Thiên 11 — Phẩm 11: Tâm vốn thanh tịnh

 Phẩm thứ mười một: Tâm vốn trong sạch

 Bấy giờ ngài Phổ Thủ (tức Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, bậc tiêu biểu cho trí tuệ) vì vua A-xà-thế (vua nước Ma-kiệt-đà, người từng giết cha) cùng quyến thuộc và vô số người khác đến dự mà mở bày, thuyết pháp. Rồi ngài từ chỗ ngồi đứng dậy, cùng chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới), vua A-xà-thế, quần thần, quan thuộc và vô số người ra khỏi cổng cung, đi trên đường. Dọc đường thấy một người đàn ông đã tự tay giết mẹ mình, đang ở dưới gốc cây nhà người khác, khóc lóc áo não, kêu than: "Biết làm sao đây!" Người ấy rốt cuộc ngay trong đời này đáng được cứu độ, đang tự trách mình đã làm điều quá tệ hại: phạm tội đại nghịch, giết hại mẹ mình, sẽ phải đọa địa ngục. Tuy vậy, người ấy rồi sẽ tu theo giới luật (?).

 Khi ấy Phổ Thủ, ở trước chúng tỳ-kheo, dùng phép biến hóa hóa ra những người huyễn, lập tức đi đến chỗ người giết mẹ, cách đó không xa thì dừng lại giữa đường. Người giết mẹ từ xa thấy một cặp cha mẹ đi cùng đứa con. Cha mẹ bảo con: "Đây là đường đúng." Người con đáp: "Đây không phải đường đúng." Họ cãi nhau qua lại. Rồi đứa con hóa ra vẻ giận dữ, giết chết cha mẹ hóa. Người con mang tội nghịch kia từ xa trông thấy đứa con hóa giết cha mẹ hóa. Đứa con hóa khóc lóc đau đớn, không kìm được, liền đi đến chỗ người giết mẹ, nói: "Tôi giết cha mẹ, sẽ phải đọa địa ngục." Rồi khóc mà nói: "Biết làm sao đây! Phải tính cách gì đây?" Người giết mẹ tự nghĩ: "Người vừa đến này giết cả cha lẫn mẹ, còn ta chỉ hại mẹ. Người ấy ngu tối, tội không gì lớn hơn. Tội nghịch của ta còn nhẹ hơn người ấy. So với tội người ấy phải chịu, ta thấy còn nhẹ." Người hóa kia đau buồn thảm thiết, miệng nói to: "Ta sẽ đến chỗ Phật Năng Nhân (tức Phật Thích-ca Mâu-ni). Ai không có người cứu thì Phật cứu cho; ai sợ hãi thì Phật an ủi, trừ nỗi lo. Phật dạy thế nào ta sẽ vâng làm như thế." Bấy giờ người hóa vừa khóc vừa lên đường đi trước, người giết mẹ liền theo sau, nghĩ: "Người ấy sám hối thế nào ta cũng sẽ làm như thế. Tội ta nhẹ, tội người ấy rất nặng."

