăn tăn như mắt cá, đổ thuốc trong hộp đã hấp vào mật, dùng que gỗ liễu khuấy luôn tay cho đều. Cho thêm ba lạng bột cam thảo vào nấu chung, đến khi thuốc còn hơi ướt thì thôi. Lại cho bảy thăng gạo vào chõ, đặt hộp vùi vào gạo mà hấp, cơm chín thì lấy ra. Đặt hộp vào chậu nước, ngâm đáy hộp nửa ngày, đừng để nước lọt vào trong hộp, rồi lấy ra, cất vào đồ đựng sạch.
Lần uống đầu tiên: chọn ngày có Thiên đức, Nguyệt đức và Hoàng đạo, sáng sớm lúc bụng đói, đốt hương, quay mặt về hướng đông lạy bảy lạy, lấy rượu ngon hòa một thìa mà uống.
Đây là thuốc tiên kéo dài tuổi thọ hiếm có trên đời, không có độc của các loại kim loại và khoáng thạch, cũng không có chuyện uống nhầm mà sinh hại. Uống rồi thì khí bốn mùa trong người điều hòa, trăm đốt xương thư thái, công hiệu kỳ diệu vô cùng. Chỉ được dùng để cứu người, không được đòi lợi, thì hiệu nghiệm mới nhanh như thần.
Uống thuốc này hơn mười ngày đã thấy tạng phủ thông suốt, tinh thần sảng khoái; mọi bệnh khó như phong lao, khí lạnh đều khỏi hết. Nếu uống hai liều thì sống được trăm tuổi.
Người ta cần phải nuôi tỳ (lá lách, theo Đông y là cơ quan chủ về tiêu hóa). Tỳ được nuôi thì gan tươi tốt, gan tốt thì tim mạnh, tim mạnh thì phổi thịnh, phổi thịnh thì nguyên tạng (tạng gốc, tức thận, nơi chứa nguyên khí) đầy đủ, nguyên tạng đầy đủ thì gốc rễ vững bền. Đó là đạo diệu làm cho rễ sâu, cuống chắc, sống lâu bền mãi, đều có được trong thuốc này. Há phải thứ thuốc tầm thường đâu? Đồ dùng để làm thuốc như sau:
Nồi hộp bằng bạc lớn nhỏ hai cái: cái nhỏ là hộp có nắp, đựng được năm sáu lạng thuốc; cái lớn chứa được năm đấu. Nồi sứ mà có bạc thì càng tuyệt diệu.
Ba cái chậu sành mới, loại đựng được một đấu đậu.
Một cái chõ gỗ, loại đồ được một đấu cơm.
Một cái chậu để đậy chõ, một bộ nồi và bếp mới, một cái cối nghiền thuốc, thìa tre gỗ lớn nhỏ hai cái, xẻng gỗ liễu ba năm cái, một cái muôi thưng nhỏ, củi đun một trăm cân.
Trà câu kỷ.
Cuối mùa thu hái quả câu kỷ (kỷ tử) chín đỏ, trộn với bột mì khô thành khối, (đập bỏ phần cuống, làm cho khô) (?), nặn thành hình bánh, phơi khô, nghiền thành bột mịn. Cứ một lạng Giang trà (trà vùng Giang Nam) thì dùng hai lạng bột câu kỷ, trộn đều, cho thêm ba lạng tô du (bơ sữa đã đun chảy), hoặc dùng dầu vừng cũng được. Rót nước nóng vào từ từ, khuấy thành cao, thêm chút muối, cho vào nồi nấu chín mà uống. Rất bổ ích và làm sáng mắt.
Phương sữa bò thêm khí lực.
Sữa bò vàng hợp nhất với người già. Tính bình (không nóng không lạnh), bổ huyết mạch, thêm khí của tim, làm tăng da thịt, khiến thân thể khỏe mạnh, mịn màng, mặt mũi sáng sủa tươi tỉnh, ý chí không suy sút. Vì thế nên thường xuyên cung cấp cho người già làm món ăn hằng ngày, hoặc làm bánh sữa, hoặc làm đồ uống bằng sữa, luôn cho dùng thỏa thích, đầy đủ. Thứ này hơn thịt xa lắm.
Quỳnh ngọc cao của tiên sinh Thiết Úng (một đạo sĩ đời xưa).
Cao này bồi tinh bổ tủy, biến ruột thành gân (?), muôn thần trong thân đều đầy đủ, năm tạng sung mãn, tóc bạc hóa đen, già trở lại trẻ, đi nhanh như ngựa phi. Mỗi ngày uống mấy lần thì cả ngày không ăn cũng không đói. Trí óc thông suốt, ý chí mạnh, mỗi ngày đọc thuộc được muôn chữ, tinh thần và hiểu biết cao vượt, đêm ngủ không mộng mị. Uống đủ mười liều thì dứt được dục vọng, tu thêm âm công thì thành địa tiên.
Một liều chia làm năm phần có thể cứu năm người mắc bệnh ung nhọt (?); chia làm mười phần có thể cứu mười người mắc bệnh lao. Khi làm thuốc phải tắm gội, hết lòng thành kính, đừng tùy tiện cho người khác xem.
Tân La sâm (nhân sâm của nước Tân La, tức vùng bán đảo Triều Tiên) hai mươi bốn lạng, bỏ phần cuống đầu; sinh địa hoàng (củ cây địa hoàng còn tươi) mười sáu cân, lấy nước; bạch phục linh bốn mươi chín lạng, bỏ vỏ; mật ong trắng dạng cát mười cân, luyện sạch.
Các vị trên: nhân sâm và phục linh nghiền bột mịn. Mật ong lọc qua lụa sống. Địa hoàng giã lấy nước cốt tự nhiên; khi giã không dùng đồ đồng, đồ sắt; vắt hết nước, bỏ bã. Đem các thứ thuốc trộn chung cho đều, cho vào đồ đựng bằng bạc, bằng đá, hoặc đồ sứ tốt, dùng giấy sạch bịt kín hai ba chục lớp.
Đặt vào nồi nước sôi, nấu bằng lửa củi dâu ba ngày ba đêm. Lấy ra, dùng mấy lớp giấy sáp bọc miệng bình, thả xuống giếng cho hết hỏa độc. Sau một ngày một đêm thì lấy lên, lại cho vào nồi nước cũ nấu thêm một ngày cho hết hơi nước. Lấy ra, mở nắp, múc ba thìa chia vào ba chén, cúng tế trời đất và trăm vị thần, lạy với lòng chí thành ngay thẳng.
