Thiên 4 — Phẩm thứ ba: Mười tám giới (tánh)

 Kinh Trì Thế, phẩm Mười Tám Tính thứ ba

 Này Trì Thế (tên vị Bồ-tát đang hỏi Phật trong kinh này)! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người tu hành nguyện đạt giác ngộ thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) khéo biết mười tám tính (mười tám giới, tức mười tám phạm vi tạo nên mọi sự nhận biết: sáu căn là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; sáu đối tượng tương ứng là hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, pháp; và sáu thức sinh ra khi căn gặp đối tượng)? Bồ-tát Ma-ha-tát dùng phương tiện (cách thức khéo léo) quán đúng đắn mười tám tính, nghĩ rằng: Nhãn tính (giới mắt, tức căn mắt) trong nhãn tính không thể tìm được. Nhãn tính này không có ngã (cái ta), không có ngã sở (cái của ta), vô thường (không bền lâu), không bền chắc, vì tự tính (bản chất tự có) là không (trống rỗng, không có thực thể). Vì trong nhãn tính không tìm được nhãn tính, nên nhãn tính là hư vọng (giả dối), không có gì, khởi lên từ ức tưởng phân biệt (sự nhớ nghĩ, tưởng tượng rồi phân chia cái này cái kia). Nhãn tính không có tướng cố định; tính của hư không chính là nhãn tính. Ví như hư không không có tướng cố định, vì không có gốc rễ; nhãn tính cũng như vậy, không có tướng cố định, cũng không có gốc rễ. Vì sao thế? Vì trong nhãn tính không tìm được việc gì thật.

 Nhãn tính không có chỗ, không có phương hướng, không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa. Nhãn tính không có tướng cố định vì không có sự việc thật; sự việc của nhãn tính không thể tìm được, vì do nhiều nhân duyên (nguyên nhân chính và điều kiện phụ hợp lại) sinh ra. Nhãn tính không thuộc quá khứ, không thuộc vị lai, không thuộc hiện tại. Trong nhãn tính không tìm được tướng mắt. Nhãn tính chỉ do quả báo (kết quả phải nhận) của nghiệp (hành động tạo tác bằng thân, lời nói, ý nghĩ) đời trước, thuộc vào duyên (điều kiện) hiện tại mà được gọi là nhãn tính. Nhãn tính tức là không có tính; trong nhãn tính không tìm được nhãn tính; vì là chỗ hoạt động của thức nên được gọi là nhãn tính.

 Nếu căn mắt (giác quan mắt) trong sạch, hình sắc ở chỗ có thể thấy, có ý căn (giác quan ý, tức khả năng suy nghĩ nhận biết của tâm) đi kèm, do ba việc nhân duyên ấy hợp lại thì gọi là nhãn tính. Trong nhãn tính không có tướng nhãn tính cố định. Người trí thông suốt rằng cái không phải nhãn tính chính là tính của nhãn tính.

 Này Trì Thế! Bồ-tát Ma-ha-tát nếu có thể quán sát, chọn lựa phân tích nhãn tính như vậy, thì liền thông suốt rằng không có tính chính là sắc tính (giới sắc, tức các hình sắc, màu sắc mà mắt thấy). Vì sao thế? Trong sắc tính không tìm được sắc tính. Sắc tính này không hợp, không tan. Vì sắc không có tướng cố định nên gọi là sắc tính. Sắc không có gốc rễ, không có phân biệt, huống gì sắc tính; sắc tính cũng không có gốc rễ. Sắc tính không ở trong sắc, không ở ngoài sắc, không ở khoảng giữa; chỉ do ức tưởng phân biệt: sắc ở chỗ có thể thấy, căn mắt trong sạch, có ý thức (sự nhận biết của ý) đi kèm, thấy sắc hiện tại nên được gọi là sắc tính.

 Ví như hình mặt trong gương: nếu gương sáng sạch thì sinh ra tướng hình sắc; hình sắc trong gương không có tướng cố định; trong gương không có người mà thấy hình bóng; chỉ vì bên ngoài có người, có gương, bên trong khởi lên tướng hình sắc. Cũng vậy, hình sắc mà nhãn tính trong sạch nương theo ở chỗ có thể thấy, như hình bóng trong gương, được gọi là sắc tính. Sắc không có tính tướng, không có tính hình dạng; không có tính cố định, đó gọi là sắc tính. Vì các tướng sắc không có ngã nên được gọi là sắc tính; tùy theo chỗ hiểu biết của chúng sinh nên gọi là sắc tính. Nếu Bồ-tát biết sắc tính này, thì biết không có tính chính là sắc tính, tính không sinh chính là sắc tính, tính không tạo tác chính là sắc tính. Vì sao thế? Sắc tính này không thuộc quá khứ, không thuộc vị lai, không thuộc hiện tại; nó bày ra tính không có gì, bày ra tính hư vọng, bày ra tính tên giả, nên gọi là sắc tính.