 Người hóa đến chỗ Phật, cúi đầu sát đất, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con phạm tội đại nghịch, giết hại cả cha mẹ, phạm tội lớn ấy." Phật bảo người hóa: "Lành thay, lành thay! Con hết lòng thành thật, không dối gạt; lời nói và việc làm phù hợp nhau, đến trước Như Lai (danh hiệu của Phật) nói lời chân thật, không nói hai lời, cũng không tự lừa dối mình. Con hãy tự suy xét, quán sát bản chất của tâm: con dùng tâm nào mà giết hại cha mẹ? Dùng tâm quá khứ, tâm vị lai, hay tâm hiện tại? Tâm quá khứ thì đã diệt hết; tâm hiện tại thì đã rời đi, không có chỗ chốn, cũng không có phương hướng, không biết ở đâu; tâm vị lai thì chưa đến, không có chỗ tụ lại, chưa thấy quay về, cũng không đi lại. Con nên biết: tâm không đứng ở trong thân, cũng không do bên ngoài, cũng không có ranh giới, không ở khoảng giữa hai bên, không dừng lại ở giữa. Xét tâm ấy thì cũng không có năm màu xanh, đỏ, vàng, trắng, đen. Con nên hiểu rõ: tâm không có hình sắc, không thể thấy, không có chỗ dừng trụ, cũng không thối lui, không có lời dạy, không thể nắm giữ, giống như trò huyễn thuật. Con muốn xét tâm thì không thể phân biệt, không thể hiểu thấu, không thể gọi là dâm dục, không thể tìm ra giận dữ, không thể biết là ngu si; không có dâm, nộ, si. Con nên biết tâm không có hành động sinh tử, cũng không làm gì, cũng không hiện ra gì, cũng không ở hiện tại. Tâm trong sạch, không có cấu bẩn, cũng không có ai làm sạch. Tâm không ở đây, cũng không ở kia, không ở nơi khác, giống như hư không, không gì sánh bằng, không có hình sắc, không có lời dạy. Người có trí sáng suốt không nên nương tựa vào đó; chớ nói 'đây là cái của ta'; chớ tạo ra chỗ chốn, chớ khởi ý tưởng, chớ tạo ra cái rốt ráo, chớ làm gì cả, chớ nói thân mình, chớ nói 'ta', chớ nghĩ về quá khứ. Vì sao? Con nên biết: hết thảy các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều không có chỗ dừng trụ, giống như hư không. Con hãy lắng nghe: người hiểu được như thế thì Phật không nói người ấy có được giải thoát nơi pháp; nếu có nhiễm dơ cũng không về đường ác; nếu tâm trong sạch không cấu bẩn thì không có các đường tái sinh."

 Bấy giờ người hóa liền khen: "Thật chưa từng có! Đấng Thiên Trung Thiên (danh hiệu của Phật: bậc tôn quý nhất trong các bậc trời) — Như Lai nhờ đó thành Tối chánh giác (giác ngộ chân chính cao tột), biết rõ pháp giới (toàn thể mọi pháp xét theo bản tính chân thật của chúng): không có người làm, cũng không có người chịu, không có người sinh, không có người diệt độ, không có chỗ nương tựa. Con xin được xuất gia theo Phật Thế Tôn, được làm sa-môn (người xuất gia tu hành) và thọ cụ túc giới (giới luật đầy đủ của tỳ-kheo)." Phật nói: "Lành thay, tỳ-kheo, hãy đến đây." Ngay lúc ấy người hóa thành sa-môn, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con đã được thần thông, nay muốn diệt độ (nhập Niết-bàn, dứt hẳn sinh tử)." Nhờ oai lực thần thông của Phật, người hóa bay lên cách mặt đất bốn trượng chín thước, ở giữa hư không mà nhập diệt độ: trong thân phát ra lửa, tự thiêu thân mình.