Mỗi ngày lúc bụng đói, lấy rượu hòa một thìa đầy mà uống. Phương gốc như vậy. Nhưng người ho lao mà khí thịnh, huyết hư phổi nóng thì không được dùng nhân sâm.
Địa tiên tiễn (thuốc cô đặc "Tiên trên mặt đất").
Chữa đau lưng đau gối, mọi bệnh lạnh trong bụng; khiến sắc mặt tươi tắn, xương tủy vững chắc, đi nhanh kịp ngựa phi.
Hoài sơn (củ mài) một cân; hạnh nhân một thăng, ngâm nước sôi, bỏ vỏ và đầu nhọn; sữa bò tươi hai cân.
Các vị trên: đem hạnh nhân nghiền mịn, cho vào sữa bò, trộn với hoài sơn, vắt lấy nước. Cho vào bình sứ mới, bịt kín, nấu cách thủy một ngày. Mỗi ngày lúc bụng đói, lấy rượu hòa một thìa đầy mà uống.
Kim tủy tiễn (thuốc cô đặc "Tủy vàng").
Kéo dài tuổi thọ, bồi tinh bổ tủy. Uống lâu thì tóc bạc hóa đen, già trở lại trẻ.
Quả câu kỷ, không kể nhiều ít, hái loại chín đỏ.
Dùng vô hôi tửu (rượu nấu không pha vôi) ngâm câu kỷ: mùa đông sáu ngày, mùa hè ba ngày. Nghiền thật nhuyễn trong chậu sành, rồi cho vào túi vải vắt lấy nước, cùng với rượu đã ngâm, đun lửa nhỏ cô thành cao. Đựng trong đồ sứ sạch, bịt kín, rồi nấu cách thủy. Mỗi lần uống một thìa, thêm chút bơ sữa, hòa với rượu ấm mà uống.
Cao thiên môn đông (thiên môn đông là củ của cây thiên môn, vị thuốc bổ âm).
Trừ được tích tụ (khối u cục trong bụng), phong đờm (đờm do phong gây ra), bệnh điên, tam trùng (ba loại sâu ký sinh trong người), phục thi (bệnh "xác ẩn", một chứng bệnh ngầm lâu ngày khó khỏi); trừ ôn dịch (bệnh dịch lây lan), làm thân thể nhẹ nhõm, thêm khí lực, khiến người không đói, sống lâu không già.
Thiên môn đông không kể nhiều ít, bỏ vỏ, bỏ lõi, bỏ rễ tơ, rửa sạch.
Các thứ trên giã nát, vắt bằng vải lấy nước, để lắng trong rồi lọc. Dùng đồ sứ, nồi đất hoặc đồ bạc, đun lửa nhỏ cô thành cao. Mỗi lần uống một thìa, lúc bụng đói, hòa với rượu ấm.
Phương thuốc không sợ lạnh.
Lấy thiên môn đông và phục linh nghiền bột, hòa với rượu hoặc nước mà uống. Mỗi ngày uống nhiều lần thì giữa lúc rét to mặc áo đơn vẫn ra mồ hôi, quên cả lạnh.
Bàn về việc uống ngũ gia bì (vỏ rễ cây ngũ gia, vị thuốc mạnh gân cốt).
Vua Thuấn (vị vua hiền thời thượng cổ) có lần lên núi Thương Ngô, nói rằng: "Kia là cỏ thơm vàng ngọc." Đó chính là ngũ gia bì, uống vào thì sống lâu. Cho nên có câu: "Thà được một nắm ngũ gia, chẳng cần vàng ngọc đầy xe; thà được một cân địa du (rễ cây địa du, vị thuốc cầm máu), chẳng cần ngọc minh châu quý."
Xưa mẹ của Lỗ Định Công (vua nước Lỗ thời Xuân Thu) chỉ uống mỗi rượu ngũ gia bì mà được sống lâu. Như các ông Trương Tử Thanh, Dương Thủy Kiến, Vương Thúc Tài, Vu Thế Ngạn đều là người xưa, uống rượu ngũ gia bì, chuyện vợ chồng không bao giờ dứt, ai cũng sống lâu và đông con. Đời nào cũng có người uống rượu ngũ gia bì mà được sống thọ, nhiều vô kể. [Trích từ "Chử thạch kinh" của Đông Hoa chân nhân.]
Phép uống hạt thông.
Không kể nhiều ít, nghiền thành cao, lúc bụng đói hòa với rượu ấm uống một thìa. Ngày uống ba lần thì không đói không khát. Uống lâu thì mỗi ngày đi được năm trăm dặm, thân thể nhẹ nhõm khỏe mạnh.
Phép uống quả hòe.
Ngâm quả hòe trong túi mật bò một trăm ngày, hong khô trong bóng râm. Mỗi ngày nuốt một quả. Một trăm ngày thì thân thể nhẹ nhõm, một nghìn ngày thì tóc bạc tự đen lại. Uống lâu thì mắt sáng, trí thông suốt.
Phép dùng hoa sen.
Ngày mùng bảy tháng bảy hái bảy phần hoa sen, ngày mùng tám tháng tám hái tám phần củ sen, ngày mùng chín tháng chín hái chín phần hạt sen. Hong khô trong bóng râm rồi ăn, khiến người không già.
Phép ăn rễ thông.
Lấy rễ thông mọc về phía đông, bóc lấy lớp vỏ trắng, băm nhỏ, phơi khô, giã rồi rây, ăn cho no, có thể nhịn được ngũ cốc. Khát thì uống nước.
Phép ăn phục linh.
Phục linh gọt bỏ vỏ đen, giã thành bột, ngâm với rượu nguyên chất trong đồ sành cho ngập đủ. Lại úp một đồ sành khác lên trên, trát bùn bịt kín. Mười lăm ngày sau mở ra, thuốc sẽ như bột làm bánh, đem làm bánh mà ăn, ngày ba lần. Cũng có thể uống bột, mỗi lần một phương thốn chủy (thìa đong vuông mỗi cạnh một tấc, một cách đong thuốc bột thời xưa). Không đói không khát, trừ bệnh, sống lâu.
Phép ăn truật.
