Thiên ghi chép về các phương đan dược linh nghiệm, bí truyền (Linh bí đan dược tiên) — Quyển thượng
Cao Tử nói (Cao Tử: tức tác giả bộ sách, Cao Liêm đời Minh): Uống thuốc thì có thể sống lâu, điều này kinh sách của đạo tiên đã bàn rồi. Cho nên Hi Hoàng (tức vua Phục Hy thời thượng cổ) nếm (?) thuốc, đặt ra nghề y, chữa trăm bệnh cho người. Từ Hoa Đà, Biển Thước (hai danh y thời cổ) và các nhà khác, lại để lại sách phương thuốc để làm lợi cho thiên hạ và đời sau. Cái đức thương quý sự sống ấy lớn biết bao!
Người nay thì chân khí bẩm sinh tản mất, tấm thân tạm bợ trống rỗng, chẳng nghĩ đến việc bồi bổ tủy, bổ sung tinh khí, xoay chuyển lại sự vận hành của tạo hóa, thì sống lâu sẽ chẳng còn ngày nào. Buồn thay!
Tôi từ nhỏ ốm yếu gầy gò, lại khổ vì mắt mờ, nên có tật thích bàn chuyện thuốc men. Từ khi ở nhà cho đến lúc đi xa làm khách, trên đường gặp phương sĩ (người theo các thuật luyện đan, cầu tiên), không lần nào không cúi đầu lạy, dốc hết túi để xin phương lạ thuốc bí; tính đến nay đã chép đầy cả tập. Chính tôi tự chữa bệnh gầy yếu thì bỗng khỏe mạnh, bệnh mắt mờ thì bỗng sáng ra; đem dùng chữa cho người thì đưa tay là thấy hiệu. Thần diệu thay phương thuốc!
Tôi giữ quý đã nhiều năm, những lần thấy linh nghiệm không kể xiết. Nay không giấu riêng nữa, đem khắc in cả để góp một phần sức cho việc "tuân sinh" (giữ gìn, nuôi dưỡng sự sống — chủ đề của bộ sách này). Còn như chia ra từng loại bệnh, xếp đủ phương thuốc theo thứ tự, thì nên tìm sách chuyên khoa, không cần hỏi đến tập này. Mong người hiểu biết xét gốc bệnh mà dùng phương cho hợp, dùng tâm mà vận dụng khéo léo, quý nó để giữ mạng mình, kiêm để cứu người; như thế thì tấc lòng chính là cõi sống lâu, há chẳng hơn hẳn kẻ quý vàng ngọc mà cam lòng xuống suối vàng ư? Chép thành thiên, gọi là "Linh bí đan dược".
Đan dược
Phép luyện Tiểu hoàn đan bằng long hổ thạch, bí truyền (long hổ thạch: chất kết tinh luyện từ nước tiểu của bé trai — gọi là "long", rồng — và bé gái — gọi là "hổ"; Tiểu hoàn đan: loại đan dược "hoàn đan" bậc nhỏ, tức thuốc giúp khôi phục nguyên khí, trở lại trẻ khỏe)
Tôi suốt đời rất mê phương thuốc, nhiều lần thu được hiệu nghiệm lạ, nên càng tin chắc, càng ham thích chuyên chú. Đan này ban đầu tôi có được từ thầy họ Vương ở núi Chung Nam (dãy núi ở Thiểm Tây, nơi nhiều đạo sĩ ẩn tu), sau ở đất Yên (vùng Bắc Kinh) lại gặp bậc chí nhân (người đã đắc đạo), cùng tham khảo bí quyết. Nay không giữ riêng, chép ra để cứu người; ai thấy được xin chớ nhìn bằng con mắt phàm tục.
Long hổ thạch là báu vật bậc nhất trong tạo hóa của "nhân nguyên" (trong đạo luyện đan, đan được chia làm ba loại: thiên nguyên, địa nguyên, nhân nguyên; nhân nguyên là đan luyện từ tinh khí, chất tiết của con người). Từ phương luyện chế đan do Hiên Viên Hoàng Đế (vua Hoàng Đế thời thượng cổ) truyền lại, về sau hai vị tiên Chung, Lã (Chung Ly Quyền và Lã Động Tân, hai vị tiên nổi tiếng của Đạo giáo) lại tu thêm phép bí "tiếp mệnh" (nối dài mạng sống), đều là để tìm thuật kéo dài sự sống.
Chỉ người còn đồng trinh, tinh khí chưa hao, thì không cần nhờ sức bên ngoài mà tự mình hoàn đan được; còn người đã phá "hà xa" (thuật ngữ đan đạo, chỉ tinh khí gốc vận hành trong thân; ở đây ý là đã mất đồng trinh, tinh khí đã tổn hao) thì phải có được thuốc quý nhất mới khôi phục trọn vẹn tính mạng. Long hổ là hình tượng của nam và nữ; nam nữ là sự biến hóa kỳ diệu của âm dương. Khi âm dương còn chưa tách rời, thân thể còn nguyên vẹn một khối, nên có thể cảm ứng thu hút được khí "nhân uân" (khí trời đất hòa quyện, giao hòa vào nhau), đoạt lấy tinh hoa mênh mông của mặt trời mặt trăng.
Khí ấy đầy khắp ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận), đi qua khắp các kinh (kinh mạch: các đường vận hành khí huyết trong người theo đông y); tràn ở bên trong thì thành khí thành huyết, thấm ra bên ngoài thì thành nước thành chất đặc. Thánh nhân dùng phép thuật thu lấy, để làm nên công "thủy hỏa ký tế" (nước và lửa giao nhau, điều hòa cho nhau — thuật ngữ mượn từ quẻ Ký Tế trong Kinh Dịch, chỉ âm dương giao hòa trọn vẹn), vận dụng cái diệu "chu thiên hoàn phản" (cho khí vận chuyển trọn một vòng như vòng trời rồi quay trở về gốc), luyện thành hoàng nha, bạch tuyết, ngọc dịch, kim anh (tên các dạng thành phẩm luyện được, nghĩa đen là "mầm vàng", "tuyết trắng", "nước ngọc", "hoa vàng").
Luyện bằng lửa thì vị mặn, lọc lắng qua nước nhiều lần thì vị nhạt; hình thể không đồng nhất, màu sắc không cố định. Uống loại dương luyện (luyện bằng lửa) thì bổ chân âm, uống loại âm luyện (luyện không dùng lửa) thì làm mạnh nguyên dương (chân âm, nguyên dương: phần âm và phần dương gốc, bẩm sinh trong thân), trở về gốc, khôi phục nguyên khí, về cội mà lấy lại mạng sống.
Uống riêng ở dạng bột hay dạng miếng thì thông kinh lạc, điều hòa kinh mạch, nâng đỡ người suy yếu, cứu tuổi già; uống chung với các loại đan khác thì trừ trăm bệnh, cải tử hoàn sinh. Khiến chân khí ngày càng thêm thịnh, khiến các khí âm lúc bị bóc dần lúc tiêu đi, tự nhiên thân nhẹ người khỏe, già hóa trẻ lại; trăm ngày thành công, nghìn ngày thì nhẹ mình bay lên (thành tiên). Thật là nền móng của đại đan, là thuốc bậc thượng của nhân nguyên.
Nhưng người không có đức thì suốt đời khó gặp. Nếu ai vốn sẵn cốt cách tiên đạo mà được gặp đạo này, thì phải dứt bỏ sáu thứ ham muốn, bỏ hẳn lòng tham và lòng giận, cứu người nghèo, giúp người khổ, tích nhiều âm đức (việc thiện làm thầm lặng).
Phàm người không kể già trẻ nam nữ, mắc ngũ lao thất thương (các chứng hư tổn do lao lực quá độ và do nội tạng bị tổn thương, theo đông y), các chứng hư nhược, trăm thứ tổn hại, di tinh, bạch trọc (nước tiểu đục trắng), suyễn ho, phong than (tê liệt do trúng phong), đàn bà bị băng lậu (ra huyết ở đường sinh dục ồ ạt hoặc rỉ rả kéo dài), tử cung lạnh lâu ngày không thụ thai, cùng các bệnh của trẻ con, đều uống được, không bệnh nào không chữa khỏi. Nhưng phải uống từ từ, lâu ngày tự có hiệu.
Kính được vua ban thơ rằng: "Thu lấy phải dùng long hổ, nấu luyện hợp với âm dương; uống vào hai ba năm, da thịt tự tươi sáng." Kính vâng chép thành tập, cất giữ làm báu vật của đời.
Phép lấy nước long hổ
Long thuộc hành Mộc, hổ thuộc hành Kim, tức là bé trai và bé gái. Khi lấy phải chọn kỹ, loại bỏ năm loại "bất nam" (bé trai không đạt), năm loại ấy là: sinh, đãi, biến, bán, độc. "Sinh" là bộ phận sinh dục không cương được; "đãi" là giọng ồ, da thô; "biến" là người có mùi tanh hôi, hôi nách; "bán" là người vàng vọt gầy gò, hay ốm; "độc" là người bị ghẻ lở, mụn nhọt. Năm loại "bất nữ" (bé gái không đạt) là: la, văn, cổ, giao, mạch. "La" là trên âm hộ có xương ngang; "văn" là hôi nách, có mùi cơ thể; "cổ" là thạch nữ (người nữ có dị tật bộ phận sinh dục bẩm sinh); "giao" là giọng ồ, tóc thô, da sần sùi, sắc mặt không tươi; "mạch" là người mắc ghẻ nhọt, bệnh tật hoặc tàn tật.
Hai "đỉnh khí" (nghĩa đen là cái vạc luyện đan; trong đan đạo chỉ người được dùng làm nguồn lấy chất để luyện, ở đây là bé trai và bé gái) phải chọn người mày thanh mắt đẹp, mặt tròn đầy như trăng rằm, tam đình cân đối (ba phần khuôn mặt theo tướng học: từ chân tóc đến chân mày, từ chân mày đến chóp mũi, từ chóp mũi đến cằm), môi đỏ răng trắng, tóc đen tiếng trong, da dẻ mịn màng, tuổi từ mười hai mười ba đến mười lăm mười sáu, còn đồng trinh.
Cho các em ăn các thứ kê, nếp, lúa, lương (các loại ngũ cốc), đậu đỏ, táo đỏ, thịt lợn (?), cá diếc. Kiêng hành, tỏi, hẹ, kiệu, kiêng "ngũ huân tam yếm" (năm thứ rau cay nồng và ba thứ thịt bị Đạo giáo cấm: chim nhạn, chó, cá chuối), và giữ cho hai thứ nước không bị dơ bẩn. Cấm ồn ào, đùa giỡn, múa tay giậm chân, vì sợ làm hao tán tinh hoa. Khi lấy, trước hết điều dưỡng trăm ngày; lấy từ tháng mười đến tháng ba thì thôi, đựng vào chum sành hoặc vò sành, cất ở nơi yên tĩnh, đậy nắp lại, tích đến hai ba thạch (thạch: đơn vị đo dung tích, khoảng một trăm lít) thì để chờ đem luyện.
Hai phép âm luyện (luyện không dùng lửa, chỉ lọc lắng bằng nước)
Lấy hai thứ nước đã tích ở trên, đặt ba bốn hoặc năm sáu chum sành ở nơi yên tĩnh, có rãnh thông thoát nước. Mỗi chum chỉ đổ năm phần nước long hổ, thêm năm phần nước giếng, cho vào phèn chua hai lạng (lạng: đơn vị khối lượng, khoảng 37 gam), bạch truật hai lạng, lá thông và lá bách mỗi thứ hai lạng; lấy ba bốn cành dương liễu buộc thành một bó, khuấy xuôi một chiều hơn nghìn vòng, đậy lại, đừng động vào. Năng xem, đợi nước lắng trong thì mở nắp, từ từ gạn bỏ nước trong.
Lại thêm nước giếng cho đầy chum, dùng rây lụa lọc bỏ cặn bã, lại khuấy hai ba trăm vòng, đậy lại cho lắng trong, rồi lại gạn hết nước trong. Lại thêm nước giếng, lại lọc, lại khuấy, lại gạn; làm như thế hơn mười lần, đến khi nước có mùi thơm mới thôi. Đợi hết nước, dùng hai ba cái sàng gạo, bên trong lót giấy bản mỏng, múc chất long hổ thạch còn đục đổ lên giấy trên sàng; đợi ráo nước thì đem ra chỗ có nắng, dùng dao tre vạch thành ô như quân bài cốt (loại bài làm bằng xương, hình chữ nhật), phơi khô, trắng như bột, đó là long hổ thạch âm luyện. Cất trong hộp sứ để hợp thuốc. Chất này bổ tim, sinh tinh, là thuốc bổ huyết bậc nhất.
Lại một phép
Lấy nước long hổ đã tích, như trên đổ nửa chum, thêm nửa chum nước giếng, cho đầy khoảng chín phần. Riêng lấy một cân bồ kết (cân: đơn vị khối lượng, bằng mười sáu lạng) nấu thành một thùng nước, cho thêm bốn lạng phèn chua vào, để sẵn. Lấy cành dâu ở phía nam, cành du ở phía bắc, cành hòe ở phía đông, cành liễu ở phía tây, cành thông ở giữa, mỗi thứ một cành, buộc chung thành một nắm, khuấy nước long hổ trong chum hơn nghìn vòng, nhỏ vào hai ba bát nước bồ kết phèn chua, đừng động, đợi lắng trong thì gạn bỏ nước trong, lại thêm nước giếng cho đầy.
Lại cho vào hai ba bát nước bồ kết phèn chua, khuấy tiếp bốn năm trăm vòng. Đợi lắng trong, gạn bỏ nước trong, lại thêm nước giếng cho đầy, khuấy cho đục. Dùng một chum không, lấy gáo vội múc sang chum không, chừa lại hai ba bát cặn đáy không dùng; lại khuấy trăm mười vòng, để lắng trong, lại thêm nước trong, khuấy đục. Nhân lúc còn đục, vội múc sang chum không, lại chừa cặn không dùng. Lại lắng, lại gạn bỏ nước trong, lại thêm nước giếng, lại khuấy đục, lại múc sang, lại chừa cặn. Làm như vậy hơn mười lần mới gạn hết nước.
Dùng một chum đựng tro sạch, nén chặt, trên trải một mảnh lụa, trên lụa trải giấy, đổ thu thạch (tên gọi khác của chất kết tinh luyện từ nước tiểu, tức long hổ thạch) còn đục lên giấy, để khô trong bóng râm. Cũng dùng dao tre vạch thành ô như quân bài cốt, phơi khô, đó là thu thạch âm luyện, cất đi để dùng.
Phép hà luyện (luyện bằng nước sông)
Lấy hai thứ nước đã tích, đặt đồ đựng như phép âm luyện, cách luyện cũng giống hệt. Chỉ khác là đựng trong đồ sạch, hai thứ nước tích được không để qua đêm, mỗi ngày luyện một lần, không dùng nước giếng mà lấy nước sông chảy về hướng nam hoặc hướng đông, làm theo phép trên, thêm nhiều nước sông mà lọc lắng, phơi khô, trắng sạch hơn hẳn loại âm luyện. Phương đan dùng thạch hà luyện này, viên với nhũ cao (sữa người cô đặc thành cao) mà uống, có thể tiêu đờm, cầm ho, chuyên chữa ho lao, rất có công hiệu.
Hai phép dương luyện (luyện bằng lửa)
Chọn bãi đất trống ngoài trời, xây hai cái bếp, ngồi phía đông quay mặt về phía tây, đặt hai cái nồi, một cái rộng ba thước hai, một cái rộng hai thước tư (thước: đơn vị đo chiều dài, khoảng 32 cm). Gần nồi đặt bốn cái chum, đựng nước long hổ đã tích hai chum hoặc ba chum. Rửa sạch gỉ nồi, trước hết đổ năm gáo vào nồi lớn, trong bếp đun lửa nhỏ nấu sơ cho đến khi nổi bọt, dùng cái vợt hớt bỏ bọt dầu, nấu cho đến khi không còn nổi bọt nữa mới múc sang nồi nhỏ nấu kỹ.
Nồi lớn lại thêm hai ba gáo, lại nấu hớt bọt, lại múc sang nồi nhỏ. Cứ thêm dần từng ít, múc dần sang, cho đến khi nấu hết hai thứ nước đã tích. Nồi lớn thì tắt lửa, chỉ ở nồi nhỏ nấu lửa thật nhỏ, dùng xẻng xúc đảo không ngừng tay, đợi nước cạn thành cao. Bên trên dùng một nồi nhỏ hoặc chum nhỏ úp kín miệng nồi, xung quanh dùng bùn trát kín thật chặt, chỉ chừa một lỗ cho hơi nước thoát hết; khi trong lỗ bay ra những đốm sáng vàng như sao và khí xanh thì vội dùng bùn bịt lỗ lại. Đáy chum úp bên trên đắp một mảnh vải ướt, không được để nước nhiều, chỉ thường xuyên thấm nước cho ẩm. Đun lửa nhỏ cho đến khi đáy nồi thành màu tím thì rút lửa, để nguội hẳn, qua một đêm.
Ngày hôm sau, trước hết gỡ sạch bùn ở miệng, mở ra, chất linh dược đã thăng hoa bám lên chum (?), các màu đỏ, đen, trắng, thì thu riêng để dùng, để riêng mà luyện hoàng nha. Xúc lấy cao đen trong nồi, cho riêng vào một nồi nhỏ, kê gạch lên mà đun lửa lớn, đợi khói đen hết, cả nồi đỏ rực thì rút lửa, để nguội, liệu lượng mà cho nước giếng vào — dùng nước sương hoặc nước suối càng tốt — đun sôi.
Trước hết đặt một chum sạch trong nhà, gác cái sàng tre lên trên, trong sàng lót giấy, lọc cho nước trong nhỏ giọt xuống chum, bã đen trong sàng bỏ đi. Xem nước trong lọc được, nếu trong xanh thì cho vào mâm sứ mà cô lấy thu thạch sạch. Nếu còn hơi vàng thì lại dùng nồi nhỏ ở trên cô cạn, nung thêm một lửa nữa, để nguội, lại cho nước vào đun sôi, theo cách trên mà lọc xuống chum. Cứ xem nước lọc xuống, khi nào trong xanh như nước giếng mới dùng gạch kê mâm sứ, từ từ thêm lửa than, đun nước đã lọc cho sôi, lấy xẻng tre xúc đảo không ngừng tay, cho đến khi cô cạn sấy gần khô, còn hơi ẩm, thì lấy ra, đổ lên giấy phơi khô, trắng như tuyết. Đó là phép dương luyện.