 Khi ấy người con nghịch thấy người hóa kia được làm sa-môn, nghe nhận kinh pháp, nghe lời Phật dạy, trong lòng tự nghĩ: "Người lúc nãy tự tay giết cả cha mẹ, ở trước Thế Tôn làm sa-môn mà được diệt độ. Nay sao ta không bắt chước người ấy, làm sa-môn để cũng được diệt độ?" Nghĩ xong, anh ta đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, bạch Phật: "Con cũng phạm tội nghịch, tự tay hại mạng mẹ mình." Phật nói: "Lành thay, lành thay! Con hết lòng thành thật, không dối gạt; lời nói và việc làm phù hợp nhau, đến trước Như Lai nói lời chân thật, không nói hai lời, cũng không tự lừa dối mình. Con hãy tự suy xét, quán sát bản chất của tâm: con dùng tâm nào mà hại mẹ? Dùng tâm quá khứ, tâm vị lai, hay tâm hiện tại? Tâm quá khứ thì đã diệt hết; tâm hiện tại thì đã rời đi, không có chỗ chốn, cũng không có phương hướng, không biết ở đâu; tâm vị lai thì chưa đến, không có chỗ tụ lại, chưa thấy quay về, cũng không đi lại. Con nên biết: tâm không đứng ở trong thân, cũng không do bên ngoài, cũng không có ranh giới, không ở khoảng giữa hai bên, không dừng lại ở giữa. Xét tâm ấy thì cũng không có năm màu xanh, đỏ, vàng, trắng, đen. Con nên hiểu rõ: tâm không có hình sắc, không thể thấy, không có chỗ dừng trụ, cũng không thối lui, không có lời dạy, không thể nắm giữ, giống như trò huyễn thuật. Con muốn xét tâm thì không thể phân biệt, không thể hiểu thấu, không thể gọi là dâm dục, không thể tìm ra giận dữ, không thể biết là ngu si; không có dâm, nộ, si. Con nên biết tâm ở trong hành động sinh tử (?), cũng không làm gì, cũng không hiện ra gì, cũng không ở hiện tại. Tâm trong sạch, không có cấu bẩn, cũng không có ai làm sạch. Tâm không ở đây, cũng không ở kia, không ở nơi khác, giống như hư không, không gì sánh bằng, không có hình sắc, không có lời dạy. Người có trí sáng suốt không nên nương tựa vào đó; chớ nói 'đây là cái của ta'; chớ tạo ra chỗ chốn, chớ khởi ý tưởng, chớ tạo ra cái rốt ráo, chớ làm gì cả, chớ nói thân mình, chớ nói 'ta', chớ nghĩ về quá khứ. Vì sao? Con nên biết: hết thảy các pháp đều không có chỗ dừng trụ, giống như hư không. Con hãy lắng nghe: người hiểu được như thế thì Phật không nói người ấy có được giải thoát nơi pháp; nếu có nhiễm dơ cũng không về đường ác; nếu tâm trong sạch không cấu bẩn thì không có các đường tái sinh."

 Ngay lúc ấy, lửa địa ngục từ các lỗ chân lông của người phạm tội nghịch bốc ra, đau đớn dữ dội mà không ai cứu giúp. Anh ta liền bạch Phật: "Con đang bị thiêu đốt! Cúi xin đấng Thiên Trung Thiên cứu giúp, con xin quy y bậc Đại Thánh." Thế Tôn liền đưa cánh tay màu vàng ròng đặt lên đỉnh đầu người thật ấy; lửa liền tắt, không còn đau đớn nữa. Anh ta thấy thân Như Lai với nhiều tướng tốt đẹp, thân hết đau, được yên ổn, lại tiến lên bạch Phật xin làm sa-môn. Phật liền chấp thuận, anh ta liền thành người xuất gia. Bấy giờ Thế Tôn vì anh ta nói Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ). Anh ta nghe xong xa lìa bụi trần, lìa cấu bẩn, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý trong sạch, tức bước đầu chứng đạo); tu hành theo lời dạy, đạt quả Vãng hoàn (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), rồi chứng đến quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Anh ta lại bạch Phật: "Con muốn nhập Bát-nê-hoàn (vào Niết-bàn trọn vẹn)." Thế Tôn bảo: "Tùy ý con." Bấy giờ vị tỳ-kheo ấy vọt lên hư không, cách mặt đất bốn trượng chín thước, trong thân phát ra lửa, tự thiêu thân mình. Trăm nghìn vị trời và người ở giữa hư không đến cúng dường.

