Thiên 5 — Quyển 5: xương thịt, trán, đầu, mặt, mày, mắt, lưng bụng, tay chân

 <Bộ Tử (một trong bốn bộ lớn của kho sách Tứ khố, gồm sách của các nhà tư tưởng và các môn học thuật), loại Thuật số (các môn bói toán, đoán số mệnh), nhóm sách đoán mệnh và xem tướng, sách *Thái Thanh thần giám*>

 *Khâm định Tứ khố toàn thư* (bộ sách tổng tập do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn và đích thân duyệt định)

 *Thái Thanh thần giám*, quyển năm

 **Bàn về xương và thịt.** Đạo dựng nên trời là âm và dương (hai mặt đối lập mà bổ sung cho nhau của mọi sự vật: âm là mềm, tĩnh, tối; dương là cứng, động, sáng). Đạo dựng nên đất là mềm và cứng. Cho nên đất có đủ cả thể cứng lẫn thể mềm mà sinh nuôi được muôn vật. Núi là phần cứng của đất, đất mềm là phần mềm của đất. Cứng mà thiếu mềm thì cao chót vót nhưng không xanh tươi. Mềm mà thiếu cứng thì xốp nổi, không chắc chắn. Xương thịt của con người cũng như vậy.

 Thịt nên đầy đặn nhưng không nên thừa. Xương nên gọn gầy nhưng không nên thiếu. Thừa thì âm lấn dương, thiếu thì dương lấn âm. Âm dương trái lệch nhau như thế gọi là tướng thiên lệch một bên. Thịt phải chắc và đặc, xương phải thẳng và cao. Thịt không nên lọt thỏm vào trong xương, vì như thế là âm không đủ. Xương không nên lồi ra ngoài thịt, vì như thế là dương có thừa. Cho nên người béo thì hơi ngắn, ngựa béo thì thở dốc. Vậy là thịt không nên nhiều, xương không nên ít. Âm dương hòa bình, cứng mềm vừa phải, xương thịt cân xứng với nhau, ấy là lẽ tốt đẹp nhất.

 Cho nên béo lên đột ngột mà thở dốc là điềm sắp chết. Thịt không nên nổi ngang. Thịt nổi ngang thì tính cứng rắn và hay ngang ngược. Thịt không nên nhão. Thịt nhão thì tính mềm yếu và hay trì trệ. Khắp người mọc lông thì tính cứng mà lại nóng vội. Người béo không nên da có vằn và mỏng, vì đó là điềm ứng gần chết (?).

 Thịt nên thơm và ấm, sắc da nên trắng và tươi nhuận, da nên mịn và trơn; đó đều là chất tốt. Thịt nặng mà thô, da cứng mà nổi cục, sắc tối mà khô, da đen mà hôi, nhiều mụn bướu (?), thì không phải tướng tốt. Nếu người nào thần khí (tinh thần và sức sống toát ra bên ngoài, nhất là qua ánh mắt) không sáng, gân không bó lấy xương (?), thịt không bám vào thân, da không bọc lấy thịt, thì đều là điềm chết.

 Lại nói: thịt đầy thì thành da, thịt nên rộng rãi (?). Người béo nên nhẹ nhõm thanh thoát, thịt không phô ra. Người gầy nên chắc nặng, không khô héo. Trái với điều đó đều không tốt. Nếu thịt nổi ngang thì gọi là mang sát khí (khí hung dữ, gây hại), là bệnh của thịt, chủ về phải đề phòng bỗng dưng nghèo khó và chết yểu.