 Quán sát, chọn lựa phân tích sắc tính như vậy rồi, Bồ-tát ấy quán sát đúng đắn, chọn lựa phân tích nhãn thức tính (giới nhãn thức, tức sự nhận biết sinh ra khi mắt thấy hình sắc), tức là: trong nhãn thức không có nhãn thức; không có tính nhãn thức, không có tính thường còn; nhãn thức tính không có gốc rễ, không có pháp cố định; nhãn thức tính không có gì để chỉ ra. Nhãn thức tính này không hợp, không tan, không có gốc rễ; chỉ do nhân duyên nghiệp đời trước khởi lên, thuộc vào duyên hiện tại, buộc vào duyên sắc nên được gọi là nhãn thức tính. Tùy theo tâm điên đảo (thấy sai lệch, ngược với sự thật) của phàm phu (người thường chưa giác ngộ) mà được gọi là nhãn thức tính; bậc hiền thánh (người tu hành có đức và bậc thánh đã chứng chân lý) thông suốt rằng nhãn thức tính chính là không phải tính.

 Vì sao thế? Vì nhãn thức tính không cố định, do nhiều nhân duyên sinh ra, thuộc vào các nhân duyên nên được gọi là nhãn thức tính. Chỗ thức hoạt động là nhãn thức tính. Vì thức này không cố định nên nói là tướng không cố định; vì không sinh, vì bày ra sự hư vọng, vì có thể phân biệt tướng sắc, vì có thể chỉ ra duyên, nên nói là nhãn thức tính. Tùy theo chỗ hiểu biết của chúng sinh, Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) dùng phương tiện phân biệt; để phá cái tướng hợp lại thành một khối nên nói mười tám tính này, chỉ ra thức không có tướng cố định. Chỉ là mắt trong sạch có thể biết tướng sắc; hai pháp hợp lại nên nói là nhãn thức tính; để chỉ ra tướng thật của nhãn thức nên nói nhãn thức tính. Nhãn thức tính là chỉ ra chỗ hoạt động của mắt; cái có thể nhận biết sắc là nhãn thức; nói tính tức là nói không có tính.

 Vì sao thế? Người trí tìm tướng nhãn thức tính trong nhãn thức tính mà không thể tìm được; trong nhãn thức tính cũng không tìm được gốc rễ của nhãn thức tính. Vì sao thế? Không có tính cố định chính là nhãn thức tính. Nhãn thức tính là dùng tên giả mà nói; cái được gọi là tính tức là nói nghĩa không chấp lấy. Cái có thể có chỗ thấy là nhãn thức; ý nghiệp (hành động của ý) khởi lên là tướng của nhãn thức, nên gọi là nhãn thức. Nhãn tính, sắc tính, nhãn thức tính: dùng cửa "tính" này để nói ba việc hợp lại; vì để biết tướng các duyên, tức là nghĩa lìa các tính. Nói đây là nhãn tính, đây là sắc tính, đây là nhãn thức tính, có những con số như vậy, là để chúng sinh đi vào con đường chân thật; trong đó thật ra không có nhãn tính, sắc tính, nhãn thức tính. Các Như Lai nói phương tiện để biết thấy tướng các tính này, nên phân biệt nói các tính này. Nếu người thông suốt phương tiện về các tính này thì biết ba tính không có tính. Vì sao thế? Vì trong các tính không có tướng tính, trong các tính không tìm được tướng. Nhĩ tính (căn tai), thanh tính (âm thanh), nhĩ thức tính (sự nhận biết của tai); tỷ tính (căn mũi), hương tính (mùi), tỷ thức tính; thiệt tính (căn lưỡi), vị tính, thiệt thức tính; thân tính (căn thân), xúc tính (sự xúc chạm), thân thức tính — cũng đều như vậy.