Lại một phép
Cô trong nồi, cách làm như trên. Lửa dùng củi dâu, cô cho đến khi hết nước, xúc sấy thành bột đen. Trước hết dùng mươi cái bình Dương Thành (bình nung bằng đất sét làm ở huyện Dương Thành, Sơn Tây, chịu được lửa lớn, chuyên dùng luyện đan), bên ngoài trát kín bằng bùn trộn sợi giấy, để khô trong râm, rồi cho bột vào trong bình đã trát kín (gọi là "cố tế": trát bùn bịt kín bình để nung). Miệng bình dùng một đĩa đèn bằng sắt đặt lên làm nắp, lấy dây sắt quấn buộc, xung quanh dùng bùn trộn muối trát kín thật chặt, hơ lửa than cho khô.
Trên mặt đất đóng ba cái đinh, cao cách đất bốn ngón tay, đặt bình thuốc lên đinh, xung quanh xếp gạch thành lò trăm lỗ. Trước hết đốt lửa ở đáy, từ từ thêm cho lửa lên ngang miệng bình, trong đĩa đèn từ từ thêm nước, đừng để khô; đốt lửa trong thời gian cháy hết ba nén hương thì rút lửa, để nguội hẳn, tháo dây sắt mở ra xem. Chất thăng hoa bám trên đĩa thì thu riêng, để luyện hoàng nha. Thu thạch trong bình thì lấy ra, nghiền thành bột, thêm nước sương mà nấu.
Đợi bột tan, theo cách trên đặt sàng lên trên chậu sứ. Trong sàng trước lót một mảnh lụa mộc, sau lót hai lớp giấy, đổ nước đã nấu sôi vào giấy trong sàng, lọc nhỏ giọt xuống chậu, bỏ bã đen. Lấy nước trong lọc được, dùng nồi bạc cô cạn thành thu thạch trắng. Lại thêm nước sương mà nấu, đợi thạch tan hết, lại thay giấy trong sàng, lại lọc lại cô, làm như vậy chín lần. Khẩu quyết luyện đan có câu: "Chín lần nấu, chín lần nung, trắng như băng sương; bỏ hết vị mặn chát, khử mùi tanh hôi thì thành thuốc thượng hạng."
Đem thạch cất trong đồ bằng bạc hoặc vò sứ, dùng sáp ong vàng bịt miệng, thả xuống giếng để khử hỏa độc (tính nóng độc còn lưu lại sau khi nung), ba ngày thì lấy lên. Mỗi ngày lúc bụng đói uống ba đến năm phân (phân: một phần trăm lạng) với nước sôi. Thạch này do ngũ hành trong thân người hóa sinh ra, theo phép luyện thành khí "tam dương" (khí dương đã thịnh), uống vào có thể bổ chân thủy trong thận, làm mạnh nhất nguyên khí ở đan điền (vùng bụng dưới, nơi chứa nguyên khí theo Đạo gia), thật là đan của nhân nguyên.
Phương lạ luyện thu thạch bằng sữa
Nước tiểu trẻ em hai thùng. Dùng mười hai lạng bồ kết, chín bát nước, nấu còn ba bát, đổ vào nước tiểu. Dùng cành đào, cành liễu khuấy đánh nước tiểu hơn hai nghìn lần, để lắng trong, đổ bỏ phần cặn đục. Tiếp lấy mười lạng hạnh nhân đập vụn, nấu lấy ba bát nước, đổ vào nước tiểu, lại khuấy đánh như trên hơn hai nghìn lần, bỏ phần trong, giữ phần đục. Lại lấy mười hai lạng mỡ lợn rán lấy nước mỡ, bỏ tóp, đổ vào nước tiểu, lại khuấy hơn nghìn lần, đổ bỏ lớp váng nổi, lại để lắng trong. Lấy sữa người dùng nước sôi chế vào cho đông thành cục, đổ vào nước tiểu, lại khuấy như trên.
Lại để lắng một ngày, đổ bỏ nước trong; phần bột đục như nước hồ ở đáy thì dùng muôi gỗ múc lên, đổ lên giấy vỏ dâu. Trước hết lấy một chum tro lông (?), khoét một hõm lõm ở giữa, đặt giấy vỏ dâu lên tro để tro hút nước tiểu; bột trắng mịn đã khô trên giấy chính là thu thạch. Không được lay động, phơi một hai ngày, cất vào bình sứ. Cứ một lạng thu thạch trộn với ba tiền sương hồng (lớp bột trắng phủ trên quả hồng khô; tiền: một phần mười lạng). Mỗi lần dùng, hòa với nước sôi, uống từ một hai phân trở lên, đến bảy tám phân thì thôi, uống lúc bụng đói. Bột này thêm tuổi thọ, trở lại nguyên khí ban đầu, tóc bạc hóa đen, trăm bệnh không sinh. Không cần phối với thuốc khác, gọi là phép luyện bằng sữa.
Phép lấy băng phiến thu thạch
Lấy nước thu thạch trong xanh đã lọc từ bột đen nấu ở trên, hoặc mười bát hoặc năm bảy bát, đựng vào vò sứ trắng lớn. Vào những ngày "đếm chín" sau Đông chí (tám mươi mốt ngày lạnh nhất trong năm, chia thành chín đợt mỗi đợt chín ngày), chôn xuống đất ngoài trời, đậy miệng thật kín, đừng để đất rơi vào trong. Để đông bảy ngày rồi lấy lên, quét sạch đất, mở nắp, đổ nước thu thạch sang đồ khác. Thu thạch vị nhạt đông lại như băng, đều kết ở đáy vò, xúc lấy ra, để trong mâm sứ trắng phơi khô. Vị ngọt nhạt. Cất trong đồ bạc. Sáng tối lúc bụng đói uống, là thuốc diệu có thể làm trong đờm, giáng hỏa, bổ khí, sinh tân dịch (chất dịch trong cơ thể như nước bọt, mồ hôi...).
Phép luyện hoàng nha phục hỏa (phục hỏa: đã được chế phục bằng lửa, không còn bay hơi)
Lấy ba bốn cân long hổ thạch đã tích ở trên, dùng nước sương nấu lại, lại lọc, lại nung lửa đủ chín lần, luyện cho đến khi giống như ngọc trắng, mới dùng bình Dương Thành loại chứa được nửa cân, bên ngoài trát kỹ bằng bùn trộn lông lợn, phơi khô, lau chùi sạch, trong bình chứa chừng nửa cân thu thạch, đặt vào lò lửa lộ thiên, dùng ống bễ thổi lửa lớn cho chảy thành nước trong, mới lấy chất thăng hoa đã thu được trên chum ở trên điểm vào (cho vào để kết lại): màu trắng điểm vào chất trắng, màu đỏ điểm vào chất đỏ, màu đen điểm vào chất đen, liền thành hoàng nha phục hỏa.
Đợi nước trong thì lấy ra để nguội hẳn, thành một cục như ngọc trắng. Màu khó định: hoặc như ngọc, hoặc màu vàng, hoặc trắng pha đỏ, hoặc màu đen. Sách luyện đan nói: "Màu trắng thì dễ được, một màu đen khó tìm nhất." Vì thế chia ra năm màu để ứng với năm hành, bên trong bồi dưỡng năm tạng, thật là thuốc dưỡng sinh bậc nhất.
Khẩu quyết của Trịnh Tư Viễn (đạo sĩ đời Tấn) nói: "Hoài Nam (tức Hoài Nam vương Lưu An đời Hán) luyện thu thạch, cuống vàng nở hoa vàng; thu thạch vốn chẳng phải đá, hoa vàng chẳng phải hoa. Hoa từ mùa thu mà có, đá hướng về mùa xuân mà nở. Mẹ con ở chung một chỗ, như ở trong nhà tiên. Thu thạch là chân diên (?) (chì thật — thuật ngữ đan đạo chỉ tinh khí dương gốc), hoa vàng gọi là hoàng nha. Hoàng nha chẳng phải vật gì khác, chính là tinh hoa lấy từ cái tượng bên trong."
Phép lấy hống hoa của thu thạch (hống hoa: "hoa thủy ngân", tên gọi lớp bọt kết tinh nhẹ nổi lên khi cô)
Khi dùng mâm sứ cô lấy long hổ thạch, xem đến lúc cô khô được sáu phần, có bọt tròn sôi nổi lên, vội dùng thìa bạc vớt lấy, để lên giấy bông trắng phơi khô, cất trong đồ bạc. Hống hoa này là thuốc "tiên thiên" (thuộc phần gốc bẩm sinh) nhẹ và trong nhất. Uống vào khiến da thịt sáng bóng, thân thể khỏe mạnh, công hiệu không gì sánh bằng.
Phép luyện hoàng nha
Khi luyện thu thạch lần đầu ở trên, lúc nồi nấu thành cao đen, chất linh dược thăng hoa thu được trên chum úp, thì trước hết chọn những cái bình nhỏ màu trắng miệng to như đồng tiền, dùng bùn trộn lông lợn trát kín, để khô trong râm. Cho năm tiền hoặc một lạng linh dược ấy vào bình. Miệng bình dùng đáy đĩa sứ trắng vỡ mài thành hình tròn như đồng tiền, đặt lên miệng, lấy dây sắt buộc chặt, dùng bùn muối trát kín thật kỹ, hơ lửa cho khô miệng.
Trên đất đóng ba cái đinh, cao cách đất hai ngón tay, đặt bình thuốc lên. Xếp gạch thành lò trăm lỗ, trước đốt lửa ở đáy cháy từ từ trong thời gian bốn tấc hương (tấc: một phần mười thước), dần dần thêm lửa lên gần nửa thân bình trong thời gian một nén hương; trên miệng bình dùng bút mới chấm nước bôi cho nắp ẩm ướt; hương hết thì bỏ lửa, để nguội hẳn, mở ra, hoàng nha thăng lên bám ở nắp bình, gỡ xuống được một bánh màu vàng như vàng. Đó là khí đẹp nhất lúc long hổ mới "sơ huyền" (như trăng đầu tháng mới hé, ví khí dương vừa mới sinh), gọi là kim hoa, lại gọi là hoàng nha. Uống vào khiến năm tạng hóa sinh tinh khí và nguyên thần tiên thiên, trừ trăm bệnh, tiêu đờm dãi, tự giữ được trường sinh.
Phép luyện bạch tuyết
Cũng lấy chất linh dược thăng hoa ấy, trát kín như phép lấy hoàng nha, rồi đốt lửa. Bởi hoàng nha là khí dương lúc mới sinh, dễ chạy dễ bay, nên lửa phải nhỏ. Lửa nhỏ thì màu biến thành vàng nhạt, tức là hoàng nha. Bạch tuyết là khí "nhị dương" (khí dương đã lớn thêm một bậc), hỏa hầu (độ lửa và thời gian đun) lớn hơn hoàng nha một chút, thuốc tự nhiên biến thành trắng. Sự biến hóa vàng trắng ấy là biến hóa tự nhiên của âm dương trời đất trong nhân nguyên, không phải do sức người làm ra. Lửa đủ rồi để nguội hẳn, gỡ xuống được một bánh như ngọc trắng, cũng là khí tinh anh nhất của long hổ, gọi là bạch anh, lại gọi là bạch tuyết. Uống vào khiến tam điền (ba đan điền: trên ở đầu, giữa ở ngực, dưới ở bụng) tự nhiên sinh khí, năm tạng thêm tươi tốt, trăm bệnh không sinh, các chứng đờm vĩnh viễn dứt, tinh thần mạnh mẽ, bệnh tự yên.
Phép lấy băng mùa đông
Lấy nước trong xanh khi luyện long hổ thạch, dùng mười cái chén uống trà, mỗi chén đựng nửa bát, vào những ngày "đếm chín" bày ra ngoài trời hứng sương. Sáng hôm sau, mặt nước đều đóng băng, dùng dao nhỏ áp sát quanh chén, nhẹ nhàng rạch tách khỏi thành chén, khều lấy ra, nhẹ tay đặt vào mâm băng lớn, phơi khô, liền thành hoa băng tròn như bánh xuân. Sáng sớm ngậm một chút cho tan trong miệng, sinh tân dịch, tiêu đờm, công hiệu rất tốt.
Phép phơi luyện thu thạch khô tuyệt diệu [Thạch này do tinh khí của người kết thành, há để thấy lửa nung luyện mà làm tổn sinh khí? Chỉ có phép này mới đạt được lẽ lớn tuyệt diệu của nhân nguyên, là bậc thượng thừa cao nhất.]
Chọn nơi vắng vẻ yên tĩnh, đắp một cái đài cao ba thước ba tấc, trên đặt năm chum, chứa đầy năm chum nước long hổ, vào ba tuần "tam phục" (ba đợt nóng nhất mùa hè) để ngoài trời phơi nắng hứng sương, gặp mưa gió thì đậy lại. Phơi đến còn nửa chum thì gộp lại thành ba chum, vẫn phơi vẫn hứng sương, đến khi chỉ còn hai ba đấu (đấu: đơn vị dung tích, khoảng mười lít), mới lấy mười hai viên gạch mới chưa từng gặp nước, ngâm vào nước ấy một đêm, hôm sau lấy ra phơi khô, đến tối lại ngâm, làm như thế cho đến khi nước khô hết mới thôi.
Tìm một gian phòng tối, yên tĩnh, quét dọn sạch sẽ, phun nước cho ướt nền đất, lấy tre chẻ thành nan, rải thưa trên nền ướt. Đặt nghiêng những viên gạch đã ngâm lên nan, trên dùng sọt úp, xung quanh trát bùn bịt kín khe, để trong râm bảy ngày rồi mở ra xem. Trên gạch mọc ra thu thạch như mầm ngọc trắng, dài một hai tấc, nhẹ nhàng quét xuống, cất trong đồ bạc. Những viên gạch ấy lại làm như trên mà lấy năm bảy lần, đến khi không mọc nữa mới thôi. Phép luyện này không qua nước lửa, không làm tiết mất khí linh nguyên bản, chỉ nhờ tinh hoa mặt trời mặt trăng mà tôi luyện, cũng được thêm khí, thêm linh. Nếu uống thạch này thì công hiệu hơn loại nung bằng nước lửa quá nửa.
Phép dùng hỗn nguyên cầu chế thu thạch ngọt
Ở nơi vắng vẻ ngoài trời, đặt ba đến năm chum, chứa đầy nước long hổ. Vào tam phục, ngày phơi nắng đêm hứng sương, gặp mưa gió thì đậy lại, trời quang thì mở nắp, phơi đến khi nước hao, chỉ còn quá nửa chum. Thả hơn mười quả hỗn nguyên cầu (?) (một loại khối cầu dùng để ngâm cho tinh chất bám vào; sách không nói rõ làm bằng gì) vào trong, đậy lại đừng động, để qua mùa đông, đợi đến tam phục năm sau mới lấy cầu ra phơi giữa nắng. Hết tam phục thì bổ cầu ra, bên trong mọc bạch tuyết ngọc anh. Vị ngọt ngon, rất bổ huyết của tim, tiêu đờm lâu ngày. Đáy chum ngâm cầu cũng kết thành chất giống như băng, cũng lấy ra phơi khô, để riêng hợp thuốc. Công hiệu cũng như trên.
Phép luyện chân thổ (thuật ngữ đan đạo, nghĩa đen là "đất thật", ở đây chỉ chất luyện từ nhân trung hoàng)
Khi luyện chân thổ, phải sau tiết Thu phân, lấy nhân trung hoàng (vị thuốc đông y chế từ phân người; ở đây chỉ phân người khô) ở vùng ba phủ phía đông Sơn Đông, chọn loại thành viên tròn vuông là tốt, loại thành mảnh lỏng thì không dùng. Lấy bốn năm gánh, ngay tại địa phương tìm chỗ đất sạch, làm một cái vồ gỗ, đập vỡ vụn, phơi thật khô, dùng lửa đốt thành tro, còn giữ được chút tính thuốc, mới cho vào bao cói chở về.
Lấy nước sông đun sôi, trước cho nhân trung hoàng đã đốt vào chum, đổ nước sôi vào ngâm, khuấy đánh cho đều. Đợi nguội, dùng sàng lót vải thô lọc nước, bỏ bã. Lấy nước nhân trung hoàng đã lọc, xây bếp ngoài trời, dùng nồi cô cạn, nung cả nồi cho đến màu tím, đợi hết khói thì rút lửa để nguội hẳn. Lại cho nước sương mùa thu vào đun sôi, nước ấy lại dùng sàng lót một lớp giấy bông, nhân lúc nóng lọc cho nhỏ giọt, rồi thay nồi sạch cô cạn lần nữa, xúc lấy chân thổ ra, mới cho vào bình Dương Thành đã trát kín, đậy đĩa đèn bịt miệng, trát chặt bằng bùn muối, đặt vào lò đất.
Nung lửa lớn trong thời gian ba nén hương, hết hương thì rút lửa, để nguội hẳn rồi mở lấy ra. Lại lấy chân thổ ấy đun sôi với nước sương, lại lọc qua giấy, lại cô cạn, lại cho vào bình Dương Thành nung ba nén hương, để nguội lấy ra, lại nghiền, lại nấu, lại lọc, lại nung, làm như thế chín lần. Lấy ra chân thổ như băng như tuyết, thơm ngọt ngon. Cất giữ, sau phối với long hổ thạch làm thành viên đan. Uống vào khiến tỳ vị (hệ tiêu hóa) khỏe mạnh, tinh thần tăng gấp bội, trăm bệnh không sinh, các tật vĩnh viễn dứt. Câu "chân thổ chế chân diên, chân diên bắt chân hống, chân hống về chân thổ, thân tâm lặng chẳng động" (chân diên, chân hống: "chì thật", "thủy ngân thật", trong đan đạo chỉ khí dương và khí âm gốc trong thân) chính là nghĩa này.
Phép lấy hồng diên (nghĩa đen là "chì đỏ"; trong đan đạo chỉ máu kinh nguyệt của thiếu nữ dùng làm thuốc)
Phải chọn "đỉnh" đẹp mười ba mười bốn tuổi, cẩn thận loại trừ năm thứ khiếm khuyết không dùng. Phải chọn người mày thanh mắt đẹp, răng trắng môi đỏ, da mịn màng, tam đình cân đối; tính từ năm tháng ngày sinh, đến khoảng trước sau năm nghìn không trăm bốn mươi tám ngày (khoảng mười ba năm chín tháng), trước hết xem hai má hồng như hoa, trên trán có ánh sáng, người nóng mà không thở gấp, lưng gối mỏi đau, uể oải mệt mỏi, thì đúng lúc kinh nguyệt sắp đến.
Trước hết chuẩn bị lụa, hoặc lấy bong bóng dê làm thành túi hứng, hoặc dùng dụng cụ bằng vàng bạc gò thành hình trăng khuyết; đợi khi "hoa nở" (ví kinh nguyệt đến) thì buộc vào chỗ kín, cho ngồi thẳng trên ghế, không được nghiêng lệch. Nếu thấy đã có kinh thì tháo xuống thay một bộ khác. Chỗ thừa ra thì dùng lụa lót vào mà thay, cất vào hộp sứ, đợi hết kinh thì cùng đem chế.