 Núi non cao vòi vọi, đứng vững muôn đời (?), cứng chắc mà cao vút, um tùm mà xanh tươi; đó là xương của trời đất. Người có xương và các đốt xương cũng giống núi non, vàng đá. Xương nên cao gọn, không nên bè rộng; nên tròn, không nên thô. Người gầy không nên thịt ít mà xương lộ. Xương lộ thì nhiều gian nan, ít thọ (?). 【Sách *Ngọc quản chiếu thần cục* (tên một sách xem tướng) chú rằng: Thịt không đỡ lấy xương thì xương lộ, đó là người nhiều tai nạn, ít phúc.】 Người béo không nên xương chìm mà thịt nặng. Thịt nặng là người trắc trở trì trệ, chết yểu. 【Sách *Ngọc quản chiếu thần cục* chú rằng: Thịt béo nặng là người chậm chạp trì trệ. Người béo không nên đầy quá; nếu đầy đến tràn ra thì là người chết sớm.】

 Xương với thịt cân xứng, khí với sắc (khí sắc: vẻ sinh khí và màu sắc hiện lên trên da mặt) hòa hợp, đó là tướng có phúc lộc. Lưng co cụm mà thân lệch, xương lạnh lẽo gầy guộc mà vai rụt, thì không nghèo cũng yểu, không yểu cũng nghèo. 【Sách *Ngọc quản chiếu thần cục* chú rằng: Nói lưng co cụm mà thân lệch, xương lạnh lẽo mà vai rụt, là vì vật có muôn trạng, người có muôn hình, lại có sự bù trừ: hoặc nghèo mà thọ, hoặc giàu mà yểu. Cho nên mới nói không nghèo thì yểu.】

 Phía trái của Nhật giác và phía phải của Nguyệt giác (Nhật giác, Nguyệt giác: hai vị trí trên trán, phía trên đầu lông mày bên trái và bên phải, tượng trưng cho mặt trời và mặt trăng) có xương nổi thẳng lên, gọi là xương Kim thành, chức vị lên đến công khanh (các quan to đứng đầu triều đình). Từ Ấn đường (khoảng giữa hai đầu lông mày) có gờ xương chạy lên đến Thiên đình (vùng giữa trán, phía trên) gọi là xương Thiên trụ. Từ Thiên đình chạy xuyên lên đỉnh đầu gọi là xương Phục tê, chức vị đến tam công (ba chức quan cao nhất triều đình). Nửa trước đỉnh đầu chủ những năm đầu đời, nửa sau đỉnh đầu chủ tuổi già. Nếu có chỗ lệch hoặc lõm (?) thì có sự lỡ làng, trắc trở.

 Trên mặt có xương nhô cao, đó là xương gò má, chủ có quyền thế. Xương gò má chạy liền vào tai gọi là xương Ngọc lương, chủ sống thọ. Từ cánh tay trên đến khuỷu tay gọi là xương Long (rồng), tượng trưng cho vua, nên dài và lớn. Từ khuỷu tay đến cổ tay gọi là xương Hổ, tượng trưng cho bề tôi, nên ngắn và nhỏ. Cho nên "rồng ngậm hổ" (đoạn trên dài lớn hơn đoạn dưới) thì có phúc, "hổ ngậm rồng" (đoạn dưới lấn đoạn trên) thì hèn.

 Phép xem xương: xương nên cao dài mà duỗi thẳng, tròn mà chắc, thẳng mà các đốt ăn khớp với nhau, trơn mà không thô; kỵ gân quấn quanh xương; được như thế là tướng bậc trên. Vả lại người dù có xương lạ, cũng phải hình dáng cân xứng, khí sắc trợ giúp thì mới thành bậc người tài. Nếu các bộ vị (các vùng trên mặt và thân dùng để xem tướng) không ứng hợp thì tuy có phúc thọ cũng không sang. Nên xét cho kỹ. 【Sách *Ngọc quản chiếu thần cục* cũng giống như vậy, lại giống với sách *Ngũ tổng tướng cốt*.】

 Xương là cột cái của thân thể, cái bẩm thụ nên trong, trơn, dài, thanh; trong và ngoài, xương và thịt cân xứng. Nếu xương tuy chắc đứng mà nhẹ nhỏ, cùng với xương thịt mỏng manh, thì gần với tướng nghèo hèn. Đại để cần cao thẳng, không ngang, không lộ, ứng hợp với thịt, thì là tướng tốt. Đổng công bàn về phép xem xương này, nói có xương phượng hoàng, xương vẹt, xương lạc đà, xương tê ngưu, xương vượn. Thuyết ấy vi diệu khó hiểu, nhưng người để tâm sâu xa cũng có thể biết được.