Lấy một thạch (thạch là đơn vị dung tích lớn, bằng mười đấu) truật đất Vu Tiềm (vùng nổi tiếng có truật tốt), rửa sạch, giã nát, ngâm với hai thạch nước một đêm, nấu cạn còn một nửa. Thêm năm thăng rượu trong, nấu lại, lấy một thạch, vắt bỏ bã, rồi đun lửa nhỏ cô lại. Cho thêm hai thăng bột đậu nành, một thăng bột thiên môn đông, khuấy trộn rồi viên to bằng viên đạn ná.
Sáng sớm uống ba viên, ngày một lần; hoặc khi ở trong núi hay đi xa thì dùng thay cơm. Chịu được gió rét, sống lâu không bệnh. Đây là cách ông Thôi Dã Tử đã dùng. Thiên môn đông phải bỏ lõi và vỏ.
Phép ăn hoàng tinh.
Hoàng tinh thái nhỏ một thạch, đổ hai thạch rưỡi nước (có thuyết nói sáu thạch), nấu lửa nhỏ từ sáng đến tối. Chín thì lấy ra để nguội, lấy tay bóp nát, cho vào túi vải ép lấy nước mà nấu. Bã thì phơi khô, giã bột, cho chung vào nồi mà cô lại, có thể viên to bằng quả trứng gà. Mỗi lần uống một viên, ngày uống ba lần, nhịn được ngũ cốc, trừ trăm bệnh, thân thể nhẹ nhõm khỏe mạnh, không già.
Nên uống ít nhưng đều đặn, không nên uống nhiều rồi bỏ dở giữa chừng. Khát thì uống nước. Phương này hay nhất, trích từ sách "Ngũ Phù".
Lại một cách khác.
Lấy hoàng tinh giã rồi vặn vắt, lấy ba thăng nước; nếu không ra nước thì tưới nước vào mà ép. Nước cốt sinh địa hoàng ba thăng, nước cốt thiên môn đông ba thăng, trộn chung, đun lửa nhỏ cô còn một nửa. Cho năm cân mật ong trắng vào, nấu tiếp đến khi viên được thì viên to bằng viên đạn ná. Ngày uống ba lần, không đói, da mặt đẹp.
Cũng có thể chỉ ép lấy ba thăng nước hoàng tinh, cô cách thủy đến khi viên được. Mỗi ngày uống một viên to bằng quả trứng gà. Uống tiếp ba mươi ngày thì không đói, đi nhanh như ngựa phi. Thiên môn đông phải bỏ lõi và vỏ.
Phép ăn uy nhuy (tức ngọc trúc, rễ cây uy nhuy, vị thuốc bổ âm).
Thường vào ngày mùng chín tháng hai hái lá, thái ra, phơi khô, chế biến, mỗi lần uống một phương thốn chủy, ngày ba lần. Cũng có thể theo cách làm món ăn từ hoàng tinh mà dùng. Thuốc thông khí huyết, mạnh gân cốt, chữa trúng phong (đột quỵ, méo miệng liệt người), gân bị sái, thịt bị kết cục, xóa nếp nhăn trên mặt, làm da mặt đẹp. Uống lâu thì sống lâu, thành tiên.
Phép ăn uy nhuy.
Thường vào ngày mùng chín tháng hai hái lá, thái ra, phơi khô, chế biến, mỗi lần uống một phương thốn chủy, ngày ba lần. Cũng có thể theo cách làm món ăn từ hoàng tinh mà dùng. Thuốc thông khí huyết, mạnh gân cốt, chữa trúng phong, gân bị sái, thịt bị kết cục, xóa nếp nhăn trên mặt, làm da mặt đẹp. Uống lâu thì sống lâu, thành tiên.
Phép ăn cự thắng (tức vừng đen).
Lấy vừng đen hạt mẩy, không kể nhiều ít, sàng sảy sạch rồi đem đồ, cho hơi nóng thấu khắp chừng bằng thời gian nấu một nồi cơm thì lấy ra phơi. Sáng hôm sau lại đồ và phơi, cứ thế đủ chín lần thì thôi. Nắng gắt thì một ngày có thể đồ phơi ba lần, ba ngày đủ chín lần.
Khô rồi thì vẩy chút nước nóng cho hơi ẩm, cho vào cối giã đến khi trắng ra. Lại phơi khô, sảy bỏ vỏ, rang cho thơm, giã nhanh tay, rây qua rây thưa, uống tùy ý, mỗi ngày hai ba thăng. Cũng có thể trộn mật ong viên to bằng quả trứng gà, mỗi ngày uống năm viên. Cũng có thể trộn với mạch nha, hoặc hòa với rượu mà uống.
Dần dần tự nhiên ăn ít đi. Trăm ngày thì không còn bệnh. Sau một năm, thân thể và mặt mũi trơn láng, rửa nước không bám vào da thịt. Năm năm thì nước lửa không hại được, đi nhanh kịp ngựa phi.
Phương thần tiên ăn tật lê (quả cây tật lê, có gai, dùng làm thuốc).
Lấy một thạch tật lê; tật lê thường chín vào tháng bảy, tháng tám thì thu hái. Hái về phơi khô, trước hết cho vào cối giã cho rụng hết gai, sau đó nghiền thành bột mịn. Mỗi lần uống hai thìa, hòa với nước mới múc, ngày uống ba lần, đừng để gián đoạn; uống vào thì sống lâu. Uống được một năm thì mùa đông không thấy rét, mùa hè không thấy nóng. Uống hai năm thì già trở lại trẻ, tóc bạc đen lại, răng rụng mọc lại. Uống đến ba năm thì thân thể nhẹ nhõm, sống lâu.
Phương thần tiên uống hạt hòe để sống lâu không già.
Thường vào ngày Tỵ đầu tiên của tháng mười (theo lịch can chi), lấy hạt hòe cho vào đồ sứ mới, úp chậu lên trên, trát bùn kín đừng để hở hơi. Hai mươi mốt ngày sau mở ra, bỏ vỏ. Từ đầu tháng, mỗi ngày uống một hạt với nước, mỗi ngày thêm một hạt, đến giữa tháng thì mỗi ngày bớt đi một hạt. Hết vòng lại bắt đầu lại. Khiến người ban đêm đọc được chữ nhỏ; uống lâu thì sức lực tăng gấp trăm lần.
Phương tịch cốc trụ thực (nhịn ăn ngũ cốc, thôi ăn cơm, một phép tu luyện của Đạo gia).
Thuật mễ (gạo kê nếp) một đấu; dầu vừng sáu lạng, đem rang, để nguội; bột muối, Xuyên khương (gừng đất Tứ Xuyên), tiểu tiêu (hạt tiêu nhỏ), các thứ bằng nhau, cộng mười lạng; hạt cải củ ba thăng; táo tàu lớn khô năm thăng.