Phép xưa là năm nghìn không trăm bốn mươi tám ngày, gần đây có người mười ba tuổi đã có, có người mười sáu mười bảy tuổi mới có, vì sao? Đều do tinh huyết nhận từ cha mẹ dày mỏng khác nhau, khó định kỳ hạn. Nếu được đúng năm tháng ngày theo phép thì đó là báu vật chân chính, là thuốc thượng phẩm để nối mạng. Nếu sớm muộn không đều thì lần đầu chỉ coi là "thủ diên", lần thứ hai là "kim diên", lần thứ ba là "hồng diên", từ đó về sau đều thuộc hồng diên "hậu thiên" (thuộc phần có sau khi sinh, không còn là tinh khí gốc), chỉ nên phối hợp với thuốc, không nên uống riêng. Đã hiểu rõ thời điểm thu lấy, lại phải chế cho hết "tam tinh ngũ trọc" (các thứ mùi tanh và chất dơ đục), phải tu luyện cẩn thận mới thành báu vật.
Phép chế hồng diên
Lấy một cân ô mai nấu một thùng nước, bỏ ô mai, để nguội; hồng diên lấy được, dù ở trên dụng cụ hay trên lụa, đều cho vào nước ô mai mà rửa ra. Khi dùng nước ô mai, xem hồng diên nếu chỉ có của một người thì chỉ dùng ba bát nước ô mai, nhiều ít tùy ý thêm bớt, không được quá, không được thiếu. Hồng diên rửa ra bằng nước ô mai thì thêm nước giếng hoặc nước sông, dùng chậu sứ lớn đổ đầy, lấy que khuấy vài chục vòng, đậy lại đừng động.
Đợi nước trong, nhẹ nhàng gạn bỏ nước, phần hồng diên lắng xuống lại thêm nước, lại khuấy lại lắng, như thế bảy lần hoặc chín lần; đủ số thì gạn bỏ nước, chỉ còn một bát hoặc nửa bát nước đục như hồ. Lấy tro sạch đựng vào chậu, giữa khoét một lỗ, liệu xem chứa được bao nhiêu, trải lụa mỏng lên tro, trên lụa trải giấy, đổ nước hồ hồng diên lên giấy, để trong râm cho ráo hết nước mới đem ra chỗ nắng phơi khô. Đó là phép chế khử mùi tanh hôi và chất dơ, rồi mới có thể cho vào thuốc mà phối hợp uống, chuyên chủ bổ huyết, công hiệu rất lớn.
Phép chế báu vật thủ kinh (kinh nguyệt lần đầu)
Lấy kinh nguyệt lần đầu chân chính đúng năm nghìn không trăm bốn mươi tám ngày, dù trên dụng cụ hay trên lụa, dùng một bát nước tiểu trẻ em mới đi mà rửa ra, pha thêm mười bát nước trong, cho vào một tiền phèn, khuấy trăm mười vòng, để lắng, gạn bỏ nước trong; lại thay mười bát nước trong, lại khuấy, lắng trong, gạn sạch nước trong. Thêm một chén sữa của sản phụ sinh con trai đầu lòng, cùng cho vào đồ bằng vàng, dán giấy ba bốn lớp, đặt ra nắng phơi ba ngày. Hoặc dùng bùn bịt miệng, cho vào chum tro, đặt lửa nhỏ phía trên mà ủ ba ngày, lấy ra tán bột.
Lại dùng sữa nấu thành cao mà viên, phần của một người chia làm chín viên hoặc mười lăm viên, lấy thần sa (chu sa vùng Thần Châu, loại tốt nhất) làm áo bọc ngoài. Chọn ngày Giáp Tý hoặc Canh Thân (tên ngày theo lịch can chi), giữ thân tâm thanh tịnh, vào giờ Tý (khoảng 23 giờ đến 1 giờ) thay áo đốt hương, uống ba viên, chiêu bằng rượu không pha tro (rượu nguyên chất, không cho tro vào để chống chua) hoặc bằng sữa. Uống xong ngồi yên một lúc, giữ thần định ý. Nếu thấy người nóng thì lấy một chén sữa của sản phụ sinh con đầu lòng uống vào, ngồi yên là khỏi.
Phép chế linh diên
Lấy hồng diên ở trên, dù trên dụng cụ hay trên lụa, liệu nhiều ít mà dùng một bát lớn rượu trắng rửa ra, xoay khuấy trăm vòng, để ở nơi yên tĩnh, đợi rượu lắng trong thì từ từ gạn bỏ rượu, giữ lại hồng diên. Thêm một bát rượu, lại khuấy, lắng trong, gạn bỏ rượu, rồi mới thêm nước trong để khử mùi rượu. Đợi nước trong, gạn hết nước, đổ hồng diên vào mâm sứ lớn phơi khô; màu gốc của diên không đổi, giống như ngưu hoàng (sỏi mật bò, màu vàng, một vị thuốc quý), không làm tiết mất khí linh nguyên bản.
Lấy diên này phối với kim nhũ phấn làm thành viên đan, mỗi ngày vào canh năm (khoảng 3 đến 5 giờ sáng) chiêu rượu nuốt năm phân, tự thấy thân nhẹ người khỏe, hiệu quả không tả được. Sách luyện đan nói: "Trước bổ khí, sau bổ huyết, bổ cho đan điền ấm ấm nóng. Trên đến cung Nê hoàn ở đỉnh đầu (theo Đạo gia là nơi ở của thần), dưới đến huyệt Dũng tuyền ở gan bàn chân, khắp mình tứ đại (đất, nước, gió, lửa — bốn yếu tố tạo thành thân người, tức toàn thân) đều được bổ thông, khiến tinh thần không bị tiết lộ ra ngoài." Lời ấy thật đúng thay! Bởi lúc chưa uống hồng diên thì trước phải làm phép uống khí; đã uống khí thì phải bổ huyết, không được bỏ bên nào. Huyết là "vinh", khí là "vệ" (vinh là phần nuôi dưỡng đi trong mạch, vệ là khí bảo vệ đi ngoài mạch); vinh vệ điều hòa thì tự nhiên sống lâu.
Phép chế kim nhũ phấn (bột sữa)
Khi chế bột sữa, trước phải chọn "đỉnh" tốt. Trước xem đứa bé đang bú có béo trắng, lanh lợi không — như thế là khí huyết của mẹ thịnh, sữa dùng được. Cũng phải là con đầu lòng, người mẹ chừng mười sáu hoặc hai mươi mốt tuổi mới được. Lấy một bát hoặc nửa bát sữa, pha với lượng nước sương bằng nhau, khuấy trăm vòng, để qua đêm, sữa tự tách ra. Gạn bỏ nước, cho sữa vào mâm sứ phơi khô, nghiền mịn thành bột, tích được nửa cân thì để dùng.
Phép chế nhũ tô (váng sữa)
Cách lấy sữa như trên; xem có một bát sữa thì cho vào nửa phân lưu hoàng nhập bằng tàu biển, khuấy đều, đặt lên trên cơm mà hấp chín, lấy ra để nguội; trên mặt sữa kết một lớp như váng đậu, vớt lên phơi khô, tức là nhũ tô. Phối với hồng diên, thu thạch nhạt làm viên mà uống.
Phép luyện nhũ cao (cao sữa)
Lấy sữa không kể nhiều ít, dùng nồi bạc kê trên gạch, dùng lửa tro nấu từ từ, lấy thìa bạc khuấy không ngừng tay, dùng thìa cạo hết phần dính quanh thành nồi xuống, nếu không sẽ cháy, không dùng được. Chỉ nên lửa nhỏ, nếu lửa lớn thì cao đen hết. Nấu đến khi khô bảy phần thì lấy gạch kê lên, cách lửa hơn một thước, sấy cho khô thuốc, chỉ khô đến chín phần thì thôi. Màu vàng trắng là tốt nhất, màu hồng nhạt là hạng thứ, nếu đen thì không dùng.
Ba phép lấy mai tử ("hạt mai" — tên gọi trong đan đạo của khối huyết kết nhỏ lấy ra lúc kinh nguyệt lần đầu)
Mai tử là do khí "nguyên anh" chân thật nhất, thuần nhất của thuở hỗn độn tiên thiên kết thành, bao gồm tinh túy của cả một thân, là thứ khó có được nhất. Khi lấy, trước phải tìm "hoàng bà" (thuật ngữ đan đạo; ở đây chỉ người đàn bà lớn tuổi lo trông nom, chăm sóc người làm "đỉnh"); cách điều dưỡng, chọn "đỉnh" tốt đã nói đủ ở thiên trước. Phải có hoàng bà điều dưỡng người làm đỉnh, không cho ồn ào ca múa, sợ tổn chân khí; không được ăn bừa các thứ cay nồng chiên xào, khiến động hỏa, hao tinh huyết, đều khó thành. Như gà ấp trứng, như rồng nuôi ngọc, không lay không động, sớm tối cẩn thận.
Người làm đỉnh này khác với khi lấy thủ diên và nước hổ, phải thân hình ngay ngắn, khí huyết điều hòa, điều dưỡng từ mười ba tuổi trở lên, tính từ năm sinh đến năm nghìn không trăm bốn mươi ngày, xem thấy dấu hiệu ở trên ("thiên ứng tinh") là mặt đỏ hồng hào, dấu hiệu ở dưới ("địa ứng triều") là toàn thân nóng hừng hực, thì vội dùng giấy đặt ở âm hộ mà xem, nếu thấy nước vàng là kinh nguyệt sắp động. Đó mới thật đúng lúc; buộc túi hứng cho người ấy, kinh nguyệt vừa đến thì vội lấy túi hứng ra xem, trong kinh nếu có một điểm cứng màu hồng nhạt kết lại, đó là mai tử, vội lăn bột chu sa làm áo bọc ngoài, đựng vào đồ bằng vàng bạc, đừng để tiết khí, nếu không sẽ hóa thành nước vàng.
Nếu tìm trong kinh nguyệt không thấy, thì bảo hoàng bà xem, nếu ở "khóm hoa" (ví bộ phận sinh dục nữ) có tơ máu quấn quanh thì dùng ngón tay giữa khều đứt lấy ra, lăn áo như trên. Đến sáng sớm hôm sau, lấy nhũ hương (một loại nhựa cây dùng làm thuốc) nấu nước mà uống mai tử, liền thấy tinh thần mê mệt, chân tay rã rời, khắp người thở gấp, đổ mồ hôi, vội bảo hoàng bà lấy rượu bàn đào cho uống để giải cơn nóng bức. Qua được một lần ấy thì trăm bệnh trừ hết, thêm thọ một kỷ (mười hai năm).
Lại một phép lấy
Như trên mà theo dõi người làm đỉnh, nếu kinh nguyệt sắp động thì vội cho người ấy uống Bảo châu đan; một lúc lâu, bảo người ấy ngồi trên chỗ ghế có lỗ trống, đưa túi hứng đỡ vào chỗ kín, vỗ nhẹ lên trán mấy cái thì thuốc liền xuống. Khi xuống thì cũng như trên lăn áo chu sa, cất trong hộp bạc. Nếu không xuống thì cho uống lại.
Phương Bảo châu đan:
Xạ hương loại "đương môn tử" (loại hạt xạ hương tốt nhất) một hạt; long não Triều Châu năm phân; tử sao hoa một tiền, bỏ cuống; đại lực tử (tức ngưu bàng tử, hạt cây ngưu bàng) một tiền; đinh hương một tiền; hồng hoa một tiền; cấp tính tử (hạt cây bóng nước) năm phân; ban miêu (một loài côn trùng có độc dùng làm thuốc) một cặp, bỏ cánh và chân; hồng nương tử (một loài côn trùng dùng làm thuốc) một cặp, bỏ cánh và chân.
Chín vị trên nghiền thành bột mịn, mỗi lần uống nửa phân, chiêu bằng rượu không pha tro.
Lại một phép
Cũng phải xem người làm đỉnh sắp đến số năm nghìn không trăm bốn mươi tám ngày, hoặc sớm hoặc muộn, chỉ cần thấy trong người nóng, mặt đỏ là kinh nguyệt sắp đến. Bảo hoàng bà cho người ấy nằm sấp, hai đầu ngón chân chạm đất, gót chân tì vào hậu môn; hoàng bà dùng ngón tay giữa vạch "khóm hoa" ra, thấy một điểm đỏ như quả anh đào, đó là hồng mai, vội dùng "tinh kiếm" (?) (một dụng cụ nhỏ để lấy) lấy xuống, phối với long hổ thạch vị nhạt lăn cho tròn, bên ngoài dùng chu sa hoặc vàng lá làm áo bọc, cất trong hộp bạc để dùng. Đây là phép bắt sống lấy tươi, công hiệu rất diệu, khí rất toàn vẹn, chỉ cần làm cẩn thận, không được hấp tấp.
Phép lấy "nguyệt nguyệt nhất chi hoa" (nghĩa đen: "mỗi tháng một cành hoa") thuộc hậu thiên
Đan này tuy thuộc hậu thiên, nhưng cũng là do nguyên khí tinh huyết nhận từ cha mẹ kết thành, người ta uống được cũng có thể trừ bệnh. Đã không bị bệnh quấy nhiễu, há chẳng kéo dài sự sống? Cách chọn lấy cũng chọn người làm đỉnh tốt không có khiếm khuyết, lại phải kinh nguyệt đều, không đều thì không dùng. Xem tháng trước kinh đến vào ngày giờ nào, thì tháng sau đến ngày ấy chuẩn bị sẵn đồ dùng, cho người ấy ngồi trên chỗ ghế có lỗ trống, đưa dụng cụ đỡ vào chỗ kín, đợi kinh vừa đến thì lấy ra, trong kinh có một hạt kết thành, giống như hạt kỷ tử, vội dùng bột hùng hoàng, chu sa mà ủ ấm, cất trong đồ bạc.
Khi uống thì chiêu bằng rượu. Nếu không uống ngay thì để dành sau phối với Hỗn nguyên đan mà uống. Đan này khó có hơn mai tử, nhưng không kể khoảng mười tám, mười chín, hai mươi tuổi, đã có chồng hay chưa đều có. Mỗi tháng uống hai ba hạt, khiến nguyên khí không suy, tinh thần không hao, uống lâu khiến người sinh con. Nếu muốn giao hợp thì sức bền bỉ không suy, hiệu nghiệm rất nhanh.
Thơ rằng: "Mỗi tháng một cành hoa, núi âm là nhà ta. Có người nhận ra ta, hoàn đan chính là nó." Bài thơ thì ai cũng biết, nhưng phép làm thì không dễ truyền bừa; ai đã biết thì cẩn thận chớ để lỡ, chăm chỉ thu lấy mà uống, tự giữ được trường sinh.
Phép lấy thử mễ kim đan ("kim đan hạt kê")
Chọn một nam một nữ đều mười sáu tuổi, tướng mạo đều không phạm năm thứ khiếm khuyết, đều phải thanh tú, hợp chuẩn "đỉnh" tốt; nam phải đã có tinh, nữ phải đã có kinh. Cho hai người giao hợp; nếu thụ thai thì cho người nữ ăn kê, nếp, lúa, lương, thịt lợn, cá diếc, không được ăn bừa các thứ cay nồng chiên xào, phải điều dưỡng cho vừa phải. Đợi đến khoảng tháng thứ tám, xem hai bầu vú căng to, có mạch đỏ tụ ở đầu vú, là thuốc sắp chín.
Trước hết dùng bạc gò thành hai cái bình nhỏ, vội úp khít lên hai bầu vú, buộc chặt trong yếm bó bụng, thường xuyên lấy ra xem, sợ để mất. Nếu lấy được một hạt to bằng hạt kê, hoặc như nước vàng màu vàng có mùi thơm lạ, thì vội dùng bột chu sa hợp thành một viên hoặc chia làm ba viên, cất trong hộp bạc. Chọn ngày hoàng đạo tốt lành, nấu nước nhũ hương mà uống, liền được "giải hình hoán cốt" (thoát xác, đổi cốt phàm thành cốt tiên), mãi mãi trường sinh. Khi thu đan này phải hết sức cẩn thận; nếu rơi xuống đất thì chui vào đất mất, nếu gặp ánh mặt trời thì hóa thành khí mà bay đi. Phải răn, phải răn!
Phép chế hà thủ ô
Lấy hà thủ ô ở núi Vương Ốc, đỉnh Thiên Đàn (ở vùng Hà Nam), không kể nhiều ít; nếu có mười cân thì dùng một đấu đậu đen, trước dùng nước muối ngâm thuốc và đậu, nửa ngày vớt ra, cùng cho vào chõ hấp trong thời gian ba nén hương, lấy ra phơi khô. Làm như thế ba lần, rồi bỏ nước, thay bằng rượu ngâm cho thấm, hấp như trên ba lần, sau trộn với nước mật ong mà hấp ba lần, tổng cộng chín lần. Mỗi lần ba nén hương, đủ số thì phơi khô, bỏ đậu. Tán hà thủ ô thành bột mịn, cất giữ, đợi sau phối thuốc dùng.
Bởi hà thủ ô được chính khí ngũ hành của trời đất, bao gồm năm màu, nên bồi dưỡng năm tạng: vỏ ngoài đen thì bổ thận thủy, tơ đỏ bên trong thì bổ huyết của tim, lõi giữa vàng thì làm khỏe tỳ vị, lớp trong vỏ màu xanh thì thêm khí cho gan, bên trong có màu trắng thì tiêu đờm ở phổi. Khác hẳn thứ thường, là thánh dược trong các loài cây cỏ.
Phép chế phục linh
Chọn phục linh tốt từ Vân Nam đưa tới, ngoài vàng trong trắng, chắc nịch, không kể nhiều ít, dùng dao gọt bỏ vỏ thô bên ngoài, thái băm nhỏ như hạt đậu, ngâm nước một đêm. Hôm sau cho lên cối xay xay mịn, dùng rây lọc bỏ vỏ màng, thêm nhiều nước mà đãi, khuấy lắng lấy nước trong, lại khuấy đánh ba đến năm lần, gạn hết nước. Dùng một cái khăn gói trắng đã giặt sạch, treo bốn góc lên, múc bột phục linh vào trong khăn, để nhỏ ráo nước rồi mới lấy cho vào mâm. Thêm sữa người trộn đều phơi khô, lại thêm sữa, lại phơi, như thế một tháng hoặc nửa tháng, mới giã thành bột thật mịn, cất trong đồ sứ, đợi phối thuốc dùng.
Phục linh tính ấm bình hòa, vị đắng, khí trong nhạt, có thể an hồn phách, trừ chứng hoảng sợ hồi hộp, bổ khí gan, thêm huyết của tim, lợi đường tiểu, thông thần minh, rất có công lạ, là thánh dược của trung tiêu (vùng giữa bụng, gồm tỳ vị; một trong ba phần "tam tiêu" của thân người theo đông y).