 **Bàn về bộ trán.** Chia sang hèn của cả gương mặt, phân vinh nhục của "tam phụ" (?) (có lẽ chỉ ba vùng phụ trợ trên trán), không gì không định ở trán. Cho nên Thiên trung (điểm cao nhất giữa trán, sát chân tóc), Thiên đình, Tư không (vùng giữa trán, ngay dưới Thiên đình) đều nằm trên trán. Há chẳng phải trán thâu tóm các bộ vị, quan hệ đến sự sang hèn của con người sao?

 Cho nên xương trán nên nhô đầy lên, cao mà rộng, dựng đứng như bức vách. Từ Ấn đường lên đến Thiên đình có xương ẩn ẩn hiện ra thì từ trẻ đã hiển đạt vinh hiển. Vùng Biên địa và Sơn lâm (hai vùng ở rìa trán hai bên, gần chân tóc) đều nên đầy đặn rộng rãi; nếu lõm hãm thì nghèo hèn. Hai bên trán có xương Phụ giác nổi lên dài lớn thì sang đến tam phẩm (bậc quan thứ ba trong chín bậc quan). Năm vị Thiên trung, Thiên đình, Tư không, Trung chính (vùng ngay trên Ấn đường), Ấn đường mà ngay ngắn, sáng sạch thì là người thông minh, hiển đạt. Nếu hẹp nhỏ mà tóc rối, mọc thấp phủ xuống thì ngu và nghèo hèn.

 Trán và mặt nhỏ hẹp thì đến già vẫn nghèo khốn. Trán lớn, mặt vuông thì đến già tốt đẹp hưng thịnh. Góc trán cao vút thì chức vị cao trọng. Thiên trung đầy nhô thì làm quan có công. Trán nhỏ mà mặt rộng thì sang, ở trên người khác. Trán vuông nhô cao thì tốt lành, không gì không lợi. Trán sáng trong không vết thì một đời vinh hoa. 【Phần còn lại giống sách *Vĩ Lâm động trung bí mật kinh*.】

 **Bàn về bộ đầu.** Đầu ở vị trí tôn quý nhất của cả thân thể, đứng đầu trăm xương, là nơi hội tụ của các khí dương (trong y học cổ, các đường kinh mạch thuộc dương đều hội về đầu), là quê hương chính tông của ngũ hành (năm yếu tố cơ bản: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, dùng để quy loại mọi sự vật). Cao mà tròn, bên trong rộng rỗng mà lớn (?), đó là cái đầu tốt.

 Trời cao vút mà trong, tròn, cho nên tam quang (ba nguồn sáng: mặt trời, mặt trăng, các vì sao) mới chiếu được muôn vật. Trời không làm gì mà tự vận hành, cho nên đạo của trời giúp khắp thiên hạ mà thể của trời vẫn thường bất động; khéo thành tựu bản tính muôn vật mà vẫn thường không trôi lệch. Vì thế đầu là tượng hình của trời. Đầu nên cao nhô lên, đầy đặn mà tròn, tượng đức của trời. Đầu nên nghiêm chỉnh ở trên, không nghiêng, không lắc. Còn như nhọn, mỏng mà nhỏ, khuyết lõm mà nghiêng, thì là dáng vẻ của kẻ nghèo hèn. Đi đứng, ngồi xuống mà đầu cúi thấp, lệch nghiêng, hoặc lắc hoặc lư thì là tướng hèn kém.

 Cho nên xương đầu nên đầy đặn mà nhô lên, cao đẹp mà lồi. Đầu ngắn thì nên dày, đầu dài thì nên vuông. Đỉnh đầu nhô cao thì tôn quý; bên cạnh lõm thì yểu mạng, bạc phận. Da đầu dày thì đủ cơm áo; da đầu mỏng thì nghèo hèn. Da xanh thì tốt lành, da trắng thì hèn hạ, da vàng thì nghèo khổ, da đỏ thì phải phòng tai họa. Đầu có da thừa thì tiền của, ăn uống đầy đủ. Đầu có góc thịt nổi lên thì ắt rất giàu sang. Đầu lệch bên trái thì hại cha, lệch bên phải thì hại mẹ. Sau tai có xương gọi là xương Thọ đường; trên tai có xương gọi là xương Ngọc lâu; cả hai đều chủ về quan lộc (chức quan và bổng lộc). Đi không nên lắc đầu, ngồi không nên cúi đầu, vì đều là tướng nghèo hèn yếu đuối.