Sáu vị trên nghiền thành bột mịn. Mỗi lần uống một thìa lớn, hòa với nước mới múc, ngày uống ba lần. Nếu thấy đói khát thì dần dần sẽ có sức; các thứ hoa quả, trà, canh thì ăn uống tùy ý. Không được ăn thịt, đó là điều cấm kỵ lớn. Trong việc ăn uống có tám điều cấm kỵ lớn:
Ngựa chạy đến chết, lừa uống nước đến chết, bò trướng bụng mà chết, dê mắt đỏ,
lợn tự nhiên chết, ba ba có cục u (?), thỏ đang mang thai, cá không có vảy.
Sách xưa nói: "Đều không được ăn. Nếu ăn vào thì sinh trăm bệnh."
Phương tịch cốc để tránh nạn đói.
Ngày mười bảy tháng hai năm Vĩnh Ninh thứ hai (niên hiệu vua Tấn Huệ Đế, tức năm 302), Hoàng môn thị lang (chức quan cận thần hầu trong cung vua) Lưu Cảnh Tiên dâng biểu tâu: "Thần gặp một ẩn sĩ ở núi Thái Bạch mà được phương này. Thần nghe nói ở kinh đô gạo thóc rất đắt, nên dùng phương này mà cứu giúp. Phương này khiến người không đói, tai mắt tinh tường, sắc mặt tươi sáng. Nếu có điều dối trá, cả nhà thần cam chịu tội chết.
Bốn mùa (?) dùng năm thăng đậu đen, rửa sạch, đồ ba lần, phơi khô, bỏ vỏ. Lại dùng ba thăng hạt gai dầu lớn, ngâm nước nóng một đêm, vớt ra phơi khô, trộn với nước keo mà phơi, bỏ vỏ, vo sạch, đồ ba lần, cho vào cối giã. Sau đó cho đậu (?) vào, nghiền chung thành bột mịn, dùng cháo gạo nếp nắm lại thành viên to bằng nắm tay, cho vào chõ mà đồ. Đồ từ tối đến giờ Tý (khoảng 23 giờ đến 1 giờ sáng) thì tắt lửa, đến giờ Dần (khoảng 3 đến 5 giờ sáng) thì lấy ra, đựng trong đồ sứ, đậy kín đừng để gió làm khô.
Mỗi lần ăn ba viên, no là được, không được ăn bất cứ thứ gì khác. Ăn bữa đầu thì bảy ngày không đói; bữa thứ hai thì bốn mươi chín ngày không đói; bữa thứ ba thì ba trăm ngày không đói, dung nhan đẹp đẽ, không hề tiều tụy. Khát thì nghiền hạt gai dầu lấy nước mà uống, càng làm tạng phủ thêm nhuận. Nếu muốn ăn uống lại như thường, thì lấy ba cáp (cáp là đơn vị dung tích, bằng một phần mười thăng) hạt quỳ, giã nát, sắc nước uống để khai thông dạ dày, đợi cho khí trong người điều hòa, thì không hại gì."
Phương này được khắc vào bia đá ở chùa Thái Bình Hưng Quốc trên núi Đại Biệt, thuộc quân Hán Dương (quân: một đơn vị hành chính thời Tống).
Phương chén Tử hà (chén "Ráng tía"). [Đây là phương bí truyền vô cùng kỳ diệu.]
Thuốc làm chén này hợp với lẽ tạo hóa, điều hòa âm dương, đoạt được khí ôn hòa của trời đất, đạt được phép thủy hỏa ký tế (nước và lửa giúp đỡ nhau, tức âm dương trong người giao hòa cân bằng). Không lạnh không nóng, không chậm không gấp, có công kéo dài tuổi thọ, đẩy lùi tuổi già, có cái diệu thoát thai hoán cốt (lột xác đổi xương, ý nói biến đổi thân thể phàm thành thân tiên).
Thuốc rất giỏi làm mát phần trên, bổ phần dưới, đưa âm dương lên xuống đúng lẽ, thông chín khiếu (chín lỗ trên thân: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, hậu môn, đường tiểu), diệt chín loại sâu, trừ chứng mộng tinh, làm đẹp dung nhan, chữa đau đầu do phong, khiến thân thể nhẹ nhõm khỏe mạnh, tạng phủ hòa hợp. Lại mở thông lồng ngực, tiêu đờm dãi, sáng mắt, nhuận da, thêm tinh, trừ chứng sa đì. Lại chữa chứng huyết hải (bể máu, tức tử cung và mạch chủ về kinh nguyệt) của phụ nữ hư lạnh, khí hư ra màu đỏ màu trắng. Chỉ có phụ nữ mang thai là không được uống. Còn lại đàn ông đàn bà già trẻ, sáng sớm uống hai ba chén rượu nóng bằng chén này thì trăm bệnh đều khỏi; các thứ thuốc không gì hơn phương này.
[Dùng lâu chén sẽ mỏng đi, thì lấy một bát trấu, đặt chén ngồi giữa trấu, rót rượu vào mà uống. Nếu chén bị vỡ, mỗi lần lấy một phân (một phần mười tiền) thuốc của chén, nghiền vào rượu mà uống, đến khi hết thuốc chén thì làm chén khác mà dùng.]
Trân châu một tiền; hổ phách một tiền; nhũ hương một tiền; vàng lá hai mươi tờ; hùng hoàng một tiền; dương khởi thạch (một loại khoáng chất, vị thuốc tráng dương) một tiền; hương bạch chỉ (rễ cây bạch chỉ thơm) một tiền; chu sa một tiền; huyết kiệt (nhựa đỏ của cây huyết giác) một tiền; phiến não (băng phiến) một tiền; triều não (long não đất Triều Châu) một tiền, đến lúc đổ chén mới cho vào; xạ hương bảy phân rưỡi; cam tùng (rễ cây cam tùng thơm) một tiền; tam nại (củ địa liền) một tiền; tử phấn (bột tía) (?) một tiền; xích thạch chi một tiền; mộc hương một tiền; an tức hương (nhựa thơm cây an tức) một tiền; trầm hương một tiền; một dược (nhựa cây một dược) một tiền.
