Kinh Trì Thế, phẩm thứ chín: Thế gian và xuất thế gian.
"Trì Thế (tên vị Bồ-tát đang nghe Phật giảng)! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện lớn cầu thành Phật để cứu giúp muôn loài) khéo biết pháp thế gian và pháp xuất thế gian (pháp vượt ra ngoài thế gian luân hồi)? Thế nào là được phương tiện (cách khéo léo) về pháp thế gian và xuất thế gian? Trì Thế! Bồ-tát ma-ha-tát quán xét đúng đắn pháp thế gian và xuất thế gian. Thế nào là pháp thế gian?
Bồ-tát nghĩ rằng: mọi pháp (sự vật, hiện tượng) có được đều do ức tưởng phân biệt (nhớ nghĩ, tưởng tượng rồi chia chẻ phân biệt), khởi lên từ điên đảo (thấy lộn ngược, trái với sự thật), do nhiều nhân duyên sinh ra, bị buộc vào các duyên hư dối, khởi lên từ hai tướng [đối đãi], trống rỗng không có gì như cầu vồng nhiều màu, cũng như vòng lửa (que lửa quay tròn trông như vòng lửa mà thật không có) lừa gạt kẻ phàm phu (người thường chưa giác ngộ). Vì mang nghĩa bị phá hoại nên tạm gọi là thế gian; đó gọi là thế gian. Các pháp thế gian đều không phải là thật, khởi lên từ các duyên hư dối, mang tướng không tạo tác, không khởi lên. Chỉ nhân các ấm (năm nhóm yếu tố tạo nên con người: sắc là thân xác, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý muốn tạo tác, thức là sự hay biết phân biệt), các giới, các nhập (các giác quan cùng đối tượng của chúng), và sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (hình sắc, âm thanh, mùi, vị, sự xúc chạm, đối tượng của ý) mà nói; nhân danh sắc (danh là phần tinh thần, sắc là phần thân xác) mà nói; thuận theo những gì tâm phàm phu tham đắm; lại thuận theo các thứ tham đắm và tà kiến (cái thấy sai lầm) như mớ tơ rối không tìm ra đầu mối, như rễ cỏ tranh, dây leo chằng chịt nối nhau; vì đi đôi với điên đảo nên gọi là pháp thế gian.
Thế nào là pháp xuất thế gian? Chính pháp thế gian như vậy, từ xưa đến nay, đúng như thật tính vốn lìa [mọi tướng], đó gọi là xuất thế gian. Vì sao? Người trí tìm pháp thế gian không thể được, tìm pháp xuất thế gian không thể được; không có thế gian, không có xuất thế gian. Ở trong đó không phân biệt đây là thế gian, đây là xuất thế gian; chỉ vì thế gian mà nói xuất thế gian. Thực tướng (bộ mặt thật) của thế gian chính là xuất thế gian. Vì sao? Thế gian không có tướng nhất định nào để nắm được; tướng của thế gian từ xưa đến nay luôn là không; vì pháp thế gian không nhất định, nên thế gian từ xưa đến nay mang tướng tịch diệt (lặng yên, dứt hết). Bồ-tát quán thế gian và xuất thế gian như vậy thì không nắm được thế gian, cũng không tham đắm xuất thế gian. Vì người này không nghĩ tới, không vướng mắc thế gian và xuất thế gian, nên không tranh cãi với thế gian. Vì sao? Người trí thông suốt thế gian là tướng hư dối, vì thấy được thực tướng của thế gian, nên không còn phân biệt đây là thế gian, đây là xuất thế gian. Vì sao? Trì Thế! Thế gian tức là nghĩa của năm thọ ấm (năm nhóm yếu tố tạo nên con người khi còn bị bám chấp); tất cả pháp thế gian đều thu gồm trong đó. Người trí tìm ấm không được ấm, không được tính của ấm, không được chỗ ấm đến, không được chỗ ấm ở, không được chỗ ấm đi. Không có năm ấm, mười hai nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức tương ứng); không phân biệt, không danh tự, không tính, không tướng, không hành; đó gọi là xuất thế gian.
Trì Thế! Khi Bồ-tát quán pháp thế gian và xuất thế gian, không thấy thế gian hợp với xuất thế gian, không thấy xuất thế gian lìa thế gian. Người này không lìa thế gian mà thấy xuất thế gian, cũng không lìa xuất thế gian mà thấy thế gian. Người này không còn duyên theo hai đường, tức là cho rằng đây là thế gian, đây là xuất thế gian. Vì sao? Trì Thế! Thế gian đúng như thực tướng chính là xuất thế gian. Trong thế gian, tướng thế gian không thể nắm được; trong pháp thế gian, pháp thế gian không thể nắm được. Vì không có gì, nên thông suốt pháp này chính là xuất thế gian.
Trì Thế! Nếu thế gian khác với xuất thế gian, thì chư Phật đã không ra đời, chư Phật cũng không nói rằng tất cả thế gian đều không thể nắm được, tất cả thế gian đều không sinh, và thấy biết đúng như thật tất cả thế gian. Trì Thế! Nếu không nắm được thế gian, không chấp lấy thế gian, thì đó chính là xuất thế gian. Vì vậy nên biết: thấy biết đúng như thật thế gian, thông suốt thế gian không thể nắm được, thì liền nói đó là xuất thế gian. Vì vậy chư Phật ra đời ở thế gian. Tất cả các pháp, dù thế gian hay xuất thế gian, vì không hai, không phân biệt mà chứng được sự thấy biết đúng như thật, đó chính là nói pháp xuất thế gian.
Trì Thế! Thế gian như vậy rất sâu xa, khó thấu tới đáy. Những người nương vào pháp thế gian, những người nắm lấy pháp thế gian, những người mong cầu pháp xuất thế gian, những người đối với lời nói thế tục mà sinh ra tướng đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng), những người trụ trong hai pháp [đối đãi], đều không thể đi vào pháp này. Vì sao? Vì những người ấy không biết thế gian, không biết xuất thế gian; họ đều là người đi theo hai pháp. Trì Thế! Người đi theo hai pháp thì không thể thông suốt thế gian và xuất thế gian. Trì Thế! Bồ-tát ma-ha-tát khéo biết pháp thế gian và xuất thế gian như vậy, cũng được phương tiện về pháp thế gian và xuất thế gian."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video