Thiên 9 — Kéo dài tuổi thọ, đẩy lui bệnh tật — quyển thượng

 Thiên "Diên niên khước bệnh" (Kéo dài tuổi thọ, đẩy lùi bệnh tật) — Quyển thượng

 Cao tử (thầy Cao, tức tác giả sách) nói: Đã có thân thì trước hết phải nuôi dưỡng cho sống lâu; nuôi thân thì việc gấp nhất là đẩy lùi bệnh tật. Kinh nói: "Mạng ta do ta, không do trời; kẻ dùng mạng mình một cách mù quáng thì chết yểu, người khéo dùng thì sống lâu." Cho nên sự sống của con người là thế này: thần (phần tinh thần, sức sống linh diệu bên trong) nương vào hình (thân xác), hình nương vào khí (sinh khí, luồng sống vận hành trong thân), khí còn thì tươi tốt, khí bại thì tiêu vong. Hình và khí nương nhau, tất cả đều nhờ ở việc nhiếp dưỡng (giữ gìn và bồi dưỡng thân tâm). Nếu để hình không có chỗ nương, thần không có chủ, đến khi chết rồi lại bảo là hết số, thì đâu phải người hiểu mệnh?

 Thai tức (phép thở như thai nhi trong bụng mẹ: hơi thở cực nhẹ, sâu, gần như không dùng miệng mũi) là cội nguồn của đạo lớn; đạo dẫn (phép co duỗi, vận động thân thể kết hợp dẫn khí) là thuật cốt yếu để làm khí huyết thông suốt. Người biết nuôi khí để giữ thần thì khí trong mà thần sảng khoái; biết vận động thân thể để trừ bệnh thì thân linh hoạt mà bệnh rời xa. Hãy theo phép nuôi thọ của tam nguyên (ba gốc của tuổi thọ con người theo sách Đạo gia: phần thọ do trời, do đất và do người tự giữ), dứt cái hại của tam thi cửu trùng (theo Đạo giáo, ba con quỷ "thi" và chín loài trùng ở trong thân người, gây ham muốn, bệnh tật và mong người chết sớm). Bên trong thì tìm hiểu ý sâu của kinh Trung Hoàng (sách Đạo gia về luyện khí, nuôi dưỡng nội tạng), bên ngoài thì khế hợp lời huyền diệu của đạo lớn, thì việc vận dụng âm dương (hai mặt đối lập mà nương nhau của mọi sự vật: tối–sáng, lạnh–nóng, tĩnh–động…) đều nằm trong tay con người, đâu chỉ giữ được tuổi thọ dài? Ngay cả đạo pháp huyền nguyên thượng thừa (đạo pháp cao nhất của Đạo giáo, theo Huyền Nguyên tức Lão Tử) cũng không gì không khởi đầu từ đây. Ôi! Chỉ xem sự tinh tấn của mỗi người thế nào thôi. Những điều tôi chép ra đều từ kinh bí truyền, vốn chẳng phải lời nghe ngoài đường hay thuyết viển vông; người đọc nên dùng con mắt sáng suốt nhìn thấu mà xem, chớ cho là chuyện tầm thường. Biên thành thiên này, gọi là "Diên niên khước bệnh".

 Thuật lại các luận thuyết nổi tiếng thời xưa

 Sách "Kim quỹ diệu lục" nói: "Phàm muốn cầu sống lâu, trừ bệnh, phép lớn có ba: một là bảo tinh (giữ gìn tinh — chất tinh túy làm gốc sự sống, nhất là tinh dịch — không để hao phí), hai là hành khí (luyện hơi thở, dẫn khí vận hành trong thân), ba là phục nhị (dùng thuốc bổ, thức ăn luyện chế để dưỡng sinh). Ba việc ấy mỗi việc đều có phép riêng, không được truyền thật thì rốt cuộc khó gặp được. Cho nên thuật bảo tinh kể ra cả trăm, phương phục nhị có gần nghìn loại, đều lấy siêng năng mà không gắng gượng làm cốt. Hành khí có thể chữa trăm bệnh, trừ ôn dịch (bệnh dịch lây lan), trấn áp tà ma, cầm máu vết thương, ở được trong nước, khỏi đói khát, kéo dài tuổi thọ. Yếu chỉ lớn nhất của nó chỉ là thai tức mà thôi. Thai tức là không dùng miệng mũi mà thở, như khi còn ở trong bào thai, làm được như thế thì thành đạo."

 Lại nói: "Đạo lấy tinh làm báu: trao cho người thì sinh ra người, giữ lại cho mình thì nuôi thân mình. Nuôi thân để cầu vượt khỏi cõi đời, tên được ghi vào ngôi tiên. Sinh ra người thì công đã xong, công xong thì thân suy tàn. Thân suy tàn chìm trong cõi tục đã là tệ lắm, huống gì buông thả phí bỏ? Hao tổn chẳng biết là nhiều, lâu ngày kiệt quệ thì già mà sa sút. Trời đất có âm dương, âm dương là điều con người quý. Điều quý ấy hợp với đạo, chỉ nên thận trọng đừng hao phí."

 Sách "Huyền hòa" (?) nói: "Chí là thần của khí, khí là cái làm đầy thân. Người thiện thì thuận được sự sống, kẻ ác thì mất thân hình. Cho nên phép hành khí là: ăn ít thì tự điều độ, tâm định thì tự yên, chí bền thì tự thông, ý chuyên thì tự đạt, lâu ngày thì thành thần diệu. Người phục khí (hít nuốt khí trời theo phép dưỡng sinh) thì từ sau giờ ngọ (giữa trưa, 11–13 giờ) đến trước giờ tý (nửa đêm, 23–1 giờ) là tử khí (khí đã suy, khí chết), không được phục. Chỉ có giờ dậu (17–19 giờ), trời còn gần sáng sạch, không tính là tử khí, cũng có thể phục. Ba tháng mùa đông giờ tý lạnh, ba tháng mùa hè giờ ngọ nóng, hai giờ ấy đều không được phục khí. Nếu trong bụng lạnh thì có thể phục khí giờ ngọ; bụng nóng thì cũng có thể phục khí giờ tý."

 Chân nhân (người tu đã đắc đạo) nói: "Đạo trời có đầy có vơi, việc người nhiều gian truân; ở chốn gian nguy mà không biết tự giữ mình thì ít ai thành được." Cho nên người nuôi dưỡng tính mệnh mà không biết phép tự giữ mình thì chưa thể cùng bàn về đạo dưỡng sinh phục khí. Vì thế người hướng về đạo lấy việc tự giữ gìn thận trọng làm việc hàng đầu.

 Lược thuật luận "Thái Thanh Trung Hoàng thai tạng" (sách Đạo gia bàn về nuôi khí trong tạng phủ như nuôi thai)

 Bên trong nuôi hình và thần, trừ bỏ ham muốn; tâm không lay động thì lục phủ (sáu cơ quan rỗng trong thân theo Đông y: mật, dạ dày, ruột non, ruột già, bàng quang, tam tiêu) sáng như đuốc. Thường tu đạo này thì hình thần tự đầy đủ. Chuyên tu tĩnh định (lặng yên, tâm vững không xao động) thì thân như ngọc. Trong dứt điều nghĩ ngợi, ngoài dứt điều ham muốn.

 Một là thượng trùng ở cung não. Sách "Động thần huyền quyết" nói: "Thượng trùng ở thượng đan điền (đan điền là vùng tụ khí để luyện trong thân; có ba: thượng đan điền ở đầu, trung đan điền ở ngực, hạ đan điền dưới rốn), tức chỗ tâm của não; màu trắng pha xanh, tên là Bành Cư. Nó khiến người ham muốn, trì trệ; người học đạo nên chế ngự nó." Muôn mối cùng nổi lên làm lay động lòng người. Thường nghĩ đến ăn uống, mùi vị không cùng; nghĩ đến thì lòng dấy lên, trông như dáng người bệnh. Người học đạo nếu không tu sửa trong lòng để giúp thân thì lại bị ba trùng làm mê loạn.

 Hai là trung trùng ở minh đường (tên một "cung" trong thân theo Đạo giáo; ở đây lời chú cho là ở trung đan điền). Sách "Động thần huyền quyết" nói: "Trung trùng tên là Bành Chất, màu trắng pha vàng, ở trung đan điền. Nó khiến người tham của, hay mừng giận, làm đục loạn chân khí (khí nguyên chất, khí gốc của sự sống)." Nó khiến hồn người trong mộng bay bổng. Lúc ham thơm, lúc ham ngon, không định hướng; lúc tiến lúc lùi, khó giữ được nếp thường. Tinh thần hoảng hốt như cuồng dại, khiến người ngồi nằm chỉ phí lương thực; người nếu biết điều ấy thì đạo tự hưng thịnh. Thản nhiên không đổi thì đạo tự thành.

 Ba là hạ thi ở bụng và dạ dày. Hạ thi màu trắng pha đen, ở hạ đan điền, tên là Bành Kiểu. Nó khiến người ưa áo quần, đắm rượu, háo sắc. Hãy giữ mình đạm bạc, thường không ham mùi vị. Nếu thường giữ đạm bạc thì tam thi chết đi, mãi không còn lo nghĩ. Tĩnh thì lòng cô quạnh, nhiều cảm nghĩ; bị khuấy thì lòng phiền, hay nổi giận. Phục khí chưa thông thì bị trùng tam thi tranh sức, hoặc hay giận, hoặc hay buồn nghĩ, hoặc ham mùi vị. Chúng khiến người tà loạn, mất tình lý; người giữ được thì ba trùng bỏ đi.

 Sẽ được thấy ngũ nha (năm "mầm" khí) và cửu chân khí (chín loại khí nguyên chất). Ngũ nha là khí của ngũ hành (năm yếu tố cơ bản tạo nên vạn vật: Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy), sinh ra trong ngũ tạng (năm tạng: gan, tim, tỳ, phổi, thận) của người. Năm mầm khí đều ghét vị cay chua. Nếu năm vị không dứt thì linh khí của ngũ tạng không sinh, rốt cuộc không dứt được nghĩ ngợi ham muốn. Vì có ba trùng bám theo người, quỷ thi ngồi chờ thân ngươi chết, sao có thể yên ổn mà không kinh sợ?

 Quỷ tam thi luôn muốn người chết sớm, ở trong thân người tìm tội trạng, mỗi khi đến ngày Canh Thân (một ngày trong vòng 60 ngày tính theo can chi) thì lên tâu với Tư Mệnh (vị thần coi giữ số mệnh, tuổi thọ con người). Nếu không kinh không sợ, không sớm tu luyện hình thần, để tuổi suy khí kiệt, hình thần khô héo, thì dẫu chí có bền như tùng trúc cũng chẳng thành được gì.

 Khuyên người đem lòng bỏ việc phiền; tức là lặng giữ tâm thần, dừng bỏ việc phiền nhiễu. Siêu thoát thì tự được cái chí "yên hà" (chí thích ở chốn mây khói núi non, xa lánh trần tục). Siêu thoát thấu ngộ thì niềm khoái lạc nơi khói ráng ở ngay trước mắt.

 Mặn, ngọt, cay, chua làm bệnh ngũ tạng; vị đồ ăn vào răng làm mờ cảnh lòng. Hễ năm vị vào đến răng thì đều thông lên hai lỗ mắt, tản thấm vào trăm mạch. Khiến thần khí của lục phủ suy, trăm xương và chín khiếu (chín lỗ trên thân: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, lỗ tiểu, hậu môn) không còn linh. Chân khí của chín vị tiên thường tự linh, ba trùng đã chết thì lại an ninh. Do người vận động hít thở mà sinh: thần khí nếu đủ, hít thở vận động thì dấy lên mây mù, tự nhiên thành được, ẩn hiện biến hóa không vướng. Khí ở trong đan điền sáng lấp lánh. Người phục khí thành thì khí ở trong đan điền, ngưng kết như quả trứng gà, rực sáng; da thịt chắc trắng, gân xương thanh mạnh.

 Địa phủ (cõi âm, nơi giữ sổ sống chết) xóa sổ, trời ghi tên; ngồi xét âm ty (các quan cõi âm), sai khiến thần minh; bên trong hợp với thai tiên thì đạo tự thành. Vào thai tức đến năm trăm hơi thì sẽ vào cảnh lạ, sổ cõi đất xóa tên, ba cõi trời (ba tầng trời cao nhất của Đạo giáo) ghi vào hàng tiên; đến nghìn hơi thì hồn dạo cõi trên. Chân tiên thai tức nhờ ăn khí mà được; rồi nín giữ chân khí mà thành thai tức.

 Phục khí hai trăm ngày, ngũ tạng trống thông, mới có thể học vào thai tức, theo chuẩn chín tầng trời và năm vị thần (?). Kinh nói: "Trước hết phải có phòng kín không gió, chiếu nệm dày mềm, gối cao bốn ngón tay, vừa ngang với thân. Tìm một người có chí, đồng lòng làm bạn đạo, rồi buông bỏ tâm thức, ác cố (nắm tay: gập ngón cái vào lòng bàn tay, bốn ngón kia nắm bọc lại) nằm ngửa, lòng không vướng điều gì, vật không lôi kéo, linh khí dần mở, tâm thức thư thái. Lúc mới nín thở, trải mười hơi đến năm mươi hơi, đến trăm hơi, chỉ thấy thân như ở một chỗ, như ở trong một căn phòng. Chỉ cần tâm không động dời. Phàm một ngày một đêm mười hai giờ (giờ xưa, mỗi giờ bằng hai tiếng ngày nay), cả thảy một vạn ba nghìn năm trăm hơi thở." Cho nên "Thái Vi thăng huyền kinh" nói: "Khí dứt gọi là chết, khí nín gọi là tiên; phách (phần thuộc âm gắn với xác thân) ở lại giữ thân, hồn (phần tinh thần thuộc dương, nhẹ, bay lên) bay lên trời." Sau trăm hơi, hồn thần sẽ thấy phách của mình, vì phách là âm thần, thường không muốn người sống.

 Áo lông, ráng màu do đâu mà có? Đều do ngũ tạng mọc cánh mây. Con ve vì uống khí, hút sương nên mọc cánh; người phục nguyên khí (khí gốc bẩm sinh của sự sống) thì áo trời không vướng thân.

 Chân khí ngũ tạng là mầm hoa linh chi. "Thái Hoa thụ kinh" nói: "Nguyên khí ngậm chứa biến hóa, bày thành lục căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); lành dữ hưởng dùng, theo việc làm mà ứng. Khí bên trong là thức, khí của thai là thần; người biết thai tức thì trở lại thành trẻ thơ. Gọi hồn trở về là khởi đầu của ngũ tạng, trước hết bày ra ở thủy (?), trong có lục phủ, ngoài ứng lục căn."

 Gan chủ phương đông, màu xanh. "Ngũ vĩ kinh" nói: "Gan chủ về Mộc, sinh từ Thủy, khắc Thổ, đến từ phương đông, màu xanh thẫm." Nên tồn tưởng (tập trung ý hình dung rõ trong tâm) khí xanh ra từ hông trái; chỉ cần sáu thời (ngày đêm chia làm sáu buổi) nghĩ tới không ngừng, sẽ thấy khí này như mây xanh. Dùng khí này có thể chữa mọi chứng nóng của người, dịch bệnh theo mùa, sưng phù, ghẻ lở, hắc lào, ho gấp. Chỉ cần xem tình trạng bệnh, lường nông sâu, tưởng khí này đánh vào bệnh, không gì không khỏi. Nếu thấy sắc gan người bệnh khô héo thì không chữa được. Người chỉ cần nín giữ trải nghìn hơi, khí xanh lưu chuyển khắp thì sắc tự thành. Thai tức trải nghìn hơi là nuôi dưỡng bên trong; khí này màu xanh, sẽ tự ngưng kết.

 Tim chủ phương nam, màu đỏ; phục nghìn hơi thì sắc đỏ hiện ra. "Ngũ vĩ kinh" nói: "Tim chủ về Hỏa, sinh từ Mộc, khắc Kim, đến từ phương nam, màu đỏ." Mỗi ngày giờ ngọ, tưởng khí đỏ ở tim, to như trứng gà, dần dần từ đỉnh đầu ra rồi tự tan. Khấn rằng: "Phương nam Bính Đinh (hai can thuộc hành Hỏa, ứng với phương nam), rồng đỏ ngự đây, âm thần tránh chỗ, quan dương xuống đón. Nghĩ đến tất tới, dùng đến tất linh." Khấn như thế ba lần. Nếu thường làm được khí này, tồn tưởng năm mươi ngày không bỏ, sẽ thành khí đỏ, như ánh lửa tự thấy. Dùng khí này có thể chữa mọi chứng lạnh của người. Nên dùng khí đánh vào; nếu sắc mặt người bệnh pha xanh thì không chữa được.

 Phổi chủ phương tây, màu trắng; phục nghìn hơi thì sắc trắng đến cực. "Ngũ vĩ kinh" nói: "Phổi chủ về Kim, sinh từ Thổ, khắc Mộc, đến từ phương tây, màu trắng." Mỗi khi đến giờ sửu (1–3 giờ sáng), tưởng giữa phổi có khí, hình như viên ngọc trắng, ánh sáng dần dần dồn lên giữa hai mày. Sau đó khấn: "Phương tây Canh Tân (hai can thuộc Kim, ứng với phương tây), Thái Vi huyền chân, trong ứng lục phủ, hóa làm thần phổi. Hiện ở cõi Vô Thượng, dạo trong đan điền, giữ gìn mạng ta, dùng mà thành tiên. Cấp cấp như luật lệnh (câu kết thường dùng của bùa chú, nghĩa là: mau mau làm theo như pháp lệnh)." Niệm một lượt. Như thế bốn mươi chín ngày thì tự thấy trong phổi có khí như mây trắng. Khí này soi được mọi vật báu dưới đất, và xét được thiện ác của người. Nếu chữa chứng lạnh thì dùng khí tim, vì đó là khí Hỏa; nếu chữa chứng nóng thì dùng khí thận, vì đó là khí Thủy. Không phân biệt mà dùng khí thì không hiệu nghiệm.

 Tỳ (lá lách, theo Đông y là tạng chủ việc tiêu hóa) chủ trung ương, màu vàng; phục nghìn hơi thì sắc vàng thịnh. "Ngũ vĩ kinh" nói: "Tỳ chủ về Thổ, sinh từ Hỏa, khắc Thủy." Nín khí nghìn hơi, không dám ẩn giấu (?), tưởng khí vàng, chỉ một niệm một tưởng, không hạn giờ giấc, cũng không có lời khấn. Tồn tưởng ở tạng tỳ bốn mươi chín ngày thì tự thấy khí này. Về sau dùng được, có thể tự che giấu hình bóng.