Cách chế lưu hoàng (lưu huỳnh): cho bèo tấm lưng tía vào nồi; đựng lưu hoàng trong túi lụa, treo lơ lửng trong nồi, nấu sôi vài chục dạo, lấy ra đợi khô, nghiền lấy mười lạng bột. Cùng với các vị thuốc thơm kể trên cho vào muôi đồng, đun lửa nhỏ cho chảy ra. Lấy ra, đợi hơi nóng dịu bớt, lấy một cái chén rượu bằng bạc kiểu đẹp, bên ngoài bọc vải và giấy, chừa một lỗ ở giữa, đổ lưu hoàng vào trong chén, tay cầm chén xoay tròn cho thuốc láng đều, rồi thả vào chậu nước lạnh, lấy ra (thì thành chén). Người có chứng nhiệt (trong người nóng, bốc hỏa) không được uống.
Phép thăng huyền minh phấn (luyện mang tiêu thành bột tinh khiết, một vị thuốc tẩy).
Bì tiêu (mang tiêu thô) sạch loại tốt năm cân, bồ kết nửa cân, củ cải trắng hơn mười cân thái lát, đổ nước quá nửa vò, nấu sôi hơn mười dạo. Vớt củ cải ra bỏ đi, lại thái củ cải khác cho vào nấu tiếp. Làm như thế ba bốn lần, đến khi củ cải không còn vị mặn thì thôi. Lại lọc qua lụa thưa cho hết cặn, đổ vào nồi, để ngoài trời một đêm.
Hôm sau trong nồi toàn là nha tiêu (tinh thể mang tiêu đã tinh chế), lấy ra cho vào túi giấy bản, treo ở chỗ đầu gió, nó tự hóa thành bột. Mùa hè, cứ một lạng bột trộn với một tiền bột cam thảo. Mỗi lần uống một tiền, hòa với nước sôi. Rất giỏi giải nắng nóng, làm tan đờm đặc kết lâu ngày, tống ra theo đường đại tiện; là thuốc thánh chữa chứng đờm hỏa (đờm kết do nhiệt).
Phương thuốc bột khiếm thực của Hà Thượng Công (một bậc ẩn sĩ đắc đạo thời Hán, tương truyền đã chú giải sách "Lão Tử").
Khiếm thực (hạt súng, còn gọi là "kê đầu thực", tức "quả đầu gà") khô (?) bỏ vỏ; thân và lá nhẫn đông (dây kim ngân), chọn thứ mới, mập, không bị sâu bẩn, tức là kim ngân hoa; củ sen khô. Mỗi thứ một cân.
Ba vị trên thái thành miếng, cho vào chõ đồ chín, phơi khô, giã rồi rây thành bột. Mỗi ngày sau bữa ăn, mùa đông với nước nóng, mùa hè với nước lã, uống một tiền chủy (lượng bột đong trên một đồng tiền). Uống lâu thì thêm tuổi thọ, thân thể nhẹ nhõm không già, sắc mặt tươi, da thịt chắc, tỳ vị khỏe, trừ được những thứ ứ đọng. Công hiệu kỳ diệu khó nói hết, dùng lâu tự biết.
Phép uống thiên môn đông.
Lấy hai cân thiên môn đông, một cân thục địa hoàng (củ địa hoàng đã chưng chín), giã rồi rây thành bột, trộn mật ong đã luyện làm viên to bằng viên đạn ná. Mỗi lần uống ba viên với rượu ấm, ngày ba lần. Uống lâu thì mạnh xương tủy, giữ được dung nhan, trừ tam thi, nhịn được ngũ cốc, thân thể nhẹ nhõm, sống lâu không già, trăm bệnh không sinh. Nếu thêm phục linh lượng bằng nhau nghiền bột uống chung, thì trời rét mặc áo đơn vẫn ra mồ hôi. Kiêng ăn cá chép và các thứ tanh hôi.
Phép dùng hạt sen và ngó sen.
Vị ngọt, tính bình, hơi lạnh, không độc; chủ về bổ trung (bồi bổ tỳ vị ở phần giữa thân), nuôi tinh thần, thêm sức lực, trừ trăm bệnh. Dùng lâu thì thân thể nhẹ nhõm, chịu được tuổi già, không đói, sống lâu. Còn có tên là "thủy chi" (nấm thần dưới nước).
Sách "Đan dược tính luận" nói: "Nước ngó sen cũng dùng riêng được, vị ngọt, làm tan được máu ứ không tan. Đốt ngó sen giã lấy nước, chủ trị chứng chảy máu miệng, máu mũi không cầm, đều chữa được." Lại nói: "Hạt sen tính lạnh, chủ trị năm tạng không đủ, tổn thương trung khí đến kiệt khí, có lợi cho huyết khí của mười hai kinh mạch (mười hai đường dẫn khí huyết chính trong thân thể theo Đông y). Ăn sống thì hơi động khí, hấp chín mà ăn thì tốt. Lại có cách: nấu chín, bỏ tâm, nghiền bột, trộn sáp và mật ong làm viên. Mỗi ngày uống mười viên, khiến người không đói. Đây là phương của nhà tiên dùng."
Trần Tàng Khí (một nhà nghiên cứu thuốc đời Đường) nói: "Hà tị (cuống ở giữa lá sen) vị đắng, tính bình, không độc, chủ về yên thai, trừ máu xấu, giữ máu tốt. Bị kiết lỵ ra máu thì nấu mà uống là cầm ngay. Lá sen cùng cuống và gương sen chủ trị chứng huyết trướng đau bụng, sau khi đẻ nhau thai không ra, nấu với rượu mà uống. Lại khi ăn nấm rừng bị ngộ độc thì nấu với nước mà uống."
Bột ngó sen: Thủy Vân Thâm Xứ (?) đã từng làm. Lấy ngó sen to, rửa sạch, giã nát, vắt bằng vải lấy nước, lọc lại qua vải dày, để lắng, gạn bỏ nước trong ở trên. Nếu nước đặc khó lắng thì thêm nước khuấy lên là thành bột. Ăn vào thì thân thể nhẹ nhõm, sống lâu.
Phép dùng chén chu sa và chén hùng hoàng.
Nghiền thần sa loại tốt thành bột mịn, đun chảy sáp trắng, cho chu sa vào, đổ vào chén rượu, làm theo cách trước mà lấy ra thành chén. Có công làm yên tâm, định thần, thêm tuổi thọ. Dùng hùng hoàng cũng làm theo cách này, có sức giải độc, xua trăm loài côn trùng. Nhưng e rằng cả hai thứ chén này đều không diệu bằng chén Tử hà.
Phương viên cự thắng của thần tiên.