 Này Trì Thế! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát quán sát, chọn lựa ý tính (giới ý, tức căn ý, cái làm chỗ dựa cho sự suy nghĩ nhận biết)? Bồ-tát nghĩ rằng: Ý tính không cố định, vì gốc rễ không có gì. Trong ý tính không có ý tính, không có tính cố định, đó là ý tính. Ví như các hạt giống gieo xuống đất, nhờ nước thấm, được nắng, được gió, dần dần mầm nhú ra. Mầm không từ hạt giống đi ra, hạt giống cũng không hợp với mầm; mầm sinh thì hạt giống hư hoại; hạt giống không lìa mầm, mầm không lìa hạt giống; trong mầm không có hạt giống. Ý tính cũng như vậy: vì có thể khởi lên ý nghiệp, vì chỉ ra ý thức, như hạt giống chỉ ra mầm, nên được gọi là ý tính. Lìa ý tính thì không có ý; ý tính không thể biết ý; vì là tên giả nên nói là ý tính. Ý tính này không ở trong ý, không ở ngoài ý, không ở khoảng giữa; chỉ do nhân duyên nghiệp đời trước khởi lên; vì nhận biết là ý nghiệp, vì biết đối tượng nương theo, vì các tên gọi tính hợp lại, vì duyên hiện tại khởi lên, nên được gọi là ý tính. Đó tức là tướng ý nghiệp không cố định, tức là tướng nhiều duyên hợp lại. Cũng nói ý tính khởi lên từ sự hợp lại, tùy theo chỗ hiểu biết của chúng sinh.

 Trong đệ nhất nghĩa (chân lý tối hậu, sự thật rốt ráo) không có ý tính. Vì sao thế? Vì gốc rễ không có gì. Không sinh là ý tính, vì sinh không có gì. Ý tính là lời nói thế tục (cách nói thông thường theo quy ước của người đời); trong đệ nhất nghĩa quyết định không có ý tính, quá khứ, vị lai, hiện tại đều không tìm được. Người trí thông suốt rằng không có tính chính là ý tính.

 Các Bồ-tát quán sát, chọn lựa pháp tính (ở đây là giới pháp: phạm vi các đối tượng mà ý nhận biết, như ý niệm, khái niệm, hình ảnh trong tâm): không có tính chính là pháp tính. Pháp tính không có tự tính, tự tính không thể tìm được; không có tính cố định là pháp tính; vì gốc rễ của pháp tính không thể tìm được, sự việc cố định cũng không thể tìm được. Chỉ vì những chúng sinh khởi điên đảo bị trói buộc hư vọng, có cái để biết, nên nói là pháp tính; muốn cho chúng sinh đi vào chỗ không có tính, nên nói pháp tính này. Vì sao thế? Trong pháp tính không có tướng pháp tính. Pháp tính này do nhiều duyên sinh ra; pháp do nhiều duyên sinh ra thì không có tự tính; trong các nhân duyên không có tự tính; các nhân duyên đều do nhiều duyên hợp lại, vì điên đảo mà nối tiếp nhau sinh ra. Như Lai ở đây muốn giáo hóa chúng sinh nên nói pháp tính này, dùng lời nói thế tục để chỉ ra pháp không có tính.

 Pháp tính này không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa; chỉ để chúng sinh biết thấy pháp thiện và pháp bất thiện. Dùng pháp tính mà nói lìa mọi tướng pháp; vì biết thấy tướng rốt ráo là không, nên nói rốt ráo là không chính là pháp tính. Vì sao thế? Không có gì chính là pháp tính; trong pháp tính không có tướng có cố định. Ví như hư không không có tướng cố định mà được gọi là hư không; pháp tính cũng vậy, không có tướng cố định; vì phá tướng pháp nên gọi là pháp tính. Pháp tính tức là không có tính. Vì sao thế? Pháp tính này không ở quá khứ, không ở vị lai, không ở hiện tại; chỉ thuộc vào nhiều duyên, hợp với duyên, nên được gọi là pháp tính, nói tên là pháp tính, theo như chỗ hiểu biết của chúng sinh. Người trí chứng biết không có tính chính là pháp tính.