 Thận chủ phương bắc, màu đen; phục nghìn hơi thì được sắc đen. "Ngũ vĩ kinh" nói: "Thận chủ về Thủy, sinh từ Kim, khắc Hỏa." Thần khí của năm mầm này, chỉ cần đến đầu canh năm (khoảng 3–5 giờ sáng), lần lượt tưởng sắc khí của từng tạng đều ra trên đỉnh đầu xong thì dừng. Cũng không cần tưởng riêng từng cái một, chỉ là chậm hơn, đủ trăm ngày mới có hiệu nghiệm.

 Sai khiến muôn loài linh thiêng tự có phép tắc: phục khí, tâm chí ngay chính, kiêm làm việc tu sửa bên trong, trong ngoài giúp nhau, một năm sau ứng nghiệm, thì ma quỷ yêu tinh ở nhân gian cùng thần thổ địa đều không dám ẩn giấu. Đến chỗ nào thì thần cõi đất ở đó đi theo hộ vệ người tu đạo, sáu sổ thiện ác của âm ty đều biết rõ. Mặc áo ráng màu mà về Thái Cực (ở đây chỉ cõi trời cao nhất, nơi tiên ở).

 "Thai tức phục âm kinh" nói: "Hơi thở bên trong không có tên, chỉ do tưởng mà thành; nếu không giữ giới mà vào thai tức thì chưa thể hợp với thần." "Thái Vi linh ẩn thư" nói: "Người vào thai tức, dạo nhân gian, làm phép thi giải (phép thoát xác: để lại xác hoặc một vật thay xác, còn thân thật đi nơi khác, người ngoài tưởng đã chết), theo vật mà hóa, nên có người gửi vào áo chăn mà hóa." Thường vào ngày Canh, ngày Tân, chọn giờ Canh (?), trong một phòng sạch, đốt một lò hương quý ở đầu giường nằm. Lại phải đặt một chiếc bàn, trên để lò hương, dưới để gậy đầu rồng thường chống cùng giày dép, đều đặt cạnh đầu. Không cởi áo, đắp chăn, quay đầu về hướng tây mà nằm, tự niệm thân mình là người chết. Niệm thầm câu chú này bảy lượt: "Thái Nhất (vị thần tối cao của Đạo giáo) huyền minh, nhận sống từ mây trắng, bảy lần nghĩ bảy lần gọi, ba hồn theo đón, thay thân của ta, che hình của ta, hình theo vật hóa, ứng hóa mà thành."

 Tồn niệm như thế trong khoảng một bữa ăn, rồi cứ ngủ như thường; sau khi tồn niệm, trong khoảng một bữa ăn không được nói chuyện với ai. Nếu nói với người thì phép không thành. Thường làm như thế bốn mươi chín ngày, dần dần thành phép. Về sau muốn làm thì không kể đi đứng ngồi nằm, niệm thầm chú bảy lượt, tiện tay cầm lấy một vật, thân liền đi chỗ khác; mọi người chỉ thấy vật đã cầm, tưởng là thân đã chết. Sau đó lại thấy là vật, (người) trở về hình gốc. Phép này có thể dùng ở hạ giới để giúp thân, không được dùng làm việc trái phép, rất cần giữ gìn thận trọng. Phép ấy rất cần kín đáo, im lặng: nếu nằm trên giường, chỉ cần lấy chăn phủ thân, niệm thầm một lượt là ra vào được, người khác chỉ thấy chăn mền đang nằm là thân người, không thấy hình chăn. Nếu để lòng vào của cải, sắc dục thì sẽ bị lẽ thần làm tiêu tổn.

 Chín hạnh, cửa không là con đường đến chân lý (?); đạo lớn không tranh giận với người. Lúc động lúc nghỉ đều giữ được, đừng tạm ngừng; âm thần soi ngược vào trong, thần thường giúp đỡ. Giữ lòng không ngừng thì đạo dễ thành. Mọi việc làm mà không có tâm (không vướng ý riêng) mới là tâm thật; nhờ tâm vận hành mà được về trời. Tâm không có tâm, là nhờ tâm vận tâm; tuy không có tâm, vẫn là nhờ tâm mà có. Trừ cái "cẩu" mà không có tâm thì gọi là chân; nhiều việc gọi là "cẩu", không việc gọi là "trừ". Trừ hết niệm trên tâm thì muôn hạnh quy về ta. Tự theo thai tức vào cửa trời. Thai tức lấy việc làm điều thiện làm then chốt, lấy không vọng niệm làm đường tới. Lẽ chính huyền diệu ẩn trong thân, không cong vạy thì ẩn được hình, thân hợp với chân.

 "Động huyền kinh" nói: "Lòng không cong vạy thì muôn thần đầy đủ." Ba bộ trong lặng thì nguyên khí bền, lục phủ lại thành trăm vạn thần. Tam nguyên (ở đây chỉ ba đan điền trên, giữa, dưới) tĩnh, lục phủ điều hòa, chân khí về với chân hình, hai lẽ hợp nhau. Các thần trong ngũ tạng lục phủ có tới trăm vạn, tự nhiên hòa ứng với nhau. Phủ Đại Dương (tức đại tràng — ruột già, là phủ đi cặp với phổi) chủ về phổi. Phổi là đầu, là chủ của tam tiêu (theo Đông y, ba vùng trong thân — trên ở ngực, giữa ở bụng trên, dưới ở bụng dưới — là đường lưu thông khí và nước). Trong có nguyên thần ẩn giấu.

 "Thái dương kinh" nói: "Đại tràng ứng với phổi; giữa sống mũi là chỗ xem sắc khí; nguyên khí tự đủ thì thần ấy sẽ hiện."

 Phủ thận nên hiểu là các cung nữ nội cung; bên ngoài ứng với "nhà" của tai, làm cửa ngõ.

 "Nội thần kinh" nói: "Tinh do thận làm chủ; thận là chủ của các cung nữ hậu cung, nội cung. Tai là quan của thận, nhận khí ở tai. Thận trái là Nhâm, thận phải là Quý (hai can thuộc Thủy), tuần hoàn ra hai cửa tai; trong có nguyên thần, tự giữ việc cai quản, kiêm chủ về chí." Người hay giận dữ thì hại thận, hại thận thì mất chí, đều làm mất nguyên thần. Cho nên người tu đạo kiêng giận dữ.

 Hai phủ bàng quang hợp ở cửa tân dịch; khí hải (biển khí: vùng dưới rốn khoảng ba tấc, nơi tụ khí) tuần hoàn là con đường trọng yếu.

 Bàng quang là khí của hai phủ; thận hợp với bàng quang, là phủ nhận tân dịch (các chất nước trong thân, như nước bọt), trên ứng với cuống lưỡi; tân dịch qua lại, thường thấm nhuận tươi tốt. Bờ lưỡi ứng với khí hai bàng quang; nếu hơi kém nhuận thì người phục khí chưa thành, nên ít nói để nuôi tân dịch. Nói nhiều thì miệng khô, khó dùng khí. Trong đó có thần, thần ấy luôn giữ hạnh không tham, cho nên người tu đạo không tham, chí hợp với lẽ thần. Người hãy tự xem chương nội thần, suốt đời không để tinh khí tiết ra thì thần thường giúp đỡ.

 Bí quyết phục nội nguyên khí của Huyễn Chân tiên sinh

 Bí quyết tiến thủ — thứ nhất

 Phàm muốn phục khí, trước phải có chỗ cao ráo, sạch sẽ, vắng vẻ. Phòng không cần rộng, cốt kín hết khe gió, thường cho đốt hương hai bên. Giường phải dày mềm, chân giường hơi cao, chăn đắp vừa với nóng lạnh, mùa đông hơi ấm càng tốt; gối cao hơn ba tấc, cho ngang với lưng. Mỗi khi đến sau nửa đêm, lúc sinh khí (sau nửa đêm dương khí bắt đầu sinh), hoặc lúc mới thức dậy vào canh năm, trước hết thổi ra khí đục xấu trong bụng chín hơi thì thôi. Nếu nói tỉ mỉ thì cũng không nhất thiết phải canh năm, chỉ cần khí trời điều hòa, trong bụng trống là làm được. Trước hết nhắm mắt khấu xỉ (gõ hai hàm răng vào nhau) ba mươi sáu lần để đánh thức các thần trong thân, xong lấy ngón tay bóp khóe trong và khóe ngoài mắt. Kèm theo xoa hai bên mũi, xoay tai, xoa mặt và mắt; đó là phép thức dậy của chân nhân.

 Lại tùy lúc thêm đạo dẫn để làm thông các khớp, rồi lấy lưỡi chống lên vòm miệng trên, khuấy trong ngoài miệng; đợi nước bọt đầy miệng thì nuốt, cho xuống vào dạ dày, tưởng thần dạ dày đón lấy. Làm như thế ba lần thì thôi. Ấy gọi là súc nuốt "linh dịch" (nước quý, tức nước bọt), tưới khắp ngũ tạng, mặt sẽ sáng tươi. Các bước sau đó đại thể gần giống nhau. Rồi ngồi lặng như tượng, buông thần, cho lòng như cây khô, thân rỗng như chiếc áo vứt bỏ, nhìn vào bên trong, lắng nghe vào bên trong, gạt bỏ mọi lo nghĩ, rồi mới lọc khí (?). Mỗi việc đều nhắm mắt ác cố, chỉ khi tán khí mới duỗi ngón tay. Ác cố là để đóng các cửa ải, ngăn giữ và đẩy lui tà khí; người mới phục khí, đường khí chưa thông thì không được ác cố. Đợi trăm ngày hoặc nửa năm, thấy khí thông suốt, lòng bàn tay ra mồ hôi thì có thể ác cố. "Hoàng Đình kinh" (kinh Đạo gia nổi tiếng nói về các thần trong thân và phép dưỡng sinh) nói: "Đóng lấp tam quan (ba cửa ải: miệng, tay, chân), nắm tay giữ yên; súc nuốt kim lễ (rượu vàng — chỉ nước bọt), nuốt ngọc anh (tinh hoa của ngọc — cũng chỉ nước bọt). Đến khi không ăn thì tam trùng chết, phục lâu tự nhiên hưng thịnh."

 Bí quyết chuyển khí — thứ hai

 Quyết rằng: Ngũ tạng của người cũng mỗi tạng có chính khí riêng. Ban đêm nằm ngủ khí bị bế, khi tỉnh dậy muốn phục khí thì trước hết phải chuyển khí cho thức ăn cũ tiêu đi, khí cũ ra được, sau đó mới điều hòa mà phục. Cách làm: nhắm mắt, ác cố, nằm ngửa, đặt hai nắm tay ở giữa hai vú, co gối, nâng lưng và mông lên. Nín khí rồi dồn khí trong khí hải, cho nó từ trong ra ngoài, xoay vòng chuyển động, rồi "ha" (há miệng thở ra thành tiếng "ha") mà đẩy ra, chín hoặc mười tám lần thì thôi; đó gọi là chuyển khí. Xong thì điều khí.

 Bí quyết điều khí — thứ ba

 Quyết rằng: Mũi là cửa trời, miệng là cửa đất; vậy mũi để hít vào, miệng để thở ra, không được nhầm. Nhầm thì khí nghịch, khí nghịch thì sinh bệnh. Lúc thở ra hít vào càng phải cẩn thận. Cũng không để chính tai mình nghe thấy tiếng thở. Điều năm, hoặc bảy, cho đến chín lần, để hơi thở bình hòa; đó gọi là điều khí. Xong thì nuốt; đêm ngủ thì nín giữ, không được thở ra bằng miệng.

 Bí quyết nuốt khí — thứ tư

 Quyết rằng: Cái diệu của phép phục nội khí là ở việc nuốt khí. Người đời nuốt ngoại khí (khí trời bên ngoài hít vào) mà tưởng là nội khí (nguyên khí sẵn có bên trong thân), không phân biệt được, thật sai lầm biết bao! Người luyện thổ nạp (thở ra hít vào theo phép) nên xét kỹ mà làm, đừng để lầm lẫn. Người ta đều bẩm thụ nguyên khí của trời đất mà sinh ra thân, trong thân tự chia nguyên khí mà điều hành; mỗi khi nuốt và thở hít thì nội khí với ngoại khí ứng nhau, tự nhiên khí trong khí hải theo hơi thở ra mà đi lên, thẳng đến trong họng. Chỉ chờ lúc thở ra đến cùng thì liền ngậm miệng, dồn liền mà nuốt, cho nghe ừng ực có tiếng; rồi nam theo bên trái, nữ theo bên phải mà xuống, qua hai mươi bốn đốt sống, nghe rõ ràng như nước nhỏ giọt. Như thế thì nội khí và ngoại khí tách bạch, phân biệt rõ ràng.

 Lấy ý đưa khí xuống, lấy tay xoa, cho mau vào khí hải. Khí hải là chỗ dưới rốn ba tấc, cũng gọi là hạ đan điền. Người mới phục khí, thượng tiêu (phần trên của tam tiêu, vùng ngực) chưa thông, lấy tay xoa thì khí xuống mau; nếu đã lưu thông thì không xoa cũng được. Một lần ngậm miệng, nuốt liền ba cái thì thôi. Nuốt khan gọi là "mây đi"; súc miệng một lần rồi nuốt, lấy nước bọt trong miệng mà nuốt, gọi là "mưa rải". Người mới phục khí, khí chưa lưu hành, mỗi lần nuốt thì liền cho khí vận hành, không được vội nuốt liền ba cái. Đợi khí thông suốt rồi mới dần dần thêm lên, cho đến tiểu thành (thành tựu bước đầu). Một năm sau mới lưu thông, ba năm công mới thành, khi ấy mới phục tùy thích. Người mới phục khí, khí chưa thông, nuốt có khi chưa xuống, phải lấy một lần nuốt làm chừng. Chỉ cần tự nghe ừng ực có tiếng, rần rật xuống thẳng vào khí hải.

 Bí quyết hành khí — thứ năm

 Quyết rằng: Hai huyệt ở phía sau gần hạ đan điền thông với mạch sống lưng, lên đến nê hoàn. Nê hoàn là tên của cung não. Mỗi khi nuốt liền ba cái thì mau tưởng ở hạ đan điền, nội nguyên khí có được thì lấy ý đưa đi, cho vào hai huyệt ấy. Rồi tưởng thấy hai luồng khí trắng kẹp hai bên sống lưng cùng dẫn lên, thẳng vào nê hoàn, hun hấp các cung, rồi rần rần tràn khắp xuống: tóc lông, mặt, đầu cổ, hai cánh tay và ngón tay, cùng một lúc mà xuống, vào ngực đến trung đan điền. Trung đan điền là cung của tim. Tưới khắp ngũ tạng, rồi đi qua vào hạ đan điền, đến huyệt Tam lý (huyệt ở cẳng chân, dưới đầu gối), khắp qua đùi, gối, cẳng chân, mắt cá, xuống tới huyệt Dũng tuyền. Dũng tuyền là lòng bàn chân. Đó là điều gọi là "chia một khí mà điều hành, lấy sấm sét mà khua, lấy gió mưa mà thấm".

 Cũng như đất có nguồn suối, không có sấm sét khua động thì không lấy gì thấm nhuần muôn vật. Người nếu không khua đẩy khí đục xấu thì sẽ không yên. Đã có tân dịch thì không chỉ súc nuốt mà phải tưới thấm, để ngũ tạng tỏa ánh sáng; rốt cuộc không thể "hoàn tinh bổ não" (đưa tinh ngược lên bồi bổ não), không có sự giao hợp (của âm dương) thì không thể đưa ngược lên được (?). Nuốt nội khí mà không thở ra hít vào thì không thể dẫn mà dùng. Do đó biết đạo khua đẩy và lẽ vận dụng là để bắt chước trời đất. Tưởng những thứ đục xấu kết đọng, tà khí, máu ứ trong thân bị chính khí rửa sạch, đều theo đầu ngón tay ngón chân mà ra ngoài; gọi là tán khí. Khi ấy duỗi ngón tay, không cần ác cố. Làm như thế một lượt là một "thông". Thông thì không bệnh; rồi lại điều khí. Dùng ý như sai khiến tay, sai tay lại khó (?). Dồn khí và nuốt như trước, nín khí, dồn nuốt đến ba mươi sáu hơi thì gọi là tiểu thành.

 Nếu chưa tuyệt cốc (nhịn ăn ngũ cốc), đến đây phải thường ăn ít, cốt cho trong bụng trống trải, lặng yên. Không kể ngồi hay nằm, hễ bụng trống thì nuốt. Một ngày suốt cả đêm làm đến mười lượt thì tự nhiên đủ ba trăm sáu mươi lần nuốt. Nếu phục khí lâu rồi, một lúc nuốt ba trăm sáu mươi lần cũng gọi là tiểu thành. Một nghìn hai trăm lần nuốt gọi là đại thành, gọi là đại thai tức. Chỉ nín khí đếm đến một nghìn hai trăm hơi cũng là đại thành, nhưng bản sắc không có ánh tinh quang. Lại có các phép luyện khí, bế khí, ủy khí, bố khí cùng các yếu quyết, đều kê đủ trong văn dưới đây, người cùng chí hướng hãy xem kỹ.

 Bí quyết luyện khí — thứ sáu

 Quyết rằng: Phục khí để luyện hình, hễ hơi rảnh thì vào phòng, cởi áo, xõa tóc, nằm ngửa, duỗi tay, đừng ác cố; chải đầu cho thông, để tóc rủ trải trên chiếu, rồi điều khí mà nuốt. Nuốt xong liền nín khí đợi đến cùng cực, rồi lặng lòng dứt hết suy tưởng, mặc cho khí đi đâu cũng thông suốt; thấy bức bối thì thở ra, thở gấp thì điều hòa lại, đợi hơi thở bình rồi lại luyện, như thế mười lượt thì thôi. Người mới phục khí, khí chưa thông, khi rảnh thì dần thêm từ một đến mười; đợi thông thì dần thêm đến hai mươi, đến năm mươi thì khắp thân ra mồ hôi. Nếu có hiện tượng ấy là đã có hiệu quả. Hãy yên chí hòa khí, cứ nằm, đừng dậy mà xông gió; đó là thuật hay để chống già, kéo dài tuổi. Chỉ nên làm lúc tỉnh táo, khi khí hôn loạn muốn ngủ thì cẩn thận đừng làm. Nếu thường siêng làm được thì tốt; khi tay chân bức bối không thoải mái cũng làm; không cần mỗi ngày, chỉ cần lúc tỉnh táo. Mười ngày hay năm ngày một lần cũng không câu nệ. "Hoàng Đình kinh" nói: "Nghìn tai đã tiêu, trăm bệnh lành, chẳng sợ hổ sói hung tàn, lại chống được già, tuổi dài lâu."