Phép chế bột hạt sen
Lấy hạt sen không kể nhiều ít, trước ngâm nước cho nở, rửa bỏ vỏ đỏ, nhặt bỏ tâm sen, xay cùng nước thành nước bột. Dùng túi lụa vắt bỏ bã, lấy bột thêm nước đãi cho hết vị chát; đợi nước trong, gạn hết nước, cũng múc vào khăn gói, để ráo hết nước mới phơi khô, lại giã thành bột, cất trong đồ sứ để dùng. Bột sen tính ấm, vị ngọt, khí nhẹ, có thể bổ trung tiêu, thêm khí, làm mạnh tâm thần, tiêu hóa đồ ăn uống, trừ chứng hoảng sợ hồi hộp, làm chắc da thịt, là thánh dược bổ trung tiêu.
Phép chế khiếm thực
Lấy hạt "kê đầu" (tên khác của khiếm thực) vỏ cứng, đập bỏ vỏ, giã thành bột, rồi cho nước vào đãi, đợi trong thì gạn bỏ nước. Cho bột vào mâm phơi khô, lại giã thành bột, cất giữ. Khiếm thực tính bình, vị nhạt, khí hơi trong, bổ khí trung tiêu, điều hòa khí dạ dày, thêm huyết của tim, làm mạnh nguyên dương, là thánh dược giúp trung tiêu.
Phép chế thục địa hoàng
Lấy thục địa hoàng ở phủ Hoài Khánh (thuộc Hà Nam, nơi có địa hoàng tốt nhất), không kể nhiều ít, trước dùng rượu rửa sạch, cho vào chõ hấp một nén hương, lấy ra phơi khô. Lại dùng rượu trộn cho thấm ướt, lại cho vào chõ hấp một nén hương. Trộn như thế chín lần, lấy ra nhân lúc còn ướt giã hơn nghìn chày, chia thành bánh nhỏ phơi khô. Lại giã lại phơi, tán thành bột, cất giữ để dùng. Thục địa hoàng tính ấm, vị ngọt, khí đậm, được rượu chế thì bổ chỗ hư của các kinh, thêm huyết cho kinh gan, có thể nhuận nước cho kinh phổi, rót dịch cho kinh tim, là thánh dược bổ chứng huyết hư.
Phép chế nhân sâm
Chọn loại sâm "hài nhi hoàng" (?) tốt, đã lựa, chắc nịch, dùng nước mật ong làm cho mềm, đựng trong túi lụa, đặt vào cơm gạo nếp rượu mà hấp ba lần, phơi khô, tán thành bột thật mịn để dùng. Nhân sâm tính hơi nóng, vị đắng, khí hơi đậm, có thể nhuận phổi sinh tân dịch, bổ các chứng hư thiếu, sinh khí, sinh mạch, là thánh dược trong các loại thuốc.
Phép chế xuyên tiêu (hoa tiêu Tứ Xuyên)
Chọn loại đỏ tươi, đã nứt miệng thì dùng, loại khép miệng không dùng. Lót giấy thô dưới đáy nồi, rang lửa nhỏ cho giòn, nghiền thành bột mịn, trải giấy trên đất để qua một đêm cho hết hỏa độc rồi mới cất dùng. Tiêu là vật làm thông khí (?), trừ khí lạnh, thông khí ứ trệ, làm thanh tâm, sáng mắt, rất có công lạ.
Phép chế tiểu hồi hương
Lấy hồi hương nhặt sạch cuống và vụn, không kể nhiều ít, rang lửa nhỏ với muối cho thơm chín, sàng bỏ muối, tán bột, cũng trải giấy trên đất để qua một đêm cho hết hỏa độc, cất đi để dùng. Hồi hương là thuốc cho phần dưới thân, rất bổ thận thủy, điều hòa khí trung tiêu, giúp chính khí, trừ tà khí, công hiệu rất lớn.
Hà luyện long hổ hoàn
Long hổ thạch hà luyện một cân; báu vật thủ kinh ba tiền; kim nhũ phấn một lạng.
Ba vị trên cùng tán thành bột mịn, cho vào mâm băng lớn, dùng nhũ cao pha với thịt táo đỏ trộn đều, cho vào cối gỗ giã hơn nghìn chày cho dẻo như keo, lấy ra viên to bằng hạt ngô đồng; trước lăn bột chu sa, sau bọc vàng lá làm áo, phơi khô, cất trong đồ sứ. Mỗi ngày vào canh năm, chiêu với sữa hoặc nước hạt sen mà nuốt một tiền năm phân; lúc chiều tối chiêu rượu uống một tiền. Thạch hà luyện này là tinh túy thuần khiết của âm dương, nhân cảm ứng với vật mà thấm tiết ra ngoài, theo phép thu lấy luyện thành đan; uống vào khiến huyết của tim điều hòa mà khí của phổi được thông, nên đờm hỏa gặp nó thì tiêu, suyễn ho gặp nó thì yên, mãi không mắc bệnh ho lao.
Âm luyện long hổ ngũ tinh hoàn [Chữa lao sái (bệnh lao) và hư nhược.]
Dùng long hổ thạch năm lạng; kim nhũ phấn năm lạng; hồng diên hai lạng; bạch phục linh hai lạng năm tiền; bột sen một lạng sáu tiền; bột khiếm thực một lạng; địa cốt bì (vỏ rễ cây kỷ tử) một lạng.
Bảy vị trên hợp chung một chỗ, dùng nhũ cao làm viên to bằng hạt ngô đồng, bọc áo vàng lá, phơi khô, cất trong bình sứ. Mỗi sáng lấy sữa của sản phụ sinh con trai đầu lòng chiêu nuốt một tiền, mỗi ngày uống ba lần, tăng dần đến một tiền năm phân. Uống bảy ngày thì đờm tiêu hỏa tắt, suyễn ho liền dứt; uống nửa tháng thì thấy bệnh tỉnh lại; uống một tháng thì bệnh nặng cũng yên. Nếu dương vật thường cương lên không do ham muốn, thì lấy gà con đầu có hoa (?) phơi khô trong râm, tán bột mà uống, thì không cương nữa. Khi uống thuốc kiêng thịt bò, thịt dê, trà, giấm, và chuyện phòng the. Uống ngũ tinh hoàn này, trước trừ bệnh cũ, khiến tỳ khỏe, năm tạng yên hòa, khí huyết đầy đủ, trăm bệnh không xâm phạm; sau uống Tiểu hoàn đan thì mới được thêm tuổi tăng thọ, sống lâu ở đời.
Dương luyện long hổ ngũ tinh hoàn
Dùng long hổ thạch dương luyện năm lạng, là tinh của hành Kim; phục linh hai lạng, là tinh của hành Mộc; bột hạt sen một lạng, là tinh của hành Thủy; bột tiêu một lạng, là tinh của hành Hỏa; tiểu hồi hương một lạng, là tinh của hành Thổ. Năm vị trên trộn đều, cho vào mâm sứ lớn, thêm hai lạng bột sữa, năm tiền sữa người, lấy bột mì rây thật mịn quấy hồ làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi ngày vào đầu canh một (khoảng 19 đến 21 giờ), chiêu rượu ngon không pha tro mà nuốt ba mươi sáu viên.
Thuốc này chuyên bổ kinh thận, sinh tinh khí, thêm chân thủy. Bởi thận ở phương bắc, thuộc hành Thủy; "trời số một sinh ra Thủy" (theo thuyết số của Hà đồ), Thủy có trước muôn vật, nên là gốc rễ của cả một thân người. Sách y nói: "Muôn vật có gốc thì sống, không gốc thì tắt." Trước uống loại hà luyện để làm sạch đờm hỏa, kế uống loại âm luyện để bồi huyết của tim, rồi uống loại dương luyện để làm mạnh nguyên dương; dương mạnh thì sinh âm tinh, tinh đầy thì sinh chân khí, khí thịnh thì nuôi được nguyên thần. Tinh, khí, thần đều đủ thì bệnh từ đâu mà sinh?
Lão Tử nói: "Thần không đi rong ra ngoài, tinh không tiết, khí không tán, thì chẳng còn bí quyết nào khác. Nếu đưa được tứ tượng (bốn tượng: Thanh long, Bạch hổ, Chu tước, Huyền vũ — trong đan đạo ví bốn thứ tinh, khí, hồn, phách) vào trung ương, chẳng sợ linh đan không tự kết." Đó là lời chí lý. Đã có được phương khôi phục trọn vẹn, lại uống thuốc quý bậc nhất thì trường sinh bất lão là ở mình.
Nhị luyện long hổ ngũ tinh hoàn
Dùng long hổ thạch dương luyện hai lạng ba tiền; long hổ thạch âm luyện hai lạng bảy tiền; phục linh một lạng năm tiền; bột hà thủ ô bảy lạng; bột sen năm tiền; bột khiếm thực một lạng; hồng diên một lạng; kim nhũ phấn hai lạng.
Tám vị trên mỗi thứ giã thành bột, cho vào mâm sứ lớn, mỗi ngày thêm một chén trà sữa của sản phụ sinh con trai đầu lòng trộn cho ướt, phơi mười bốn ngày, lại thêm nước lê phơi đủ bảy ngày, thêm thịt táo đỏ cùng cho vào cối gỗ hoặc cối đá giã hơn nghìn chày cho dẻo mềm, mới lấy ra viên to bằng hạt ngô đồng; trước lăn bột chu sa, sau bọc vàng lá làm áo, phơi khô, cho vào vò sứ cất giữ, đừng để tiết khí. Cũng phải thường lấy ra hong cho khô, không được để mốc.
Mỗi ngày vào canh năm buổi sáng, hâm nóng sữa với rượu mà uống một tiền; lúc sắp ngủ, khi bụng nửa đói nửa no, nấu nước hạt sen uống năm phân. Thuốc này uống nửa tháng thì trong người nếu có khí phong, hàn, thử, thấp (gió độc, lạnh, nắng nóng, ẩm thấp — các tà khí gây bệnh theo đông y) thì tự nhiên tiêu trừ. Uống đến một tháng thì bệnh cũ bị trừ tận gốc. Uống trăm ngày thì năm tạng sinh tinh. Đến một năm thì già hóa trẻ lại. Trước uống ngũ tinh hoàn để quét sạch bệnh cũ tật xưa trong thân, khiến năm tạng sáu phủ điều hòa, tinh thần mạnh mẽ dồi dào, thì sống lâu có thể trông mong.
Long hổ tiểu linh đan
Dùng tám lạng long hổ thạch âm luyện tán bột, cho vào mâm sứ lớn, bắt đầu phơi từ ngày Hạ chí, mỗi ngày hòa thêm sữa người, ngày phơi nắng đêm hứng sương, gặp trời âm u thì cất đi; mỗi tháng thêm vào hồng diên của một người, cùng phơi cho đến Trung thu, nhận đủ khí Kim đang vượng của trời đất (mùa thu thuộc hành Kim), sau ngày hai mươi mới nghiền thành bột, cân đủ chừng một cân thì thôi. Nếu nặng nhẹ chênh lệch thì phối hợp không đều, khiến khí huyết mất cân bằng.
Dùng nhũ cao trộn đều, thêm chút ít thịt táo giã cho mềm, viên to bằng hạt đậu xanh. Mỗi ngày vào canh năm, pha sữa với rượu bằng nhau hâm nóng mà uống ba mươi sáu viên, ngồi yên một lúc, khiến huyết của tim giáng xuống, khí của thận thăng lên, khí huyết giao thông, âm dương vận hành thông suốt, các tà khí đều trốn chạy, đạo khí thường còn. Có bài ca quyết ở sau.
Ca quyết rằng: Thần tiên mở cơ bí, cứu đời công không gì bằng; chỉ có Tiểu linh đan này, khéo đoạt được lẽ âm dương. Long hổ thạch tiên thiên, theo đạo hợp với tủy của trời đất; nửa cân tinh âm dương, phối vào sữa con trai đầu lòng. Ngày đêm phơi giữa trời, bắt đầu từ Hạ chí; tháng tháng thêm hồng diên, đến Trung thu thì thôi. Màu tươi như hoa đào, xông mũi thơm ngọt ngon; mỗi ngày uống một phân rưỡi, chiêu xuống bằng nước Hoa trì (tức nước bọt trong miệng, theo cách gọi của Đạo gia).
Truyền từ kinh Sinh Thiên (?), mới uống người như say; uống đến bảy ngày, thân nóng có gì đáng sợ. Thỉnh thoảng uống rượu bàn đào, nhờ đó bồi linh khí; dần đến hơn một năm, bỗng thấy vượt khỏi hạng phàm. Da thịt nhuận lại ấm, sống lâu trải cõi đời. Đan này còn chưa uống, đại đan sao dám dùng? Tứ chi đều thuộc âm, uống đan thì dương lấp đầy tủy; trước phải nói tích âm đức, công đức thành mới may gặp được. Chẳng phải người xứng đáng chớ truyền bừa, tiết lộ bừa thiên cơ là có tội. Chắp tay trước tam quang (mặt trời, mặt trăng, các vì sao), vận nước Hoa trì của mình, đầu giờ Dần (khoảng 3 giờ sáng) uống một viên, ngửa lạy thần linh trời đất. Bài ca này chính là khẩu quyết bí diệu, chẳng phải người xứng đáng thì chớ cho xem; cẩn thận, cẩn thận!
Tiểu hoàn đan
Dùng long hổ thạch âm luyện một cân; báu vật thủ kinh hai lạng.
Hai vị trên mỗi thứ tán bột mịn, hợp chung một chỗ, đựng trong mâm sứ lớn, bắt đầu từ ngày Hạ chí, mỗi ngày thêm một bát sữa người trộn đều, đặt ở chỗ gác cao, ngày phơi nắng đêm hứng sương; sáng hôm sau nghiền vụn, lại trộn sữa, ngày nào cũng vậy. Mỗi tháng thêm vào hồng diên tươi của một người, chế vào trong, cùng phơi cùng hứng sương, phơi mãi đến ngày rằm tháng tám, là lúc khí Kim của trời đất vượng nhất, đã nhận đủ "thần thủy" của ánh trăng, lại cho thêm nước lê ba đến năm lần, mới phơi khô tán bột.
Dùng nhũ cao, thịt táo đỏ giã trộn cho mềm, viên to bằng hạt ngô đồng, ngoài bọc vàng lá làm áo, hong khô trong râm, cất trong vò sứ. Không kể già trẻ, mỗi ngày vào giờ Tý nửa đêm, pha sữa với rượu mỗi thứ một nửa hâm nóng mà nuốt một tiền, niệm danh hiệu "Trường Sinh Đắc Đạo Thiên Tôn" chín lần, ngồi yên một canh giờ rồi mới ngủ. Mới uống thấy nóng, sáng ra lấy một chén sữa người uống thì cơn nóng tự lui; uống lâu thì không thấy nóng nữa.
Tiểu hoàn đan này chính là Tiểu linh đan ở trên. Mỗi ngày một tiền, nửa năm hết ba mươi sáu lạng; tức là một cân thạch nhạt, mỗi ngày phơi tích thêm sữa, tổng cộng nặng hai cân, ngoài ra thêm bốn lạng hồng diên, tổng cộng nặng hai cân bốn lạng, chỉ đủ cho một người uống, không được để thiếu, mỗi năm phơi một lần. Thuốc này uống một năm thì trăm bệnh không sinh, âm dương hòa thuận. Uống hai năm thì đi lại nhẹ nhàng khỏe khoắn, da thịt tươi sáng. Uống ba năm thì tóc bạc trở lại đen, răng rụng mọc lại. Uống một kỷ (mười hai năm) thì sống mãi ở đời, làm địa tiên (tiên ở cõi trần, sống lâu không chết) mãi mãi. Nay xin chép bài ca quyết truyền miệng kèm lời chú ở sau.
Ca rằng: Hạ chí một âm sinh, ngày đêm đứng giữa trời.
Ngày ăn tinh kim ô (quạ vàng, chỉ mặt trời), đêm ăn dịch ngọc thố (thỏ ngọc, chỉ mặt trăng).
Hạ chí là trung khí của tháng năm; một hào âm sinh ra dưới năm hào dương (theo quẻ Cấu trong Kinh Dịch), là lúc Mộc và Hỏa sáng rực. Lúc này nhân cơ trời đất cảm ứng thông suốt, thu lấy khí âm dương phát tán, cho nên ngày nhận tinh của mặt trời, đêm hút dịch của mặt trăng; lấy mặt trời làm chân hỏa, mặt trăng làm chân thủy, nước lửa bồi dưỡng thì trong hình thể sinh ra sinh khí. "Ăn" ở đây là nghĩa tinh khí và ánh sáng giao hòa (?). Cách làm là lấy chất như sương đã quét lên ở trên, sau Hạ chí lúc một âm sinh, đựng trong mâm sứ, ngày thì đem phơi dưới mặt trời để "ăn tinh quạ vàng", đêm thì hứng ánh trăng (?) để "ăn tủy thỏ ngọc". Không kể sáng tối, cứ để lộ thiên giữa trời, tự nhiên tinh hoa mặt trời mặt trăng thấu vào thuốc.
Ca rằng: Nửa cân với bốn lạng sữa, phối nhau thành Mậu Kỷ (hai can thuộc hành Thổ; trong đan đạo, Thổ là chất trung gian làm môi giới, điều hòa các thứ).
Lại có "nguyệt nguyệt hồng" (hồng mỗi tháng), theo tháng mà thêm vào trong.
Sữa là chỗ khí huyết tụ lại; trẻ thơ bú vào có thể nuôi dưỡng thân thể, làm đầy đặn kinh mạch, huống chi phối với chất linh, tưới tinh hoa mặt trời mặt trăng, há lại không làm đầy đủ vinh vệ của người ư? Cho nên hai tình hòa hợp thì tinh hoa âm dương cảm ứng mà hợp lại; huyết âm hóa thành sữa thì thần khí của hai bên cùng ở chung. Ấy là sữa thành Thổ Mậu Kỷ, cũng như nói người mai mối truyền tin, khiến tinh dịch của mặt trời mặt trăng trên trời và chất linh của nam nữ trong người đều có chỗ gắn kết mà không tản mát.
"Nguyệt nguyệt hồng" chính là hồng diên — kinh nguyệt lần đầu của thiếu nữ. Mỗi tháng thêm vào thì tinh dịch giao hòa với nhau mà một khí cảm ứng nơi cõi hư linh. Cách làm là lấy chất như sương ở trên, mỗi tễ nửa cân, thêm sữa sạch vào, thêm dần mà cùng phơi, khô lại thêm, tính chung khô được mười hai lạng — tức nửa cân sương với bốn lạng sữa — là đủ. Đợi đủ một tháng thì thêm hồng diên một lần, thêm trong ba tháng được ba lần, gọi là "ba lần thêm hồng diên".
Ca rằng: Chớ từ nan khổ tâm, luyện đến ngày Trung thu;
Màu tươi như hoa đào, vào miệng ngọt lại ngon.
