Phẩm thứ tư: Ba em bé
Bấy giờ đức Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật) bảo ngài Xá Lợi Phất (vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Giả sử có người là tộc tánh tử hay tộc tánh nữ (người con trai, con gái nhà lành; cách Phật gọi người có lòng tin tu hành) muốn mau được diệt độ (dứt hẳn sinh tử, vào Niết-bàn), thì nên phát tâm vô thượng chánh chân đạo (tâm cầu đạt quả giác ngộ cao tột, chân chánh của Phật). Vì sao vậy? Nay ta thấy có người sợ nỗi khổ của vòng chung thủy (vòng sống chết luân hồi, chết rồi lại sinh, không có kết thúc), nên không chịu phát tâm vô thượng chánh chân đạo. Họ chỉ nguyện làm Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), muốn mau diệt độ, thế mà vẫn còn ở trong sinh tử và còn có chỗ ham muốn. Còn các vị Bồ-tát (người tu hạnh cứu độ chúng sinh, nguyện thành Phật) thì thông suốt, tinh tấn (siêng năng không lười), an trụ bình đẳng trong pháp, đạt được chư thông tuệ (trí tuệ thông suốt mọi pháp) mà thành Nhất thiết trí (trí biết hết thảy, tức trí tuệ của Phật). Vì sao vậy?
Thuở xưa rất lâu xa về trước, cách nay vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) không thể tính đếm, không thể nghĩ bàn, có đức Như Lai hiệu là Nhất Thiết Đạt ra đời. Ngài là Như Lai (bậc đã đến từ chân lý, danh hiệu của Phật), Chí Chân (bậc chân thật tột cùng, đáng được cúng dường), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chánh trọn khắp), Minh Hạnh Thành (bậc đầy đủ trí sáng và đức hạnh), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao tột không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc điều phục, dẫn dắt người tu), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Chúng Hựu (bậc che chở cho mọi người, tức Thế Tôn)."
Đức Phật bảo Xá Lợi Phất: "Đức Như Lai Chánh Giác Nhất Thiết Đạt ấy có hội chúng Thanh văn đông đến trăm ức người. Thọ mạng của đức Phật ấy kéo dài trăm nghìn năm. Ngài có đệ tử Thanh văn đứng đầu, trí tuệ cao vời, tên là Siêu Thù. Người kế tiếp có thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa) nhanh nhẹn, tên là Đại Đạt. Lúc ấy đức Như Lai ra đời trong đời ngũ trược (đời có năm thứ vẩn đục: thời đại xấu, thấy biết sai lầm, phiền não, chúng sinh hèn kém, tuổi thọ ngắn). Một buổi sáng sớm, Ngài sửa y phục ngay ngắn, mặc áo, ôm bát (bình bát, đồ đựng thức ăn của người xuất gia), có các bậc thánh chúng quyến thuộc vây quanh. Có một nước lớn tên là Danh Văn Vật; Ngài vào thành ấy để phân vệ (đi xin thức ăn, tức khất thực). Vị đại Thanh văn trí tuệ bậc nhất đứng hầu bên phải Phật. Vị thần túc bậc nhất đứng hầu bên trái. Vị trí tuệ, học rộng nghe nhiều hơn hết đi theo sau Phật. Tám nghìn vị Bồ-tát đi trước dẫn đường. Có vị hóa hiện thân hình như Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), có vị như Phạm thiên (vị trời làm chủ cõi Sắc giới), như Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), hoặc mang hình thiên tử (người ở cõi trời), sửa sang dọn dẹp đường sá."
Đức Phật bảo Xá Lợi Phất: "Lúc ấy đức Như Lai sắp vào thành, thấy ba em bé trên thân đeo anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) bằng các thứ báu, đang thong thả cùng nhau chơi đùa giữa đường. Một em từ xa trông thấy đức Như Lai rực rỡ chói lọi, oai thần lồng lộng, đoan chánh không ai sánh. Các tướng của Ngài đều lặng lẽ an định, tâm tính đạm bạc, đã đạt sự điều phục cao nhất, vắng lặng bậc nhất, đã hàng phục các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Ngài như voi chúa hiền lành cao quý, như vực nước lớn lặng trong không chút cáu bẩn. Ngài có ba mươi hai tướng đại nhân (ba mươi hai đặc điểm hình tướng tốt đẹp của bậc vĩ nhân) và tám mươi vẻ đẹp phụ trải khắp thân, như mặt trời mới mọc ánh sáng rực rỡ. Ngài đi cùng đại chúng như mặt trăng giữa các vì sao. Em bé ấy nói với hai em kia: 'Các bạn có thấy đức Như Lai không? Ngài là bậc tôn quý nhất trong tất cả, là bậc che chở cao tột cho mọi người, là ruộng phước của thế gian (người mà ai cúng dường thì sinh ra phước báu, như gieo hạt vào ruộng tốt). Ánh sáng của Ngài chói lòa rực rỡ, khó ai bì kịp. Chúng ta đều nên cúng dường Ngài. Ai đem dâng cúng thì lợi ích và phúc lành rất lớn.' Rồi em nói kệ khen ngợi:
Đây là bậc tôn quý của chúng sinh, ruộng phước không gì cao hơn;
Chúng ta hãy cùng nhau cúng dường, dâng cúng Ngài thì phước không lường.