 Pháp tính không hợp, không tan; trong pháp tính không có tướng pháp tính, không nhiều không ít; vì phương tiện chỉ ra tính nên nói pháp tính, gọi là tính. Nếu người tu hành thật sự thông suốt tướng pháp tính này thì biết thấy không có tính. Trong pháp tính của tam giới (ba cõi mà chúng sinh sinh tử trôi lăn: cõi Dục còn ham muốn ăn uống, dâm dục; cõi Sắc đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế; cõi Vô sắc chỉ còn tâm, không còn hình sắc) này không có tướng phân biệt; vì nhiều nhân duyên hợp lại, vì phân biệt các pháp, nên nói là pháp tính; chỉ ra không có tính cố định chính là pháp tính. Người trí không vì tướng pháp tính mà thấy pháp tính; pháp tính là tướng không sinh. Vì sao thế? Trong pháp tính không có tướng. Người trí thông suốt không có tướng chính là pháp tính. Trong pháp tính không có tướng phân biệt; vì không có tướng, không có phân biệt nên gọi là pháp tính. Trong pháp tính không có chỗ trụ, không có nơi chốn, không khởi, không trụ, không nương tựa. Pháp tính này từ xưa đến nay không sinh, nên pháp tính này không có ai sinh ra. Vì sao thế? Vì trong pháp tính không có tính. Lại pháp tính không do hợp lại mà có; không hợp, không tan, không tạo tác, không cố định, gọi là pháp tính. Bồ-tát Ma-ha-tát quán sát, chọn lựa pháp tính như vậy, tức là: không có tính chính là pháp tính.

 Này Trì Thế! Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát quán sát, chọn lựa ý thức tính (giới ý thức, tức sự nhận biết sinh ra khi ý tiếp xúc với các pháp)? Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ rằng: Tính không sinh chính là ý thức tính; tính không cố định chính là ý thức tính. Ý thức tính không có gốc rễ, không có pháp cố định; dùng ý thức tính để chỉ ra tướng không có tính. Vì sao thế? Trong ý thức tính không tìm được ý thức tính. Ý thức tính này hư vọng, không có gì, đi đôi với điên đảo, lấy ý làm đầu; vì nhận biết các pháp nên gọi là ý thức. Tùy theo chỗ hành xử của phàm phu nên nói là ý thức tính. Bậc hiền thánh quán biết ý thức tính chẳng phải là tính; hư vọng không có gì chính là ý thức tính; chỉ vì chỉ ra pháp nhân duyên, vì lấy ý làm đầu, vì nhận biết các duyên hợp lại, nên nói là ý thức tính; tùy theo chỗ hiểu biết của chúng sinh mà nói như vậy.

 Người trí biết ý thức tính chẳng phải là tính; nó do nhiều nhân duyên sinh ra, khởi từ ức tưởng phân biệt, không có tướng tính; đó chính là nghĩa không có tướng tính trong đệ nhất nghĩa. Trong pháp thế tục, để dẫn dắt chúng sinh nên nói ý thức tính này, muốn cho chúng sinh biết không có tính chính là ý thức tính; chỉ dùng chút ít pháp để phá, lìa các tính nên nói ý thức tính này. Vì sao thế? Bậc thánh tìm nó mà không thể tìm được. Ý thức tính không ở trong ý thức tính, không ở ngoài ý thức tính, không ở khoảng giữa. Người trí thông suốt tính không hợp chính là ý thức. Ý thức không biết ý tính, ý tính không biết ý thức; chỉ do nhiều nhân duyên sinh ra, khởi từ điên đảo, lấy ý làm đầu; vì biết các duyên do hai việc hợp lại, vì đắm vào hư vọng nên khởi từ giác quán (sự dò xét thô và suy xét kỹ của tâm); vì chỉ ra tướng thức cho chúng sinh nên gọi là ý thức tính.

 Ý thức này không ở quá khứ, không ở vị lai, không ở hiện tại. Ý thức này không từ đâu đến, cũng không đi về đâu, không có chỗ trụ, từ xưa đến nay là tướng không sinh. Trong ý thức không có pháp cố định làm gốc rễ. Vì sao thế? Tướng của ý thức tính này tức là tướng không hai, tức là không có tướng; tướng này không do hai tướng mà có. Tính không có gì để chỉ ra chính là ý thức tính. Người trí thông suốt ý thức tính, rằng ý thức tính này không ở trong mọi pháp, không có nơi chốn, không có phương hướng, không hợp cũng không tan với pháp. Bậc thánh thông suốt tướng không sinh chính là ý thức tính. Ý thức tính này không đến, không đi, không có duyên. Vì sao thế? Trong đệ nhất nghĩa, ý thức tính không có duyên, vì không thể tìm được, không thể chỉ ra. Người trí thông suốt ý thức tính: không tạo tác là ý thức tính, vì người tạo tác không thể tìm được; không sinh là ý thức tính, vì tướng sinh không có gì.