 Bí quyết ủy khí (buông thả khí, để khí tự đi) — thứ bảy

 Quyết rằng: Phép ủy khí là khi thân và khí hòa bình, thân và thần điều thuận, không kể đi đứng ngồi nằm đều làm được. Chỉ theo đúng cửa (mũi hít, miệng thở) mà điều khí, hoặc nằm trên giường, hoặc ngồi lặng như tượng, không thần không thức, lặng lẽ chìm sâu, cho lòng như hư không, nhân đó điều khí và nín khí, hoặc mười hơi, hai mươi hơi, đều thông. Phải để khí tự nhiên, không được dùng ý tranh với khí. Hồi lâu, khí sẽ từ trăm lỗ chân lông ra, không cần thở ra nữa. Dẫu có thở ra, mười phần cũng không được hai. Lại điều, lại làm, được đến vài chục hơi trở lên càng tốt. Đi đứng ngồi nằm đều làm được. Siêng làm như thế thì trăm khớp mở thông, sắc mặt tươi nhuận, thần sảng khí trong, thường như người mới tắm gội. Hễ thấy trong người có chỗ không hòa thì làm, cũng sẽ trong lành yên ổn. "Hoàng Đình kinh" nói: "Chắp tay ngồi cao, vô vi (không làm gì gò ép, thuận theo tự nhiên) thì hồn phách yên; trong sạch thì thần hiện ra nói với ta."

 Bí quyết bế khí — thứ tám

 Quyết rằng: Nếu tu dưỡng không đúng cách, ngẫu nhiên sinh bệnh, nên mau vào phòng kín theo phép phục khí, duỗi tay chân xong thì điều khí mà nuốt. Nghĩ tới chỗ đau, nín khí tưởng rót vào đó, lấy ý đánh vào. Khí đến cùng thì thở ra, xong lại nuốt, nối tiếp như trước mà đánh vào; khí gấp thì dừng, khí điều hòa lại thì lại đánh. Hoặc từ hai mươi đến năm mươi lần đánh, thấy chỗ đau ra mồ hôi, thông nhuận thì thôi. Nếu chưa bớt thì mỗi ngày vào nửa đêm, hoặc canh năm, hoặc ban ngày, làm luôn, lấy ý mà đánh tới. Nếu bệnh ở đầu, mặt, tay, chân thì hễ chỗ nào có bệnh là đánh vào chỗ ấy, không chỗ nào không khỏi. Do đó biết tâm sai khiến khí còn hơn sai khiến tay, như có thần giúp, công lực khó lường.

 Bí quyết bố khí (truyền khí của mình vào người khác để chữa bệnh) — thứ chín

 Quyết rằng: Phàm muốn bố khí chữa bệnh cho người, trước phải theo chỗ ngũ tạng người ấy mắc bệnh mà lấy khí của phương ứng với tạng ấy truyền vào thân người ấy. Bảo người bệnh quay mặt về phương của tạng mình, lặng lòng dứt nghĩ, rồi mới bố khí. Bố khí xong liền bảo người ấy nuốt khí, thì quỷ tặc tự chạy, tà khí dứt hẳn.

 Bí quyết sáu khí — thứ mười

 Quyết rằng: Sáu khí là hư, ha, tứ, xuy, hô, hi (sáu cách thở ra bằng miệng, mỗi cách theo một khẩu hình phát âm riêng). Năm khí mỗi khí thuộc một tạng, khí còn lại thuộc tam tiêu. "Tứ" thuộc phổi; phổi chủ mũi, khi mũi có chứng nóng lạnh không hòa, hoặc mệt nhọc cùng cực, thì theo cách "tứ" mà thở ra hít vào. Nó còn chữa ghẻ lở ngoài da; có bệnh ấy thì theo bệnh trạng mà chữa, khỏi ngay. "Ha" thuộc tim; tim chủ lưỡi; khi miệng khô, lưỡi rít, khí không thông, cùng các tà khí, thì dùng "ha" để trừ. Nóng nhiều thì há to miệng mà "ha", nóng ít thì há nhỏ miệng mà "ha", lại phải chú ý, như thế mới nên chữa. "Hô" thuộc tỳ; tỳ chủ trung cung (vùng giữa thân); khi hơi nóng không hòa, bụng dạ đầy trướng, khí bức bối không thoát, thì dùng hơi "hô" mà chữa. "Xuy" thuộc thận; thận chủ tai; khi lưng bụng lạnh, dương đạo (khả năng sinh lý của nam giới) suy, thì dùng hơi "xuy" mà chữa. "Hư" thuộc gan; gan liền với núi (?). Luận nói: gan thịnh thì mắt đỏ; khi có bệnh phát thì dùng hơi "hư" mà chữa. "Hi" thuộc tam tiêu; tam tiêu không hòa thì dùng "hi" mà chữa. Các khí tuy mỗi cái chữa một chỗ, nhưng ngũ tạng, tam tiêu bị lạnh nóng, mệt cực, phong tà (khí độc gây bệnh do gió) không điều hòa, đều thuộc về tâm. Tâm chủ "ha", các bệnh dùng "ha" mà chữa đều khỏi, không cần đủ sáu khí.

 Bí quyết điều tân dịch — thứ mười một

 Quyết rằng: Người ăn năm vị, mỗi vị về một tạng, mỗi tạng có khí đục, cùng ra ở miệng. Lại khí của sáu khí và tam tiêu đều ra cửa này, mọi thứ dơ cùng dồn vào, hợp thành khí đục. Mỗi khi ngủ dậy thấy hơi hôi hổi từ miệng ra, chính mình cũng không chịu nổi; xét kỹ thì biết được tình trạng. Phàm khi trong miệng khô cháy, miệng đắng lưỡi rít, nuốt luôn mà không có nước bọt, hoặc nuốt nước bọt thì đau họng, không ăn được, đó là dấu hiệu nóng cực, liền phải há to miệng mà "ha". Mỗi lần nuốt phải đóng cửa (mũi) rồi mới thở ra (?), mười hơi hai mươi hơi "ha", liền minh thiên cổ (đánh "trống trời": lấy hai lòng bàn tay bịt tai, dùng ngón tay gõ vào sau gáy cho trong tai nghe tiếng như trống), hoặc bảy hoặc chín lần; lấy lưỡi khuấy hoa trì ("ao hoa", tức đáy miệng dưới lưỡi, nơi nước bọt sinh ra) rồi nuốt nước bọt, lại "ha", lại nuốt, cho khí nóng lui thì thôi. Chỉ chờ trong miệng sinh nước trong như suối ngọt là nóng đã lui, ngũ tạng đã mát. Nếu nước bọt trong miệng lạnh nhạt, không vị, hoặc "ha" quá nhiều, vùng tim lênh láng (?), ăn uống không biết ngon, không nhận nước, thì là dấu hiệu lạnh, nên dùng "xuy" để làm ấm; theo cách làm ấm như phép trị nóng (?), chờ đến khi miệng thấy ngon, lòng điều hòa, đã ấm thì thôi. "Hoàng Đình kinh" nói: "Nước trong ao ngọc (nước bọt trong miệng) tưới gốc thiêng, xét kỹ mà làm được thì sống lâu." Lại nói: "Súc nuốt linh dịch, tai họa không phạm."

 Bí quyết ăn uống điều dưỡng — thứ mười hai

 Quyết rằng: Sau khi phục khí, việc ăn uống phải có thứ tự. Thứ ăn được thì có ích, thứ không ăn được thì tất có hại. Thứ có hại nên dứt hẳn, thứ có ích nên ăn thường xuyên. Mỗi sáng sớm ăn một ít cháo loãng nhạt, hoặc cháo vừng (mè), rất có ích cho người, điều hòa khí tỳ, khiến người đủ tân dịch. Buổi trưa ăn mì nhạt, bác thác (món bột nhào cán mỏng, xé hoặc cắt miếng nấu trong nước như bánh canh) và bánh đều tốt. Thà hơi đói, chớ ăn no; no thì hại tim, khí càng khó vận hành. Phàm mì nóng, củ cải, canh tiêu gừng thì phải kiêng hẳn; đồ mặn, chua, cay nên giảm dần. Mỗi bữa ăn xong phải "ha" ra khí độc, khí đục của thức ăn trong miệng, thì mãi không lo bệnh. Người phục khí ruột và dạ dày trống sạch, các thứ sống lạnh, chua trơn, dính ngấy, cũ cứng, ôi thối khó tiêu đều không được ăn. Nếu ngẫu nhiên ăn một miếng các thứ ấy, chỗ nó đi qua tất hơi đau; phải cẩn thận.

 Không được xông phạm chỗ sinh đẻ, chết chóc, cùng mọi khí ô uế không sạch của sáu loài gia súc; cũng không được đến cửa những nơi ấy, huống gì lại gần! Những thứ ấy rất không hợp với chính khí. Nếu bất ngờ gặp các thứ ô uế ấy, mau nín khí, đứng ở đầu gió (?), nhắm mắt đi nhanh qua, rồi tìm một hai chén rượu mà rửa sạch đi. Nếu thấy khí vào bụng không yên thì phải điều khí, ép khí đục ra, rồi nuốt khí mới vào, lấy ý đưa đi, nên lấy tay xoa, rồi nuốt hạt tiêu và uống một hai chén rượu cho tan. Phục khí một năm thì thông khí; hai năm thì thông máu, máu đầy đủ; ba năm thì công thành, nguyên khí ngưng chắc, dẫu có phạm phải cũng không thành hại. Mỗi ngày nuốt nghìn lần cũng chưa gọi là nhiều; già hóa trẻ dần dần từ đó mà ra. Khí hóa thành tân dịch, tân dịch hóa thành máu, máu hóa thành tinh, tinh hóa thành tủy, tủy hóa thành gân. Một năm đổi khí, hai năm đổi máu, ba năm đổi mạch, bốn năm đổi thịt, năm năm đổi tủy, sáu năm đổi gân, bảy năm đổi xương, tám năm đổi tóc, chín năm đổi hình; khi ấy ba vạn sáu nghìn chân thần đều ở trong thân, hóa thành tiên đồng, gọi là chân nhân. Siêng tu không lười thì các khớp liền nhau, ngũ tạng bền chắc. "Hoàng Đình kinh" nói: "Nghìn nghìn trăm trăm tự liền nhau, từng một từng mười như núi chồng." Ấy là nội khí không ra, ngoại khí không vào, nóng lạnh không xâm, đao binh không hại, bay lên biến hóa, thọ ngang tam quang (mặt trời, mặt trăng, các vì sao).

 Huyễn Chân chú giải "Thai tức kinh"

 Thai từ trong phục khí (nín giữ, ẩn chứa khí) mà kết thành. Dưới rốn ba tấc là khí hải, cũng là hạ đan điền, cũng là huyền tẫn (nguyên nghĩa là "giống cái huyền diệu", chỉ cội gốc sinh ra sự sống). Người đời phần nhiều cho miệng mũi là huyền tẫn, đó là sai; miệng mũi chỉ là cửa ra vào của huyền tẫn. Bởi "huyền" là nước, "tẫn" là mẹ. Người đời do khí âm dương cảm nhau mà kết ở "mẹ nước", ba tháng thì thai kết, mười tháng thì hình thể đủ, mà sinh ra người. Người tu đạo thường giữ khí ở dưới rốn, giữ thần trong thân, thần và khí hợp nhau mà sinh ra huyền thai (cái thai huyền diệu); huyền thai đã kết thì tự sinh ra thân, đó là nội đan (thuốc tiên luyện thành ngay trong thân từ tinh, khí, thần), là đạo bất tử.

 Khí từ thai đã có mà thở. Thần là con của khí, khí là mẹ của thần; thần và khí đuổi theo nhau như hình với bóng. Thai mẹ đã kết thì thần con tự thở, tức là nguyên khí không tan.

 Khí vào thân gọi là sống, thần lìa hình gọi là chết.

 "Tây thăng kinh" nói: "Thân là nhà của thần; thần là chủ của thân. Chủ nhân yên tĩnh thì thần ở lại; chủ nhân nóng nảy động loạn thì thần bỏ đi. Thần đi, khí tan thì sao sống được? Vì vậy tai, mắt, tay, chân người đều không tự vận hành được, ắt phải nhờ thần điều khiển. Người học đạo dưỡng sinh thường giữ thần làm chủ; chủ đã không đi thì nhà đâu có sụp đổ."

 Biết giữ thần và khí thì có thể sống lâu; giữ chặt sự hư vô (trống lặng, không vướng bận) để nuôi thần khí.

 "Đạo kinh" nói: "Mạng ta do ta, không do trời đất. Điều trời đất lo ngại là người không thể biết. Đạo cao tột thì biết được mà không làm được. Người biết thì chỉ cần để lòng trống, dứt lo nghĩ, giữ khí nuôi tinh, không bị yêu ham cảnh ngoài lôi kéo, điềm đạm để nuôi thần khí, thế là đạo trường sinh đã đủ."

 Thần đi thì khí đi, thần dừng thì khí dừng. Đó là điều gọi là "ý là ngựa của khí", đi dừng theo nhau. Muốn nguyên khí không rời huyền tẫn thì trước hết phải giữ chặt thần. Thần không rời thân thì khí cũng không tan, tự nhiên bên trong đầy đủ, không đói không khát.

 Nếu muốn sống lâu thì thần và khí phải rót vào nhau. Rót vào nhau tức là thần và khí không rời nhau. "Huyền cương" nói: "Còn một chút dương khí chưa tắt thì không thành quỷ; còn một mảy âm khí chưa hết thì không thành tiên." Nguyên khí tức là dương khí; khí từ thức ăn tức là âm khí. Nên giảm ăn, tiết dục, để nguyên khí vận hành bên trong; nguyên khí mạnh thì âm khí tự tiêu. Dương mạnh âm suy thì trăm bệnh không phát, thần yên thân vui, có thể mong được trường sinh.

 Tâm không động niệm, không đến không đi, không ra không vào, tự nhiên thường ở yên.

 Thần với khí, khi còn trong bụng mẹ vốn là một thể; đến khi sinh ra bị yêu ham cảnh ngoài lôi kéo, chưa từng có một hơi thở nào tạm trở về gốc. Người biết đạo này nên dập tắt tình niệm, chớ để thần ra vào đi lại mà không quên được (?); tập lâu thì thần tự dừng lại.

 Siêng năng mà làm, đó là con đường đạo thật. Đạo tu chân trọn vẹn ở đây, lời thánh nhân há quên được sao? Phàm sau khi dụng công thai tức, các khớp mở thông, lông tóc thông thoáng, thì chỉ cần trong mũi khe khẽ dẫn khí, cho khí theo nhau ra từ tứ chi và trăm lỗ chân lông, đi mà không trở lại. Khí sau tiếp đến, chỉ dẫn vào mà không thở ra. Cốt phải thật chậm rãi; tuy nói là dẫn vào mà không thở ra, nhưng khí dẫn vào cũng không vào đến trong họng, mà khe khẽ tan đi, như thế nội khí cũng chảy xuống mà tản ra.

 Giải bài minh (bài văn vần ngắn để răn ghi) về thai tức

 Ba mươi sáu lần nuốt, lần nuốt đầu là chính; thở ra thì nhè nhẹ, hít vào thì liên miên; ngồi nằm cũng vậy, đi đứng thản nhiên. Tránh chỗ ồn ào tạp nhạp, kiêng đồ tanh hôi. Tạm gọi là thai tức, thực ra là nội đan. Không chỉ chữa bệnh, mà chắc chắn sống lâu. Làm mãi lâu dài, tên vào hàng thượng tiên.

 Thầy Cao nói: "Thai tức quyết" ở trên giống với "Mười sáu chữ quyết của Lý chân nhân" ở sau. Chỉ là điều này mỗi khi làm vào sau giờ tý nửa đêm, hoặc khoảng giờ sửu, giờ dần (1–5 giờ sáng); mùa đông e giờ tý rét dữ, mùa hè e giờ ngọ quá nóng, nên mùa đông dùng giờ dần, mùa hè dùng giờ dậu, cũng không phải là giờ xấu. Lúc mới tập thì như thế, tập lâu rồi thì ngồi xuống lúc nào cũng là tý ngọ, cần gì phải theo giờ? Lúc mới bắt đầu thì ác cố, co xoay gót chân lại, chèn chặt gốc dương vật, khiến tinh khí giữ yên, chân xếp bằng, tay đặt trên bàn chân để vận khí. Cốt theo đúng bài minh này, mỗi lần nuốt mỗi lần thở đều ra vào qua lỗ mũi. Thở ra nên nhẹ, không để tai nghe thấy tiếng. Đếm đủ ba mươi sáu lần nuốt thì duỗi tứ chi, mũi dẫn khí trong, cũng đừng nuốt vào họng, chỉ ngẩng đầu dẫn khí đi khắp thân và tứ chi, lấy tay chân từ từ co duỗi để dẫn đi.

 Phàm khí trong bụng chuyển động, ợ lên, cũng đừng để nó thẳng ra miệng, cũng ngẩng đầu, từ từ duỗi tay chân mà dẫn đi, cho khí chuyển khắp tứ chi. Phàm trong lúc luyện tập chợt gặp khí ấy chuyển động đi lên, đều theo cách ấy mà dẫn đi. Ngoài ra, hằng ngày hễ rảnh thì làm theo mười sáu chữ của Lý chân nhân đời Đường, tự nhiên không đói không khát, như ăn uống bình thường; không được chán nản bỏ dở. Làm lâu dài thì công hiệu kể không hết.

 Thơ ca ngợi thai tức

 Khí vốn là thuốc sống lâu, tâm là vị thần sai khiến khí. Biết được bí quyết hành khí, liền có thể thành chân nhân.

 Diệu quyết trường sinh mười sáu chữ của Lý chân nhân đời Đường

 Một lần hít liền thóp lên, hơi nào cũng về rốn. Một lần thóp liền nuốt, nước lửa gặp nhau (thủy của thận và hỏa của tim giao hòa).

 Mười sáu chữ trên, nhà tiên gọi là "mười sáu thỏi vàng", là diệu quyết cực giản, cực dễ. Không kể người làm quan cũng không trở ngại việc công, người thường không trở ngại việc nhà, kẻ sĩ, người buôn không trở ngại nghề mình; chỉ cần trong mười hai giờ (cả ngày đêm) hơi có lúc rảnh, và lúc đi đứng ngồi nằm, hễ ý nghĩ đến là làm được. Trước hết súc miệng ba đến năm lần, lấy lưỡi khuấy vòm trên vòm dưới, rồi lấy lưỡi chống lên vòm trên; đợi nước bọt sinh đầy miệng thì nuốt luôn xuống, ực một tiếng. Liền trong mũi hít một hơi khí trong, lấy ý hội cùng tâm và mắt lặng xuống (?), đưa thẳng xuống dưới rốn một tấc ba phân, vào trong "biển nguyên" ở đan điền, giữ lại một chút; gọi là một hít.