 Vì vậy thân nhỏ mà đầu to là hạng thấp hèn; thân to mà đầu nhỏ thì làm việc gì cũng không xong. Đầu không tương xứng với thân thì trước sang sau nghèo. Đầu có đủ bốn góc nổi thì quyền cao vượt trội. Đầu trâu vuông vức thì giàu sang, tốt lành, hưng thịnh. Đầu hổ cao nhô thì phúc lộc không ai bằng. Đầu chó nhọn tròn thì buồn rầu khóc lóc ròng ròng. Đầu hươu nghiêng dài thì chí khí hùng mạnh, cứng cỏi. Đầu rái cá ngang rộng thì lòng dạ rộng rãi, phóng khoáng. Đầu voi cao dày thì phúc lộc, sống lâu. Đầu tê ngưu cao chót vót thì giàu sang không mất. Đầu lạc đà to tròn lồi (?) thì phúc lộc mãi đến cuối đời. Đầu rắn bằng mỏng thì tiền của, bổng lộc thưa thớt. Đầu lửng nhọn hoắt thì khốn cùng, không còn kế gì.

 **Vằn trán.** Trán có vằn thì có thể nghiệm biết sang hèn. Nếu trán vuông rộng, đầy nhô mà có vằn tốt thì tước lộc cao vời. Nếu trán nhọn hẹp, khuyết lõm, lại có vằn xấu thì nghèo hèn không còn nghi ngờ gì.

 □ Ba vằn cong ngửa lên gọi là vằn Yển nguyệt (trăng ngửa), chủ làm triều lang (quan văn làm việc trong triều). □ Ba vằn cong ngửa lên, có một vằn xuyên thẳng qua, gọi là vằn xương Thiên trụ, chủ làm tiết sát (quan được vua trao cờ tiết, trấn giữ và giám sát một vùng) hoặc võ quan. Vằn hình chữ Vương (ba nét ngang có một nét dọc xuyên giữa) chủ làm công hầu (bậc tước cao nhất). Một vằn dọc từ Thiên trung chạy xuống đến Ấn đường gọi là vằn Huyền vân (mây treo), chủ làm khanh giám (quan đứng đầu các cơ quan ở triều đình). Ở Ấn đường có □ vằn chạy thẳng lên dài ba tấc gọi là vằn Hạc túc (chân hạc), chủ làm thứ sử (quan đứng đầu một châu). □ Ba vằn vòng quanh thì sớm mất cha (?). Một vằn ngang mà cong gọi là vằn Xà hành (rắn bò), chủ phải bôn ba đường xa (?).

 Vằn hình chữ Tỉnh (như cái giếng: hai ngang hai dọc đan nhau) chủ làm viên lang (viên ngoại lang, quan phó ở các bộ). Vằn hình chữ Xuyên (ba nét dọc như dòng sông) chủ lo âu, bị hình phạt tổn thương (?). Vằn hình chữ Thập (dấu cộng) thì giàu, tốt lành, hưng thịnh. Vằn hình chữ Điền (ô ruộng vuông chia bốn) thì giàu sang. Vằn hình chữ Sơn (như ba ngọn núi) thì được vinh quý làm thị tòng (quan hầu cận bên vua). Vằn hình chữ Ất (một nét gấp khúc) thì làm chức quan ở kinh đô, trong triều. Vằn hình dấu ấn chữ Thủy (?) chủ vinh quý hiển đạt. Trên trán vằn rối chằng chịt khắp nơi thì nghèo khổ, nhiều tai họa. Đàn bà trán có ba vằn ngang thì khắc chồng hại con, nghèo và chết yểu.