Làm thân thể nhẹ nhõm, mạnh dương khí, đẩy lùi tuổi già trở lại trẻ, trừ tam thi, tống chín loại sâu ra ngoài, trừ muôn bệnh.
Cự thắng ngâm rượu một đêm, chín lần đồ chín lần phơi; ngưu tất (rễ cây ngưu tất) ngâm rượu, thái, sấy; ba kích thiên (rễ cây ba kích) bỏ lõi; thiên môn đông bỏ lõi, sấy; thục địa hoàng khô, sấy; liễu quế (vỏ quế mỏng ở cành nhỏ) bỏ vỏ thô; toan táo nhân; phúc bồn tử (quả mâm xôi); thố ty tử (hạt dây tơ hồng) ngâm rượu, giã riêng, sấy khô; sơn thù (quả cây sơn thù du); viễn chí bỏ lõi; cúc hoa; nhân sâm; bạch phục linh bỏ vỏ đen. Mỗi thứ một lạng.
Mười bốn vị trên nhặt sạch, giã rồi rây thành bột, trộn mật ong đã luyện làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống hai mươi viên với rượu ấm lúc bụng đói. Uống một tháng thì thân thể nhẹ nhõm khỏe mạnh, muôn bệnh không xâm phạm được.
Phép dùng hạt trắc bá.
Người xưa vào tháng tám hái quả trắc bá đem phơi cho nứt ra, hạt tự rơi ra. Đãi trong nước trong, lấy hạt chìm, để ráo, đập nhẹ lấy nhân, giã rồi rây thành bột mịn. Mỗi lần uống hai tiền chủy, hòa với rượu; mùa đông dùng rượu ấm. Sáng sớm, giữa trưa, chiều tối mỗi lúc uống một lần, dần dần tăng lên bốn năm tiền. Thêm bột cúc hoa lượng bằng nhau, trộn mật ong làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống mười đến hai mươi viên, ngày ba lần, uống với rượu.
Phương viên đại phục linh.
Bạch phục linh bỏ vỏ đen; phục thần (phần phục linh mọc ôm lấy rễ thông) loại còn ôm gỗ, bỏ gỗ đi; táo tàu lớn; quế bỏ vỏ thô; mỗi thứ một lạng. Nhân sâm; bạch truật; viễn chí bỏ lõi, sao vàng; tế tân (rễ cây tế tân) bỏ mầm lá; thạch xương bồ loại một tấc có chín đốt, ngâm nước vo gạo ba ngày, mỗi ngày thay nước vo gạo một lần, thái vụn phơi khô; mỗi thứ mười hai lạng. Cam thảo tám lạng, nhúng nước, bẻ đôi, nướng. Can khương (gừng khô) năm lạng, nướng cho nứt.
Mười một vị trên giã rồi rây thành bột. Chọn mật ong màu vàng, hớt bỏ bọt, để nguội, trộn thuốc làm viên to bằng viên đạn ná. Mỗi lần uống một viên; uống lâu thì không đói không khát. Nếu ăn rau sống, hoa quả, uống nước lạnh mà không tiêu, uống thuốc này khỏi ngay. Năm tạng có tích tụ, khí đi ngược, tim bụng đau như cắt, khí kết bụng trướng, nôn mửa không ăn được, thì uống với nước gừng tươi. Gầy yếu, ăn uống không biết ngon, thì uống với rượu. Cứ uống thì trừ muôn bệnh, khiến người sống lâu không già.
Khi làm thuốc phải chọn ngày Thìn giờ Thìn (giờ Thìn khoảng 7 đến 9 giờ sáng), làm trong phòng trống, quần áo sạch sẽ, không được để gà chó, đàn bà và người đang có tang trông thấy.
Phương kim đan hạnh nhân của Lý Bát Bá (một vị tiên trong truyền thuyết Đạo giáo).
Lấy năm đấu hạnh nhân mẩy chắc, đựng trong túi vải, ngâm nước tỉnh hoa ba ngày. Sau đó cho vào chõ, phủ lụa lên trên, trên lụa trát một lớp bùn vàng dày năm tấc, đồ một ngày; bỏ bùn lấy ra. Lại vùi trong hạt kê đồ một ngày, lại vùi trong lúa mì đồ một ngày. Ép lấy năm thăng dầu, để lắng trong.
Dùng một cái bình bạc gò theo kiểu bình nước; nếu không có bạc thì dùng hũ đất tốt. Đổ dầu vào trong, không được đầy. Lại lấy một miếng bạc lá tròn vừa bằng miệng bình đậy lại, nấu chảy bạc rót vào bịt kín khe miệng. Đặt vào nồi lớn, nấu bảy phục thời (bảy lần trọn một ngày một đêm), thường xuyên lay động, xem dầu đông lại thì mở ra lấy thuốc cho vào đồ đựng, đun lửa cho chảy thành nước, đổ ra để nguội, màu như vàng.
Sau đó cho vào cối giã, khi viên được thì viên to bằng hạt kê vàng. Lúc bụng đói, sáng và tối uống với rượu, hoặc nuốt bằng nước bọt, mỗi lần hai mươi viên. Uống lâu thì giữ được khí, sống lâu, tóc bạc hóa đen, trừ được muôn bệnh.
(Xem hình)
Phương viên tiên truật làm nhẹ mình, sống lâu.
Thương truật ngâm nước vo gạo, mùa hè mùa thu ba ngày, mùa xuân bảy ngày, bỏ vỏ rửa sạch, đồ nửa ngày, thái lát, sấy khô, giã thành bột trong cối đá, trộn mật ong đã luyện làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi ngày sáng sớm và giữa trưa uống năm mươi viên với rượu.
Phương câu kỷ tiễn.
Hái quả câu kỷ không kể nhiều ít, bỏ cuống, rửa sạch bằng nước trong, vớt ra để ráo. Dùng một túi vải hai lớp, cho câu kỷ vào, đặt lên thớt sạch dùng chày nện ép lấy nước cốt tự nhiên. Để lắng một đêm, gạn bỏ phần trong (?), cho vào đồ đá đun lửa nhỏ cô thành cao đặc, lấy ra cất trong đồ sứ. Mỗi lần uống nửa thìa, hòa với rượu ấm. Làm sáng mắt, giữ dung nhan, mạnh nguyên khí (khí gốc, sinh lực căn bản của cơ thể), nhuận da; uống lâu rất có ích.