 Liền dùng phần dưới (hậu môn) nhẹ nhàng thóp lại như khi nín đại tiện, lấy sức ý nâng lên cho về rốn, nối lên hai cửa ải kẹp sống lưng và cửa thận, một đường nâng lên, thẳng tới cửa ải Ngọc chẩm sau gáy, thấu vào trong đỉnh nê hoàn. Khi khí thăng lên như thế cũng không thấy khí ra ngoài; gọi là một thở. Một thở một hít gọi là một tức (một hơi thở trọn). Khí đã lên thì lại như trước nuốt xuống ực một tiếng, mũi hít khí trong đưa đến đan điền, hơi giữ lại một chút, lại từ phần dưới như trước nhẹ nhàng nâng lên, nối với rốn mà đi lên. Đó là điều gọi là "hơi nào cũng về rốn, thì thọ ngang trời".

 Phàm khi nuốt xuống, trong miệng có nước bọt thì càng hay, không có cũng phải nuốt cho ực có tiếng. Cứ thế một nuốt một thóp, hoặc ba năm lần, hoặc bảy chín lần, hoặc mười hai, hoặc hai mươi bốn lần, muốn làm thì làm, muốn dừng thì dừng. Chỉ cần đừng quên, coi là việc chính, không để gián đoạn, thế mới là tinh tấn. Nếu có bệnh phong thì hiệu nghiệm càng nhanh. Làm lâu dài thì trừ bệnh, sống lâu, hình thể đổi khác, trăm bệnh không phát, tự nhiên không đói không khát, khỏe mạnh hơn thường. Làm một năm thì dứt hẳn các bệnh cảm mạo, bĩ tích (khối đầy cứng kết trong bụng), nghẽn trệ không hòa, ung nhọt độc; tai thính mắt sáng, tâm lực mạnh, nhớ dai, bệnh cũ đều lành, có thể mong trường sinh. Nếu khi chăn gối, lúc sắp xuất tinh mà chưa xuất, cũng có thể dùng phép thóp, thở, nuốt, hít này, vận cho tinh về "biển nguyên", giữ chặt "con nước xuân", không thả "rồng bay" (tức giữ không cho tinh xuất ra), rất có ích. Đó là điều gọi là "tạo hóa trong tay ta, vũ trụ trong lòng ta", diệu không thể tả.

 Sách "Tu chân chí yếu" nói: "Tinh vận chuyển chắc bền từ gốc (?), khí lặng lẽ quanh quẩn, thần hồn nhiên qua lại, tâm trong lặng mà không động." Lại nói: "Ngoài thân có thân (thân pháp luyện thành bên ngoài xác thịt), chưa phải là lạ; đập tan cả hư không mới là toàn chân (trọn vẹn chân tính)." Có thể gọi là lời chí lý.

 Ca quyết bí yếu về thai tức

 Ca quyết bế khí

 Chợt khi thân mắc bệnh, vô cớ bị tổn thương. Thu ý về phòng vắng, cởi áo nằm giường mình. Nằm ngửa và nắm tay, gõ răng cùng đốt hương. Ba mươi sáu nuốt đủ, khí đan điền hơn thường. Theo tâm dẫn liền tới, chỗ tổn được tốt nhất. Ra mồ hôi làm chừng, khỏi phải tìm phương thuốc.

 Ca quyết bố khí chữa bệnh cho người khác

 Tu đạo lâu chuyên tinh, trong thân thai tức thành. Người khác hễ có bệnh, xét rõ tên tạng phủ. Người bệnh hướng vượng khí (phương có khí đang thịnh, ứng với tạng bệnh), lặng lòng chớ coi thường. Truyền chân khí bảo nuốt, cho nhận mấy lần liền. Khởi niệm cho bệnh bớt, liền đuổi được bệnh tình. Quỷ thần tự trốn chạy, bệnh được gỡ ràng buộc.

 Ca quyết sáu khí (Bệnh khỏi thì dừng, không được làm quá; quá thì hao khí.)

 Một là "tứ". Phép "tứ" linh nhất, nên giữ kín; ngoài thuộc gốc mũi, trong liên với phổi. Nóng lạnh, mệt bức và ghẻ da, dùng thở này không gì không giúp được.

 Hai là "ha". "Ha" thuộc tim là vua, chủ về lưỡi; trong miệng khô rít, thân bứt rứt nóng. Lường bệnh nông sâu mà "ha", bệnh nóng ở các phủ tự tiêu tan.

 Ba là "hô". "Hô" thuộc thần tỳ, chủ về Thổ; phiền nóng, khí trướng, bụng như trống. Tứ chi nghẽn bức, khí khó thông, "hô" mà chữa thì lại như cũ.

 Bốn là "hư". "Hư" thuộc thần gan, chủ về mắt; màng đỏ che mờ, nước mắt chảy như khóc. Đều do gan nóng, khí xông lên, "hư" mà chữa bệnh càng nhanh.

 Năm là "xuy". "Xuy" thuộc tạng thận, chủ về tai; lưng gối lạnh nhiều, dương đạo yếu. Khe khẽ buông khí mà "xuy", không cần tìm thuốc bên ngoài.

 Sáu là "hi". "Hi" thuộc tam tiêu, khi có bệnh dấy lên, đó là mọi khí không hòa trong tam tiêu. Khí không hòa làm hại tam tiêu, chỉ cần "hi hi" là tự chữa được.

 Ca quyết điều lý tân dịch

 Người vì ăn năm vị, nghẽn trệ đóng tam tiêu. Nóng cực thì đắng rít nhiều, lạnh nhiều thì nước nhạt thừa. Liền đem nguyên khí chữa, thôi khỏi hỏi bầu thuốc. Nóng theo "ha" tự lui, lạnh nên "xuy" mới tiêu. Trong miệng luôn súc nuốt, tân dịch tự nhiên điều. Nếu được diệu như thế, lạnh nóng chẳng giao tranh.

 Ca quyết những thứ nên ăn uống khi phục khí

 Tu đạo muốn thấy điều thật, trong món bếp chọn thứ nên ăn. Cháo nhạt bữa sáng khát tự hết, dầu vừng nhuận họng đủ tân dịch. Trong đó cơm gạo tẻ rất hợp, mì nhạt, bác thác cũng có ích. Rượu ngon uống vào khí dồn tiêu, tiêu sống dùng vào trăm bệnh dứt. Trước bữa nên nuốt sáu bảy lần, lấy việc ăn làm chủ là chuẩn tắc. Ăn xong nên "ha" ba năm hơi, khỏi để khí độc bứt rứt ngực.

 Ca quyết các điều kiêng kỵ trong ăn uống khi phục khí

 Phòng kín tránh khe gió, giường cao tránh quỷ thổi. Giữ tinh thân có ích, giữ khí mạng không hao. Mừng giận nên thu lại, lòng danh lợi nên nguội. Loài vật ứng với thần thật và con giáp tuổi mình (?), chim muông cùng sâu cá, những thứ máu thịt ấy đều gây nguy khi ăn. Đồ hôi nồng đã hại khí, đói no cũng như thế. Sống, cứng, lạnh phải cẩn thận, chua, mặn, cay không nên. Mưa mây gió thì ngưng luyện, sấm chớp, chiều tối thì thôi. Canh củ cải phải kiêng, mì nước lã chớ coi thường. Lại phải tránh đồ ăn nóng, dưa quả chớ buông theo. Đồ cũ thối có hại, chỗ sinh đẻ chết chóc ô uế chẳng ích gì. Phải phòng nuốt vào bụng; phục khí chớ ngờ vực nhiều.

 Ca quyết hưu lương (nhịn ăn lương thực)

 Nghìn ngày công phu nếu không ngừng, trong lòng dần dần trùng thi diệt. Lại khiến ba đan điền đầy chắc, trăm khớp xương càng thêm bền vững. Chỉ muốn nghĩ cách dứt ăn uống, lười đem món ngon thêm vào bữa. Bụng trống liền nuốt xuống vòng rốn, lấy nguyên khí thay cho bữa ăn (?). No thì yên lòng siêng thủ trung (giữ ý ở giữa thân), đói đến nín nuốt, quên lời nói. Gắng sức như thế lâu thành công, mới tin dưỡng sinh nằm ở bí quyết. Há như người thường uống thuốc, suốt ngày tu luyện không ngơi nghỉ. Lăng xăng sức thuốc đều thành không, khổ nhọc nhịn đói giữ chẳng trọn. Sao bằng thường phục tinh thái hòa (khí hòa hợp tột bậc của trời đất), liền được tinh sạch, sáng tươi vui vẻ. Nếu tham vẻ đẹp ngoài làm loạn chính nguyên, trăm bệnh đến thân, tự gầy yếu.

 Ca quyết giữ gìn thận trọng

 Tinh khí rất cần giữ gìn bền vững, ích thân giữ mạng được lâu dài. Người phần nhiều vì ham muốn mà mất thân xác, ai chịu dứt bỏ để trọn tuổi thọ? Chưa bệnh đã lo bệnh thì bệnh khó thành; tai họa đã đến mới trừ, tai có đi chăng? Đến lúc lâm chung mới biết tiếc thân nguy, hối không kịp (như cắn rốn mình, chẳng thể với tới), thân đã mục nát. Thai tức dẫu gắng sức tu, tình dục không dứt cũng chuốc tai họa; âm đan (phần luyện thuộc âm, tức giữ gìn tinh) mà thể hội được thì đạo mới trọn, người như thế vẫn còn hiếm có.

 Ca quyết công phu biến đổi trong chín năm

 Khí cùng huyết mạch, với thịt và tủy, gân, xương, tóc, hình lần lượt đổi. Muốn đuổi suy già, lấy lại dáng trẻ, một năm một đổi, chín năm là xong.

 Trước hết ngồi ngay ngắn lặng định, nhắm mắt nín hơi, rồi minh thiên cổ ba mươi hai lượt (bốn lần tám), lấy lưỡi quét mặt ngoài môi trên chín lượt, rồi quét mặt ngoài môi dưới chín lượt, lại quét mặt trong môi trên chín lượt, lại quét mặt trong môi dưới chín lượt. Mặt ngoài môi trên là phương nam, mặt ngoài môi dưới là phương bắc, mặt trong môi trên là phương đông, mặt trong môi dưới là phương tây, còn chỗ lưỡi chống là phương giữa. Đợi nước bọt đầy miệng thì phồng khí trong hai má hai mươi mốt lượt, khẽ cho ra một chút qua mũi rồi nuốt. Khi nuốt trong họng phải có tiếng, tức là tiếng ừng ực. Tưởng nước bọt và khí vào hạ đan điền, như thế ba đến năm lượt. Lại khi nuốt phải đợi khí ra rồi mới nuốt.

 Phép ngồi luyện chữa muôn bệnh

 Phàm chữa các bệnh: bệnh ở trong họng, trong ngực thì gối cao bảy tấc; bệnh ở dưới tim thì gối cao bốn tấc; bệnh ở dưới rốn thì bỏ gối. Lấy miệng thở ra, mũi hít vào gọi là tả (làm giảm, đẩy cái thừa, cái xấu ra ngoài). Ngậm miệng làm ấm khí rồi nuốt gọi là bổ (bồi đắp cái thiếu). Muốn dẫn bệnh ở đầu thì ngửa đầu. Muốn dẫn bệnh ở lưng, chân thì vểnh mười ngón chân lên. Muốn dẫn bệnh trong ngực thì quặp mười ngón chân xuống. Muốn dẫn trừ nóng lạnh và mọi điều khó chịu trong bụng thì đều nín khí. Bụng trướng muốn thở thì phải thở bằng mũi; xong lại làm, đến khi khỏi mới thôi.

 Một: Ngồi bằng, duỗi lưng, chân và hai tay, xòe bàn tay chống đất, miệng từ từ thở ra, mũi hít vào. Trừ đau trong ngực, trong phổi. Nuốt khí cho ấm, nhắm mắt mà làm.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, mũi hít khí rồi nín, lắc đầu ra trước ra sau mỗi chiều ba mươi lần. Trừ chứng đầu trống rỗng, hoa mắt, trời đất quay cuồng. Nhắm mắt mà lắc.

 Một: Nằm nghiêng bên hông trái, miệng thở ra, mũi hít vào. Trừ chứng tích tụ (khối kết đọng trong bụng) khó chịu dưới tim.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, từ từ hít khí bằng mũi, tay phải nắm mũi mà lắc; khi mắt mờ như chảy nước mắt thì thả hơi trong mũi ra (?). Cũng chữa điếc tai, cũng trừ bệnh thương hàn (bệnh do cảm lạnh, sốt) đau đầu. Đều lấy việc ra mồ hôi làm chừng.

 Một: Nằm ngửa ngay ngắn, miệng từ từ thở ra, mũi hít vào. Trừ chứng lý cấp (trong bụng co thắt, mót rặn). Sau khi ăn no thì nuốt nhẹ, như nuốt khí đến mười lần, lấy cảm giác ấm làm chừng. Nếu khí lạnh khiến người nôn khan, đau bụng, có thể dùng mũi hít khí rồi nuốt bảy lần, đến mười, đến trăm lần, thì trong bụng được lấp đầy, trừ tà khí, bổ chính khí.

 Một: Nằm nghiêng bên hông phải, mũi hít khí, miệng thở ra nhẹ, đếm đến mười; hai tay xoa vào nhau, nóng rồi thì xoa bụng, cho khí đi xuống mà ra. Trừ bệnh đau tức ở da hai bên hông; khỏi thì thôi.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, duỗi thẳng hai tay lên trên, ngửa hai lòng bàn tay, mũi hít khí rồi nín, cố hết sức trong bảy hơi (nín giữ khí đến mức tối đa, làm bảy lần), gọi là thế "Thục vương đài". Trừ bệnh tích tụ dưới hông.

 Một: Nằm sấp, bỏ gối, dựng hai chân, mũi hít khí bốn lần, lại thở ra bằng mũi bốn lần. Nếu thở ra đến cùng thì cho một chút khí nhẹ vào lại trong mũi, đừng để mũi biết. Trừ nóng trong thân và đau lưng.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, giơ tay trái ngửa lòng bàn tay, xong, tay phải cũng làm như thế. Trừ đau hai tay và lưng, bệnh khí kết, tích tụ.

 Một: Ngồi ngay, hai tay đan vào nhau ôm gối, nín khí phồng bụng mười bốn hoặc hai mươi mốt lần, khí đầy thì thở ra, lấy khí thông suốt làm chừng. Làm mười năm thì già mà có dáng trẻ.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, nghiêng người sang trái sang phải, nhắm mắt, mũi hít khí. Trừ chứng đầu phong (đau đầu, choáng váng do phong). Cố hết sức trong bảy hơi thì thôi.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, mũi hít khí vài chục lần làm chừng. Trừ chứng ăn uống đầy no trong bụng. Nếu thấy dễ chịu thì thôi, chưa thông thì làm lại. Nếu trong bụng có hàn khí (khí lạnh) cũng làm.

 Một: Ngồi ngay, hai tay làm thế như giương cung, kéo căng mà bắn vài bốn lần. Chữa được chứng tay chân bức bối, lưng căng cứng. Mỗi ngày, hoặc tùy lúc mà làm, đều tốt.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, giơ tay trái ngửa lòng bàn tay, tay phải đỡ hông phải, mũi hít khí, cố hết sức trong bảy hơi. Trừ máu ứ, âm khí và các chứng tương tự, đều chữa được.

 Một: Ngồi ngay, duỗi lưng, giơ tay phải ngửa lòng bàn tay, tay trái đỡ hông trái, mũi hít khí, cố hết sức trong bảy hơi. Trừ chứng dạ dày lạnh, ăn không tiêu, thì khỏi.

 Một: Hai tay chống ra phía sau, ngửa đầu, tự hít hơi bằng mũi rồi nuốt vài chục lần. Trừ chứng nóng, và chỗ cơ thịt bị tổn thương hoại chết trong thân, chữa thì khỏi.

 Một: Nằm ngửa ngay ngắn, duỗi thẳng chân tay, mũi hít khí, cố hết sức trong bảy hơi, lắc chân ba mươi lần thì thôi. Trừ lạnh trong ngực và chân, tê bại khắp thân, chứng quyết nghịch (tay chân lạnh giá do khí nghịch) và ho.

 Một: Nằm ngửa, co gối, cho hai đầu gối quay vào trong đối nhau, tay lật hai bàn chân, duỗi lưng, mũi hít khí, cố hết sức trong bảy hơi. Trừ chứng tê đau, nóng đau, hai đùi không cử động được.

 Một: Ngồi bằng, hai tay ôm đầu, xoay vặn lên xuống, gọi là thế "khai hiếp" (mở hông). Thân thể nặng nề không thông suốt đều chữa khỏi.

 Một: Ngồi xổm, duỗi chân phải, hai tay ôm đầu gối trái, duỗi lưng, mũi hít khí, cố hết sức trong bảy hơi. Trừ chứng khó co duỗi, và đau, ứ, tê ở đùi khi lạy rồi đứng dậy, đều chữa được.

 Một: Ngồi xổm, duỗi chân trái, hai tay ôm đầu gối phải, duỗi lưng, mũi hít khí, cố hết sức trong bảy hơi, rồi duỗi chân trái ra ngoài. Trừ chứng khó co duỗi, và đau đùi khi lạy rồi đứng dậy. Một bản khác chép: trừ chứng phong, và mắt mờ, tai điếc.
 Một phép: nằm ngửa ngay ngắn, duỗi thẳng hai tay, nắn vào chỗ bọng đái, làm sao cho nó như túi dầu bọc viên đan (?). Phép này chữa chứng: dưới hạ bộ ẩm ướt, tiểu tiện khó ra, bụng dưới nặng nề khó chịu. Nếu trong bụng nóng, chỉ thở ra bằng miệng, hít vào bằng mũi vài chục lần thì thôi, cũng không cần nuốt khí từng chút. Nếu trong bụng không nóng, làm bảy hơi thở, nuốt hơi ấm xuống mười lần thì thôi.

 Một phép: nằm sấp, liếc mắt nhìn hai gót chân, duỗi lưng, hít khí bằng mũi, làm "tự cực thất tức" (hít vào thật sâu, nín đến hết sức rồi mới thở ra, tính là một hơi; làm như thế bảy hơi). Trừ chứng trong chân căng đau như dây cung, chuột rút, và chân mỏi đau.