 **Bộ xương chẩm (vùng xương sau gáy, chỗ gối đầu).** Trong phép xem xương của con người, những xương quý không gì không xuất phát từ xương đầu và xương trán. Chỗ đặc biệt của xương đầu và xương trán lại không gì không xuất phát từ xương sau não kết thành xương chẩm. Người có xương này như đá núi có ngọc, sông biển có ngọc trai, cả thân dựa vào đó mà được vinh hiển. Cho nên người dù có xương lạ, cũng cần hình dáng tương xứng, thần khí trong trẻo vượt trội, thì mới hưởng lộc trời; nếu không thì e rằng chưa hoàn toàn tốt. Sau não gọi là Tinh đài; nếu có xương nổi ở đó thì gọi là xương chẩm. Hễ xương chẩm đầy nổi thì người ấy cả đời giàu và thọ; nếu thấp lõm thì ắt nghèo và yểu.

 ○○○ Ba xương đều tròn gọi là chẩm Tam tài (ba ngôi: trời, đất, người), chủ làm sứ tướng (quan trấn trị một vùng mà mang hàm tể tướng). □ Bốn góc mỗi góc có một xương nổi cao, ở giữa cũng nổi cao, gọi là chẩm Ngũ nhạc (năm ngọn núi lớn), chủ được phong hầu. □ Hai xương nổi nhọn lên gọi là chẩm Song long (hai rồng), chủ làm tiết khu (?) (quan nắm binh quyền lớn), tướng quân. □ Bốn bên cao, ở giữa lõm, gọi là chẩm Xa luân (bánh xe), chủ làm công hầu. □□□ Ba xương liền nhau gọi là chẩm Liên quang, nhỏ thì làm quan hàng nhị thiên thạch (bậc quan có bổng lộc hai nghìn thạch thóc mỗi năm, tương đương quan đứng đầu một quận), lớn thì làm tướng soái, tể tướng.

 □ Một xương cong ngửa lên gọi là xương Yển nguyệt, chủ làm khanh giám. □ Một xương cong úp xuống gọi là chẩm Phúc nguyệt (trăng úp), chủ làm triều lang. □ Hai xương một úp một ngửa gọi là xương Bối chẩm, chủ việc võ, trấn giữ cửa ải (?). 【Lại có thuyết nói: văn chương cao, hiển đạt cao.】 □ Trên một xương, dưới hai xương xếp tách ra mà tròn, gọi là chẩm Tam tinh (ba sao), chủ làm chức quan "lưỡng phó chế" (?). □ Hai xương vuông đều nổi góc gọi là chẩm Tứ phương, chủ làm quan hàng nhị thiên thạch, nhỏ thì cũng được trọn lộc.

 ○ Một xương nổi cao mà tròn gọi là chẩm Viên nguyệt (trăng tròn), chủ làm thanh quan (chức quan văn trong sạch, được trọng vọng) ở các quán, điện (cơ quan coi việc văn thư, sách vở trong cung). □ Trên vuông dưới tròn gọi là chẩm Thùy lộ (giọt sương rủ), chủ làm viên ngoại lang. ○ Trên dưới tròn, có gờ như cái chén, gọi là chẩm Ngọc tôn (chén ngọc), chủ làm khanh tướng (quan to, tể tướng), nhỏ thì làm thứ sử. □□ Ba xương nổi thẳng lên, một xương nằm ngang đỡ ở dưới, gọi là chẩm chữ Sơn, chủ thông minh, giàu sang. □ Một xương tròn, một xương vuông, gọi là chẩm Điệp ngọc (ngọc xếp chồng), chủ giàu mà vinh. ○ Một xương nổi cao mà nhọn vút gọi là chẩm Tượng nha (ngà voi), có quyền làm tướng cầm binh. □ Xương nổi bốn góc gọi là chẩm Huyền tà, chủ làm tiết độ sứ (quan trấn trị một vùng, nắm cả binh quyền), võ quan. □ Một xương nằm ngang cắt ngang gọi là chẩm Nhất dương (?), chủ rất giàu, thọ cao.