 Khi ấy ngài Xá-lợi-phất (đại đệ tử của Phật, đứng đầu về trí tuệ) thấy người kia nhận lời dạy giới luật ấy mà được diệt độ thì kinh ngạc, tiến lên bạch Phật: "Thật khó ai theo kịp, bạch đấng Thiên Trung Thiên! Pháp và luật mà Như Lai ban ơn nói ra lại khiến được cả kẻ phạm tội nghịch nhận lãnh giáo pháp. Người tu như thế quả có chỗ khác biệt đặc biệt. Người có thể cứu độ như vậy chỉ có Như Lai. Phổ Thủ đồng chân (danh hiệu của Văn-thù: bậc tâm trong sạch như trẻ thơ, người con nối ngôi Pháp vương) đã khoác áo giáp đại đức (ví như mặc áo giáp bằng đại nguyện và công đức lớn để cứu độ chúng sinh), và hàng các Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) mới có thể thấy được cội nguồn căn cơ của hết thảy chúng sinh mà tùy đó cứu độ; đó không phải là cảnh giới của Thanh văn (người nghe lời Phật mà tu, cầu tự giải thoát) và Duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên)." Phật nói: "Đúng vậy, Xá-lợi-phất, đúng như lời ông nói. Đó là cảnh giới của Phật, của bậc Đại sĩ, của Bồ-tát đã được pháp nhẫn (sự chấp nhận, an trú vững vàng nơi chân lý các pháp không sinh). Lại nữa, Xá-lợi-phất, có người các ông thấy và nghĩ là sẽ đọa địa ngục, mà Phật thì thấy người ấy đi đến pháp diệt độ. Có người các ông thấy đáng được diệt độ, mà Thế Tôn xét biết sẽ rơi vào đường ác. Hoặc có người biết đủ, có đức hạnh, ở nơi vắng vẻ, giữ giới và nhập tam-muội (tâm định sâu chuyên nhất), các ông cho là sẽ đến pháp diệt độ, mà Như Lai thấy người ấy trái lại đọa địa ngục. Vì sao? Vì hạng các ông xa cách với tâm hành của người khác, không thể xét khắp cội nguồn tâm ý của chúng sinh. Những điều chúng sinh làm thật không thể nghĩ bàn.

 Lại nữa, Xá-lợi-phất, ông có thấy người giết mẹ này nghe nói pháp sâu xa mà được đến chỗ vô dư (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân tâm nào) mà nhập Bát-nê-hoàn chăng?" Đáp: "Bạch đấng Thiên Trung Thiên, con đã thấy." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người giết mẹ này đã từng vun trồng các gốc công đức nơi năm trăm vị Phật, nên nghe pháp sâu mầu thì hiểu thấu tâm vốn trong sạch, sáng tỏ. Lại như người ấy đi vào kinh điển này, nhận hết thảy pháp mà được giải thoát." Phật nói: "Xá-lợi-phất, vì lẽ ấy, nếu có tộc tính tử, tộc tính nữ (người con trai, con gái nhà lương thiện — chỉ người tu theo Phật), sau khi ta diệt độ mà được nghe nghĩa của pháp này, liền tin vui; lại có người mê lầm, tâm trái lệch, theo bạn ác mà phạm tội lỗi, nhưng không mất pháp nhẫn, cho đến được giải thoát trọn vẹn — ta không nói những người ấy đọa vào đường ác. Ai tin vui pháp sâu mầu như loại này thì được như thế. Vì lẽ ấy, những người như thế đều đang ở trên đường chân chính. Người nghe kinh này liền tin vui, giảng nói những câu chữ bình đẳng, khen ngợi tán tụng, rộng vì người khác phân giải diễn nói, thì công đức đều như thế; huống chi là vâng làm, tu theo đúng như lời dạy."