 Một phép: ngồi xổm, hai tay ôm hai đầu gối, hít khí bằng mũi, nín hết sức bảy hơi thở. Trừ chứng tý ở thắt lưng (tý: chứng tê, đau, nặng nề do khí huyết bị bế tắc) và đau lưng.

 Một phép: nằm ngửa, duỗi hai đùi, hai tay, cho hai gót chân hướng vào nhau, cũng hít khí bằng mũi, nín hết sức bảy hơi thở. Trừ chứng thịt tê dại mất cảm giác và chứng đùi, chân lạnh đau.

 Một phép: nằm ngửa, duỗi hai tay, hai đùi, vai trái (?), hai gót chân, hít khí bằng mũi, nín hết sức bảy hơi thở. Trừ chứng trong dạ dày có thức ăn không tiêu, hay buồn nôn.

 Một phép: ngồi xổm, duỗi lưng, lấy hai tay kéo hai gót chân, hít khí bằng mũi, nín hết sức bảy hơi thở, mặt hướng về hai đầu gối. Trừ chứng thân mình tê bại và nôn ọe khí nghịch lên.

 Một phép: nằm ngửa, duỗi hai tay, hai chân, ngửa các ngón chân lên, hít khí bằng mũi, nín hết sức bảy hơi thở. Trừ chứng trong bụng co thắt căng như dây cung, đau như cắt.

 Một phép: nằm ngửa, lấy gót chân trái móc vào ngón cái chân phải, hít khí bằng mũi, nín hết sức bảy hơi thở. Trừ chứng quyết (tay chân lạnh giá do khí đi nghịch, nặng thì ngất). Nếu người nào chân lệch gót không móc được ngón cái, thì cứ theo phép mà làm.

 Một phép: nằm ngửa, lấy gót chân phải móc vào ngón cái chân trái, hít khí bằng mũi, nín hết sức bảy hơi thở. Trừ chứng tê bại khắp mình.

 Một phép: nếu bệnh ở bên trái, ngồi ngay ngắn duỗi lưng, đưa mắt nhìn sang phải, hít khí bằng mũi, hít đến cùng rồi thở ra, làm vài chục lần thì thôi. Nhắm mắt mà làm.

 Một phép: nếu bệnh là chứng tích tụ (khối u cục, hòn báng đọng lại trong bụng) ở dưới vùng tim, thì ngồi ngay ngắn duỗi lưng, hướng về mặt trời ngửa đầu lên, từ từ hít khí bằng mũi rồi nhân đó nuốt xuống, ba mươi lần thì thôi. Mở mắt mà làm.

 Một phép: nếu bệnh ở bên phải, ngồi ngay ngắn duỗi lưng, đưa mắt nhìn sang trái, từ từ hít khí bằng mũi rồi nuốt xuống, vài chục lần thì thôi.

 Sách "Nguyên dương kinh" nói: "Thường hít khí bằng mũi, ngậm lại mà súc trong miệng, lấy lưỡi khuấy quanh môi răng rồi nuốt xuống; một ngày đêm nuốt được nghìn lần thì rất tốt. Nên ăn uống ít, ăn nhiều thì khí đi ngược; khí ngược thì trăm mạch bế tắc; trăm mạch bế tắc thì khí không lưu thông; khí không lưu thông thì bệnh tật sinh ra."

 Sách "Thái thượng tam thi trung kinh" nói: "Con người sinh ra đều gửi hình hài trong bào thai của cha mẹ, no đủ nhờ tinh khí của ngũ cốc. Cho nên trong bụng mỗi người đều có tam thi (ba con quỷ thần trú trong thân người theo Đạo giáo, chuyên rình tội lỗi để tâu lên trời hòng hại người) và cửu trùng (chín loài sâu, giun trong thân), là cái hại lớn của con người. Chúng thường vào ngày Canh Thân (ngày tính theo can chi — lối ghép mười can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý với mười hai chi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi thành vòng sáu mươi ngày) lên tâu với Thiên Đế (vua trời), ghi lại tội lỗi người ta gây ra, tâu báo không sót mảy may, muốn xóa tên người khỏi sổ sống, giảm số tuổi thọ ghi trong sổ, khiến người chết mau.

 Người chết rồi thì hồn bay lên trời, phách chìm xuống đất (hồn: phần tinh thần nhẹ, thuộc dương; phách: phần tinh thần gắn với thể xác, thuộc âm), chỉ có tam thi rong chơi, gọi là quỷ, bốn mùa tám tiết (tám tiết lớn trong năm: lập xuân, xuân phân, lập hạ, hạ chí, lập thu, thu phân, lập đông, đông chí) mong được cúng tế. Cúng tế không chu đáo thì gây tai họa, muôn bệnh đua nhau nổi lên, hại đến tính mạng người.

 Thi trên tên là Bành Cứ, ở trong đầu người, hại phần trên, khiến người mắt mờ, tóc rụng, miệng hôi, mặt nhăn, răng rụng. Thi giữa tên là Bành Chất, ở trong bụng người, hại ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, lách, phổi, thận), khiến người hụt hơi, hay quên, ưa làm việc ác, ăn thịt giết hại sinh vật, hoặc mộng mị đảo điên rối loạn. Thi dưới tên là Bành Kiểu, ở trong chân người, khiến chỗ kín bên dưới bị quấy nhiễu, các tình dục nổi dậy hăng hái, dâm tà không tự kìm được. Các thi này hình dáng giống đứa trẻ nhỏ, hoặc giống hình ngựa, đều có lông, dài hai tấc, ở trong thân người. Khi người đã chết, chúng liền ra ngoài làm quỷ, hình dạng như lúc người còn sống, quần áo dài ngắn không khác gì. Đó là tam thi.

 Cửu trùng thì chủng loại rất nhiều. Giun đũa dài bốn, năm tấc, hoặc tám tấc; giun này xuyên qua tim thì người chết. Sâu trắng dài một tấc, sinh sôi rất nhiều, con dài đến năm tấc, quấy rối ngũ tạng, nhiều thì giết người, lại khiến người tham ăn, bứt rứt đầy trướng. Sâu phổi khiến người ho nhiều; sâu dạ dày khiến người nôn ọe, không thích ăn; sâu cách (sâu ở màng ngăn ngực bụng) khiến người nhiều nước mũi nước bọt; sâu đỏ khiến người sôi bụng, trướng hơi; sâu khương khiến người hễ cử động lao lực nặng thì sinh mụn nhọt độc, điên dại ngây dại, ung, nhọt, thư (nhọt sâu), rò, hắc lào, ghẻ, động kinh, hủi. Đủ loại gây bệnh như thế, nhưng trong thân người không phải đều có hết. Cũng có người ít, trong số ấy có mười hạng (?), mà phụ nữ là nhiều nhất. Loài sâu này hung ác, hay làm bẩn áo mới của người, rất là tai hại; người học đạo muốn điều trị trừ bỏ nó thì làm được.

 Hễ đến ngày Canh Thân và cả đêm hôm ấy, thì không ngủ mà thức canh giữ cho đến sáng; nếu thân mỏi thì nằm úp trên giường một chút, nhưng phải luôn tỉnh dậy, đừng để ngủ say, thì thi này không lên tâu với Thiên Đế được." Sách "Thái thượng luật khoa" lại nói: "Ngày Canh Thân, Bắc Đế (vị thần phương Bắc cai quản quỷ thần) mở các cửa tội, thông các vụ kiện cáo của quỷ thần, bầy ma đều tụ tập, để xét nghiệp thiện ác của muôn dân trong thiên hạ và các loài khác, tùy công tội nhiều ít mà thưởng công phạt lỗi, không sót mảy may."

 Kinh nói: thức canh ngày Canh Thân ba lần thì tam thi kinh sợ; thức canh bảy lần thì tam thi dứt hẳn. Bấy giờ tinh thần yên định, thân thể còn mãi, năm vị thần của ngũ tạng yên tĩnh, không còn quấy nhiễu; không mê không lầm, không loạn không dâm, giận dữ lắng yên, thần linh chân chính hộ vệ giúp đỡ, sống lâu cùng trời đất. Mỗi đêm khi nằm, khấu xỉ (gõ hai hàm răng vào nhau) hai mươi mốt lần, lấy tay trái xoa lên vùng tim, gọi tên tam thi, khiến chúng không dám làm hại.

 Phép bí mật dùng bùa diệt tam thi (bùa đều viết bằng mực son).

 Sách "Thái thượng" nói: "Tam thi cửu trùng gây ra được muôn bệnh; người bệnh đêm mơ thấy đánh nhau, đều là do loài sâu này. Có thể dùng tấm gỗ đào làm bùa, viết ba đạo chôn dưới ngưỡng cửa thì dứt. Mỗi ngày Canh Thân viết bùa mà đeo, ngày Canh Tý thì nuốt bùa, tam thi tự bỏ đi. Thường vào sáu ngày Canh (sáu ngày mang can Canh trong vòng sáu mươi ngày) viết họ tên mình đặt vào sổ bản mệnh (sổ ghi mệnh gốc của người), thì tam thi không dám gây hại."

 Mẫu bùa như sau.

 (Xem hình.)

 Phép viết bùa: phải nhắm mắt tồn tưởng (dùng tâm hình dung rõ ràng một cảnh tượng, phép tu của Đạo gia) ánh sáng vàng từ giữa không trung, tròn rực như lửa, lấy về thổi vào ngòi bút; viết bùa như thế thì không gì không linh nghiệm.

 Bùa này tiêu trừ chín loài sâu, nên uống vào sáu ngày Canh: viết bằng son trên giấy trắng hoặc giấy tre rồi uống. Mỗi ngày Canh đều làm như thế, riêng ngày Canh Thân thì viết không hạn bao nhiêu. Từ sáng sớm ngày Canh Thân uống xong thì thôi, đến ngày Canh Ngọ kế tiếp lại uống một đạo; gặp sáu ngày Canh đừng bỏ lỡ, thì sâu đều không xuyên vào ngũ tạng được, thân người không bệnh. Câu chú sắc bùa rằng: "Mặt trời mọc phương Đông, rực rỡ đường hoàng, kẻ này (đọc tên mình) uống bùa thần, bùa giữ bốn phương. Bùa thần vào bụng, đổi dạ dày, rửa sạch ruột, trăm bệnh khỏi hết, xương cốt thân thể mạnh khỏe. Nghìn quỷ vạn tà, không đứa nào dám chống; biết bùa là thần, biết đạo là chân. Ta uống bùa này, chín sâu lìa thân, thu bắt muôn độc, được lên làm chân nhân (người tu đắc đạo, thành tiên)."

 Bí quyết đưa Tam bảo (ba báu) trở về thân.

 Sách "Nhị châu động vi" nói: "Hơi thở ra là trời đất trộm khí nguyên dương (khí dương gốc, sinh lực bẩm sinh) của ta. Hơi thở vào là ta trộm khí của trời đất. Nếu biết như chân nhân lặn xuống vực sâu (ý nói thu tâm thần lắng sâu vào bên trong), tâm và hơi thở nương nhau mà trở về gốc, thì mỗi hơi thở đều trộm được khí trời đất."

 Ngụy Bá Dương (đạo sĩ đời Hán, tác giả sách luyện đan "Chu dịch tham đồng khế") nói: "Tai, mắt, miệng là ba báu, hãy đóng kín, chớ để thông ra ngoài." Ba thứ này sao lại gọi là ba báu, trịnh trọng đến thế? Bởi tai là cửa của tinh, mắt là cửa của thần, miệng là cửa của khí (tinh, khí, thần: ba thứ quý gốc của sự sống theo Đạo gia — tinh là chất tinh túy nuôi thân, khí là sinh lực, thần là tinh thần). Nếu tai chạy theo âm thanh thì tinh theo tiếng mà hao, không bền; mắt buông theo sắc đẹp thì thần theo sắc mà tán, không ngưng; miệng nói năng thì khí theo lời mà đi, không tụ; như thế làm sao kết thành một khối làm nền đan (nền móng của nội đan — phép luyện tinh, khí, thần trong thân thành "thuốc trường sinh")? Quan trọng như vậy, há không gọi là ba báu sao? Người tu dưỡng sự sống mà không ở chỗ then chốt của ba báu này thu giữ vào bên trong, thì chẳng có chỗ nào đúng cả.

 Người đời nay tinh thì chảy xuống dưới, khí thì tán lên trên, thủy và hỏa (thủy chỉ thận và tinh, hỏa chỉ tim và khí) mỗi bên quay lưng với nhau, không ngưng kết được, đều là do cái tâm này gây ra. Nếu tâm không sinh ý niệm ham muốn, tinh này ắt không chảy xuống; không sinh ý niệm giận dữ, khí này ắt không bốc lên. Một ý niệm cũng không sinh, muôn mối lo nghĩ lắng sạch, thì thủy hỏa tự nhiên giao hợp. Bản lai diện mục (bộ mặt vốn có, tức bản tính gốc của con người) tuy không có ý niệm lo nghĩ, nhưng luôn linh động trong lặng. Nếu cứ một mực trống rỗng yên tĩnh mãi, thì cái linh ấy tan tác, gọi là ngoan không (cái trống rỗng trơ lì, vô tri), cũng gọi là si; si nghĩa là không linh. Cho nên nhà Phật có ba điều răn: tham, sân, si. Tham tức là ham muốn, sân tức là giận dữ. Ham muốn và giận dữ là gốc rễ khiến thủy hỏa không giao hợp. Không tham, không sân thì được định (tâm yên lặng không dao động); không si thì được tuệ (trí sáng suốt). Tuệ để bồi đắp định, định để nuôi dưỡng tuệ, đến khi định và tuệ quên nhau (hòa làm một, không còn phân biệt) thì đạo thành.

 Phép uống ngũ nha (năm "mầm" khí sinh của năm phương, ứng với năm màu, theo Đạo gia).

 Phàm phục khí (phép hít nuốt khí trời để dưỡng thân, thay hoặc bớt ăn), đều nên trước làm phép ngũ nha để thông ngũ tạng, sau đó theo phép thường thì mới tốt.

 Phương Đông màu xanh, đi vào thông với gan, mở khiếu (lỗ thông ra bên ngoài) ở mắt, trên hình thể là mạch.

 Phương Nam màu đỏ, đi vào thông với tim, mở khiếu ở lưỡi, trên hình thể là máu.

 Trung ương màu vàng, đi vào thông với lách, mở khiếu ở miệng, trên hình thể là thịt.

 Phương Tây màu trắng, đi vào thông với phổi, mở khiếu ở mũi, trên hình thể là da.

 Phương Bắc màu đen, đi vào thông với thận, mở khiếu ở tai, trên hình thể là xương.

 Phổi là cái lọng che của ngũ tạng, đứng hàng thứ nhất; phổi ở trên tim, đối với ngực, có sáu lá, màu như lụa trắng ánh hồng. Mạch phổi xuất ra ở huyệt Thiếu Thương (huyệt: điểm trên thân thể dùng để châm cứu, xoa bóp). (Ở đầu ngón cái tay trái, phía trong, cách móng chừng hai phân, chỗ lõm.)

 Tim ở dưới phổi, trên gan, đối với chỗ dưới Cưu Vĩ (mỏm xương cuối xương ức) một tấc, màu như lụa trắng ánh đỏ thẫm. Mạch tim xuất ra ở huyệt Trung Xung. (Ở đầu ngón giữa tay trái, cách móng chừng hai phân, chỗ lõm.)

 Gan ở dưới tim, hơi lùi về phía sau, bên phải bốn lá, bên trái ba lá, màu như lụa trắng ánh xanh tím. Mạch gan xuất ra ở huyệt Đại Đôn. (Ở đầu ngón cái chân trái, chỗ giữa đám ba sợi lông.)

 Lách che ngay phía trên rốn, gần phía trước, nằm ngang phủ lên dạ dày, màu như lụa trắng ánh vàng. Mạch lách xuất ra ở huyệt Ẩn Bạch. (Ở cạnh đầu ngón cái chân trái, cách góc móng chừng bề ngang lá hẹ.)

 Thận trái, thận phải, phía trước đối với rốn, áp sát vào xương sống vùng thắt lưng, màu như lụa trắng ánh tím. Bên trái là thận chính, để phối với ngũ tạng. Bên phải là mệnh môn (cửa của sự sống), đàn ông dùng để chứa tinh, đàn bà dùng để giữ bào thai. Mạch thận xuất ra ở huyệt Dũng Tuyền. (Ở chỗ lõm giữa lòng bàn chân trái.)

 Phàm uống khí ngũ nha, đều nên tưởng khí đi vào đúng tạng của nó, khiến dịch của tạng ấy thông suốt, mỗi khí theo tạng mình chủ quản. Như thế vừa có thể lưu chuyển khắp thân thể, vừa có thể chữa bệnh. Uống mầm khí xanh thì tưởng khí vào trong gan, thấy khí xanh lan tỏa mịt mờ, dịch xanh hòa quyện rõ ràng. Hồi lâu, mới thấy khí ở huyệt Đại Đôn nơi chân theo đùi đi lên, hội vào trong mạch, tỏa ra các mạch, trên thông với tự nhiên. Kế đến uống khí các phương khác, vẫn nên sau giờ Sửu (khoảng 1–3 giờ sáng) tắm rửa súc miệng, đội mũ mặc áo, vào phòng riêng đốt hương, ngồi hướng về phương ấy, lắng lo nghĩ, tĩnh lòng, chuyên chú tưởng niệm mà làm. Bốn phương đều theo cách uống như thế.

 Phép dưỡng khí ngũ tạng theo ngũ hành (năm yếu tố mộc, hỏa, thổ, kim, thủy, sinh và khắc lẫn nhau; ứng với gan, tim, lách, phổi, thận).

 Mùa xuân, vào sáu ngày Bính, lúc giờ Tỵ (9–11 giờ sáng), ăn khí một trăm hai mươi lần, để giúp tim, khiến tim thắng phổi, đừng để phổi thắng gan; đó là ý nghĩa của việc dưỡng gan.

 Mùa hạ, vào sáu ngày Mậu, lúc giờ Mùi (13–15 giờ), ăn khí một trăm hai mươi lần, để giúp lách thắng thận, không làm hại tim.

 Quý nguyệt (tháng cuối của mỗi mùa: tháng ba, sáu, chín, mười hai âm lịch), vào sáu ngày Canh, lúc giờ Thân (15–17 giờ), ăn khí một trăm hai mươi lần, để giúp phổi, khiến phổi thắng gan, không làm hại lách.

 Mùa thu, vào sáu ngày Nhâm, lúc giờ Hợi (21–23 giờ), ăn khí một trăm hai mươi lần, để giúp thận, khiến thận thắng tim, không làm hại phổi.