 Đại để xương ở gần phía dưới thì vượt qua phần não (?), dễ nhận ra; xương ở gần phía trên thì nông, khó nghiệm. Xương là tướng đã định sẵn, có thì ắt ứng nghiệm. Cho nên người xưa có câu: "Đầu không có xương xấu, mặt không có nốt ruồi tốt." Lời ấy đúng vậy. 【Giống sách *Vĩ Lâm động trung bí mật kinh*.】

 **Bàn về bộ mặt.** Mặt chia làm tam đình (ba phần của gương mặt theo chiều dọc): từ chân tóc xuống đến giữa hai lông mày là thượng đình (phần trên); từ giữa hai lông mày đến đầu mũi là trung đình (phần giữa); từ đầu mũi qua nhân trung (rãnh giữa mũi và môi trên) đến cằm (?) là hạ đình (phần dưới). Tam đình tượng trưng cho tam tài: phần trên tượng trời, phần giữa tượng người, phần dưới tượng đất. Thượng đình dài mà đầy nhô, vuông mà rộng rãi thì chủ sang. Trung đình cao đầy mà ngay ngắn, cao vút mà yên định thì chủ thọ. Hạ đình vuông mà đầy, ngay ngắn mà dày thì chủ giàu.

 Nếu thượng đình nhọn hẹp, khuyết lõm thì chủ nhiều tai họa tù tội, khốn ách, khắc hại cha mẹ, là tướng thấp hèn. Trung đình ngắn nhỏ, lệch xẹp thì chủ bất nghĩa bất nhân, hiểu biết nông cạn, không được nhờ sức anh em, vợ con, lại đến trung niên thì tan nát. Hạ đình dài mà hẹp, nhọn mà mỏng thì chủ không có ruộng nhà, một đời nghèo khổ, vất vả. Ba phần đều cân xứng thì là người có tướng bậc trên.

 **Bàn về bộ lông mày.** Lông mày (đọc là "mi") tức là "mị" (vẻ duyên dáng; hai chữ đồng âm, dùng để giải nghĩa), là cái lọng xanh che hai mắt, là dáng vẻ tiêu biểu của cả gương mặt, được gọi là tinh hoa của hành Mộc (trong ngũ hành, lông mày thuộc Mộc), chủ việc phân biệt người hiền kẻ ngu. Cho nên lông mày nên thưa mà mảnh, bằng mà rộng, đẹp mà dài thì tính thông minh nhanh nhạy. Còn như thô mà rậm, mọc ngược mà rối, ngắn mà chau lại thì tính hung dữ ngoan cố.

 Lông mày dài quá mắt thì giàu. Lông mày ngắn, không che hết mắt thì thiếu tiền của. Lông mày đè sát mắt thì nghèo túng. Đầu lông mày vểnh lên thì khí tính cứng cỏi. Lông mày dựng đứng thì tính nóng nảy. Đuôi lông mày rủ xuống thì tính nhút nhát. Hai đầu lông mày giao nhau thì nghèo bạc, khắc hại anh em. Lông mọc ngược thì khắc vợ, không tốt. Xương mày nổi gờ thì hung ác (?), nhiều trì trệ. Trong lông mày có nốt ruồi đen thì thông minh, sang mà hiền. Lông mày mọc cao trên trán thì trung niên rất sang. Lông mày mọc sợi lông trắng dài thì sống lâu. Trong lông mày có vằn dọc thì giàu sang, có vằn ngang thì nghèo khổ. Lông mày có chỗ khuyết thì nhiều mưu gian. Lông mày mỏng như không có thì nhiều xảo trá, nịnh bợ.

 Vì vậy lông mày cao vút mà đẹp thì uy quyền, bổng lộc dày. Lông mày dài rủ xuống thì chắc chắn sống lâu. Sắc lông mày bóng mượt thì cầu làm quan dễ được. Hai lông mày giao nhau không tách thì tuổi trẻ đã về mồ. Lông mày như cánh cung cong thì tính hiền, không hung hăng. Lông mày như trăng non thì thông minh vượt trội. Lông mày rủ như cành liễu thì nghèo, phóng đãng, không giữ được gì. Lông mày cong cong như râu ngài thì háo sắc, tính tình nhiều. Một lông mày cụp, một lông mày ngửa thì do hai người mẹ nuôi. Lông mày cao mà thẳng thì bản thân giàu, giữ chức thanh quan. Đầu lông mày giao nhau mà đứt đoạn thì gian truân thường gặp.