Tu luyện chất linh, không chịu khó nhọc thì không thể tụ tinh; ăn tinh uống dịch, không chịu vất vả thì không thể hội thần. Cho nên tụ tinh hội thần đều nhờ vào cái khổ tâm của người, tức là lòng và ý người thông suốt trong ngoài, chuyên chí không sai, trời và người cùng hóa hợp. Nhưng luyện đến Trung thu thì có thể dừng công, cớ sao vậy? Hỏa tắt thì sinh Thổ (theo ngũ hành Hỏa sinh Thổ; hết mùa hạ thuộc Hỏa thì sang thời thuộc Thổ), đó là lệnh của trời. Thổ vượng thì Kim thịnh (Thổ sinh Kim; mùa thu thuộc Kim), đó là lúc khí hậu đã trọn vẹn. Tên gọi "thu thạch" (đá mùa thu) chính là phỏng theo ý này.
"Màu như hoa đào" là dấu hiệu linh dược đã có thể uống. "Vào miệng ngọt ngon" là dấu hiệu vị thuốc có sức bồi bổ. Phép càng tinh thì Kim, Thổ càng vượng, nên mới có công hiệu ấy. Cách làm là lấy chất như sương đã "ăn" tinh quạ vàng thỏ ngọc ở trên, hòa với thuốc sữa và kinh nguyệt, từ trung khí tháng năm, chuyên tâm quyết chí, theo đúng phép luyện đến Trung thu tháng tám, ngày đêm nhọc lòng, không được ngại khổ, đợi đến khi màu như hoa đào, ngọt ngon đầy đặn, thì linh dược mới thành.
Bài ca rằng: Uống thuốc này thì sống lâu, có thể sánh với Bành Tổ (người trong truyền thuyết sống đến khoảng tám trăm tuổi).
Thuốc tên là Tiểu hoàn đan (viên thuốc nhỏ giúp phục hồi, đưa thân trở về trạng thái ban đầu); hãy giữ kín, đừng nói bừa ra.
Thuốc linh nghiệm, chất tốt, uống lâu tự nhiên thêm tuổi thọ. Thuốc hội đủ tinh hoa trong sáng của ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, theo quan niệm xưa cấu tạo nên vạn vật và thân người), uống vào lẽ nào không kéo dài tuổi? Vì thế có thể cùng đường với Bành Tổ sống lâu mãi.
Câu ấy là nói hết mức công hiệu thêm tuổi của thuốc. Đây là phép phối hợp nhân nguyên (trường phái luyện đan dùng chính các chất lấy từ thân thể người, như sữa người, nước tiểu, kinh nguyệt), lấy cùng loại nuôi nhau. Nhờ vậy có được cái diệu dụng: lấy tinh bồi tinh (tinh: chất tinh túy, gốc của sự sống trong thân), lấy khí bồi khí (khí: năng lượng sống vận hành trong thân), lấy thần bồi thần (thần: tinh thần, ý thức, sức sống biểu hiện ra ngoài). Cho nên gọi là Tiểu hoàn đan.
Nó không giống các phương khác dùng loại kim thạch (khoáng vật, kim loại) hay cỏ cây. Vì thế dặn đừng nói bừa, kẻo để lộ bí mật của sự trung hòa. Cách dùng: lấy thuốc linh nghiệm nói ở trên, cho vào hũ sứ cất giữ, bịt kín, để phòng khi cần thì mở ra uống. Mỗi ngày uống ba phân (phân: đơn vị cân, khoảng 0,37 gam), chiêu bằng rượu ngon.
Tiên thiên phục thực âm luyện long hổ kim đan (viên đan vàng "rồng hổ", luyện bằng phép âm, để uống nhằm bồi bổ phần tiên thiên; tiên thiên: phần bẩm sinh có từ trước khi ra đời).
Dùng hai thứ đá long hổ tám lạng (lạng: đơn vị cân, khoảng 37 gam; "đá long hổ" là chất kết tinh luyện từ nước tiểu trẻ trai và trẻ gái, tượng trưng cho dương và âm), làm phần nguyên khí tiên thiên (khí gốc bẩm sinh).
Rượu tiên bàn đào (tên gọi kín, chỉ máu kinh của thiếu nữ), là chân diên hậu thiên (chân diên: "chì thật", chất dương quý nhất trong thuật luyện đan; hậu thiên: phần có được sau khi ra đời).
Thủ kinh (máu kinh lần đầu của thiếu nữ), vật báu bậc nhất, hai lạng, là chân diên tiên thiên.
Nhũ hương (một loại nhựa cây thơm) hai lạng, làm hoàng bà dẫn thông (hoàng bà: "bà mối", trong thuật luyện đan chỉ chất trung gian thuộc Thổ, làm cho chì và thủy ngân, tức âm và dương, gặp nhau hòa hợp).
Băng phiến (long não kết tinh) một tiền (tiền: đơn vị cân, khoảng 3,7 gam), làm sáng mắt, thông các khiếu (các lỗ thông của cơ thể như mắt, tai, mũi, miệng).
Lấy chu sa (khoáng chất màu đỏ, tức thần sa) lăn bọc ngoài viên để an trấn thân tâm; lấy vàng lá làm áo bọc ngoài để yên hồn, chính phách (hồn và phách: các phần tinh thần của người theo quan niệm xưa).
Phơi nắng ban ngày, để hứng sương ban đêm, để lấy chân thủy, chân hỏa (nước thật, lửa thật của trời đất, tức tinh khí âm dương tự nhiên).
Các vị trên đều chế thành bột, đặt vào mâm sứ. Chọn chỗ yên tĩnh, gà chó không lui tới, đặt một cái giá gỗ. Vào ngày hoàng đạo cát nhật (ngày tốt theo lịch xưa) thì bắt đầu làm.
Mỗi ngày thêm sữa người trộn cho ẩm, ban ngày phơi nắng, ban đêm hứng sương, suốt bốn mươi chín ngày. Lấy nhũ hương làm hoàng bà, hòa hợp cho "ba nhà" chì, thủy ngân (và Thổ) gặp nhau (chì tượng trưng phần dương, thủy ngân tượng trưng phần âm, Thổ là trung gian). Ngày đêm thuốc hứng cái linh khí của tinh mặt trời, hoa mặt trăng, ví như chân âm chân dương, tức là hỏa hầu thật (hỏa hầu: độ lửa và thời gian nung luyện thích hợp).
Người xưa nói: "Tự có hỏa hầu thật của trời đất, chẳng cần củi than hay thổi lửa." Gặp trời âm u thì cất thuốc đi.
Thuốc này đã thu được tinh hoa mặt trời mặt trăng, thành đan sa thật. Thêm sữa người đã cô đặc, giã trộn làm viên, to bằng hạt đậu xanh. Trước lấy chu sa lăn bọc ngoài, sau bọc vàng lá làm áo, phơi khô, cất giữ.
Chuyên chữa đàn ông, đàn bà bị ngũ lao thất thương (năm loại hao tổn do làm lụng, lo nghĩ quá sức và bảy loại tổn thương nội tạng — cách gọi chung các chứng suy kiệt), các chứng hư nhược trăm thứ hao tổn, người gầy yếu, ho khạc đờm, không muốn ăn uống, đêm mộng giao hợp với ma quỷ mà di tinh (xuất tinh khi ngủ). Đàn bà, trẻ con mắc mọi chứng lặt vặt cũng đều uống được. Mỗi ngày lúc sáng sớm uống năm phân, chiêu bằng rượu nóng.
Thơ rằng: Phương đông Thanh Long, phương tây Bạch Hổ, phương nam là Chu Tước, phương bắc là Huyền Vũ (bốn linh vật trấn bốn phương, ở đây chỉ bốn yếu tố của thuốc),
Hoàng bà đưa tất cả hội vào ở giữa; ác vàng và thỏ ngọc (mặt trời và mặt trăng) nung luyện, gọi là lửa thật.
Bốn mươi chín ngày biến hóa thành linh nghiệm; bọc áo vàng làm viên, nhuần thấm đan phủ (nơi chứa đan trong thân, tức vùng đan điền).
Lúc bụng đói chiêu rượu nóng uống năm phân, thêm tuổi sống lâu như Bành Tổ.
Phương thu thạch "ba nhà gặp nhau" của La Phù chân nhân (vị tiên ở núi La Phù; thu thạch: chất kết tinh màu trắng luyện từ nước tiểu người, xưa dùng làm thuốc bổ).
Trước lấy tám đấu đất vàng ở chỗ hướng về mặt trời, tám đấu đất đen ở chỗ khuất nắng (đấu: đơn vị đo dung tích, khoảng 10 lít), trộn đều. Dùng tám cái chum, mỗi chum đựng hai đấu. Mỗi ngày lấy nước tiểu trẻ trai trẻ gái, đổ dần cho thấm vào đất, suốt bốn mươi chín ngày, ngày phơi nắng, đêm hứng sương, đủ ngày mới thôi.
Lấy đất ấy nặn thành một đồ đựng, ngoài vuông, trong rỗng tròn, úp hai nửa lại với nhau, dùng dây sắt buộc chặt, bịt kín miệng, thành dày ba tấc sáu phân (tấc: khoảng 3,2 cm; phân ở đây là đơn vị dài, một phần mười tấc).
Đóng ba cái cọc xuống đất, cao một thước sáu tấc (thước: khoảng 32 cm), xung quanh xây gạch giữ chắc, dùng lửa than đốt đều bốn phía, trước lửa nhỏ sau lửa lớn, cháy hết ba nén hương lớn. Để nguội hẳn rồi mở ra, bên trong sinh ra chất trắng như tuyết, trông như ngọc quý.
Lấy cho vào bình bạc, chôn xuống đất chín ngày để khử hỏa độc (độc tính do lửa nung để lại), rồi trộn sữa người làm viên. Mỗi ngày uống một phân, tăng dần đến hai ba phân, chiêu bằng nước sôi. Uống lâu thì gân cứng, sức mạnh, trăm bệnh không còn, hơn thuốc bổ trăm lần.
Thập tinh ngũ tử hoàn phối thu thạch do tiên truyền (viên thuốc gồm mười vị "tinh" và năm loại hạt, phối với thu thạch).
Dùng đá long hổ luyện theo phép dương mười lạng, đá long hổ luyện theo phép âm sáu lạng (cách luyện hai thứ thuốc này đã ghi ở trước).
Nhân sâm; thân rễ đương quy rửa bằng rượu; hồ lô ba sao qua; khiếm thực (hạt súng); nhụy hoa sen sấy nhẹ; lộc nhung (sừng non của hươu) rửa rượu, nướng với bơ cho vàng giòn; lá dâm dương hoắc (tiên linh tỳ); thương truật ngâm nước vo gạo rồi sao; câu kỷ tử ngâm rượu phơi khô. Trên đây là mười vị thuốc "thập tinh".
Thỏ ty tử ngâm rượu, đồ chín bảy lần; cự thắng tử (hạt vừng đen) sấy; xa tiền tử ngâm rượu sao; bá tử nhân (nhân hạt trắc bá) lấy phần nhân. Trên đây là năm vị thuộc "ngũ tử" (năm loại hạt), mỗi vị hai lạng.
Trầm hương một lạng, cam thảo bột một lạng, thần sa năm tiền thủy phi (nghiền trong nước rồi gạn lấy phần bột cực mịn) thật mịn — ba vị này là thuốc điều hòa lên xuống. Thêm bạch diên một lạng, tức là sữa người.
Các vị trên cân đủ phân lượng, dùng thịt táo đỏ thêm mật ong giã trộn làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống một trăm viên, chiêu bằng nước sôi, ngày uống ba lần. Uống đủ trăm ngày thì trăm bệnh tiêu trừ, thân thể nhẹ nhàng khỏe mạnh, hiệu quả khó nói hết bằng lời.
Phép làm Ngũ khí đan phối hợp long hổ (viên đan gồm năm loại khí, phối hợp âm dương).
Thuật dùng thu thạch kéo dài tuổi thọ vốn là phép bí truyền của thần tiên đời thượng cổ để lại. Chỗ huyền diệu của nó chẳng ngoài việc âm dương và "chân nhất" (cái một chân thật, khí gốc nguyên sơ) giao hợp mà thành. Nếu chẳng phải người chuyên tâm chí, lại gặp thầy sáng suốt trao truyền điều chân thật, thì sao đoạt được then máy của tạo hóa mà kéo dài tuổi thọ đến vô cùng?
Than ôi! Người học tiên ngày nay chỉ lấy kim thạch, cỏ cây chế luyện thành đan mà mong sống lâu, không biết đó đều là vật khác loài, sao hợp được với người? Bởi người bẩm thụ khí chân nhất của trời đất, nhờ tinh thuần túy của âm dương cảm hợp mà thành; không có âm dương thì không biến hóa được, không có chân nhất thì không trở về gốc được.
Kinh nói: "Tre vỡ thì phải lấy tre mà vá." Lại nói: "Lấy cái đặc ở giữa ngôi Khảm, điểm hóa cái âm trong bụng cung Ly" (Khảm và Ly là hai quẻ trong Kinh Dịch: quẻ Khảm ☵ là nước, có vạch dương ở giữa; quẻ Ly ☲ là lửa, có vạch âm ở giữa; ý nói lấy tinh dương ẩn trong âm để bù phần âm thiếu trong dương, khiến thân trở về thuần dương). Lẽ nào vật khác loài lại cùng loại được?
Năm Quý Mão niên hiệu Thành Hóa (năm 1483, đời nhà Minh), tôi đi chơi phương nam, gặp thầy tiên là Doãn chân nhân truyền cho bí quyết nội đan (phép luyện đan bên trong thân bằng tu luyện tinh, khí, thần), lại chỉ cho phương "nhân nguyên phối hợp ngũ khí tiếp mệnh hoàn đan" của Tam Phong chân nhân.
Phép ấy: trước hết chế ngự và uống năm khí, bồi đắp cho hoàn toàn đầy đủ; sau đó hội hợp tam nguyên (ba gốc: tinh, khí, thần), kết thành hoàn đan, mới có thể vượt khỏi phàm tục mà vào bậc thánh.
Hồng diên (máu kinh của thiếu nữ) là chân dương diên (chì dương thật); thu thạch là chân âm hống (thủy ngân âm thật); sữa và bơ sữa tức là chân thổ (đất thật, yếu tố trung gian). Chì và thủy ngân được Thổ thì đan thành, tinh và khí được thần thì hội hợp, cho nên người uống thì tuổi thọ có thể kéo dài và thành tiên có thể trông đợi. Nay chép các vị thuốc Ngũ khí đan ở sau.
Thu thạch luyện theo phép âm tám lạng, hồng diên bốn lạng, bột sữa người bốn lạng, bột sữa bò bốn lạng, bơ sữa bốn lạng.
Năm vị trên đều chế thành bột, trộn đều, dùng vải gói chặt, quấn buộc bằng bông cẩn thận để dùng. Lấy ba đấu gạo nếp ngâm một đêm, hôm sau cho lên chõ đồ, vùi gói thuốc ở trên vào giữa gạo, đồ chín như thường, để nguội rồi lấy thuốc ra.
Lấy cơm ấy dùng men nhỏ ủ thành rượu nếp, đổ đầy mười hai cái bình. Thuốc trên vo thành ba trăm sáu mươi viên, chọn ngày tốt bắt đầu uống, mỗi ngày dùng một chén rượu nuốt một viên. Rượu và thuốc đều theo số ba trăm sáu mươi của hỏa hầu một vòng chu thiên (một vòng tuần hoàn trọn vẹn, ứng với số ngày trong năm).
Thuốc này hợp với then máy của trời và tạo hóa, chỗ diệu khó nói hết, không được tùy tiện tiết lộ.
Ích dung tiên đan (đan tiên làm đẹp dung nhan).
Thu thạch nhạt năm lạng, vị nhạt, bổ nguyên khí tiên thiên (khí gốc bẩm sinh).
Hàn the trắng hai lạng năm tiền, cầm ho, hóa đờm, sinh tân dịch (nước bọt và các chất dịch trong thân), thêm nguyên khí.
Băng phiến một tiền một phân, quét sạch các tà khí (khí độc từ ngoài vào gây bệnh), sáng mắt, thông các khiếu.
Bạc hà năm lạng, làm mát và nhuận đầu mắt, tiêu đờm lâu ngày.
Nhân hạt trắc bá năm tiền, làm êm dịu cổ họng và vùng ngực.
Ngưu hoàng (sỏi mật trâu bò) năm phân, trừ tà, tan nhiệt, sáng mắt, mát tim.
A phù dung (thuốc phiện) hai phân, làm ấm đan điền (vùng dưới rốn, nơi chứa khí gốc), trừ đờm, cầm ho.
Cam tùng năm tiền, khai vị, làm tỉnh lá lách, thông khí, hòa huyết.
Ốt nột tề (bộ phận sinh dục của hải cẩu) năm phân, nướng với bơ, bổ dạ dày, ấm lưng, phục hồi dương khí, giúp tinh.
Chu sa một lạng năm tiền, thủy phi thành bột mịn để bọc áo viên, yên hồn, trừ phiền muộn bứt rứt.
Cam thảo bột một cân (cân: khoảng 600 gam), bỏ vỏ, điều hòa tính các vị thuốc.
Cam thảo nấu thành cao để trộn thuốc làm viên, điều hòa tính các vị, giỏi giải trăm thứ độc. Chín vị trước đều tán bột mịn, dùng cao cam thảo làm viên to bằng hạt đậu xanh, lấy chu sa bọc áo.
Mỗi ngày không kể sớm tối, ngậm một viên cho tan, để nước bọt đầy miệng, nuốt xuống đan điền, tưới thấm khắp các kinh lạc (các đường dẫn khí huyết trong thân theo y học cổ truyền). Khí đến đâu tự nhiên giúp chính khí (sức chống bệnh của cơ thể), trừ tà khí đến đó, làm da dẻ bóng nhuận. Uống lâu thì trăm bệnh không sinh, mọi tà đều trở về chính.
Thơ rằng: Thần tiên để lại đan cứu người, yên hồn định phách, giữ mãi dung nhan.
Ngực thư thái, khí thuận, tinh thần lắng yên; hóa đờm, cầm ho, làm ấm đan điền.
Sinh tân dịch, hết khát, như mưa móc ngọt rơi xuống; thông khiếu, sáng mắt, trở về cội nguồn.
Mỗi lần dùng một viên, thường ngậm cho tan; thêm tuổi sống lâu, thành tiên ở cõi đời.
Tiên thiên chân nhất đan.
Đan này là thuốc tiên trường sinh bậc địa tiên (tiên sống ở cõi đất, chưa bay lên trời) do Đại Mao quân trao cho Nhị Mao quân và Tam Mao quân (ba anh em họ Mao, tu tiên ở núi Mao Sơn).