 Mùa đông, vào sáu ngày Giáp, lúc giờ Dần (3–5 giờ sáng), ăn khí một trăm hai mươi lần, để giúp gan, khiến gan thắng lách, không làm hại thận.

 Phép này là cốt yếu của việc ăn khí theo ngũ hành; mỗi mùa có chín lần, tổng cộng một nghìn không trăm tám mươi lần. Ăn khí để dưỡng từng tạng, hết vòng lại bắt đầu, không khắc hại nhau; hãy chuyên tâm mà làm.

 Thuyết về ba chỗ ngăn khi phục khí.

 Phàm trong bụng người có ba chỗ ngăn. Một là chỗ ngăn ở tim: người mới học phục khí thấy dưới tim, trong dạ dày khí đầy, đó là chỗ ngăn thứ nhất. Chỉ cần ăn ít, chỉ nuốt khí và tồn tưởng, cho khí đầy qua cửa ải mà xuống, tự sẽ thông. Hai là chỗ ngăn dưới sinh tạng (?): cũng nên theo phép trên mà giảm ăn, hoặc ngậm cắn chút ít cam thảo và quế để thông. Ba là chỗ ngăn ở hạ đan điền (vùng bụng dưới rốn, nơi tích chứa tinh khí theo Đạo gia): phải giữ chí bền, theo phép trên để thông, hoặc uống một hai trăm hạt thục tiêu (hạt tiêu đất Thục, tức Tứ Xuyên), tự nhiên khí lưu thông khắp thân. Nuốt khí phải nuốt khan, không được lẫn nước bọt, cũng phải nuốt theo lúc thở ra. Nếu nuốt theo lúc hít vào, sợ phong (khí độc từ ngoài gây bệnh) lọt vào, phải hết sức lưu tâm.

 Phàm nuốt khí, phải nuốt sâu trong cổ họng, không được nông; nông thì sinh ho.

 Phàm khi mới phục khí, khí chưa vững, trong bụng sinh tiêu chảy; đừng để như vậy, hãy dùng ý vận khí cho tan, hoặc dùng thuốc, đồ ăn mà chữa.

 Phàm phục khí mà được rốn và đan điền thường đầy đủ, thì dù la gọi, đọc sách, suốt ngày nói chuyện với người, khí lực vẫn không thiếu, ra vào đi lại không mỏi mệt.

 Người phục khí không được làm quá sức; quá sức thì tổn khí. Nhưng vẫn phải thường đi bộ, để khí đi xuống.

 Người phục khí, nước tiểu vàng đỏ cũng không hại gì; làm lâu ngày tự nhiên trở lại như thường.

 Phàm người uống rượu ăn thịt, nhất thời tuy khỏe mạnh, nhưng trăm bệnh dễ sinh; gặp chướng lệ (khí độc ẩm thấp vùng rừng núi gây sốt rét, dịch bệnh) và cổ độc (chất độc từ sâu bọ nuôi để hại người) là bị hại ngay. Nếu uống nguyên khí (khí gốc của trời đất và thân người), làm lâu ngày, thì các thứ độc không hại được, mọi dịch bệnh không lây được. Nếu kiên trì được, tự sẽ biết cái hay của nó.

 Phép uống khí mặt trời.

 Sáng sớm đợi lúc mặt trời vừa mọc, liền quay mặt về phía mặt trời, ngồi hay đứng tùy ý, gõ răng chín lượt, trong lòng gọi tên hồn mặt trời: Châu Cảnh, Chiếu Thao, Lục Ánh, Hồi Hà, Xích Đồng, Huyền Viêm, Tiêu Tượng. Rồi nhắm mắt, ác cố (nắm chặt tay, ngón cái gập vào trong lòng bàn tay để giữ khí), tưởng ráng mây năm màu trong mặt trời đều đến tiếp vào thân, dưới tới hai chân, trên tới đỉnh đầu. Lại tưởng trong ánh ráng có khí tím, như con ngươi mắt, chồng lên nhau mấy chục lớp, cùng năm màu kéo đến, vào miệng thì nuốt, nuốt khí bốn mươi lăm lần. Lại nuốt nước bọt chín lần, gõ răng chín lượt. Khẽ khấn rằng: "Khí đan từ lò đỏ, trời tròn nuôi tinh; cứng nhận lấy mềm, lửa nước là tinh anh của âm. Ánh gốc của mặt trời, hiệu là Đại Minh; chín dương cùng hóa, hai khói cùng sinh. Ngưng hồn hòa phách, là tinh của năm khí; ở giữa sinh ra Ngũ Đế (năm vị đế thần của năm phương), cưỡi ánh sáng điều khiển thân hình. Lấy hư không mà dò cõi bay, nhặt lấy gốc rễ mà được đầy đủ. Đầu đội khăn lọng rồng, khoác áo đỏ đeo dải xanh; cầm cương chim quạ (quạ ba chân, tượng trưng mặt trời) lướt cõi huyền, ráng chiếu cõi Thượng Thanh (một trong ba cõi trời cao nhất của Đạo giáo). Được ban sách thẻ ngọc, gác vàng khắc tên; ăn uống hoa sáng ban mai, cùng chân nhân hợp linh; bay làm tiên nơi Thái Vi (cung trời), lên tới sân tía của trời." Lạy hai lạy thì thôi.

 Phép uống tinh mặt trăng.

 Đợi lúc trăng vừa mọc, quay mặt về phía trăng, ngồi hay đứng tùy ý, gõ răng mười lượt, trong lòng gọi tên phách mặt trăng: Noãn Tiêu, Phân Diễm, Ế Liêu, Uyển Hư, Linh Lan, Úc Hoa, Kết Kiều, Thuần Kim, Thanh Oánh, Quýnh Dung, Đài Tiêu. Rồi nhắm mắt, nắm chặt tay, tưởng tinh khí năm màu trong mặt trăng đều đến tiếp vào thân, dưới tới hai chân, trên tới đỉnh đầu. Lại tưởng trong ánh tinh có khí vàng, như con ngươi mắt, chồng lên nhau mấy chục lớp, cùng năm màu kéo đến, vào miệng thì nuốt, nuốt khí năm mươi lần. Lại nuốt nước bọt mười lần, gõ răng mười lượt. Khẽ khấn rằng: "Ánh sáng vàng, xanh, huyền, khí thượng của nguyên âm; tỏa ra gió lạnh mịt mùng, linh khí thong thả thu vào dạ dày (?). Sóng linh, ngọn lan, gột rửa đồ chứa lặng trong; tinh trăng cảnh đêm, quan huyền cao quý. Năm vị phu nhân, mỗi vị giữ ngôi mẹ; xích tử (đứa trẻ đỏ, chỉ thần gốc trong thân) bay vào, anh nhi (trẻ thơ) nối gót mà đến. Xoay vòng âm ba lần hợp, ánh huyền tỏa muôn phương; hòa hồn chế phách, năm thai lưu thông. Cưỡi ráng bay tinh, rong chơi hư không ở phương Đông; đầu kết mây linh, hoa sáng vẫy gió. Bên trái đeo bùa rồng, bên phải thắt ấn hổ; áo choàng đỏ lông phượng, ngọc đeo, hoa tai vàng; cây cao kết bờ, hiệu là Mộc Vương (?). Cóc thần giữ gốc, có lúc khuyết có lúc đầy; tinh sáng chiếu vào trong, nước huyền phun thành cầu (?). Được ban sách thẻ ngọc, khắc tên nơi phòng linh; ăn uống hoa trăng, cùng chân nhân hòa đồng; bay làm tiên nơi Tử Vi (cung trời), lên chầu Thái Hoàng." Lạy hai lạy. (Nếu trời âm u, có thể tồn tưởng trong phòng ngủ. Ở chốn núi rừng thì sớm tối thường làm.)

 Phép giữ ba hồn (theo Đạo giáo, người có ba hồn).

 Đêm hôm ấy khi nằm, bỏ gối, ngửa mặt duỗi chân, bắt chéo hai tay đặt trên vùng tim, nhắm mắt, nín thở ba hơi, gõ răng ba lượt. Tưởng trong tim có khí đỏ như quả trứng gà, từ trong ngửa lên, ra khỏi mắt, ra ngoài xoay lại trùm lớn khắp mình, thân thật biến thành lửa, đốt khắp quanh mình, trong ngoài thông suốt như một. Thấy trong thân hơi nóng thì gõ răng ba lượt. Gọi ba vị thần Sảng Linh, Thai Quang, U Tinh mau ở lại. Nhân đó khẽ khấn: "Cung huyền Thái Vi, Trung Hoàng Thủy Thanh; luyện ba hồn ở trong, Thai Quang được yên lành. Nhà ngọc thần báu, cùng ta sinh ra; không được động bậy, kẻ coi giữ là Thái Linh. Nếu muốn bay đi, chỉ được đến cõi Thái Cực Thượng Thanh; nếu có đói khát, chỉ được uống nước Hồi (?), tinh ngọc."

 Phép chế ngự bảy phách (theo Đạo giáo, người có bảy phách).

 Đêm hôm ấy khi nằm, ngửa mặt duỗi chân, hai bàn tay che hai tai (nên để đầu ngón tay giao nhau ở sau gáy), nhắm mắt, nín thở bảy lần, gõ răng bảy lượt (gõ trên dưới mấy lần là một lượt). Tưởng ở đầu mũi có khí trắng như hạt đậu nhỏ, chốc lát lớn dần, trùm thân chín lớp, bỗng lại mỗi lớp biến thành thú trời. (Hai con rồng xanh ở trong hai mắt, hai con hổ trắng ở trong hai lỗ mũi, đầu đều hướng ra ngoài. Chim sẻ đỏ ở trên tim, hướng về miệng người. Rùa xanh ở dưới chân trái, rắn thiêng ở dưới chân phải, đầu cũng hướng lên. Ngọc nữ mặc áo gấm đen, hai tay mỗi tay cầm ánh lửa chặn trước cửa tai.) Làm như thế hồi lâu, nuốt nước bọt bảy lần, gõ răng bảy lượt. Gọi: Thi Cẩu, Phục Thỉ, Tước Âm, Thôn Tặc, Phi Độc, Trừ Uế, Xú Phế. Lại khẽ khấn (từ Thi Cẩu trở xuống là tên bảy vị thần phách): "Khí trắng chín vòng, chế phách đuổi gian; thú trời giữ cửa, gái đẹp giữ then. Luyện phách cho hòa mềm, cùng ta yên ổn; không được động bậy, hãy xem xét nguồn gốc thân hình. Nếu ngươi đói khát, cho uống tinh vàng mặt trăng, tinh đỏ mặt trời."

 Khi trai giới mà thấy vật chẳng lành.

 Phàm khi trai giới (giữ mình thanh tịnh, kiêng cữ để tu hành hoặc làm lễ) vào phòng mà thấy vật chẳng lành, thường niệm chú Bắc Đế, quay mặt về hướng nam gõ răng ba cái. Chú rằng: "Hai tượng (trời đất, âm dương) xoay nghiêng, tinh của Huyền Nhất; bảy linh hộ mệnh, lên đến Tam Thanh (ba cõi trời cao nhất của Đạo giáo). Hai vị Hoàng xua đuổi, quân lính rực rỡ bày hàng; ba mươi vạn người, hầu vệ dinh thần; trăm vạn thú lớn, uy nhiếp nghìn loài tinh quái; vung kiếm đuổi tà, chém quật ma linh. Thần Bá đã chú, nghìn yêu tan hình." Xong, lại gõ răng ba mươi sáu lượt.

 Phép chữa bệnh gấp.

 Phàm người đã được truyền phép Tam Ngũ (một pháp lục của Đạo giáo trao cho người nhập đạo) (?), cốt ở chỗ ghi nhớ tên thật của ba cõi trời và tên thật của ba vị thầy; khi gặp tai họa gấp, bệnh khốn đốn, thì gọi lớn tên ba cõi trời, thầm gọi tên ba vị thầy, tai bệnh liền tiêu hết.

 Tên thật của trời Thượng Thanh Vi Thiên: Phòng Trung.

 Tên thật của trời Trung Vũ Dư Thiên: Nguyên.

 Tên thật của trời Hạ Đại Xích Thiên: Đức Khâu.

 (Trên đây là tên thật của ba cõi trời.)

 Tên thật của vị Tả Thiên Thượng: (một ký hiệu gồm ba chữ "thiên" xếp thành hình tam giác; đó không phải một chữ thật mà là ký hiệu biểu ý), tức là chữ "thiên" (trời).

 Tên thật của vị Hữu Huyền Lão: (một ký hiệu gồm ba chữ "nhân" xếp thành hình tam giác; người biên tập lưu ý đây là ký hiệu biểu ý, không phải dạng viết giản thể của chữ "chúng" ngày nay), tức là chữ "nhân" (người).

 Tên thật của vị Trung ương Thái Thượng: (một ký hiệu gồm ba chữ "địa" xếp như trên), tức là chữ "địa" (đất).

 (Trên đây là tên ba vị thầy.)

 Phép quặt lưỡi chặn cổ họng.

 Phàm người thủ nhất (phép tu giữ tâm chuyên nhất, giữ thần không tán ra ngoài), các vị thần trong thân thường được yên. Nếu trong thân không yên, nên quặt lưỡi chặn cổ họng, súc "nước suối ngọt" (tức nước bọt) cho đầy miệng, rồi nuốt xuống. Lại như trước nuốt nước bọt không kể số lần, thấy yên mới thôi. Thôi rồi mà chưa yên thì làm lại. Trong chốc lát, cái bệnh bứt rứt không yên liền tan biến, tự nhiên khỏi. Có hiệu quả ngay tức khắc.

 Ngày chế ngự tam thi.

 Phàm ngày Giáp Dần và ngày Canh Thân là ngày quỷ tam thi tranh giành tinh thần người, không được ngủ, ăn chung phòng với vợ (chồng), nên thận trọng. Ngày Giáp Dần có thể cắt móng tay, ngày Giáp Ngọ có thể cắt móng chân; đó là chỗ tam thi rong chơi, nên cắt bỏ đi để chế ngự thi phách.

 Phép khấn khi nằm ngủ trong phòng.

 Phàm người nằm, giường nên kê cao, thì khí đất không tới, hơi thổi của quỷ không phạm được. Khí quỷ xâm phạm người thường nhân theo khí đất mà ngược lên. Phòng ốc người nằm nên sạch sẽ tươm tất; tươm tất thì nhận được linh khí, không sạch thì nhận khí cũ (khí ô trọc tích đọng lâu ngày). Khí cũ làm rối nhà cửa người, thì việc làm không thành, chỗ nương tựa không đứng vững. Một thân người cũng vậy, nên thường tắm gội sạch sẽ.

 Sách "Hoàng tố tứ thập tứ phương kinh" nói: "Đêm ngủ, khi sắp nhắm mắt, lấy tay xoa vùng tim ba lần, nhắm mắt khẽ chú rằng: 'Thái Linh Cửu Cung (chín cung trong đầu, nơi các thần trú ngụ theo Đạo giáo), Thái Ất (vị thần tối cao) giữ phòng; trăm thần vào đúng vị, hồn phách hòa đồng; sống lâu không chết, chặn diệt tà hung.' Chú xong thì ngủ. Đây gọi là phép ẩn chú Cửu Cung để yên hồn khi ngủ. Thường làm được thì khiến hồn phách yên ổn, mãi được tốt lành."

 Câu chú khi ù tai.

 Thần tai là Kiều Nữ nói: ù tai là do sứ giả bên ngoài đi vào, như tiếng chuông để báo lên Cửu Cung. Người bị ù tai thường che tai mà chú rằng: "Xích Tử ở trong cung, Cửu Chân ở trong phòng; lắng nghe mệnh thần, cũng xét điều chẳng lành. Thái Ất tuôn lửa, diệt hết muôn hung."

 Bí quyết bùa thật hợp khí chữa bệnh.

 Ấn Đẩu (thủ ấn của sao Bắc Đẩu): "Ác, hấp, hồng". Tên húy Đẩu: "Si" (cùng các chữ bùa ghép bộ "quỷ" với chữ "chỉ", chữ "hỏa", chữ "tôn", chữ "thắng"). Hút khí phương Nam vào ngòi bút; bệnh ở ngoài thì viết từ trong ra, bệnh ở trong thì viết từ ngoài vào. Hút khí của người bệnh, gác bút, rồi thổi đi.

 (Xem hình.)

 "Trong thân có ba báu: tinh, khí, thần; người luyện được thì có thể sống lâu. Chín khiếu (chín lỗ trên thân: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, hậu môn, lỗ tiểu) giữ chặt thì thần về trong bụng; nguyên thần (thần gốc) một lần cất mình lên Côn Lôn (chỉ đỉnh đầu). Muốn biết chỗ trở về gốc và hợp lại, lúc mới bắt tay vào làm phải định ý. Lấy khí của ta hợp với khí của người, bệnh ta khỏi thì bệnh người cũng khỏi."

 Phép uống ánh sáng mặt trời, mặt trăng.

 Phàm tưởng trong tim có hình mặt trời, lớn bằng đồng tiền, ở giữa tim, màu đỏ có tia sáng, từ tim đi lên ra cổ họng, đến giữa hàm răng thì không ra nữa, quay lại trở về trong dạ dày. Làm như thế hồi lâu, khép hờ mắt, tưởng thấy trong tim, trong dạ dày rõ ràng, rồi thở ra; xong, nuốt nước bọt ba mươi chín lần thì thôi. Một ngày làm ba lần: lúc mặt trời mọc, lúc bữa ăn sáng, lúc giữa trưa. Làm một năm thì trừ bệnh, năm năm thì thân có ánh sáng, mười tám năm thì đắc đạo, đi giữa trưa không có bóng, tránh được khí của trăm tà nghìn tai. Thường tưởng mặt trời ở trong tim, mặt trăng ở trong nê hoàn (tên Đạo gia gọi bộ não, vùng đỉnh đầu); ban ngày uống mặt trời, ban đêm uống mặt trăng.

 Phép uống mặt trăng: tưởng tia sáng mặt trăng màu trắng, từ trong não đi xuống vào cổ họng, tia cũng đến răng thì nuốt vào dạ dày. Có thuyết nói: thường tưởng mặt trăng, từ mồng một đến trước ngày rằm thì uống, sau ngày rằm thì không uống. Vì khi ấy trăng giảm ánh sáng, tổn khí trời, nên phải dừng.

 Lời khấn khi mơ dữ, mơ lành.