 **Bàn về bộ mắt.** Mắt vốn trong lặng, vì thế mà sinh ra thần (cái thần sắc, linh khí của con người), là Mộc tinh (?) (trong phép xem tướng, các bộ vị trên mặt được ứng với các sao; ở đây mắt ứng với sao Mộc). Mắt nên dài đẹp, rõ ràng phân minh, tròng trắng như ngọc, tròng đen như sơn, dài vút tới gần tai, chạy vào tóc mai, đó là tướng rất sang. Nếu mắt ngắn nhỏ mà sáng, có ánh sáng lạ, con ngươi chuyển động chói rực người khác, thì cũng sang mà lại thọ. Nếu tròng mắt lồi, lộ tròng trắng bốn bên mà nhìn có thần thái thì cũng chủ có quyền sát (quyền sinh sát, nắm binh quyền).

 Còn như mắt to mà không có ánh sáng, dài mà không có thần, bên ngoài không có mí trên mí dưới (?), có tia máu đỏ lấn vào, tròng mắt nhìn không xa, mắt luôn chớp động lay liếc, ngủ say mà mắt không khép, con ngươi màu vàng, thì đều là tướng không tốt. Đổng Chính nói: Đầu mắt giống như đuôi mắt, khi mở khi nhắm đều chứa ánh sáng lạ, đó là tướng thần tiên, chẳng phải tướng thường. Lại có người khi lưỡi dao sáng loáng kề trước mặt, người khác đều hoảng sợ tán loạn mà mắt người ấy vẫn không kịp chớp (?), đó là tướng sang, có quyền, làm đại tướng.

 **Phép xem eo và lưng.** Đi bước chậm mà nhẹ, ngồi đứng ngay ngắn mà vững chắc, như thế gọi là có eo. Nhìn phía trước như đang gánh vác vật nặng, nhìn phía sau như đang mặc áo giáp, như thế gọi là có lưng. Có lưng mà không có eo thì đầu đời phát đạt, về sau trì trệ. Có eo mà không có lưng thì đầu đời khốn khó, cuối đời hanh thông, nhưng ngay trong lúc phát đạt cũng nhiều lo âu nghi ngại. Có đủ cả hai thì cả đời hưởng giàu sang; sự chê bai nhục nhã không đến được, lợi hại không lay động được, đó là người có đức.

 Vả lại phép xem eo lưng không lấy sự to lớn mà chọn; nhỏ thì ứng với thân nhỏ, lớn thì ứng với thân lớn, đều được cả. Cho nên eo lưng có khi dần dần sinh ra (?): phải cử chỉ chững chạc ngay ngắn, mặt mày mở rộng, tinh thần thu giấu bên trong, âm chất (phúc đức tích lũy ngầm nhờ làm điều thiện) đầy đủ, khí sắc sáng sủa, sau đó mới sinh ra được. Muốn biết thời điểm sinh ra thì: người hình Kim lấy số bốn, hình Mộc lấy số ba, hình Thủy lấy số một, hình Thổ lấy số năm (?) (người được chia theo ngũ hành thành năm loại hình dáng); còn hình Hỏa thì không sinh ra được. Nên sinh ra dần dần, không nên đột ngột; nên cân đối, không nên lệch. Nếu sưng phù béo to thì là thịt trì trệ, không gọi là có eo lưng; khi ấy lấy dáng đi chậm rãi như trâu mà xét là được (?). 【Thiên bàn về eo lưng trong sách *Quan diệu kinh* giống như trên.】