 Này Trì Thế! Bồ-tát Ma-ha-tát quán sát, chọn lựa ý thức tính như vậy. Các Bồ-tát khi quán như vậy thì quán sát, chọn lựa cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc đều là tính không sinh, tính không có gì. Thế nào là quán? Tức là trong cõi Dục không có cõi Dục, trong cõi Sắc không có cõi Sắc, trong cõi Vô sắc không có cõi Vô sắc. Dùng "cõi" để chỉ ra pháp không có cõi. Vì người chấp lấy tướng cõi Dục mà chỉ ra đây là cõi Dục; vì người chấp lấy tướng cõi Sắc mà chỉ ra đây là cõi Sắc; vì người chấp lấy tướng cõi Vô sắc mà chỉ ra đây là cõi Vô sắc. Mượn "cõi" để nói chỗ không có cõi, như chỗ người trí hiểu biết: cõi không có gì chính là cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Người trí không tìm được cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Ba cõi này đều không có gốc rễ, không có pháp cố định, khởi lên từ nhiều duyên; vì vậy người trí biết thấy không có cõi chính là ba cõi; trong đó không có tướng cõi.

 Ba cõi này đều do hư vọng hợp lại, do điên đảo mà vận hành. Vì sao thế? Người trí không tìm được ba cõi, không nói ba cõi thuộc quá khứ, vị lai hay hiện tại. Bậc hiền thánh thông suốt ba cõi này hư vọng, không có gì, không có tự tính, lìa các pháp, chỉ do điên đảo khởi lên. Để đoạn trừ điên đảo của chúng sinh, vì để biết thấy ba cõi, Như Lai phân biệt nói tướng ba cõi; muốn cho chúng sinh biết nghĩa không có cõi, nên nói ba cõi không do tướng tính mà có. Người trí biết thấy tướng ba cõi là tướng không có cõi.

 Này Trì Thế! Bồ-tát Ma-ha-tát khi quán như vậy thì quán tính chúng sinh, tính ngã tức là tính hư không, tính không có gì, tính không sinh. Vì sao thế? Tính chúng sinh, tính ngã, tính hư không không khác nhau. Các tính như vậy đều từ hư không mà ra, chỉ vì do nhiều duyên sinh ra nên gọi là tính; trong đó quyết định không có tướng tính. Vì sao thế? Trong hư không không có một tướng tính cố định nào; các tướng tính này đều đi vào hư không; đó là nghĩa không có gì. Ví như hư không không có tính, pháp ấy rốt ráo lìa tướng, là tướng không có gì; mọi tính cũng như vậy, lìa tướng tính. Trong các tính không có tướng tính; tướng tính không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa. Trong tính không có tính, trong tính không thâu nhiếp tính, tính không nương vào tính; mọi tính không có chỗ nương; mọi tính không sinh.

 Người trí trong các tính không tìm được tính sinh, không tìm được tính diệt, không tìm được tính trụ. Mọi tính không sinh, không khởi, không trụ, từ xưa đến nay không thể tìm được. Người trí không tham, không đắm vào tên giả của các tính, không nhận lấy, không nhớ nghĩ. Vì vậy người trí thông suốt, biết thấy mọi tính đều là tướng không sinh; nếu là tướng không sinh thì không có diệt. Trong đệ nhất nghĩa, mọi tính không thể tìm được; vì pháp thế tục nên phân biệt nói các tính; trong đệ nhất nghĩa không nói các tính. Người trí biết thấy, thông suốt mọi tính đúng như đệ nhất nghĩa.

 Này Trì Thế! Bồ-tát Ma-ha-tát quán sát, chọn lựa, thông suốt mười tám tính, ba cõi, tính chúng sinh, tính ngã, tính hư không như vậy. Các Bồ-tát khi quán sát, chọn lựa, thông suốt như vậy thì không tìm được tính, không thấy tính, cũng thông suốt mọi tính chỉ là tên giả; cũng tin hiểu các nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng, là những cửa để thức đi vào) và mọi tính đều là không có tính; cũng biết phân biệt các tính, vì thế tục mà phân biệt nói các tính, để mọi tính đi vào đệ nhất nghĩa; cũng khéo thông suốt phương tiện về không có tính; cũng vì chúng sinh phân biệt nói các tính, cũng khiến chúng sinh khéo an trụ trong các tính; dùng lời nói thế tục để nói cho chúng sinh pháp không có tính; cũng không dùng hai tướng để chỉ ra các tính. Dù biết mọi tính không hai, cũng dùng phương tiện nói các tính khởi từ nhân duyên; dù dùng lời nói thế tục để dẫn dắt chúng sinh, mà vẫn chỉ ra cho chúng sinh đệ nhất nghĩa; dù khéo biết phân biệt các tính, mà vẫn tin hiểu, thông suốt mọi tính không có gì.