 Thái Tố Chân Nhân dạy người mới học phép trừ ác mộng: người hay gặp ác mộng là do một là phách làm yêu, hai là tâm bị thử thách, ba là tam thi làm giặc; đây là phương pháp trấn áp tiêu trừ. Khi tỉnh mộng, lấy tay trái bấm vào nhân trung (rãnh giữa mũi và môi trên) mười bốn lần, gõ răng mười bốn lượt, khẽ khấn: "Đại Động chân huyền, luyện mãi ba hồn; hồn thứ nhất mau giữ bảy phách, hồn thứ hai mau giữ nê hoàn, hồn thứ ba nghe tim điều khiển, mau tâu lên Thái Tố Tam Nguyên Quân. Vừa rồi gặp giấc mộng chẳng lành, là bảy phách cùng thi rong chơi đến hùa với nguồn tà. Kíp gọi Đào Khang giữ mệnh, lên tâu Đế Quân; Ngũ Lão, Cửu Chân mỗi vị giữ cửa thân, cửa khuyết vàng; thần sư cùng tướng quân cửa tía cầm búa nắm chuông, tiêu diệt tinh ác. Đổi dữ thành lành, sống chết không dính dáng." Khấn xong, nếu lại nằm ngủ, ắt được điềm lành, còn khí gây ác mộng thì bị nhốt dưới tam quan (ba cửa ải trong thân).

 Bí quyết làm sáng tai mắt.

 Sách "Chân cáo" nói: "Cầu đạo cốt trước hết phải làm cho mắt sáng tai thính, vì đó là chủ của mọi việc. Vả lại, tai mắt là bậc thang để tìm chân lý, là cửa ngõ để thâu nhận linh khí; được hay mất đều ở đó, mà nên sự phân biệt giữa còn và mất." Nay chép kinh ra chỉ cho, đây là phép có thể đem ra dùng. Hằng ngày lấy tay ấn vào lỗ nhỏ sau đuôi lông mày hai mươi bảy lần, lại lấy lòng bàn tay và ngón tay xoa trên gò má quanh hai mắt, lấy tay xoay tai, làm ba mươi lần, chỉ cần làm nhiều, không kể giờ giấc. Xong, liền lấy tay vuốt ngược lên trán hai mươi bảy lần, bắt đầu từ giữa hai lông mày, vào tới chân tóc, đồng thời phải nuốt nước bọt, nhiều ít không kể. Thường làm như thế, tai mắt trong sáng, hai năm có thể viết chữ ban đêm. Lỗ nhỏ sau lông mày là phủ Lục Hợp của Thượng Nguyên, hóa sinh ánh mắt, hòa sáng tinh quang, chiếu mãi thấu con ngươi, giữ gìn và luyện thần của mắt; đó là phép cao của chân nhân lúc ngồi lúc dậy.

 Bí quyết tưởng mặt trời, mặt trăng.

 Khẩu quyết của Thanh Ngưu đạo sĩ: "Tối nằm, tưởng mặt trời ở trên trán, mặt trăng ở dưới rốn; trên thì tránh được nghìn quỷ vạn tà, khiến ngọc đồng ngọc nữ (tiên đồng tiên nữ) giáng xuống, muôn họa nép mình chạy trốn." Rất bí mật và linh nghiệm.

 Điều kiêng khi dùng thuốc linh.

 Nữ tiên là vợ của Trình Vĩ nói: "Dùng thuốc linh thì chớ ăn đồ có máu, vì sẽ khiến tam thi không đi được. Thịt khô thì được." Sách "Phượng Cương quyết" nói: "Đạo sĩ có bệnh thì nội thị (nhắm mắt nhìn vào trong thân) vào tim, khiến sinh lửa đốt thân và chỗ bệnh; tưởng phải tinh tường như thấp thoáng thấy thật, bệnh liền khỏi. Phàm chỗ đau thì tăng lửa lên, ắt linh nghiệm." (Dùng lửa của ý mà công vào.)

 Phép tưởng Tam Thai để trừ điều dữ (Tam Thai: ba cặp sao nằm dưới chòm Bắc Đẩu).

 Thượng Thai (Hư Tinh); Trung Thai (Lục Thuần, cũng viết Lục Đình); Hạ Thai (Khúc Sinh).

 Trên đây là tên húy kín của Tam Thai; ai biết thì mọi điều dữ đều trừ, mọi điều lành đều đến.

 Phàm ngồi ngay ngắn trong phòng yên tĩnh, tưởng Tam Thai che trên đầu, kế đó tưởng khí của hai thận từ trong ngực đi ra nối liền với Tam Thai. Tưởng lâu xong, gõ răng mười bốn lượt, hai lỗ mũi khẽ hít khí vào, ngậm miệng, khi đầy thì nuốt. Nuốt xong thì khấn: "Tiết Vinh, Tiết Vinh, xin được sống lâu; Thái Huyền Tam Thai, thường che thân ta. Ra vào đi lại, muôn thần dìu giữ; bước theo năm năm, xương tiên tự thành; bước theo bảy năm, khiến thuốc đều tinh; bước theo mười năm, lên đến sân trời."

 Những ngày bước theo Tam Thai.

 Mồng ba tháng Giêng, mồng hai tháng Hai, mồng năm tháng Năm, mồng chín tháng Chín, hai mươi sáu tháng Mười.

 Câu chú trấn áp ác mộng.

 Nếu người mộng mị không thật, đó là phách hùa với trăm khí để dò xét tâm mình, muốn rình lúc thần của ta sơ hở mà ẩn phục. Mỗi khi gặp mộng dữ, chỉ cần quay về hướng bắc tâu với Thái Thượng Đại Đạo Quân, kể rõ tình trạng, không quá bốn năm lần thì tự tiêu dứt.

 "Thanh Đồng Quân khẩu quyết" nói: "Đêm gặp ác mộng không tốt, tỉnh dậy liền trở gối mà chú: 'Ngọc nữ Thái Linh, hầu chân thần, giữ hồn; kim đồng Lục Cung, đến giữ cửa ngọc. Hóa dữ thành lành, dâng sớ lên Tam Nguyên; khiến ta sống lâu, cưỡi ánh sáng, cưỡi mây.' Xong, nuốt nước bọt bảy lần, gõ răng bảy lượt rồi ngủ lại. Làm như thế bốn năm lần thì cũng tự dứt hết." Câu chú này cũng đổi ác mộng thành điềm lành.

 Phép khi đi đường sợ hãi.

 Phàm đi lại mà sợ hãi, thường "đánh chuông trời" (tức gõ răng) bên trái ba mươi sáu lượt, trước nín thở, rồi thở hắt ra phía trái, quát "sất sất" năm lần. Thường làm thì tránh được tinh tà, vật dữ và khí chẳng lành. Thường đêm ngủ, lúc sắp ngủ, lấy tay xoa vùng tim, gõ răng ba lượt, nhắm mắt khẽ chú: "Thái Linh Cửu Cung, Thái Nhất giữ phòng; trăm thần vào đúng vị, hồn phách hòa đồng. Sống lâu không chết, chặn diệt tà hung." Chú xong thì ngủ. Đây gọi là phép ẩn chú Cửu Cung để yên hồn khi ngủ; thường làm được thì khiến hồn phách yên ổn, mãi giữ được tốt lành.

 Phép nhanh để thức canh ngày Canh Thân.

 Tưởng trong đầu có Thái Thượng Lão Quân Nê Hoàn Chân Nhân, đội mũ Viễn Du, mặc áo bào đen, ngồi trong màn Minh Quang, nhìn xuống miệng, mắt, tai, mũi, gột rửa khí cho trong sạch, gọi là Thượng Nhất, giữ hồn của phần trên. Trong tim có Thái Thượng Đế Giáng Cung Chân Nhân (Giáng Cung: cung đỏ, chỉ tim), đội mũ Cửu Dương, mặc áo bào Đan Nam Dật Cảnh, ngồi trong màn Chu Lăng, nhìn xuống tình trạng tứ chi, khiến gan, lách, mật, thận đều trong sạch như ngọc năm màu, gọi là Trung Nhất, giữ tinh tà ở tứ chi. Tưởng trong rốn có Thái Hoàng Lão Quân và Hoàng Chân Nhân, hai vị đội mũ Thập Linh, mặc áo bào lụa vàng, ngồi trong màn bông vàng, nhìn xuống các lỗ khiếu của lách và ruột, khiến đều rõ ràng như lụa trắng, gọi là Hạ Nhất, giữ ruột và dạ dày, chế ngự xương cốt và phách. Như thế thì tam thi không có cách nào động đậy được.

 Bí quyết trừ tam thi, luyện bảy phách của Thái Thượng Chân Nhân.

 Vào ngày Ất Mão mùa xuân, ngày Bính Ngọ mùa hạ, ngày Canh Thân mùa thu, ngày Nhâm Tý mùa đông, lúc nhắm mắt đi ngủ, trước hết giã chu sa, hùng hoàng, thư hoàng (ba vị khoáng chất dùng làm thuốc) mỗi thứ lượng bằng nhau, rây thật mịn, bọc trong bông to bằng quả táo, nhét vào mũi. Đây gọi là phép tiêu tam thi, luyện bảy phách, là phép bí mật, chớ để ai biết. Hôm sau, vào giữa trưa, tắm bằng nước sông chảy về phía đông xong, sửa sang lại giường chiếu, mặc áo mới (?), rửa bỏ gói bông trong mũi, quét tưới chiếu ngủ và gầm giường, làm cho cả gian phòng mình ở đều sạch sẽ, rồi đặt gối nằm, nín thở, nắm chặt tay hồi lâu, khẽ chú: "Đạo trời có lẽ thường, đổi cũ thay mới. Ngày tốt của Thượng Đế, tắm gội để thành chân. Ba khí tiêu thi, đỏ vàng hợp hồn; luyện quý bảy phách, vốn thân với ta." Chú xong. Phép này là phép cao để tiêu luyện thi uế, là bí quyết cốt yếu để đổi thành chân, thay hình mới; bốn mùa mỗi mùa chỉ chọn một ngày là tốt.

 Triệu tiên sinh nói: "Phép trừ tam thi cửu trùng: thường vào ngày nguyệt kiến (ngày có địa chi trùng với địa chi của tháng ấy), lúc nửa đêm giờ Tý (23–1 giờ), lặng lẽ ra giữa sân, quay về chính hướng đông, thân ngay khí thẳng, gõ răng ba mươi sáu lượt xong, ngẩng đầu hơi ngửa, rồi lại cúi đầu hơi cúi, nhân đó nuốt nước bọt mười bốn lần, lại đưa hai tay ra trước rồi rút về sau mười bốn lượt, ngả đầu ra sau, đưa tay mà làm (?), thầm chú: 'Năm vị Nam Xương Quân, cùng quan tướng một trăm hai mươi người, hãy vì kẻ này (đọc tên mình) trừ tam thi, phục thi, dẫn kẻ này chu du thiên hạ, vượt qua tai ách.' Nói xong, từ từ xoay về bên trái, trở vào nằm. Làm như thế thì tam thi tiêu diệt. Nếu trong tháng có hai ngày nguyệt kiến thì cách tu là: nên trai giới, ở một mình, không để người lẫn lộn, cốt cho vắng lặng, đừng để ai biết, và cả lục súc (sáu loài gia súc), chim thú đều không có tiếng kêu là tốt nhất. Phép này dễ làm, không có cái lo hoảng hốt."

 Phương thuốc trừ sâu thi của Lão Quân.

 Quán chúng năm phân (phân: đơn vị lượng thuốc, ở đây chỉ tỷ lệ phần), giết phục trùng; bạch tước lư (?) mười hai phân, giết giun đũa; thục tất ba phân, giết sâu trắng; vu di năm phân, giết sâu thịt; lôi hoàn năm phân, giết sâu đỏ; cương tàm (con tằm chết cứng) bốn phân, giết sâu cách; hậu phác năm phân, giết sâu phổi; lang nha tử bốn phân, giết sâu dạ dày; thạch tàm năm phân, giết sâu khương.

 Chín vị trên, sao hơi thơm, tán thành bột, viên với mật ong to bằng hạt ngô đồng. Dùng khinh phấn (một chế phẩm thủy ngân dùng làm thuốc) một phân, hòa với nước cơm, uống năm viên, ngày ba lần. Về sau dùng nước sôi để nguội, tăng dần lên mười viên; ba mươi ngày thấy hiệu, trăm ngày bệnh khỏi, các loài sâu đều bị diệt hết. Phải hết lòng thành mà uống thì không gì không hiệu nghiệm. Làm thuốc vào ngày Giáp Tý.

 Bí quyết xoa bóp, đạo dẫn (phép vận động co duỗi thân thể kết hợp điều hòa hơi thở để dưỡng sinh) theo "Tả động chân kinh".

 Cao tử (tức tác giả sách này) nói: Thân người lưu thông được đều nhờ một khí chạy khắp. Khí chảy thì thân thể hòa thuận, khí tắc thì thân thể sinh bệnh. Cho nên sách "Nguyên đạo kinh" nói: "Nguyên khí khó tích mà dễ tán, khớp xương dễ bế mà khó mở." Thân người cần được cử động, thì cốc khí (khí sinh ra từ thức ăn) dễ tiêu, huyết mạch thông lợi. Thuật xoa bóp, đạo dẫn của nhà tiên là để vận hành khí huyết, làm trơn khớp xương, ngăn tà khí bên ngoài xâm phạm, khiến khí độc không vào được trong thân ta. Sách xưa nói: "Then cửa không mọt, nước chảy không thối." Thân thể người cũng giống như vậy. Cho nên muốn kéo dài tuổi thọ, đẩy lùi bệnh tật thì lấy xoa bóp, đạo dẫn làm đầu.

 Giờ Tý nửa đêm.

 Khí thiếu dương (dương khí non mới sinh) sinh ra trong phần âm, nên người tu dưỡng sự sống tu luyện vào giờ Tý. Người xưa hành trì trong một ngày thì bắt đầu từ giờ Tý, công phu trong một năm thì khởi từ quẻ Phục (quẻ trong Kinh Dịch có một hào dương mới sinh dưới năm hào âm). (Tức là tháng nhất dương, nay là tháng mười một âm lịch.)

 Xoay sườn, duỗi chân.

 Sách "Hỗn nguyên kinh" nói: "Ba giờ Tuất, Hợi, Tý (từ 19 giờ đến 1 giờ sáng), khí âm sinh ra mà người ngủ; ngủ thì khí đọng lại ở trăm khớp xương. Nhà dưỡng sinh khi ngủ thì không ngại co mình, khi thức thì không ngại duỗi mình. Cho nên lúc dương khí mới sinh thì duỗi ra, xoay kéo, cốt cho vinh vệ (vinh khí nuôi dưỡng chạy trong mạch và vệ khí bảo vệ chạy ngoài mạch) lưu chuyển khắp thân."

 Đạo dẫn và án kiểu (xoa bóp, co duỗi).

 Nhún mình đứng dậy, rồi ngồi thẳng ngay ngắn, hai tay đan vào nhau đặt sau gáy, ngửa mặt ngẩng đầu, lắc sang trái sang phải, cho gáy và tay giằng co với nhau. Kế đó lấy tay vin bàn chân, hơi nín thở, lấy khí ở huyệt Thái Xung. (Huyệt Thái Xung ở sau khớp gốc ngón cái chân hai tấc, chỗ lõm giữa khe xương.) Kéo bên trái như dáng kéo cung, kéo bên phải cũng vậy. Phép này khiến người tinh khí hòa, huyết thông, phong khí không vào được. Làm lâu thì không bệnh, sống lâu.

 Bóp bốn khóe mắt.

 Sách "Thái thượng tam quan kinh" nói: "Thường lấy tay ấn hai khóe mắt gần mũi, nín thở mà làm, khí thông thì thôi. Xong lại bắt đầu, thường làm thì mắt có thể nhìn thấu suốt." Lại nói: "Đạo dẫn xong, lấy tay ấn bốn khóe mắt hai mươi bảy lượt, bóp cho thấy ánh sáng." Đó là phép giữ gìn thần của mắt. Làm lâu thì được thấy linh thông.

 Xoa tay chườm mắt.

 Bóp bốn khóe mắt xong, liền dựng nghiêng hai bàn tay, xoa lòng bàn tay cho nóng như lửa, mở mắt áp chườm lên con ngươi vài lần.

 Đối tu thường cư (phép tu tập thường ngày) (?).

 Sách "Nội cảnh kinh" nói: "Thường lấy hai tay ấn vào lỗ nhỏ sau đuôi lông mày mười tám lần, một năm thì có thể viết chữ nhỏ ban đêm. Cũng có thể làm thầm giữa đám đông, đừng nói cách làm cho ai biết. Lỗ nhỏ sau lông mày là phủ Lục Hợp của Thượng Nguyên, chủ việc hóa sinh quầng sáng của mắt, hòa sáng tinh quang, ngọc sáng thấu con ngươi (?), giữ luyện tinh khí của mắt; đó là phép của chân nhân lúc ngồi lúc dậy." Tử Vi phu nhân nói: "Ngửa lên thì hòa thiên chân, cúi xuống thì ấn sơn nguyên. Thiên chân là góc hai lông mày, sơn nguyên là nhân trung dưới mũi. Góc hai lông mày là bến cầu để nhìn thấu suốt; nhân trung dưới mũi là gian nhà trên để dẫn linh khí."

 Cúi ấn sơn nguyên.

 Tử Vi phu nhân nói: "Cúi ấn sơn nguyên, tức là chỗ cạnh gốc nhân trung dưới mũi, ở trong khe nhỏ dưới mũi." Thời Sở Trang Công (vua nước Sở thời Xuân Thu), viên coi chợ là Tống Lai Tử quét dọn cả chợ, thường hát: "Tay là ngựa trời, mũi là sơn nguyên." Mỗi khi đi qua đường hiểm, chốn đền miếu, trong lòng có ý ngờ sợ, thì trước hết quặt lưỡi vào trong, nuốt nước bọt một hai lần xong, lấy ngón thứ hai, thứ ba của tay trái bóp vào gốc nhân trung dưới hai lỗ mũi, tức mép trong của vách ngăn mũi. Mép vách ngăn mũi ấy, một tên là Sơn Nguyên, một tên là Quỷ Tỉnh (giếng quỷ), một tên là Thần Trì (ao thần), một tên là Hồn Đài (đài hồn). Bóp xong, nhân đó gõ răng bảy lượt, lại lấy tay che mũi. Tay ấn sơn nguyên thì giếng quỷ đóng cửa; tay áp ao thần thì gốc tà tan rã; tay đến đài hồn thì ngọc chân giữ cửa ải. Sơn nguyên dưới mũi là bến quân sự của cả thân, là phủ thông nhau giữa chân và tà. Người giữ được chân, sở dĩ ngăn được muôn tà, là ở chỗ ta biết vận dụng thu giữ vậy.

 Sửa sang thành quách.