Khẩu quyết rằng: "Thuốc thần tiên bậc thượng, là Tiên thiên chân nhất đan; mỗi sáng nuốt trăm viên, đẩy lùi già, trẻ lại dung nhan. Xoay chuyển được khí khắp thân, công thần diệu quay về bên trong; hoa trì (miệng, chỗ dưới lưỡi) tưới nước thần (nước bọt), từng giọt rót vào huyền quan (cửa huyền diệu, chỗ then chốt trong thân để luyện đan). Theo âm phù (phép tắc ngầm về thời điểm vận khí) điều chỉnh hỏa hầu, lặng lẽ tự thêm bớt (lúc rút bớt âm, lúc thêm vào dương trong luyện đan); hết lòng thành tu luyện mà uống, bảo đảm ngươi thọ ngang trời."
Dùng bột thủ kinh "bạch hổ" (máu kinh đầu của thiếu nữ) chín đỉnh (?); thu thạch luyện phép âm bốn lạng; bột sữa bốn lạng; củ mài khô bốn lạng; thạch xương bồ mọc ở khe đá, loại chín đốt, bốn lạng, hái vào ngày mùng năm tháng năm; thương truật núi Mao Sơn bốn lạng, ngâm nước vo gạo, bỏ vỏ thô; câu kỷ đất Cam Châu ba lạng; trân châu một lạng; cỏ nhọ nồi (hạn liên thảo) hai lạng; nhụy hoa cúc một lạng; cam thảo một lạng.
Các vị trên chế thành bột mịn, luyện mật làm viên to bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần uống sáu bảy mươi viên, tăng đến một trăm viên, lúc bụng đói chiêu bằng nước sôi.
Ban long hắc bạch nhị thần đan trong "Đạo tạng" (bộ sách lớn tập hợp kinh điển Đạo giáo; ban long: "rồng đốm", tên gọi con hươu).
Lộc nhung hai lạng, nướng với bơ; trần bì (vỏ quýt để lâu) hai lạng; đương quy bốn lạng, rửa sạch bằng rượu; địa hoàng tám lạng, lấy nước cô thành cao; phục thần hai lạng, chế với sữa người; bột chung nhũ (thạch nhũ trong hang đá vôi) một lạng, thủy phi mà dùng; nhân sâm bốn lạng; bá tử nhân hai lạng; câu kỷ tử hai lạng; mạch môn đông một lạng; một bát nước ép sinh địa hoàng; bạch truật hai lạng; trầm hương năm tiền.
Các vị trên tán bột, luyện mật làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống năm sáu mươi viên, chiêu bằng nước thu thạch. Chữa chứng hư tổn suy nhược, ngũ lao thất thương, khí huyết đều hư, sắc mặt tiều tụy, không chứng nào không chữa được. Uống vào làm đẹp sắc mặt, điều hòa ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, lá lách, phổi, thận), mạnh tinh thần, râu tóc đẹp, bồi bổ người gầy yếu; công hiệu không nói hết được.
Trường sinh ban long phi bộ đan (đan hươu giúp sống lâu, đi nhanh như bay).
Dùng toàn bộ phương trên, thêm:
Bạch giao (cao nấu từ gạc hươu) hai lạng; tử hà xa (nhau thai người) một cái, nhau của con trai đầu lòng là tốt nhất; ốt nột tề một lạng.
Thịt một con rùa nhỏ có lông xanh, nấu cùng nhau thai bằng củi dâu, lửa nhỏ lửa lớn xen kẽ cho nhừ thành cháo, dùng cả nước. Giã trộn với bột thuốc ở trên, thêm một bát sữa người, cùng với cao trộn làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống năm sáu mươi viên, chữa hư tổn và chứng nuy (tay chân mềm yếu, teo liệt, hoặc liệt dương).
Kinh nghiệm thương truật hoàn (còn gọi là Diên hống hoàn — viên chì và thủy ngân).
Thương truật một cân rưỡi, nấu lấy cao, cho vào thuốc bốn lạng.
Tính nó khô ráo, cay gắt, trừ thấp (khí ẩm thấp gây bệnh) cả trong lẫn ngoài, dẫn thuốc đi khắp phần ngoài và phần trong cơ thể. Nấu nó thành cao là để biến đổi tính chất của nó, giống như Y Doãn đày vua Thái Giáp ra đất Đồng (tích xưa: tể tướng Y Doãn đời Thương đưa vua Thái Giáp làm điều sai trái ra đất Đồng để sửa mình; ba năm sau vua hối cải, được rước về và thành vua tốt), khiến nó trở nên hiền mà làm nên công giúp đời.
Dùng nước vo gạo nếp ngâm một ngày rưỡi, vớt lên cạo bỏ vỏ thô đến khi thấy phần trắng, phơi khô. Lại ngâm nước tiểu trẻ em một ngày rưỡi, vớt lên rửa sạch bằng nước trong, phơi khô. Lại ngâm rượu đã nấu một ngày rưỡi, phơi khô. Rồi dùng nước vo gạo nếp lắng trong nấu truật, đến khi nhừ là được.
Sau đó đồ trên cơm gạo cũ, một lớp cơm một lớp truật, cốt lấy được khí của ngũ cốc là tốt. Trên cơm lấy lá sen đậy kín, không để khí ngũ cốc thoát ra thì càng hay. Phơi khô, tán bột mịn cho vào thuốc.
Hoàng bá: cạo bỏ vỏ thô, tám lạng, chế và sao xong tán bột cho vào thuốc sáu lạng.
Tính nó tuy lạnh nhưng không thể so với hoàng cầm, hoàng liên. Hoàng bá thông được vào thận để tả hỏa (làm giảm nhiệt độc) ở bàng quang; hỏa động thì thủy không yên (thủy: phần âm dịch thuộc thận), cho nên dùng nó là để tả hỏa mà yên thận thủy.
Thái vụn, ngâm rượu ba ngày, phải đảo trở mà ngâm, lấy ra phơi khô. Trộn mật với hoàng bá, lấy lá sen trải lên giá có gờ cao khỏi mặt nước, rải hoàng bá lên lá sen mà đồ một lần. Lại trộn mật, lại đồ, lại phơi, làm như vậy ba lần. Lót giấy dưới đáy chảo, rải hoàng bá lên giấy mà sấy đến màu nâu như màu trà là được. Tán bột mịn cho vào thuốc.
Tri mẫu: bỏ vỏ, sáu lạng.
Tính nó nhuận. Người già và người hư nhược thì hỏa dễ động, tân dịch bị khắc chế nên thường khô cạn; vì thế dùng vị này chuyên bổ thận thủy, bởi nó chế ngự được lửa mạnh. Thái vụn, ngâm rượu ba ngày, bỏ rượu phơi khô, sao sấy cách giấy, tán bột mịn cho vào thuốc.
Chỉ thực (quả non cây cam chua): bốn lạng.
Người già và người hư nhược thì hỏa dễ động nhất, tân dịch bị khắc mà hóa thành đờm; hoặc do ngày thường ăn nhiều món béo ngọt tích lại mà thành đờm. Chỉ thực không phải các vị khác có thể sánh.
Vả lại bán hạ hóa đờm thì tính khô gắt, uống vào lại khát; khát tăng thì ham uống nước; càng uống càng thấp, gặp tà khí bên ngoài thì đờm càng kết. Bối mẫu trừ được bốn loại đờm, nhưng chỉ tác dụng ở phần ngoài, không vào được phần trong. Nam tinh tuy nói là trừ đờm, nhưng chỉ đưa lên được mà không đưa xuống được, đờm do phong (gió độc) thì có thể dùng. Còn công của chỉ thực thì kể không xiết.
Thái vụn, sao cùng cám mì đến màu nâu như trà, bỏ cám, tán bột cho vào thuốc.
Bạch truật: bốn lạng.
Rất bổ lá lách. Người già và người hư nhược thì hỏa ở dạ dày ắt thịnh nên ăn vào tiêu nhanh, càng tiêu càng ăn, thế thì lá lách sao khỏi tổn? Rồi đồ ăn không tiêu hóa được, lại dùng các thuốc tiêu tán tầm thường (?) thì càng hại lá lách. Lá lách và dạ dày bị thương là mất cái gốc, sao mà yên được?
Vậy nên phải dùng vị này để bổ lá lách, giống như sửa sang việc binh bị để chống giặc. Thái vụn, lót giấy dưới đáy chảo, trộn cám mì với bạch truật rải lên giấy, tay đảo không ngừng mà sấy, đến khi ngửi mùi thuốc không còn mùi bột mì là được. Tán bột cho vào thuốc.
Đương quy: năm lạng.
Tính nó ấm, chữa bốn việc: máu chảy thì cầm được, máu đông thì làm lưu thông được, máu hư thì bổ được, khí thì điều hòa được. Người già và người hư nhược hỏa thịnh thủy suy, máu ắt bị tổn, khi chảy khi ngưng, khi đông khi chạy, sao không dùng vị này để điều hòa? Ngâm rửa bằng rượu, thái vụn, phơi khô, tán bột cho vào thuốc.
Thục địa hoàng (địa hoàng đã đồ chín): bốn lạng.
Người già và người hư nhược thì máu huyết hư nhất, đều do tim hao tổn mà gan khô kiệt. Vì thế tứ chi thiếu máu mà mỏi mệt, chân không bước được, tay không cầm được, tai không nghe được, mắt không thấy được, ruột không thông mà hay táo kết. Vì vậy dùng vị này để bổ chỗ máu suy khắp thân. Rửa bằng rượu, thái vụn, tán bột cho vào thuốc.
Củ mài khô (sơn dược): bốn lạng.
Tính nó ấm, bình hòa, chủ về bổ hư trong ruột, trừ tà khí nhiệt ở phần âm, thêm sức lực, nuôi cơ thịt, chữa đầu phong (đau đầu do phong), cầm đau lưng, bổ chỗ thiếu của tim và phổi, nhuận da lông, chủ chữa chứng tinh tự xuất và hay quên. Thái vụn, phơi khô, tán bột cho vào thuốc.
Bạch phục linh: cạo bỏ vỏ thô, lấy sạch ba lạng.
Tính nó trừ thấp, lợi tiểu tiện, điều hòa khí dạ dày, đánh bật tà khí ở thận, tả hỏa. Uống lâu thì yên hồn dưỡng thần, thêm tuổi sống lâu, không lo mắc chứng tiêu khát (khát nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều, gần giống bệnh tiểu đường).
Thái vụn, phơi khô, lót giấy dưới đáy chảo, trộn cám mì với thuốc rải lên giấy, tay đảo không ngừng mà sấy, đến khi thuốc không còn mùi là được, tán bột cho vào thuốc.
Phòng phong: bỏ phần cuống rễ, năm lạng.
Người già và người hư nhược thì máu đều hao ít, nên tấu lý (thớ da và các lỗ chân lông ngoài cơ thể) không kín, giặc phong (gió độc gây bệnh) dễ lọt vào, ắt phải dùng vị này để đuổi ra. Tính của phòng phong uy nghiêm mà không mãnh liệt. Thái vụn, phơi khô, sấy cách giấy cho khô ráo, tán bột cho vào thuốc.
Chân diên: bốn lạng. Đây là thuốc quý bậc trên thuộc phần âm, tức sữa người; người ta thường dùng thứ này thay cho chì.
Thứ "chì" ấy là lấy từ thiếu nữ còn trinh, thiên chân chưa mất (bản tính hồn nhiên chưa hao tổn), lòng dục chưa động, tự nhiên mà có kinh lần đầu; được cái chính của thuần âm, chuyển âm bổ dương, tự nhiên mà thành, công hiệu nói không hết.
Nếu người ta không đợi được đúng lúc thì gấp rút lấy thuốc bậc trên của phần âm thay vào, dùng cũng không kém chân diên. Dùng hai bát sữa của phụ nữ trẻ. Sữa là do máu hóa thành: phần âm ở trên thì là sữa, phần âm ở dưới thì là máu. Dùng thứ này là lấy máu bổ máu. Người già và người hư nhược thì máu trong thân ắt suy, thuốc này đúng là như câu "áo vải rách thì vá bằng vải". Cho bột mì vào sữa quấy đều, nấu thành hồ để làm viên thuốc.
Chân hống (thủy ngân thật): bốn lạng, tức là thu thạch.
Tính nó mặn, đi vào được thận. Dùng nước tiểu trẻ em mà nấu là vì nguyên khí của trẻ chưa tiết ra, thuần dương chưa mất, nung luyện mà thành, nên bổ được nguyên khí. Người già yếu thì tinh khí ắt hao tổn, phải dùng thuốc này để bồi bổ. Tán bột cho vào thuốc.
Các vị trên tán bột mịn trộn đều, dùng hai bát sữa cho bột mì vào nấu hồ, trộn với thuốc, giã cho đều, vo viên to bằng hạt ngô đồng, phơi khô cất giữ. Uống dần hằng ngày, mỗi lần năm sáu mươi viên, lúc bụng đói chiêu bằng nước muối nhạt.
Thuốc này chuyên chữa các chứng hư nhược trăm thứ hao tổn, thân thể mỏi mệt, khí hư bụng đầy, không ăn uống được, khắp người phong thấp tê dại, mắt mờ hoa, đau lưng chóng mặt, tay chân không thuận, đi lại khó khăn, hư nhược sinh đờm hỏa, di tinh, bạch trọc (nước tiểu đục trắng), tiểu tiện không thông; các chứng trước và sau khi sinh nở, khí hư ra trắng ra đỏ.
Người có bệnh nặng uống thì hiệu nghiệm huyền diệu; người không bệnh uống thì gân xương cứng cáp, da dẻ tươi đẹp, giữ được sắc mặt, mạnh lá lách và dạ dày, ăn uống được, thêm tinh bổ tủy, thêm tuổi sống lâu, công hiệu không kể hết được. Hãy quý nó, hãy quý nó!
Độ thế đan (đan cứu đời).
Nếu có người mang mọi bệnh hiểm nghèo, cùng chứng bại liệt đau đớn, nằm liệt giường lâu ngày, sớm tối giữ lòng thanh tịnh mà uống, kiêng dục vọng, thì yên được thần chí, định được hồn phách, thuận ngũ tạng, hòa lục phủ (sáu phủ: dạ dày, ruột non, ruột già, bàng quang, mật, tam tiêu), thêm trí tuệ, đen râu tóc, thông mạch lạc, trừ lao tổn, nối lại chỗ đứt, bổ lại chỗ hỏng.
Bởi thuốc này bẩm thụ khí trung hòa của trời đất, không khô không nóng, có thể uống lâu dài. Nếu có bệnh nặng, tay chân không yên, đi lại khó khăn, ăn uống ít, hoặc thức ngủ không yên, hoặc đau thấu gân xương, hoặc mười phần sống một chết chín, uống vào thì các bệnh ấy đều trừ, giữ được sắc mặt tươi vui, da dẻ mịn màng, tai thính mắt sáng, tứ chi khỏe mạnh, thêm tuổi thêm trí, công hiệu không kể hết.
Câu kỷ tử: sách "Tiên kinh" nói: "Thuốc này là tinh của sao Huỳnh Hoặc (sao Hỏa), bổ huyết hải (biển máu, chỉ mạch Xung — nơi chứa và điều tiết máu trong thân), làm đủ mạnh gân xương, bổ khí, yên thần."
Cam cúc hoa: là tinh của hành Mộc, uống vào tai thính mắt sáng, trừ hàn thấp, chữa tay mềm yếu, lợi chín khiếu (chín lỗ thông của cơ thể), thông tam tiêu (ba vùng trên, giữa, dưới của thân, theo y học cổ truyền là đường lưu thông khí và nước). Bỏ đài hoa mà dùng.
Viễn chí: chữa vùng dạ dày, ngực bị bĩ tắc, đầy tức, trừ tà khí gây u buồn, nhuận da, mạnh gân xương. Dùng đầu gậy đập dập, rút bỏ lõi.
Xa tiền tử: là tinh của sao Trấn (sao Thổ), bổ dạ dày, yên hồn phách, giữ dung nhan, trừ chứng đêm hay giật mình, nghĩ ngợi vẩn vơ.
Sinh địa hoàng: dùng loại khô, bỏ cuống rễ. "Tiên kinh" nói: "Là tinh của Thái Âm (mặt trăng), khai mở tâm thần, trừ tà, nuôi lá lách, dạ dày và thần của vinh vệ (vinh: khí nuôi dưỡng chạy trong mạch; vệ: khí bảo vệ chạy ngoài mạch, giữ cơ thể chống tà)."
Ba kích: "Tiên kinh" nói: "Là tinh của vàng, trừ đờm ở tim, bổ huyết hải, làm thân nhẹ, thêm tuổi."
Phúc bồn tử (quả mâm xôi): là tinh của nước thần, giúp dương, làm thân nhẹ, yên thần của ngũ tạng.
Bạch truật: là tinh của Thái Dương (mặt trời), chữa được khí nghịch gây nôn ói, tiêu thức ăn, hóa đờm thấp, nuôi vinh vệ.
Nhục thung dung: chọn loại có nhiều thịt; thuốc này một trăm năm mới mọc một lần (?), đi vào ruột non, bổ hạ nguyên (khí gốc ở phần dưới thân, tức thận). Ngâm rượu bảy ngày.
Thạch xương bồ: loại nhỏ có chín đốt, làm tăng trí tuệ, thêm sáng suốt, ấm hạ nguyên, bổ hư, giảm số lần tiểu tiện.
Thỏ ty tử: ngâm rượu bảy ngày bảy đêm, phơi khô, sao đến màu vàng là được.
Ngưu tất: chữa chứng thấp cước khí (chân phù, tê yếu do thấp), đau lưng đau gối. Bỏ cuống rễ, ngâm rượu bảy ngày.
Tế tân: chữa trăm bệnh, thuận khí, bổ huyết hải. Bỏ phần mầm mà dùng.
Tục đoạn: chữa ngũ lao thất thương.
Hà thủ ô: tính ấm, không độc.
Địa cốt bì (vỏ rễ cây câu kỷ): bỏ đất.
Các vị trên đều dùng loại mọc ở đúng đất của nó, từng vị chọn lựa rửa sạch, lượng bằng nhau, giã thành bột mịn, luyện mật trộn làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba mươi viên, lúc bụng đói chiêu bằng rượu ấm. Uống một tháng thì trăm bệnh không sinh; uống một năm đến hai năm thì già trở lại trẻ, mặt mày như hoa sen, bệnh gì cũng trừ. Vốn là thuật của tiên nhân, hãy tin, hãy tin!
Thần tiên bất lão hoàn (viên thuốc thần tiên không già).
Nuôi vinh vệ, nhuận tam tiêu, làm da trơn mịn, trừ tà khí và các bệnh độc do trùng độc.
Sách "Tuyển kỳ phương" chép: "Tôi thuở nhỏ siêng năng cực nhọc, chưa đến lúc mà đã suy, mới ba mươi tuổi đã có tóc bạc, từ đó luôn nhổ đi; đến bốn mươi chín tuổi thì nhổ không xuể nữa, đành để mặc. Chẳng bao lâu gặp nỗi đau mất người thân, chịu cảnh khóc con, tâm chí hao mòn, tóc bạc càng nhiều, số còn lại càng ngả vàng.