Nếu lúc làm thuốc trời hơi ấm thì nước ép ra không cần để qua đêm. Cao đã cô xong để hai ba năm cũng không hỏng. Nếu định uống lâu dài thì nấu nhiều cũng không sao.
Phương viên nhị tinh giữ vững đan điền (đan điền: vùng dưới rốn, theo Đạo gia và Đông y là nơi chứa tinh và khí, gốc của sinh mệnh).
Dùng hoàng tinh bỏ vỏ và câu kỷ tử, mỗi thứ hai cân.
Hai vị trên đều hái vào khoảng tháng tám, tháng chín. Trước hết lấy nước trong rửa sạch hoàng tinh, để ráo, thái nhỏ, trộn với câu kỷ tử, giã nát, trộn cho đều, hong khô trong bóng râm, lại giã rồi rây thành bột mịn, trộn mật ong đã luyện làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba mươi đến năm mươi viên với rượu ấm, lúc bụng đói, trước bữa ăn. Uống thường xuyên thì thêm khí, giữ vững tinh, bồi bổ và giữ vững đan điền, làm máu lưu thông, giữ dung nhan, sống lâu không già.
Phương viên hoàng tinh chữa muôn bệnh.
Dùng hoàng tinh mười cân, rửa sạch, đồ cho thật nhừ; mật ong trắng ba cân; thiên môn đông ba cân, bỏ lõi, đồ cho thật nhừ.
Ba vị trên trộn cho đều, cho vào cối đá giã một vạn chày. Lại chia làm bốn phần, mỗi phần giã thêm một vạn chày, khi đã nhừ nát thì lấy ra, viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba mươi viên với rượu ấm, ngày ba lần, không kể giờ giấc. Sống lâu, thêm khí, chữa muôn bệnh, có thể mong đạt bậc tiên.
Phương bột thất tinh đẩy lùi tuổi già (bảy vị thuốc ứng với bảy thứ tinh hoa của trời đất).
Dùng phục linh, là tinh của trời, ba lạng; hoa địa hoàng, là tinh của đất; tang ký sinh (cây tầm gửi mọc trên cây dâu), là tinh của cây cỏ; mỗi thứ hai lạng. Cúc hoa, là tinh của mặt trăng, một lạng ba phân. Trúc thực (hạt tre), là tinh của mặt trời; địa phu tử (hạt cây chổi xể), là tinh của sao; xa tiền tử (hạt cây mã đề), là tinh của sấm; mỗi thứ một lạng ba phân.
Bảy thứ trên ứng với mặt trời, mặt trăng, sao trên trời. Ai muốn làm thuốc thì chọn ngày vượng tướng trong bốn mùa (ngày mà hành của nó đang mạnh hoặc được mùa ấy nâng đỡ, theo thuyết ngũ hành), trước đó trai giới chín ngày (ăn chay, tắm gội, giữ mình trong sạch), riêng ở trong phòng yên tĩnh đốt hương mà làm thuốc, giã rồi rây thành bột mịn.
Mỗi lần uống ba phương thốn chủy, hòa với nước tỉnh hoa, quay mặt về hướng mặt trời mà uống. Vào ngày dương (ngày mang can dương theo lịch can chi) uống một lần, ngày âm (ngày mang can âm) uống hai lần. Đủ bốn mươi chín ngày thì giữ vững được tinh, kéo dài tuổi thọ, trừ trăm bệnh, tai mắt tinh tường, rất linh nghiệm. Hoa địa hoàng phải hái vào tháng tư. Trúc thực giống hạt lúa mì, mọc trong rừng tre ở Lam Điền.
Viên hùng hoàng trừ tam thi, diệt trăm loài sâu, làm đẹp sắc mặt, sáng tai mắt.
Dùng hùng hoàng trong suốt như mào gà, không lẫn đá, giã rồi rây lấy một lạng. Tùng hương (nhựa thông khô) chọn loại trong sạch trắng tinh, nấu trong nước khoảng một hai lần thổi cơm, vớt lấy phần nổi lên mà dùng, (lượng dùng) như cách trên.
Hai thứ trên trộn đều, giã làm viên to bằng viên đạn ná. Mỗi sáng uống một viên với rượu. Uống mười ngày thì tam thi và trăm loài sâu tự theo đường dưới ra ngoài, khí sắc tím đen trên mặt người đều tiêu hết. Uống đến một tháng thì trăm bệnh tự khỏi. Phải luôn giữ mình thanh tịnh (kiêng chuyện vợ chồng), đừng làm tổn hại sức thuốc.
Cao Tử (tức tác giả Cao Liêm) bàn về tác hại của các thứ thuốc dùng trong chuyện phòng the.
Cao Tử nói: từ khi thuyết "tỉ giác nê thủy" (?) (một lối "luyện đan" dựa vào chuyện giao hợp nam nữ) lưu hành thì thuật phòng the (các phép về chuyện chăn gối) tràn lan. Nhân đó mà thuốc men, khoáng thạch đầu độc con người, tác hại sao kể xiết!
Con người bẩm thụ tinh huyết của cha mẹ: ai bẩm thụ dày dặn thì sinh ra khỏe mạnh, dù nhiều dục vọng vẫn còn chịu nổi; ai bẩm thụ mỏng manh thì sinh ra yếu ớt, dù ít dục vọng vẫn còn chưa đủ. Cho nên người khỏe mà buông thả dục vọng đến chết còn có; chưa từng có người yếu mà buông thả dục vọng lại sống lâu. Ăn uống và chuyện nam nữ là ham muốn lớn của con người, không thể dứt bỏ mà cũng không thể buông thả. Buông thả không biết chán, mệt mỏi không chịu nổi, thì tìm đến thuốc men khoáng thạch để gắng gượng, cốt cho thỏa dục vọng. Nhân đó bọn phương sĩ thuật sĩ (người làm nghề thuốc, nghề phép thuật dạo) mới chiều theo sở thích mà thi thố mánh khóe.