 Vì sao thế? Này Trì Thế! Như Lai vì đệ nhất nghĩa nên đối với tính không có gì để đạt được, cũng không nắm được tướng các tính. Này Trì Thế! Ta đối với các tính không đoạn trừ gì, không phá hoại gì, mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật). Vì sao thế? Trong đệ nhất nghĩa không có các tính; mọi tính không có gì, không cố định; mọi tính giống như hư không, mọi tính đi vào hư không, mọi tính là tướng không sinh. Như Lai thông suốt mọi tính như vậy. Này Trì Thế! Như Lai không nói tướng các tính, cũng không nói sức mạnh, thế lực của các pháp. Vì sao thế? Nếu pháp không có gì thì không nên nói thêm về tướng tính không có gì. Này Trì Thế! Như Lai cũng nói tướng tính không có gì, nhưng ở đây thật ra không có tướng tính nào được nói.

 Này Trì Thế! Đó gọi là khéo phân biệt các tính. Bồ-tát Ma-ha-tát đạt được sự khéo phân biệt này thì có thể biết mọi tính chỉ là tên giả, có thể biết tướng thế tục, có thể biết tướng đệ nhất nghĩa, có thể biết sự quyết định của các tính, có thể biết thế đế (chân lý theo quy ước thế gian), có thể phân biệt các tướng, có thể biết tùy nghi (tùy theo căn cơ, hoàn cảnh mà nói cho thích hợp), có thể biết sự hợp lại của các tướng, có thể biết ý chỉ của các tướng, có thể biết chỗ các tướng đi vào, có thể phân biệt các tướng, có thể biết các tướng không có tính, có thể khiến mọi tính đồng với tính hư không; cũng đối với các tính không tạo sự sai khác, trong các tính không tìm thấy sai khác, không nói sai khác, cũng vì chúng sinh khéo nói việc phá các tính.

 Này Trì Thế! Ví như người thầy ảo thuật khéo léo có thể bày cho chúng sinh đủ thứ trò ảo thuật, khiến họ biết đủ thứ tướng ảo. Nếu có người quen biết, bạn thân thì nói với họ rằng đó là ảo thuật, nói sự thật về trò ảo, rằng trò ảo ấy là hư vọng, chỉ bày ra cho chúng sinh điên đảo; nếu là người trí thì tự biết đó là ảo thuật. Này Trì Thế! Tính của thế gian như ảo thuật. Các Bồ-tát Ma-ha-tát đi vào pháp ảo này, biết thế gian là tính ảo, những gì thế gian làm đều như ảo. Người ấy dùng sức phương tiện chỉ cho chúng sinh thấy thế gian như ảo. Nếu có ai biết tướng thật của thế gian này thì nói cho họ biết thế gian hư vọng như ảo thuật. Nếu có người trí sâu, căn cơ nhạy bén thì không cần chỉ bày, tự mình có thể biết, biết các pháp trống không như ảo, không thật, không có gốc rễ, biết mọi pháp đều lừa dối phàm phu, mọi pháp đều bị buộc trong duyên hư vọng.

 Này Trì Thế! Vì vậy, các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu muốn đi vào phương tiện về các tính như vậy, đối với những kinh sâu xa như thế này không nhiễm, không chấp đắc, nói tướng biết thấy mọi tính, nói mọi tính không có văn tự, không có hòa hợp, cũng nói trí tuệ phương tiện về các tính, cũng nói ý chỉ của những gì nhân duyên tạo ra, cũng nói tướng thật của mọi pháp, tức là: thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian, tức giải thoát); hữu vi (do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) và vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt); bị trói buộc và không bị trói buộc; khéo biết ý chỉ của phương tiện; nói đệ nhất nghĩa và nghĩa thế tục, kinh liễu nghĩa (kinh nói thẳng, rõ hết ý nghĩa chân thật) và kinh vị liễu nghĩa (kinh nói theo phương tiện, cần giải thích thêm mới hiểu hết ý); dùng đủ thứ nhân duyên để giải nói — thì đối với kinh rất sâu xa này nên siêng năng tinh tấn.

 Kinh Trì Thế, quyển thứ hai

 Kinh Trì Thế, quyển thứ ba

 Tam tạng (vị pháp sư thông thạo cả ba tạng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập người nước Quy Tư (một nước ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc) dịch vào đời Diêu Tần (triều Hậu Tần do họ Diêu lập ra).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video