Em bé thứ hai nói:
Nay ta không có hoa lạ, cũng không có các thứ dầu thơm;
Bậc Thánh này không ai sánh bằng, biết lấy gì để cúng dường?
Thế là một em liền cởi chuỗi ngọc đeo cổ trị giá trăm nghìn, nói kệ khen ngợi:
Hãy đem vật này cúng dường ruộng phước cao tột không gì hơn;
Có người sáng suốt nào gặp Ngài mà lại tiếc của?
Khi ấy hai em kia bắt chước em bé ấy, mỗi em đều cởi chuỗi ngọc đeo cổ, cầm trong tay mà ca tụng rằng:
Cúng dường đầy đủ bậc Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chánh, tức Phật), vượt qua sóng dòng sông chảy xiết (ví với dòng sinh tử);
Giải thoát tâm ý không lường, an trụ trong pháp bình đẳng.
Bấy giờ một em nói với hai em kia: "Các bạn đem cội gốc công đức này để mong cầu điều gì?" Một em đáp:
Bên cạnh đức Thế Tôn, vị đại Thanh văn đứng phía bên phải,
Trí tuệ tôn quý bậc nhất, tôi nguyện được như vậy.
Em thứ hai nói:
Như bên cạnh đức Thế Tôn, vị đại Thanh văn đứng phía bên trái,
Thần túc vượt trội tôn quý nhất, tôi nguyện được như vậy.
Khi ấy hai em hỏi em kia: "Này tộc tánh tử (bạn hiền), bạn đem cội gốc công đức này phát nguyện điều gì?" Em ấy đáp:
Như đức Như Lai hiện nay, bậc Chí Chân Đẳng Chánh Giác,
Thấy khắp, thông suốt tất cả, bước đi như sư tử,
Chiếu sáng cả hội chúng lớn — tôi nguyện thân mình được như thế,
Là bậc tôn quý nhất trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới chúng sinh), cứu độ khắp mười phương.
Em bé ấy vừa nói xong, liền có tám nghìn vị thiên tử trên hư không cùng khen ngợi: "Hay thay, hay thay! Lời nói thật tuyệt. Nay bạn phát tâm này thì cõi trời và thế gian đều được cứu giúp che chở."
Đức Phật bảo Xá Lợi Phất: "Khi ấy bên đức Như Lai Chánh Giác Nhất Thiết Đạt có vị thị giả (người hầu cận) tên là Hải Ý, học rộng nghe nhiều bậc nhất. Phật bảo ông: 'Ông có thấy ba em bé, mỗi em cầm chuỗi ngọc đi tới không?' Hải Ý đáp: 'Bạch Thiên Trung Thiên (bậc trời trong các trời, tức Phật), con đã thấy.' Thế Tôn bảo: 'Này tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ), nên biết em bé ở giữa đã lập chí nguyện cao vời khó lường. Mỗi bước em đi đều vượt khỏi nỗi khổ trăm kiếp sinh tử. Nhờ cội gốc công đức của mỗi lần nhấc chân, em sẽ trăm lần làm Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp). Em nhận ngôi Đế Thích cũng như vậy. Em sinh lên cõi Phạm thiên làm Phạm thiên vương cũng như thế. Nhờ cội gốc công đức của mỗi bước chân, em sẽ được gặp trăm đức Phật.'
Bấy giờ ba em bé đến chỗ đức Như Lai Nhất Thiết Đạt, cúi đầu lạy dưới chân Ngài, rồi đem chuỗi ngọc báu rải lên đức Thế Tôn. Hai em phát tâm nhỏ, muốn làm Thanh văn, thì chuỗi ngọc rải ra dừng trên hai vai Phật. Còn em phát tâm cầu chư thông tuệ thì chuỗi ngọc rải ra dừng ở hư không phía trên đức Phật, biến thành lầu gác nhiều tầng có màn lưới ngọc che phủ. Bốn phía có trụ dựng, vách vây quanh, trang nghiêm bằng phẳng. Bên trong hóa ra tòa ngồi, đức Như Lai ngồi trên đó. Khi ấy đức Như Lai Nhất Thiết Đạt liền mỉm cười. Thị giả thưa hỏi: 'Bạch Thế Tôn, vì cớ gì Ngài cười? Phật cười tất có ý nghĩa.' Như Lai bảo: 'Hải Ý, ông có thấy hai em bé phát tâm Thanh văn, tay cầm chuỗi ngọc rải lên Như Lai không?' Ông đáp: 'Bạch Đại Thánh, con đã thấy.' Phật lại bảo tỳ-kheo: 'Nên biết hai em bé ấy sợ nỗi khổ sinh tử nên phát tâm yếu hèn nhút nhát, chỉ cầu được che chở. Vì thế các em không phát tâm vô thượng chánh chân đạo, mà muốn làm Thanh văn, làm đệ tử hàng đầu. Đời sau cả hai đều sẽ chứng đắc: một em trí tuệ bậc nhất, một em thần túc không ai sánh.'"