 Phổ Thủ cùng các Bồ-tát Đại sĩ, ngài Ca-diếp, vua A-xà-thế và vô số người đến chỗ Phật, cúi đầu lạy chân Phật, rồi lui ngồi một bên.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất thấy Phổ Thủ và mọi người trong hội đã ngồi yên, liền hỏi vua A-xà-thế: "Đại vương, hồ nghi đã dứt chăng?" Vua đáp: "Thưa vâng, thưa ngài, đã dứt ngay rồi." Lại hỏi: "Dứt thế nào?" Đáp: "Không nhận, không bỏ, ấy gọi là dứt; cũng không có gì để được, gốc ngọn đều rõ suốt mãi mãi, không có cấu bẩn, ấy là dứt." Xá-lợi-phất bạch Thế Tôn: "Vua A-xà-thế đã trả hết (tội) bao nhiêu, còn lại bao nhiêu?" Thế Tôn bảo: "Tai ương còn lại của vua như hạt cải; tội đã diệt như núi Tu-di (ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo). Vua đã vào pháp sâu xa, nghĩa kinh được nói, đến được pháp không sinh." Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Vua A-xà-thế có còn phải trở vào đường ác chăng?" Phật đáp: "Như vị thiên tử (vị trời) ở cõi trời Đao-lợi (cõi trời ba mươi ba, nơi vua trời Đế Thích ngự) đang ở trong lầu gác nhiều tầng bằng bảy báu, có lưới ngọc che phủ, xuống cõi Diêm-phù-đề (cõi người chúng ta) rồi lập tức trở về chỗ cũ. Cũng như thế, Xá-lợi-phất, vua A-xà-thế sẽ vào địa ngục tên là Tân-trá-la (?) (đời Tấn dịch là Tập Dục), vừa vào liền ra, thân không gặp khổ não."

 Xá-lợi-phất nói: "Thật khó ai theo kịp, bạch Thế Tôn! Các căn (năng lực tinh thần, trí hiểu) của vua A-xà-thế sáng suốt thông đạt đến thế sao? Lại có thể dẹp trừ bao tội lỗi, những tai ương nặng nề, nọc khổ của địa ngục như thế." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Vua A-xà-thế trước đây đã cúng dường bảy mươi hai ức (một ức là một trăm triệu) chư Phật Thế Tôn, vun trồng các gốc công đức, đều thọ nhận kinh điển; những pháp đã nghe đều khuyến khích hướng về đạo Vô thượng Chánh chân (sự giác ngộ cao tột chân chính, tức quả vị Phật). Ông có thấy Phổ Thủ chăng?" Đáp: "Con đã thấy." Thế Tôn bảo: "Phổ Thủ đồng chân đã khuyến khích A-xà-thế phát ý đạo Vô thượng Chánh chân từ vô số kiếp khó tính, vào thời Như Lai Ly Cấu Tạng và vô số chư Phật. Trong kiếp ấy có ba ức vị Bình đẳng Chánh giác đều là người được Phổ Thủ dẫn dắt khuyến khích, khiến chuyển pháp luân (giảng pháp, ví như bánh xe pháp lăn đi nghiền nát phiền não), sống lâu, tồn tại lâu dài. Giả sử trăm nghìn vị Thế Tôn cũng không thể vì vua A-xà-thế thuyết pháp giải nghi; chỉ có Phổ Thủ mới có thể vì vị vua này giải trừ lưới nghi. Vì sao? Vì Phổ Thủ đồng chân nhiều lần được nghe pháp sâu xa này từ chư Phật. Vì thế nên xét như vầy: có những Bồ-tát đáng được cứu độ, phải từ khi mới phát tâm mà gặp được vị thầy gốc của mình, vị thầy ấy thuyết pháp cho thì mới hiểu được.

 Vua A-xà-thế ra khỏi địa ngục nhẹ Tập Dục, sẽ sinh về phương trên, cách đây năm trăm cõi Phật, thế giới ấy tên là Trang Nghiêm, đức Phật ở đó hiệu là Bảo Anh Như Lai Chí chân Đẳng chánh giác, hiện đang thuyết pháp. Vua sẽ lại gặp Phổ Thủ, được nghe kinh sâu xa ở cõi ấy, liền đạt được bất khởi pháp nhẫn (chứng thấu lẽ các pháp vốn không sinh không diệt, tâm không còn lay động). Khi Bồ-tát Di-lặc (vị Phật tương lai kế tiếp) thành Chánh giác, vua sẽ lại xuống cõi Nhẫn này (cõi Ta-bà, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu khổ đau), hiệu là Bồ-tát Đại sĩ Bất Động. Như Lai Di-lặc sẽ vì đại chúng giảng nói những việc Bồ-tát Bất Động đã làm trước đây, lại phân tích kinh điển này, trình bày nghĩa sâu xa: 'Đại sĩ Bất Động, vào thời Phật Năng Nhân (Phật Thích-ca), làm vị vua nước lớn tên là A-xà-thế, nghe lời bạn ác mà tự tay hại cha; rồi nghe Phổ Thủ nói kinh điển, được nhu thuận pháp nhẫn (tâm thuận theo, chấp nhận chân lý các pháp không sinh), nhờ đó trừ tội, không còn sót lại.' Như Lai Di-lặc nhân Bồ-tát Bất Động mà nói kinh pháp này, có tám nghìn Bồ-tát được bất khởi pháp nhẫn, tám vạn bốn nghìn Bồ-tát dẹp trừ được vô số tội lỗi chất chứa không thể tính đếm.