 Sách "Tiêu hồn kinh" nói: "Tai nên thường ấn và kéo ngửa lên, trái phải không kể số lần, khiến người nghe thấu suốt. Đó gọi là sửa sang thành quách (ví vành tai như tường thành bao quanh), tên được ghi vào sổ của trời."

 Gõ trống trời.

 Trống trời là tiếng vang trong tai. Đưa hai lòng bàn tay che chặt lỗ tai, lấy ngón tay gõ vào vùng sau gáy, thường muốn tiếng ấy mạnh mẽ, đầy đặn, nối liền không tán. Một ngày gõ ba lần, có ích cho hạ đan điền. Nếu tiếng tán không liền, không mạnh mẽ, đầy đặn, là nguyên khí không tụ, nên điều chỉnh lại.

 Lau xoa thần đình (sân của thần, tức khuôn mặt).

 Sách "Chân cáo" nói: "Mặt là sân của thần, tóc là hoa của não. Lòng buồn thì mặt khô héo, não suy thì tóc bạc." Sách "Thái tố đan kinh" nói: "Khắp trên mặt, thường nên lấy hai tay xoa lau cho nóng, chỗ cao chỗ thấp theo hình mặt, đều xoa cho khắp, khiến sắc mặt người tươi sáng, không sinh nếp nhăn, tàn nhang. Làm năm năm, sắc mặt như thiếu nữ. Đó gọi là núi đầm thông khí (câu trong Kinh Dịch, ở đây ví khuôn mặt cao thấp như núi đầm, khí huyết thông suốt); siêng làm, tay không rời mặt thì mới tốt." Sách "Dĩnh Dương thư" nói: "Tóc nên chải nhiều, răng nên gõ nhiều, nước bọt nên thường nuốt, khí nên thường luyện, tay nên thường ở trên mặt. Năm điều này gọi là: muốn không chết thì hãy tu Côn Lôn (tức vùng đầu)."

 Lên chầu Tam Nguyên.

 Sách "Chân cáo" nói: "Thuận tay xoa tóc như dáng chải tóc, thì tóc không bạc. Lấy tay vuốt lên trán, gọi là tay chầu Tam Nguyên, là phép làm bền não, chắc tóc. Bốn phía đầu lấy tay vuốt thuận đến chỗ búi tóc, chỉ cần làm nhiều. Như thế thì máu ở đầu lưu thông, phong thấp (khí gió, khí ẩm gây bệnh) không đọng lại."

 Xoa xuống sinh môn.

 Sách "Hoàng đình kinh" nói: "Hai bộ Thủy Vương (tức hai thận) đối với sinh môn." Sinh môn (cửa sự sống) là rốn. Nín khí bên trong, phình bụng dưới cho căng đầy, lấy tay xoa một vòng chu thiên (một vòng tròn trọn) ba mươi sáu lần.

 Chải tóc trừ phong.

 Sách "Cốc thần quyết" nói: "Phàm chải đầu chớ quay về hướng bắc; chải nên nhiều, nhiều thì trừ được phong. Nhiều thì quá một nghìn lần, ít cũng không dưới vài trăm lần, lại nên nhờ người đếm cho." Sách "Thái cực kinh" nói: "Chải tóc nên quay về phương đang vượng khí (theo mùa) mà chải, chải nhiều nhưng đừng để đau, cũng có thể cho người hầu chải. Như thế thì máu huyết không ngưng trệ, chân tóc thường chắc."

 Vận động thủy thổ.

 Sách "Chân cáo" nói: "Ăn chớ quá nhiều, nhiều thì sinh bệnh. No thì cẩn thận chớ nằm ngay, nằm thì lòng xao động. Người học đạo nên xét kỹ." Sách "Đăng chân bí quyết" nói: "Ăn no không được ngủ, ngủ thì các bệnh sinh ra." Ăn xong chỉ nên gắng đi bộ, lấy tay xoa hai bên sườn lên xuống hồi lâu, lại xoay tay xoa vùng thận ở thắt lưng cho nóng; nhà dưỡng sinh gọi đó là vận động thủy thổ. Thủy thổ tức là thận và lách (thận thuộc thủy, lách thuộc thổ); làm như thế tự nhiên ăn uống tiêu hóa, trăm mạch lưu thông, ngũ tạng yên hòa. Sách "Dưỡng sinh luận" nói: "Đói rồi mới ăn, vừa no thì thôi. Khoảng giờ Mùi, giờ Thân (13–17 giờ), thỉnh thoảng uống một chén rượu để chặn đói thay bữa ăn. Rượu có thể gột rửa cặn bã âm trọc; người đắc đạo cũng không bỏ thứ nước của ngũ cốc nấu chín (tức rượu)." Rượu có thể luyện chân khí của người. Sách "Phục khí kinh" của Linh Kiếm Tử nói: "Sau khi uống rượu thì vận khí dễ thông, nhưng không được uống nhiều đến mức nôn, như thế trái lại có hại."

 Phép xoa bóp Thái Thượng Hỗn Nguyên.

 Hai tay ấn lên đùi, vặn vai sang trái sang phải mười bốn lần, vặn mình sang trái sang phải mười bốn lần. Hai tay ôm đầu, vặn eo sang trái sang phải mười bốn lần.

 Lắc đầu sang trái sang phải mười bốn lần. Một tay ôm đầu, một tay đỡ đầu gối, gập mình ba lần, hai bên trái phải như nhau. Hai tay nâng đầu, nhấc lên ba lần. Một tay nâng đầu, một tay đỡ đầu gối, từ dưới lên trên ba lần, hai bên như nhau. Hai tay vin đầu kéo xuống, giậm chân ba lần. Hai tay nắm nhau đưa qua đầu, trái phải ba lần.

 Hai tay đan vào nhau, nâng trước ngực, đẩy ra kéo vào ba lần, áp vào ngực ba lần.

 Gập cổ tay, thúc vào sườn, kéo khuỷu tay, trái phải cũng ba lần. Kéo sang trái sang phải, rướn ra trước ra sau, mỗi thế ba lần. Duỗi tay kéo gáy, trái phải ba lần.

 Lật ngửa tay đặt lên gối, tay kéo khuỷu, rồi úp tay lên gối, trái phải cũng ba lần. Lấy tay xoa lông mày, từ trên xuống dưới cho khắp, trái phải như nhau. Hai tay nắm rỗng đấm ba lần. Vẩy tay ra ngoài ba lần, vẩy vào trong ba lần, úp tay vẩy cũng ba lần. Hai tay đan vào nhau, lật qua lật lại mà khuấy, mỗi chiều bảy lần. Xoa vặn ngón tay ba lần.

 Hai tay lắc ngược ba lần; hai tay đan ngược ra sau, vặn khuỷu lên xuống không kể số lần, riêng làm thì tính mười hơi thở (?). Hai tay nhấc vọt lên ba lần, giật xuống ba lần.

 Hai tay đan vào nhau đưa qua đầu, duỗi sườn trái phải mười lần. Hai tay nắm lại, vòng ra sau lưng ấn dọc sống lưng, lên xuống cũng ba lần. "Ấn" ở đây là dùng ngón tay mà ấn.

 Hai tay vòng ra sau nắm lấy nhau, kéo lên xuống cho thẳng sống lưng ba lần. Úp bàn tay, bóp cổ tay, vẩy trong ngoài ba lần.

 Úp bàn tay đẩy vọt ra trước ba lần. Úp bàn tay, hai tay đan vào nhau đưa ngang chéo ba lần. Úp tay đưa ngang, đưa dọc rồi đẩy vọt lên ba lần. Nếu tay bị lạnh, vỗ từ trên xuống dưới, được nóng thì thôi.

 Duỗi chân trái, tay phải đỡ, tay trái ấn chân, vuốt từ trên xuống dưới, duỗi thẳng chân ba lần. Tay phải ấn chân (bên kia) cũng làm như vậy. Vặn bàn chân ra trước ra sau ba lần. Vặn chân trái, vặn chân phải, mỗi bên ba lần. Vặn bàn chân ra trước rồi ngược ra sau ba lần.

 Duỗi thẳng chân ba lần, vặn đùi ba lần, vẩy chân trong ngoài ba lần. Nếu chân bị lạnh, vỗ cho nóng thì thôi.

 Vặn đùi, nhiều ít tùy ý. Giậm chân ba lần. Duỗi thẳng ra sau ba lần.

 Thế hổ ngồi, vặn vai trái phải ba lần. Thế đẩy trời đỡ đất, trái phải ba lần. Thế đẩy núi trái phải, thế vác núi, thế nhổ cây, mỗi thế ba lần.

 Duỗi thẳng tay ra trước, giật duỗi tay ba lần. Duỗi hai tay, hai gối, cũng mỗi thứ ba lần.

 Duỗi chân thẳng rồi ngược lại, giật duỗi tay ba lần. Vặn sống lưng vào trong, mỗi bên ba lần.

 Phép xoa bóp Thiên Trúc (tức Ấn Độ).

 Hai tay nắm lấy nhau, vặn xoắn như khi rửa tay.

 Hai tay đan hờ vào nhau, lật qua lật lại hướng vào ngực.

 Hai tay nắm lấy nhau, cùng ấn lên đùi, trái phải như nhau.

 Hai tay chồng lên nhau, ấn lên đùi, từ từ vặn mình, trái phải như nhau.

 Làm tay như kéo cây cung sức năm thạch (thạch: đơn vị khối lượng cổ; ý nói cung rất nặng), trái phải như nhau.

 Nắm tay thúc ra phía trước, trái phải như nhau.

 Làm như dáng nâng tảng đá, trái phải như nhau.

 Nắm tay giật ngược ra sau, đây là thế mở ngực, trái phải như nhau.

 Ngồi bệt, nghiêng mình lệch sang một bên như đẩy núi, trái phải như nhau.

 Hai tay ôm đầu, uốn xoay mình trên đùi, đây là thế rút sườn.

 Hai tay chống đất, co mình cong lưng, nhấc lên ba lần.

 Lấy tay vòng ngược ra sau đấm lên lưng, trái phải như nhau.

 Ngồi bệt, duỗi hai chân, rồi đưa một chân đá hờ ra phía trước, trái phải như nhau.

 Hai tay chống đất, ngoái đầu nhìn lại, đây là phép hổ nhìn, trái phải như nhau.

 Đứng thẳng, uốn ngược mình ra sau ba lần.

 Hai tay đan chặt vào nhau, lấy chân đạp vào giữa hai tay, trái phải như nhau. Đứng dậy, lấy chân đạp hờ ra trước ra sau, trái phải như nhau.

 Ngồi bệt, duỗi hai chân, dùng tay cùng bên móc chân đang duỗi gác vào giữa đầu gối, lấy tay ấn xuống, trái phải như nhau.

 Trên đây là mười tám thế; chỉ cần mỗi ngày theo đó làm ba lượt, thì sau một tháng trăm bệnh trừ hết, đi nhanh kịp ngựa chạy, bổ ích thân thể, kéo dài tuổi thọ, ăn được, mắt sáng, nhẹ nhõm khỏe khoắn, không còn mỏi mệt.

 Mười hai phép đạo dẫn Bà La Môn (phép của các tu sĩ Ấn Độ).

 Thứ nhất, Long dẫn (rồng vươn mình). Hai tay nâng lên, đồng thời như dáng kéo cung, trái phải như nhau. Lại đan tay nắm nhau đưa qua đầu.

 Thứ hai, Quy dẫn (rùa vươn cổ). Ngồi thẳng nghiêm, hai chân xòe ra như hình chữ "bát" (hai nét chĩa ra hai bên), lấy tay đỡ gối mà lắc động. Lại ngoái nhìn trái, ngoái nhìn phải, mỗi bên ba lần.

 Thứ ba, Lân bàn (kỳ lân cuộn mình). Nằm nghiêng, co tay đỡ đầu, đưa sát về phía chân giường, co chân lên, men theo đùi duỗi lên, rồi bẻ chân về phía trước (?), trái phải như nhau.

 Thứ tư, Hổ thị (hổ nhìn). Hai tay chống giường, vươn mình ngoái nhìn ra sau lưng, trái phải như nhau.

 Thứ năm, Hạc cử (hạc cất mình). Đứng dậy, từ từ uốn ngược ra sau, vươn cổ, kéo sang trái sang phải, mỗi bên năm lần.

 Thứ sáu, Loan xu (chim loan rảo bước). Đứng dậy, đưa chân từ từ bước về phía trước, lại nắm chặt tay, vung tay ra trước ra sau, mỗi thứ ba lần.

 Thứ bảy, Uyên tường (chim uyên lượn). Đưa hai tay ra sau lưng nắm lấy nhau, cúi mình, từ từ uốn xoay, mỗi bên năm lần.

 Thứ tám, Hùng tấn (gấu nhanh nhẹn). Hai tay đan vào nhau, lật qua lật lại hướng vào ngực, ôm trên đầu gối, uốn xoay mỗi bên ba lần.

 Thứ chín, Hàn tùng khống tuyết (cây thông mùa lạnh đỡ tuyết). Ngồi bệt, tay chống lên gối, cúi đầu dần xuống, lắc sang trái sang phải, từ từ xoay vòng, mỗi bên ba lần.

 Thứ mười, Đông bách lăng phong (cây bách mùa đông vượt gió). Hai tay chống giường, lúc cúi lúc ngẩng, kéo sang trái sang phải, nhẹ nhàng vươn xoay, mỗi bên ba lần.

 Thứ mười một, Tiên nhân bài thiên (tiên đẩy trời). Ngồi bệt, nghiêng mình lệch sang một bên, hai tay chống giường như đẩy trời, trái phải như nhau.

 Thứ mười hai (?), Phượng hoàng cổ sí (phượng hoàng vỗ cánh). Hai tay bắt chéo đấm lên vai và dọc cánh tay, rồi vòng ngược ra sau đấm lên lưng, xuống tới eo và chân, mỗi chỗ ba lần. Làm nhiều lượt, nhẹ nhàng vươn xoay, chỉ cốt sao cho dễ chịu, không được quá sức đến mức mệt lả.

 Thuyết về xoa huyệt Dũng Tuyền.

 Huyệt ấy ở trên lòng bàn chân; thấp khí (khí ẩm gây bệnh) đều từ đây mà vào. Khoảng sớm tối, thường để trần hai bàn chân, lần lượt một tay nắm các ngón chân, một tay xoa chà, nhiều lần, thấy lòng bàn chân nóng lên thì khẽ cử động các ngón chân, mỏi thì nghỉ một lát. Hoặc nhờ người khác xoa cũng được, nhưng rốt cuộc không bằng tự mình xoa là tốt.

 Thuyết về xoa huyệt Thận Du.

 Trương Thành Chi làm Tư nông thừa (viên phó quan coi việc nông nghiệp, kho lương), cùng ngồi với tôi ở chỗ giám sử (?). Lúc ấy mùa đông rét dữ, trong khoảng một hai khắc (khắc: đơn vị đo giờ cổ, chừng mười lăm phút), tôi hai lần đứng dậy đi tiểu. Ông hỏi: "Sao đi nhiều lần thế?" Tôi đáp: "Trời rét thì tự nhiên như vậy." Trương nói: "Tôi chẳng kể đông hay hè, chỉ đi sớm tối hai lần." Tôi hỏi kỹ: "Ông có thuật đạo dẫn chăng?" Đáp: "Phải." Tôi nói: "Sớm tối tôi xin được thụ giáo." Nhân lúc rảnh, tôi chuyên đến xin học, được ông truyền miệng. Ông nói: "Tôi trước đây làm rể, em vợ lúc trẻ gặp người truyền cho, bèn dạy tôi một bí quyết nhỏ: lúc sắp ngủ, ngồi trên giường, buông thõng chân, cởi áo, nín thở, lưỡi chống lên hàm trên, mắt nhìn lên đỉnh đầu, đồng thời thót co hậu môn, lấy tay xoa chà hai huyệt Thận Du (huyệt ở hai bên cột sống, ngang thắt lưng), mỗi bên một trăm hai mươi lần, càng nhiều càng tốt. Xong thì đi ngủ. Làm như thế ba mươi năm, rất được việc." Tôi về thưa với cụ thân sinh, cụ làm mười ngày, nói: "Thật là kỳ diệu." Tôi cũng nói với vài người thân quen tin tưởng chắc chắn, đều được hiệu nghiệm.

 Khảo về những điều kiêng theo nhân thần khi châm cứu trị bách bệnh (nhân thần: vị thần trong thân người, theo ngày giờ di chuyển đến các bộ phận; châm cứu phạm vào chỗ nhân thần đang ở thì có hại).

 Sách "Bách kỵ lịch" chép: (Chỗ ở của nhân thần theo bốn mùa, mười can, mười hai chi, mười hai giờ đều có nơi riêng, không chỉ như phần ghi ba mươi ngày trong tháng ở cuối cuốn hoàng lịch (?). Người chữa bệnh bằng châm cứu nên thận trọng chọn ngày giờ mà dùng, chớ để thầy thuốc tầm thường làm lầm.)

 Mùa xuân ở sườn trái; mùa hạ ở rốn; mùa thu ở sườn phải; mùa đông ở thắt lưng.

 Những điều kiêng theo nhân thần trong các ngày mười can:

 Ngày Giáp không chữa đầu; ngày Ất không chữa cổ họng; ngày Bính không chữa vai; ngày Đinh không chữa tim; ngày Mậu không chữa tụy (?); ngày Kỷ không chữa lách; ngày Canh không chữa thắt lưng; ngày Tân không chữa gối; ngày Nhâm không chữa cẳng chân; ngày Quý không chữa bàn chân.

 Chỗ ở của nhân thần trong các ngày mười hai chi:

 Ngày Tý ở mắt; ngày Sửu ở thắt lưng; ngày Dần ở ngực; ngày Mão ở lách và dạ dày; ngày Thìn ở chân; ngày Tỵ ở tay; ngày Ngọ ở tim; ngày Mùi ở đầu và tay; ngày Thân ở đầu và lưng; ngày Dậu ở vai; ngày Tuất ở mặt; ngày Hợi ở đầu và gáy.

 Chỗ ở của nhân thần trong mười hai giờ:

 Giờ Tý ở chân; giờ Sửu ở đầu; giờ Dần ở mắt; giờ Mão ở trên mặt; giờ Thìn ở gáy; giờ Tỵ ở tay; giờ Ngọ ở ngực; giờ Mùi ở bụng; giờ Thân ở tim; giờ Dậu ở lưng; giờ Tuất ở thắt lưng; giờ Hợi ở hai chân.

 Đàn ông châm cứu kiêng ngày Trừ, đàn bà châm cứu kiêng ngày Phá (Trừ, Phá: tên hai ngày trong mười hai "trực" của lịch cổ, dùng để xem ngày tốt xấu).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video