Đức Phật bảo Xá Lợi Phất: "Ông còn ngờ chăng? Em bé ở giữa phát tâm cầu chư thông tuệ lúc ấy chính là thân ta. Em nguyện đứng bên phải chính là Xá Lợi Phất. Em nguyện đứng bên trái chính là Đại Mục Kiền Liên (vị đệ tử lớn của Phật, thần thông bậc nhất). Này Xá Lợi Phất, hãy xem các ông thuở trước sợ nỗi khổ sinh tử, tuy đã trồng cội gốc công đức mà không thể phát tâm vô thượng chánh chân đạo. Tâm chí yếu hèn, muốn mau diệt độ nên không thể vượt nhanh. Mãi đến nay nhờ pháp của ta, các ông mới đạt được vô vi (cảnh giới không còn tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn). Nay các ông có thấy chư thông tuệ của ta chăng? Người bạn của các ông thì đã thành Phật, còn các ông phải làm đệ tử của Phật mới được giải thoát. Vì thế nên quán xét thế này: giả sử có người muốn thành tựu diệt độ thì nên phát tâm vô thượng chánh chân đạo. Vì sao vậy? Nói 'vượt nhanh' là nói chư thông tuệ, không gì vượt hơn được. Nó chân thật không dối, là cỗ xe bậc nhất, làm an ổn khắp tất cả các loài chúng sinh; đó chính là chư thông tuệ. Nó vi diệu nhất, tôn quý đặc biệt, không gì hơn, không gì sánh bằng, không có cái thứ hai, không ai vượt ra ngoài được. Nó là cỗ xe không chướng ngại, mà mọi thừa (cỗ xe, ví với con đường tu hành đưa người đến giải thoát) của Thanh văn và Duyên giác (người tự mình quán lý nhân duyên mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho mình) đều không theo kịp. Đó gọi là thừa chư thông tuệ."
Khi đức Phật nói bộ kinh pháp Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cứu độ cả mình lẫn mọi người đến thành Phật) này, có một vạn người phát tâm vô thượng chánh chân đạo. Ngay lúc ấy, các vị đại Thanh văn cùng gieo mình xuống đất, cúi đầu lạy chân Phật. Đó là hiền giả Xá Lợi Phất, Đại Mục Kiền Liên, Đại Ca Diếp, Ly Việt, A Nan, Luật Hòa Lợi (?), Phân Nậu Văn Đà Ni Tử (tức Phú Lâu Na), tôn giả Tu Bồ Đề và những vị khác. Các vị cùng bạch đức Thế Tôn: "Bạch Đại Thánh, nếu tộc tánh tử hay tộc tánh nữ phát tâm lớn thì nên cúng dường họ, vì họ là chỗ giải thoát vi diệu, là hạnh chân thật tột cùng. Vì sao vậy? Dẫu trăm nghìn chư Phật Thế Tôn vì chúng con mà giảng nói hạnh chư thông tuệ, chúng con cũng không kham nổi. Chúng con không có sức để phát tâm thông tuệ, tâm Nhất thiết tuệ, vốn không chướng ngại, thù thắng khó theo kịp. Thà để chúng con phạm tội ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của Tăng chúng) mà đọa vào địa ngục vô gián (địa ngục khổ nhất, chịu khổ liên tục không ngừng), còn hơn là bỏ dở, buông bỏ tâm vô thượng chánh chân đạo để làm Thanh văn. Vì sao vậy? Giả như phạm tội nghịch, rơi vào địa ngục chịu các khổ độc, khi khổ đau hết rồi ra khỏi địa ngục, vẫn không xa rời tâm chư thông tuệ không chướng ngại. Còn như chúng con hiện nay thì làm được gì? Không kham nổi việc gì. Chúng con đã thiêu cháy mầm chân chánh, phá hư cội gốc. Đối với trí tuệ Phật, trí không chướng ngại này, chúng con không phải là người có khả năng tiếp nhận. Ví như người đã chết thì không ích gì cho thân thuộc. Chúng con cũng vậy, theo thừa Thanh văn mà cầu giải thoát, bỏ rơi tất cả, không làm ích lợi gì cho chúng sinh. Ví như mặt đất này nuôi dưỡng, tưới thấm nhiều cho tất cả muôn loài, dù là loài hai chân, bốn chân hay nhiều chân. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, người phát tâm vô thượng chánh chân đạo thì trên trời dưới đất đều nhờ ơn mà được cứu độ."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video