 Như thế đó, Xá-lợi-phất, vua A-xà-thế từ nay về sau, trong tám trăm kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) không thể tính đếm, tu hạnh Bồ-tát, giáo hóa chúng sinh, làm trang nghiêm trong sạch cõi Phật. Lại nữa, Xá-lợi-phất, những chúng sinh được vua A-xà-thế giáo hóa — dù ở bậc Thanh văn, bậc Duyên giác hay theo Đại thừa (con đường tu lớn của Bồ-tát, cầu cứu độ mọi người) — những chúng sinh ấy dù có tội chướng thì cũng không còn bị bụi cấu che lấp, hồ nghi đều trừ, không còn do dự. Trải qua hơn tám nghìn kiếp không thể tính đếm, vua sẽ được đạo Vô thượng Chánh chân, thành Tối chánh giác. Kiếp ấy tên là Hỷ Kiến, thế giới tên là Vô Tạo Ấm, Phật hiệu là Tịnh Giới Như Lai Chí chân Đẳng chánh giác, thọ mười bốn kiếp. Chúng Thanh văn có bảy mươi vạn người họp thành đại hội, ai nấy đều hiểu thông, tâm chí theo tám pháp giải thoát (tám tầng thiền định giúp tâm thoát khỏi ràng buộc). Chúng Bồ-tát có mười hai ức, đều được trí tuệ độ vô cực (trí tuệ đưa sang bờ giải thoát cùng tột) và thiện quyền phương tiện (cách khéo léo tùy người mà dẫn dắt). Sau khi Phật ấy diệt độ, chánh pháp (giáo pháp chân chính) sẽ tồn tại một ức năm. Dân chúng ở thế giới Vô Tạo Ấm cho đến hết tuổi thọ đều không có hồ nghi, sau khi chết không về tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Khi Như Lai Tịnh Giới vì chúng sinh giảng nói kinh, ai nấy đều trừ sạch cấu bẩn, không còn trần lao (phiền não làm tâm nhọc nhằn), đều được trong sạch.

 Vì thế, Xá-lợi-phất, người với người gặp nhau chớ đánh giá xét đoán nhau. Sở dĩ không nên đánh giá nhau là vì căn cơ con người khó thấy; chỉ có Như Lai mới đánh giá được người, hoặc người có hạnh như Phật mới đánh giá được người." Hiền giả Xá-lợi-phất và đại chúng trong hội vừa kinh ngạc vừa vui mừng hớn hở, nói lời này: "Từ hôm nay cho đến trọn đời, chúng con không xét đoán người khác, không dám nói người này sẽ vào địa ngục, người kia sẽ được diệt độ. Vì sao? Vì những việc chúng sinh làm không thể nghĩ bàn." Khi Phật nói lời thọ ký (lời báo trước việc thành Phật) cho A-xà-thế này, ba vạn hai nghìn thiên tử phát ý đạo Vô thượng Chánh chân, mỗi vị đều thề nguyện: "Khi Thế Tôn Tịnh Giới thành Chánh giác, chúng con sẽ sinh về cõi Phật ấy." Phật liền thọ ký rằng họ sẽ sinh về cõi ấy, thế giới Bất Tạo Dục (?).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video