Lâu sau, bỗng gặp Trương tiên sinh ở núi Kim Hoa, bảo tôi: 'Ông nay năm mươi tuổi, dung mạo suy lắm rồi, có thể vì kế giữ gìn nhà cửa mà dùng thuốc bổ khí huyết để làm mạnh thân thể chăng?' Ông ấy rộng lòng truyền cho một phương. Phương ấy ông vốn mới được từ một người lạ, tôi vái nhận, bèn pha chế mà uống. Qua một trăm ngày, thấy những sợi tóc bạc, tóc vàng trước kia đều đen lại. Người thấy cho là lạ, tôi bèn đặt tên là Thần tiên bất lão hoàn. Các vị thuốc, tôi tóm lại thành thơ rằng:
Thần tiên bất lão công hiệu lạ thường, giữ dung nhan chẳng tốn công phu.
Nhân sâm, ngưu tất, ba kích đất Xuyên, đương quy đất Thục cùng đỗ trọng giúp vào.
Một vị địa hoàng dùng cả sống lẫn chín, thỏ ty, bá tử, thạch xương bồ.
Lại thêm câu kỷ, cả vỏ rễ lẫn quả; tán bột mịn, viên mật to như hạt ngô đồng.
Sáng, trưa, lúc đi ngủ uống ba lần; nước muối hay rượu ấm tùy ý mà chiêu.
Kiêng ăn "ba thứ trắng" và các loại huyết, thì râu đen mà tóc cũng đen."
Dùng nhân sâm: loại củ chắc, nặng, đất Thượng Đảng là tốt. Bỏ cuống rễ, sấy khô, cân hai lạng.
Câu kỷ tử: loại màu đỏ bóng, bỏ cuống, ngâm rượu một đêm, sấy khô, hai lạng.
Thỏ ty tử: đãi nước bỏ hạt nổi, lấy hạt chìm, đồ với rượu rồi sấy khô, hai lạng.
Thạch xương bồ: bỏ lông và mấu đốt, ngâm nước vo gạo một đêm, loại đốt dày cân một lạng.
Bá tử nhân: loại màu đỏ, mới, bỏ vỏ, lấy nhân một lạng, nghiền mịn, khi trộn mới cho vào thuốc.
Xuyên ngưu tất: loại dài mà bóng nhuận, bỏ cuống rễ, ngâm rượu một đêm, sấy khô, một lạng rưỡi.
Đỗ trọng: cạo bỏ vỏ thô, giã dập, trộn gừng tươi sao cho đứt hết tơ, một lạng rưỡi.
Địa cốt bì: loại màu vàng, cạo sạch lớp vỏ nổi, cân một lạng.
Địa hoàng: ngâm nước, lấy củ nặng chìm mà dùng; củ nổi thì giã lấy nước, ngâm củ chìm, đồ chín kỹ rồi sấy khô, làm như vậy ba lần. Củ màu đen, vị ngọt đậm là đã chín, cân một lạng. Lại dùng một lạng củ sống loại chìm, ngâm rượu. Đều dùng dao tre mà thái, kiêng đồ sắt.
Xuyên đương quy: chọn củ to, bỏ đầu cuống, hai lạng.
Xuyên ba kích: dùng loại màu đen tía, chắc nặng, to, có lõi xuyên giữa; không dùng loại màu vàng, nhỏ. Đập bỏ lõi, ngâm rượu, sấy, một lạng.
Các vị trên chọn lựa, chế biến tinh kỹ đúng phép, chớ phơi nắng, dùng lửa nhỏ sấy khô; nếu khô quá thì mất vị thuốc. Đợi khô rồi thì đưa ra trước gió thổi qua một chút cho nóng lạnh gặp nhau. Khô sạch rồi cân lại, nghiền thành bột mịn, luyện mật, chọn ngày hỏa (ngày thuộc hành Hỏa theo lịch can chi) nhào trộn trong cối lớn, giã hơn nghìn chày, vo viên to bằng hạt ngô đồng.
Mỗi ngày uống lúc bụng đói, giờ trưa và lúc đi ngủ, mỗi lần bảy mươi viên, chiêu bằng rượu ấm hay nước muối tùy ý. Kiêng ăn hành trắng, hẹ trắng, củ cải, bột tinh, cùng ngó sen và các loại huyết; vì các loại huyết làm phá máu, lại giải mất sức thuốc. Nếu lỡ ăn "ba thứ trắng" thì cũng không hại gì khác, chỉ khiến râu tóc không đen lại mà thôi.
Thuốc rất giỏi nuôi đủ vinh vệ, bổ ích ngũ tạng, điều hòa lục phủ, làm đầy trăm mạch, nhuận tam tiêu, hoạt huyết giúp khí, thêm tinh làm chắc tủy. Điều quan trọng nhất là phải tiết chế sắc dục, để sức thuốc chóng có hiệu quả.
Tùng hoàng di thọ đan (đan nhựa thông nuôi tuổi thọ).
Nhựa thông một cân, loại non, trắng, trong sạch, nghiền thành bột, rây bỏ cặn. Dùng hơn mười bát nước mới múc, cho vào nồi đất, đun bằng củi dâu cháy hết một nén hương, tay khuấy không ngừng; để nguội, đổ bỏ nước đắng, thay nước mới, lại đun lại khuấy; làm như vậy mười bốn mười lăm lần, đến khi nước đun không còn đắng là được. Lại dùng bốn năm bát rượu trắng cũng đun hết một nén hương, để nguội, lấy ra phơi khô, nghiền thành bột mịn.
Thục địa hoàng nửa cân, loại béo to vùng Hoài Khánh, chọn bỏ củ không vàng không dùng, ngâm rồi đồ nhừ, giã thành cao. Thịt ô mai sáu lạng, loại đất An Cát là tốt, sấy khô, nghiền thành bột.
Ba vị trên gộp lại một chỗ, giã trộn cho đều. Nếu khô rời khó vo viên thì thêm một ít hồ bột mì nấu với rượu để trộn, đến khi dễ vo viên là được. Viên to bằng hạt ngô đồng, mỗi lần uống ba đến năm mươi viên, chiêu bằng trà, rượu hay nước sôi tùy ý, uống trước bữa ăn. Khi uống thuốc kiêng đậu phụ. Chế thuốc không được chạm đồ sắt.
Đại bổ âm cao (cao bổ mạnh phần âm).
Yên tâm thần, mạnh lá lách và dạ dày, bồi phổi (phổi thuộc hành Kim), bổ nguyên khí.
Phục thần: hai lạng, bỏ vỏ và lõi. Rất giỏi yên thần định chí.
Viễn chí: hai lạng, bỏ cành, sao khô mà dùng.
Nhân sâm: năm tiền, bỏ cuống rễ. Khai thông tâm, sáng mắt, nuôi tinh thông thần, chữa lá lách dạ dày, làm dương khí đầy đủ.
Bạch truật: bốn lạng, thái lát, rửa nước cho hết dầu, phơi khô. Trừ thấp nhiệt trong dạ dày, mạnh lá lách dạ dày.
Phục linh: hai lạng, bỏ vỏ, bổ hư, định chứng tim đập hồi hộp.
Quất hồng (vỏ quýt bỏ lớp trắng bên trong): một lạng năm tiền, bỏ phần trắng. Chủ về đưa khí xuống, làm thư thái vùng giữa, tiêu đờm, cầm ho.
Bối mẫu: một lạng năm tiền, nấu qua với nước gừng. Cầm ho, chữa phiền khát, yên ngũ tạng, làm tan uất kết trong ngực.
Cam thảo: ba tiền, nướng, bỏ vỏ. Chủ về bổ nguyên khí tam tiêu, điều hòa và giải độc tính các thuốc, nuôi máu, bổ dạ dày.
Tử uyển: một lạng, rửa sạch đất. Bổ hư, hết khát, yên ngũ tạng.
A giao (keo nấu từ da lừa): một lạng, sao với bột vỏ nghêu cho thành hạt tròn. Nuôi máu, trừ ho.
Ngũ vị tử: năm tiền, sáng mắt, bổ dạ dày, bồi phổi.
Thân rễ đương quy: ba lạng, rửa rượu. Điều hòa máu và bổ máu.
Sinh địa hoàng: một lạng năm tiền, rửa rượu. Làm mát máu, bổ máu, nuôi thận thủy.
Bạch thược dược: hai lạng, sao, thêm tân dịch.
Thục địa hoàng: một lạng năm tiền, rửa rượu, đồ chín lần, phơi chín lần. Bổ máu mạnh, mạnh thận, rất tốt cho râu tóc.
Thiên môn đông: một lạng năm tiền, bỏ lõi, giữ gìn khí phổi.
Mạch môn đông: một lạng năm tiền, bỏ lõi. Giữ gìn khí phổi, làm người béo khỏe.
Thỏ ty tử: hai lạng, rửa nước sạch đất, phơi khô. Thêm tinh bổ tủy.
Câu kỷ tử: ba lạng, đồ rồi sấy khô. Sáng mắt, thêm tuổi.
Hoàng bá: hai lạng, bỏ vỏ, sao khô với nước muối. Bổ và nuôi thận thủy.
Sơn thù du: hai lạng, ngâm nước nóng.
Tri mẫu: một lạng, sao khô với nước muối. Bổ thận thủy, làm mát tâm hỏa (lửa ở tim).
Phương gốc có dùng khoản đông hoa một lạng, tang bạch bì (vỏ rễ dâu) một lạng, sài hồ một lạng năm tiền, củ mài hai lạng; về sau khi dâng lên vua thì ông Hứa Đường (?) sửa bỏ đi.
Các vị trên thái lát, dùng hai mươi bốn bát nước giếng múc lúc sáng sớm, cho vào bốn lạng hai tiền gừng tươi, cùng thịt quả óc chó, cùi long nhãn, thịt táo, hạt sen mỗi thứ hai mươi bốn quả, thịt ô mai mười hai quả. Mùa xuân ngâm nửa ngày, mùa hạ không ngâm, mùa thu ngâm một ngày, mùa đông ngâm một ngày một đêm.
Trong phòng yên tĩnh, dùng lửa than sắc đến còn năm bát nước thuốc, bỏ bã. Dùng hai mươi bốn lạng mật ong tốt, đun sôi một dạo, lấy giấy thấm bỏ bọt trên mặt, cho nước thuốc trên vào cùng nấu, đến khi nhỏ giọt vào nước không tan ra là được.
Đựng vào hũ sứ, bịt miệng bằng giấy trắng, đặt trong chậu nước, để lộ miệng hũ bảy ngày cho hết hỏa độc, rồi lấy ra. Mỗi ngày uống lúc bụng đói, hòa với nước sôi ba thìa canh. Kiêng ăn thịt dê.
Ích nguyên thất bảo đan (đan bảy vị quý, bổ nguyên khí).
Dùng hà thủ ô: loại đỏ và trắng mỗi thứ một cân, ngâm nước vo gạo một ngày, dùng dao tre cạo vỏ, chặt thành miếng to bằng quân cờ. (Có cách chế khác ghi ở trước.)
Ngưu tất: tám lạng, cùng với hà thủ ô nói trên, dùng năm thăng đậu đen (thăng: khoảng 1 lít), lấy chõ gỗ, nồi đất đồ ba lần, phơi ba lần, tán bột; thêm một hai tiền muối cùng ngâm.
Câu kỷ tử: tám lạng, ngâm rượu rửa sạch, phơi khô tán bột.
Phục linh: loại đỏ và trắng mỗi thứ một cân; loại đỏ ngâm với sữa trắng (?), loại trắng ngâm sữa người, đều ngâm một đêm, phơi khô tán bột.
Thỏ ty tử: tám lạng, ngâm rượu ba ngày, phơi khô tán bột.
Phá cố chỉ (bổ cốt chỉ): tám lạng, sao khô tán bột.
Đương quy: tám lạng, ngâm rượu một đêm, phơi khô tán bột.
Bảy vị trên đều không được chạm đồ sắt, luyện mật làm viên to bằng viên đạn bắn chim. Mỗi ngày uống ba viên: sáng sớm lúc bụng đói chiêu bằng rượu, sau trưa chiêu bằng nước gừng, lúc đi ngủ chiêu bằng nước muối.
Mới uống ba ngày, nước tiểu có nhiều màu lẫn lộn, đó là đang trừ các bệnh lặt vặt trong ngũ tạng. Đến hai tuần bảy ngày thì môi đỏ, miệng sinh nước bọt, không còn phải dậy đêm. Ba tuần bảy ngày thì thân khỏe nhẹ, hai gò má hồng hào. Đến một tháng thì đầu mũi cay buốt, đó là các thứ phong và trăm bệnh đều đi hết.
Bốn mươi chín ngày thì mắt nhìn sáng rõ, hai bàn tay nóng như lửa, tinh khí thông suốt đầy đặn, tóc bạc trở lại đen, răng rụng mọc lại, việc chăn gối mạnh mẽ, đan điền nóng như lửa, đi nhanh như bay, sức lực tăng gấp bội. Không phải người xứng đáng thì không được tùy tiện tiết lộ; đây là phương bí truyền của thần tiên.
Phương Dao đài tuyết bổ dạ dày ("tuyết đài ngọc", tên đẹp của thứ bột trắng bổ dạ dày).
Hạt sen hai mươi lạng, bỏ tim, tán bột; bạch truật bản địa mười lạng, sao với cám rồi bỏ cám mà dùng; trần bì hai lạng; bạch phục linh hai lạng; ý dĩ tám lạng; khiếm thực mười lạng; củ mài tám lạng; sa nhân một lạng; xuyên tiêu (hạt tiêu Tứ Xuyên) một lạng năm tiền, sao cho ra dầu, tán bột.
Các vị trên trộn chung, cho vào hai cân đường trắng, trộn đều. Mỗi sáng hòa với nước sôi uống hai ba tiền. Khai vị, ăn uống được, là thuốc thánh của lá lách. Hãy quý nó! Hãy quý nó!
Tử hà đan (đan ráng tía).
Chữa đờm trào lên gây ho, say rượu để giải say, hoặc miệng hôi, nước bọt đắng, lưỡi khô; làm mát vùng hoành cách (vùng ngực, sát cơ hoành), làm yên dạ dày, giải bực dọc, yên thần, lại là thuốc chủ yếu để làm thông trong cổ họng.
Chu sa bốn lạng, một nửa dùng bọc áo viên; hàn the loại tốt năm tiền; trầm hương một tiền; hoa quế một tiền; thanh mộc hương một tiền; chè búp non hai tiền; kha tử một tiền; bạch đậu khấu một tiền; bạc hà kim tiền bốn tiền; băng phiến ba phân; bách dược tiễn (thuốc lên men từ ngũ bội tử) một tiền; huyền minh phấn (muối mang tiêu đã tinh chế) hai tiền.
Các vị trên tán bột mịn. Chọn bốn lạng cam thảo to, sắc lấy nước làm viên to bằng hạt đậu nhỏ, bọc áo chu sa. Mỗi lần cho vào miệng một viên, ngậm cho tan.
Diên linh tụ bảo tửu (rượu gom báu vật kéo dài tuổi).
Dùng hà thủ ô: bốn lạng, bỏ vỏ, dùng cả loại đỏ lẫn trắng.
Sinh địa hoàng: bốn lạng, loại tươi non béo củ. Chớ chạm đồ sắt.
Thiên môn đông: hai lạng, bỏ lõi.
Hòe giác tử (quả hòe): bốn lạng, sao vàng. Hái vào ngày mười một tháng mười một.
Thạch xương bồ: hai lạng.
Cúc hoa khô: bốn lạng, chỉ dùng hoa, không dùng cành lá.
Ngũ gia bì: hai lạng, dùng loại thật.
Thương truật: hai lạng, ngâm nước vo gạo một đêm, dùng dao tre bỏ vỏ và lông. Loại ở Mao Sơn là tốt.
Câu kỷ: hai lạng, bỏ cuống, nghiền dập. Loại mọc ở Cam Châu.
Hoàng tinh: hai lạng, dùng loại tươi.
Tế tân: hai lạng, rửa sạch.
Bạch truật: hai lạng, loại thật trắng, loại có dầu vàng không dùng.
Phòng phong: hai lạng, bỏ cuống rễ.
Nhân sâm: hai lạng, bỏ cuống rễ.
Phục linh: bốn lạng, loại tươi non.
Thục địa: bốn lạng, kiêng đồ sắt.
Mạch môn đông: hai lạng, bỏ lõi.
Nhụy sen: bốn lạng.
Quả dâu tằm: bốn lạng, loại chín đen tía.
Thương nhĩ tử (quả ké): hai lạng, sao, sảy bỏ gai.
Nhục thung dung: hai lạng, ngâm rượu vàng, bỏ vảy.
Sa uyển bạch tật lê: hai lạng, sao, bỏ gai.
Thiên ma: hai lạng, loại hình như sừng trâu.
Cam thảo: hai lạng, dùng loại to, nướng, bỏ vỏ.
Ngưu tất: hai lạng, bỏ rễ con.
Đỗ trọng: hai lạng, ngâm nước gừng một đêm, sao cho đứt tơ.
Đương quy: hai lạng, loại tươi non.
Các vị trên theo phương chọn lựa sạch sẽ, cân đủ phân lượng, nhất thiết phải dùng dược liệu thật, thái thành lát, cho vào túi lụa sống. Dùng một vò lớn rượu vàng loại tốt không pha tro, phải là vò lớn chứa được chín, mười đấu mới được. Cho thuốc vào vò, mùa xuân ngâm mười ngày, mùa hạ ngâm bảy ngày, mùa thu ngâm bảy ngày, mùa đông ngâm mười bốn ngày.
Rượu thuốc mỗi ngày vào canh năm (khoảng 3–5 giờ sáng) lúc bụng đói uống ba chén nhỏ, rồi nằm lại một lúc; buổi trưa uống thêm ba chén thì càng hay. Khi dùng rượu, kiêng đồ sống lạnh, hành sống, hẹ sống, đồ tanh; việc vô ích ít làm, vật vô ích ít ăn, củ cải trắng thì luôn kiêng. Người hết lòng thành mà uống tự sẽ có công hiệu. Nếu uống một ngày lại nghỉ hai ba ngày, không theo đúng phép trên, thì ít khi có hiệu quả. Ban đêm còn uống thêm hai ba lần.
Tôi từ năm ba mươi chín tuổi bắt đầu uống, đến sáu mươi tư tuổi râu tóc đen như sơn, răng rụng mọc lại, tinh thần gấp trăm lần, tai thính mắt sáng, khác hẳn trước kia. Phương này không phải chuyện nhẹ, là báu vật dưỡng sinh liên quan đến tính mạng. Lại lấy bã thuốc phơi khô tán bột, luyện mật làm viên to bằng hạt ngô đồng, mỗi lần uống năm mươi viên, lúc bụng đói chiêu bằng rượu không pha tro.