Chúng chế ra các thứ thuốc nóng độc, xưng là "phương lạ từ ngoài biển": nhét vào tai thì có Nhĩ châu đan; nhét vào mũi thì có Trợ tình hương; ngậm vào miệng thì có Trầm hương hạp; cầm trong tay thì có Tử kim kiềm; đắp lên rốn thì có Bảo chân cao, Nhất hoàn kim, Chưng tề bính, Hỏa long phù; buộc ở lưng thì có Tri chu cao (cao nhện), Ma yêu cao (cao xoa lưng); ngậm ở đầu dương vật thì có Tiên thiên nhất lạp đan; bôi lên đầu dương vật thì có Tam li tán, Thất nhật nhất tân phương; buộc ở gốc dương vật thì có Lã công thao, Lưu hoàng cô (vòng lưu huỳnh), Ngô công đái (đai rết), Bảo đái, Lương tiêu đoản, Hương la phạ; quấn quanh bụng dưới thì có Thuận phong kỳ, Ngọc thiềm, Long hổ y; xoa bóp dương vật thì có Trường hành phương, Chưởng trung kim; nhét vào âm hộ thì có Yết bị hương, Noãn lô tán, Trách âm cao, Dạ dạ xuân; nhét vào hậu môn thì có Kim cương tiết.
Những thứ này đều dùng ngoài da, dùng hơi thuốc kích động tướng hỏa của thận (theo Đông y, là thứ "lửa" ở thận chủ về sinh lực và chuyện tình dục), khiến dương vật cứng lên trong chốc lát để giúp cuộc vui. Dùng mãi không thôi thì chất độc hoặc chảy thành nhọt ở lưng, hoặc tụ thành nhọt ở háng; hoặc làm thối đầu dương vật, loét hậu môn. Tác hại tuy dữ dội nhưng vẫn còn có thể gỡ được; trong đó có một hai thứ còn hợp lẽ, chưa hẳn đều là hổ lang (độc dữ như hổ như sói).
Còn các thứ thuốc uống vào trong thì tên gọi đủ loại, như Đào Nguyên bí bảo đan, Hùng cẩu hoàn (viên chó đực), Bế tinh phù (bùa giữ tinh), nhiều lắm. Thuốc độc hại người, mười người uống thì chín người chết, không cứu chữa được, thường gây họa lạ, bệnh thảm, nát ruột, nứt da. Xe trước đổ đã là gương cho xe sau, lẽ nào người ta không biết? Chỉ vì dục vọng lấn át hiểu biết nên cam lòng giẫm lên lưỡi dao.
Hãy xem: những món ăn béo ngọt, đậm đà, ba bữa chăm nom bồi dưỡng, còn chưa thể trong vài ngày vài tháng làm người gầy còm béo lên, tinh thần sung mãn; huống chi chỉ chút ít thuốc viên thuốc bột, mà trong chốc lát làm dương vật liệt mềm cứng lên được, sức lực mỏi mệt đương đầu được, công hiệu sao mà thần kỳ vậy? Chẳng qua là dựa vào các thứ nóng độc như tắc kè, cá ngựa, dương vật chó, giun đất, túi xạ, thạch yến (một loại hóa thạch vỏ sò hình chim én), lưu hoàng Nhật Bản, dương khởi thạch, tổ ong, trứng kiến v.v. Ví như dùng lửa dữ đốt nước, lửa bùng sôi sục nổ tung; cho nên tạng thận bị nóng mà bộc phát trong chốc lát, chứ há thật là thuốc tiên thuốc thần mà linh nghiệm nhanh chóng như thế sao? Người muốn giữ gìn sự sống, lẽ nào không biết sợ hãi mà dứt hẳn ý nghĩ "nhổ mạ cho mau lớn" (dùng sức ép buộc trái tự nhiên, cuối cùng làm hỏng việc)!
Có người khách nói: "Ông này ông nọ thường dùng thuốc này thuốc nọ, nay vẫn sống thọ, sao ông lại cố chấp thế?" Tôi đáp: "Điều đó quả có thật. Nhưng thuốc dùng ngoài thì mười người được an toàn hai ba; thuốc uống trong thì trong mười người, trăm người không được một người an toàn. Dù dùng trong hay dùng ngoài, há thật không có thuật lạ hay sao? Nhưng làm sao mà được truyền thụ thuật lạ đó?
Huống chi thuyết tỉ giác là cửa bên của đại đạo; nếu nắm được cái diệu dụng của âm dương thì rốt cuộc cũng quy về dòng chính. Thuyết ấy không chỉ là nói chuyện giao hợp dâm dật để thỏa dục vọng. Trong thân người, sự vận hành nằm ở hai mạch Nhâm và Đốc (mạch Đốc chạy dọc sau lưng, mạch Nhâm chạy dọc giữa bụng và ngực, là hai đường khí chính trong phép luyện khí). Mạch Đốc là cha dương, mạch Nhâm là mẹ âm. Vĩ lư (chỗ xương cụt) và Giáp tích (chỗ giữa xương sống lưng) là cửa ải của mạch Đốc; Trung quản (chỗ giữa bụng trên rốn) và Đản trung (chỗ giữa hai vú) là cửa khiếu của mạch Nhâm. Khí của mạch Nhâm tụ ở Khí hải (vùng dưới rốn), khí của mạch Đốc tụ ở Nê hoàn (vùng đỉnh đầu, trong óc).
Cho nên âm dương lên xuống: hít vào là đi lên, khởi từ rốn; thở ra là đi xuống, chuyển từ não. Chỗ khí vận hành giao hội: khi đưa khí đến hậu môn thì thắt chặt, nhíu lên, khí sẽ hội lại; khi đưa khí đến địa hộ (cửa đất, vùng bộ phận sinh dục và đáy chậu) thì khép chặt, khí sẽ giao nhau. Chân khí (khí thật, khí gốc của sự sống) giáng xuống thì khí trời đi vào giao với gốc đất, gặp Thổ thì dừng; chân khí thăng lên thì khí cơm gạo đi ra nối với gốc trời, gặp Thổ thì nghỉ. Đó là khiếu lớn của âm dương, lẽ của nó vừa rõ ràng nhất vừa kín nhiệm nhất, chính là điều gọi là "tính và mệnh giữ lấy nhau, thần và khí nương tựa nhau".
Cho nên Kinh nói: 'Thần điều khiển khí, khí giữ lại hình, không cần thuốc khác vẫn sống lâu. Cứ như thế sáng sáng chiều chiều, tự nhiên tinh đầy mà cốc thần (cái thần hư linh bên trong, chủ của sự sống) còn mãi.' Đó là cửa ải then chốt của sống chết; phải biết đến tận cùng cảnh giới kỳ diệu này, đó mới là thuốc lớn giữ mạng cho đời ta. Vậy mà lại đi tìm sự toàn vẹn của tạo hóa thần linh ở các thứ kim thạch độc dữ như hổ như sói, sai lầm há chẳng lớn lắm sao? Tôi vô cùng thương xót cho những người chết mà không biết vì đâu mình bị hại!"
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video