Diên thọ tửu dược tiên phương (phương tiên rượu thuốc kéo dài tuổi thọ) — còn gọi là Dưỡng thọ đan.
Chuyên chữa đàn ông đàn bà mắc bệnh lâu năm hay mới mắc: các chứng hư nhược trăm thứ hao tổn, ngũ lao thất thương, liệt nửa người bên trái hay bên phải, đau đầu một bên hay cả đầu do phong, miệng méo mắt lệch, bán thân bất toại (nửa người không cử động được), nói năng ngọng nghịu, gân mạch co rút, tay chân tê dại, khắp mình ghẻ lở, trường phong (đi ngoài ra máu) và trĩ rò, lang ben trắng tía, cước khí do hàn thấp, sán khí ở bàng quang (thoát vị, sa đau vùng bìu bẹn), mười chứng nghẹn ngực năm chứng nghẹn nuốt, thân gầy còm, đau lưng đau chân, tứ chi vô lực, da sinh mụn nhọt, tai điếc mắt mờ, phần dưới thân hư lạnh, các chứng tiểu tiện nhỏ giọt rỉ rả.
Đàn bà kinh nguyệt không đều, đau vùng rốn bụng, hông lưng căng trướng, mặt vàng gầy, miệng đắng lưỡi khô, nôn ọe buồn nôn, ăn uống không biết ngon, tứ chi mỏi mệt, hay sợ hãi giật mình như gặp ma, đêm nhiều mồ hôi trộm, từng cơn sốt nóng như nước triều lên, kinh khi nhiều khi ít, khi sớm khi muộn, trong lòng bức bối không thông, kết thành hòn cục trong bụng, từng lúc đau nhói, hoặc tử cung tích lạnh, khí độc hư bại, khí hư ra trắng ra đỏ, dần thành chứng hư lao — đều chữa được cả.
Các vị trong phương này chế ngự lẫn nhau, ấm áp hòa hợp, thơm ngọt, đuổi được trăm bệnh. Uống thường xuyên thì bổ lá lách, nuôi đan điền, hòa khí huyết, mạnh gân xương, thêm tinh tủy, thân thể nhẹ khỏe, sáng mắt, yên ngũ tạng, định hồn phách, nhuận da dẻ, già trở lại trẻ, thêm tuổi sống lâu, công hiệu không kể hết.
Đương quy bỏ cuống rễ; nhân sâm bỏ cuống rễ; bạch phục linh bỏ vỏ; thảo ô bỏ vỏ; ô dược; hạnh nhân bỏ vỏ và đầu nhọn; hà thủ ô bỏ vỏ; xuyên tiêu bỏ hạt đen; xuyên ô bỏ vỏ và đầu nhọn; ngũ gia bì; nhục thung dung bỏ vảy; câu kỷ tử; sa nhân — các vị trên mỗi vị năm tiền, đã làm sạch.
Mộc hương; ngưu tất bỏ cuống rễ; chỉ xác bỏ ruột; can khương (gừng khô) nướng lửa; xương hổ nướng với bơ cho vàng; xuyên khung; hương phụ tử sao bỏ lông; bạch chỉ thơm; hậu phác ngâm nước gừng; trần bì bỏ phần trắng; bạch truật sao; độc hoạt; khương hoạt; ma hoàng bỏ đốt; quan quế (quế loại tốt) bỏ vỏ ngoài; bạch thược dược; bán hạ ngâm nước gừng; sinh địa; thục địa; thiên môn đông và mạch môn đông bỏ lõi; ngũ vị tử; phòng phong; tế tân chọn sạch, rửa bằng giấm và rượu, bỏ cuống rễ; trầm hương; thương truật ngâm nước vo gạo, bỏ vỏ; tiểu hồi hương sao muối cho vàng — các vị trên mỗi vị ba tiền.
Phá cố chỉ ngâm rượu sao nhẹ; nhân óc chó ngâm nước nóng bóc vỏ; cam thảo nướng lửa — ba vị mỗi vị một lạng, đã làm sạch. Thịt táo đỏ, bơ sữa — hai vị mỗi vị nửa cân. Đường cát trắng một cân.
Các vị thuốc trên đựng trong túi lụa mịn, dùng một vò lớn rượu trắng nấu, ngâm thuốc ba ngày, đặt vò vào trong chảo lớn, đổ nước nóng ngập vò mà nấu hai canh giờ (một canh giờ bằng hai tiếng đồng hồ), nhấc ra, đào một cái hố chôn ba ngày cho hết độc do nước (?), rồi lấy lên. Mỗi ngày uống một chén rượu nhỏ. Bệnh ở phần trên thì uống sau bữa ăn, bệnh ở phần dưới thì uống lúc bụng đói.
Uống hết rượu rồi thì lấy bã thuốc phơi khô, nghiền thành bột mịn, dùng rượu trắng nấu loại tốt nấu hồ làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba mươi lăm viên, lúc bụng đói chiêu bằng rượu ngon.
La chân nhân diên thọ đan (đan kéo dài tuổi thọ của La chân nhân).
Chữa đàn ông ngũ lao thất thương, các chứng hư nhược không đủ, liệt dương, khí yếu không có sức, tâm và thận không giao nhau (lửa ở tim và nước ở thận không điều hòa, gây mất ngủ, di tinh…), tinh thần không sảng khoái, đi tiểu nhiều lần, đau lưng đau gối; đàn bà khí hư ra trắng ra đỏ, sinh hoạt mỏi mệt, chân lạnh tê dại, không đứng lâu được, khí thận không hòa, đau vùng rốn bụng, kinh nguyệt sai kỳ, không có thai.
Thường uống thuốc này thì âm dương lên xuống không lệch, da thịt đầy đặn, thêm tinh bổ tủy, tinh thần tăng gấp bội, gân xương mạnh mẽ, sắc mặt tươi, giữ vững chân khí, hòa trăm mạch, ngay ngắn tam tiêu, đen râu tóc, chắc răng, tai thính mắt sáng, già mà vẫn nhẹ nhàng khỏe mạnh. Công hiệu của thuốc này sao kể hết được.
Uống đến năm ngày thì thân tự nhẹ khỏe; đến mười ngày tinh thần sảng khoái gấp bội; sau nửa tháng sức lực mạnh mẽ; sau hai mươi bốn ngày mắt trong sáng, tiếng nói vang; hơn một tháng thì ăn uống nhiều lên, sắc mặt hồng hào, bước đi nhẹ nhàng, mùa đông tay chân luôn ấm. Thuốc này không nóng không khô, già trẻ đều uống được, là phương tiên, chớ tùy tiện truyền ra.
Củ mài khô một lạng, bỏ vỏ; nhân sâm một lạng, bỏ cuống rễ; bạch phục linh một lạng, bỏ vỏ; xuyên ngưu tất một lạng, ngâm rượu; đỗ trọng một lạng, chế với gừng cho đứt tơ; long cốt (xương hóa thạch của động vật cổ) một lạng; xuyên tục đoạn một lạng, bỏ cuống rễ; lộc nhung một lạng; đương quy một lạng, ngâm rửa rượu; mầm củ mài một lạng; bắc ngũ vị một lạng; thục địa hoàng một lạng, ngâm rượu; thạch xương bồ một lạng; chử thực tử (quả cây dó giấy) một lạng, bỏ ruột; phá cố chỉ một lạng, sao; mạch môn đông một lạng, bỏ lõi; câu kỷ đất Liêu năm tiền.
Nếu hạ nguyên hư lạnh thì thêm lộc nhung năm tiền, phụ tử năm tiền.
Các vị trên tán thật mịn, chọn hôm trời quang tạnh ấm áp, chọn ngày tốt, dùng hồ rượu làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống năm mươi viên, hoặc sáu bảy mươi viên, chiêu bằng nước muối thật nhạt. Ngày pha chế phải kiêng đàn bà, gà, chó và những thứ tương tự. Mỗi ngày uống hai lần cũng có công hiệu lớn.
Thảo hoàn đan (đan phục hồi làm bằng cây cỏ) — thuốc bổ.
Thảo hoàn đan không dùng kim thạch, không thêm vị khô nóng, không hại ngũ tạng, chỉ dùng thuốc cỏ, tất cả nằm ở chỗ diệu của cách chế biến. Lấy thuật dùng nước lửa vô cùng mà đoạt được công của việc nung luyện đan sa, làm mạnh lá lách dạ dày, ăn uống ngon miệng.
Bởi lá lách thuộc hành Thổ ở trung ương, là chủ của ngũ tạng, nên phải điều dưỡng trước. Ngũ tạng đều hư thì trăm bệnh từ đó mà sinh. Thuốc này thêm tinh tủy, giữ vững nguyên dương (khí dương gốc), lưng gối nhẹ nhàng, yên ngũ tạng, thông chín khiếu, khiến tai thính mắt sáng.
Có một ông già ngoài bảy mươi tuổi uống thuốc này, sắc mặt tươi, râu tóc đen, răng chắc, đêm viết được chữ nhỏ, thêm tuổi sống lâu. Đây là phương hay của nhà tiên, bổ một cách bình hòa mà có hiệu nghiệm như thần.
Thương truật bốn lạng, chia ra ngâm rượu, giấm, nước vo gạo, nước muối mỗi thứ một lạng; hồi hương một lạng, loại mới; phá cố chỉ một lạng, ngâm rượu một đêm; xuyên luyện tử một lạng; mộc hương, ngưu tất, hồ lô ba, địa long (giun đất), củ mài, câu kỷ, phục linh, xuyên sơn giáp (vảy con tê tê) mỗi vị một lạng.
Các vị trên phơi khô tán bột mịn, dùng hồ rượu ngon làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba mươi lăm viên, chiêu bằng rượu ấm, nước muối cũng được, uống lúc bụng đói, rồi ăn chút đồ khô để đè thuốc xuống, đi một trăm bước cho thuốc chạy, mỗi ngày uống hai lần.
Thảo linh đan (đan cỏ linh nghiệm).
Thuốc này thêm tuổi sống lâu, thêm tinh bổ tủy, đen râu tóc, chắc răng, mạnh gân xương, mạnh khí huyết, già trở lại trẻ. Mùa đông uống vào thì má mặt đỏ như phun máu, bước đi nhẹ như bay. Ông già bảy mươi thành tâm uống thì khỏe như trai trẻ. Lại có công lạ khác, không kể hết ra đây.
Uống một tháng mới thấy hiệu quả. Nếu muốn thử nghiệm thì trộn vào cơm cho chó trắng ăn, một tháng biến thành chó đen, đó là bằng chứng. Người già uống đến mười ngày thì không còn phải dậy đêm. Người uống thuốc không được cậy vào thuốc mà gần đàn bà luôn.
Kiêng thịt dê đen, chim bồ câu, quả đào, quả mận và các thứ quả, e làm giảm sức thuốc; hãy giữ gìn cẩn thận. Thuốc không nóng không khô, cũng không có vị kim thạch dễ bay hơi, dễ tẩu tán. Qua một tháng tai thính mắt sáng, tóc bạc đen lại; không được coi thường.
Xuyên tiêu thật bốn lạng, bỏ hạt đen, sao cho ra dầu; bạch phục linh một lạng, bỏ vỏ, sao; xuyên ô một lạng, bỏ vỏ và phần rốn củ; hồi hương hai lạng, sao muối; thương truật bốn lạng, ngâm rượu sấy khô; cam thảo hai lạng, loại nhiều bột, bỏ vỏ, nướng; thục địa ba lạng, ngâm rượu; củ mài ba lạng.
Các vị trên tán bột mịn, luyện mật làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống từ ba mươi đến bốn năm mươi viên, lúc bụng đói chiêu bằng rượu ấm, rồi ăn chút đồ khô để đè thuốc xuống.
Cố chân đan (đan giữ vững chân khí).
Giống phương trên. Nếu có thủ kinh một lần, thêm lộc bào thảo (?) một lạng.
Hồi dương vô giá chí bảo đan (đan cực quý vô giá, làm hồi phục dương khí).
Dùng xuyên luyện tử lấy thịt, hai lạng; xuyên ngưu tất một lạng; thục địa hoàng, xà sàng tử, xuyên sơn giáp, nhục thung dung, phục thần, ba kích, ngũ vị tử mỗi vị một lạng; nhũ hương ba tiền; trầm hương và đàn hương mỗi vị năm tiền; lộc nhung, dâm dương hoắc, cam thảo mỗi vị năm tiền; nhân sâm một lạng; phá cố chỉ năm tiền; đại hồi hương một lạng; trạch tả một lạng; ô dược hai lạng; thỏ ty tử năm tiền; phượng nhãn thảo hai tiền; hạt cau một lạng; hồ lô ba, tim sen mỗi vị năm tiền.
Các vị trên tán bột mịn, luyện mật làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba mươi viên, lúc bụng đói chiêu bằng rượu ngon. Chữa ngũ lao thất thương, tứ chi vô lực, hạ nguyên hư lạnh, đêm mộng di tinh, liệt dương và các chứng tương tự.
Thần tiên tử hà bôi (chén ráng tía của thần tiên).
Xưa vua Tống Anh Tông sớm tối mong mỏi, khẩn cầu khấn vái trời xanh xin ban cho con. Bỗng một hôm có một đạo sĩ mình mặc áo cỏ, đầu búi hai búi tóc, lưng đeo bầu thuốc, xách một giỏ đựng đồ nước lửa, tay cầm gậy chống đầu rồng đầu hổ, tình cờ đến thềm ngọc nơi triều đình.
Quần thần nói: "Đạo sĩ này không biết từ đâu vào triều, xông vào cửa vàng." Đạo sĩ tâu: "Tôi từ Bồng Lai (núi tiên ngoài biển trong truyền thuyết) đến đây. Vì bệ hạ cầu con khẩn thiết, bần đạo nghe biết, xin dâng chén Tử hà cửu chuyển bàn đào thêm tuổi sống lâu (chén luyện chín lần, gắn với tích đào tiên), xin bệ hạ nhận cho."
Vua hỏi: "Rượu này, chén này là thuật tiên gì? Từ đâu mà đến?" Đạo sĩ đáp: "Đây là chén rượu tiên mà Thuần Dương chân nhân (tức Lã Động Tân, một trong Bát Tiên) từng dùng mừng Tây Vương Mẫu trong hội bàn đào (tiệc đào tiên trên trời), xin bệ hạ dùng." Vua hỏi: "Có ích gì cho trẫm?" Đạo sĩ đáp: "Chỉ khiến các phi tần trong cung có con."
Vua nghe rất mừng, sai Quang lộc tự (cơ quan lo yến tiệc trong triều) bày tiệc ban thưởng. Đạo sĩ nói: "Đạo nhân không cần tiệc thưởng." Rồi trao chén rượu lại, hóa thành một luồng ánh sáng xanh, rực rỡ mà đi mất. Vua cúi đầu lạy tạ, vì thế mà có được nhiều con.
Kệ (bài văn vần ngắn mang ý đạo) rằng:
Tiên Bồng Lai ban chén Tử hà, thuốc linh đan chín lần luyện càng thêm kỳ diệu.
Muôn bệnh đều tiêu, thân thể khỏe mạnh, già trở lại trẻ như trẻ thơ.
Lưu huỳnh tám lạng; hùng hoàng năm tiền; nhũ hương ba tiền; một dược ba tiền; thần sa năm tiền; huyết kiệt hai tiền; trầm hương hai tiền; xạ hương ba tiền; đàn hương ba tiền; giáng hương một lạng; nha hương hai lạng; mao hương một lạng; nhân sâm, phụ tử, xuyên ô, xuyên khung, đương quy, nhục quế, phá cố chỉ, nhục thung dung, hoàng tinh, bạch chỉ, câu kỷ, thược dược.
Các vị trên giã nhỏ, cho vào dầu mà rán. Trước dùng một cân dầu ngâm các vị thuốc hai ba ngày, rồi rán đến khi thuốc cháy đen, lọc bỏ bã. Lại cho lưu huỳnh vào chảo dầu cho chảy ra, đổ phần dầu trong ở trên ra, rồi lấy phần lưu huỳnh dưới đáy chảo đổ vào chậu, rửa sạch đất cát sỏi, lại dùng dầu cũ làm chảy lưu huỳnh. Cứ vòng đi vòng lại như vậy ba lần.
Lại đổ dầu ở trên ra, giữ lại lưu huỳnh, đổ riêng ra mà cân. Cứ mỗi lạng lưu huỳnh dùng muôi đồng nấu chảy, cho vào ba phân bột xạ hương nói trên, khuấy đều. Trước lấy một chén rượu nhỏ, dùng giấy bịt kín miệng, giữa khoét một lỗ, đổ lưu huỳnh thuốc đã nấu chảy vào chén, láng một lượt thì thành một cái chén rượu. Cứ đổ làm như vậy được mấy cái, để nguội hẳn thì dùng rót rượu. Cách làm giống như đổ kẹo đường thổi (?).
Trầm hương nội bổ hoàn (viên trầm hương bổ bên trong).
Trừ được trăm bệnh, bổ các chứng hư, mạnh lá lách dạ dày, ăn uống được, thêm tinh bổ tủy, thêm tuổi sống lâu. Uống hơn một năm thì thân nhẹ người khỏe; đàn bà uống càng hay.
Trầm hương năm tiền; quảng mộc hương năm tiền; nhũ hương, một dược mỗi vị ba tiền; nhân sâm năm tiền; mẫu đinh hương ba tiền; thạch yến (hóa thạch vỏ sò hình chim én) một đôi, nung đỏ nhúng giấm; hải mã (cá ngựa) một đôi, nướng với bơ; lộc nhung năm tiền, nướng với bơ; dâm dương hoắc năm tiền, nướng với bơ; xuyên sơn giáp năm tiền, sao với tro; hạt hẹ năm tiền; bát giác hồi hương năm tiền; mộc thông một lạng, sao; tiểu hồi hương một lạng, sao vàng; cam cúc hoa năm tiền, sao muối; xuyên luyện tử ngâm rượu một đêm, bỏ vỏ và hạt, một lạng; xà sàng tử một lạng; bạch phục linh một lạng; một củ phụ tử to, nướng bỏ vỏ; xuyên tiêu một lạng, bỏ hạt đen; câu kỷ một lạng; xạ hương một ít; hồ lô ba nhồi vào ruột dê nấu với rượu, một lạng; đinh hương năm tiền.
Các vị trên tán bột mịn, dùng hồ rượu làm viên to bằng hạt ngô đồng. Mỗi lần uống ba mươi viên, lúc bụng đói chiêu bằng rượu ấm, rồi ăn chút đồ khô để đè thuốc xuống. Kiêng đồ sống lạnh, đậu phụ, miến bột, cá và đồ tanh, các loại huyết trong bốn mươi chín ngày. Lại có thuốc rửa: dùng ba vị tử tiêu hoa, mắt thông, bì tiêu (muối mang tiêu thô) sắc lấy nước, mỗi ngày rửa ấm.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video