 **Bàn về eo.** Eo là quả núi của bụng, như vật dựa vào núi mà trông cậy sự an nguy. Eo nên ngay mà thẳng, rộng mà dày, đó là người có phúc lộc. Còn như lệch mà lõm, hẹp mà mỏng thì là hạng hèn mọn. Eo mỏng ngắn thì nhiều lần làm nên nhiều lần đổ vỡ. Eo rộng dài thì giữ được lộc đến cuối đời. Eo thẳng mà dày thì giàu sang. Eo nhỏ mà mỏng thì nghèo hèn. Eo hõm mà lõm thì khốn cùng, thấp kém. Eo uốn éo mà cong thì nhẹ dạ, kém cỏi. Eo như thằn lằn thì tính rộng lượng mà hiền. Eo ong nhọn thì tính hẹp hòi mà ôn hòa. Mông cao mà eo lõm thì chủ hèn; eo cao mà mông lõm thì chủ nghèo. Đại thể eo nên ngay rộng, mông nên bằng tròn, như thế là cân xứng.

 **Bàn về lưng.** Lưng là nền móng của cả thân. Người ta bất kể béo gầy nặng nhẹ đều nên có lưng. Có lưng gọi là "có phần trên", cần đầy nhô, không tầm thường. Nếu lưng rộng dày, bằng phẳng, nhìn phía trước như ngẩng lên, nhìn phía sau như cúi xuống (?), thì là tướng có phúc. Nếu lưng còng mà mắt nhìn xuống, đầu cúi thấp mà thân co quắp thì không phải tướng sang.

 **Bàn về bụng.** Bụng ở trong bọc lấy lục phủ (sáu cơ quan rỗng trong người theo y học cổ: dạ dày, ruột non, ruột già, mật, bàng quang và tam tiêu), xem bụng tròn hay dài có thể phân biệt giàu nghèo; ở dưới nuôi dưỡng nguyên linh (khí gốc và linh tính bẩm sinh của con người), xem bụng dẹt hay to có thể biết ngu hay trí. Cho nên bụng nên tròn mà lớn thì trí tuệ, vinh hiển; dẹt mà dài thì ngu và thấp hèn. Bụng lớn mà trễ xuống thấp thì danh tiếng rạng khắp triều đình và dân gian. Bụng nhỏ mà trễ xuống thấp thì là người thanh cao, thông minh (?).

 Bụng tròn như bình ngọc thì rất giàu. Bụng hẹp như bụng chim sẻ thì cùng cực nghèo. Bụng tròn mà ở thấp thì giàu sang; tròn mà ở cao thì nghèo hèn. Bụng nhọn mà dài thì ngu mà hèn; ngang mà tròn thì trí mà vinh. Bụng như đang ôm con thì giàu sang. Bụng như bụng cóc thì nghèo hèn, tham lam. Bụng như bụng trâu thì tích của. Bụng co rúm như bụng chó thì nghèo túng. Bụng như bụng lợn thì hèn. Bụng như bụng dê thì nghèo. Bụng như áo lông cừu (?) thì giàu. Bụng như cái rổ tre thì nghèo túng. Bụng có ba ngấn (?) thì sang mà thọ. Bụng có nốt ruồi tốt thì trí tuệ. Bụng ngay ngắn mà đẹp thì tài khéo. Bụng dẹt mỏng mà xấu thì ngu và khổ.

 Lại nói: bụng chứa đựng tạng phủ (các cơ quan bên trong thân thể), là doanh trại của thân. Bụng nên rộng lớn mà trễ xuống như cái túi. Nếu nổi ngang lồi ra thì không tốt. Nếu như bụng chim sẻ, bụng cóc (?) thì không phải tướng sang.

 **Bàn về rốn.** Rốn là nơi hội tụ trọng yếu của gân mạch, là cửa ải tổng quản các tạng phủ. Cho nên rốn nên sâu mà rộng, không nên nông mà hẹp. Sâu mà rộng thì trí tuệ, có phúc; nông mà hẹp thì ngu, phần nhiều hèn. Rốn ở cao thì đủ cơm áo; ở thấp thì nghèo bạc. Rốn trũng hướng xuống thì có hiểu biết; lồi hướng lên thì không có trí. Tròn mà ngay thì là người lương thiện; lệch mà xấu thì là kẻ ác. Ẩn kín mà sâu thì có phúc lộc; lồi mà nhô ra thì hèn. Rốn lớn chứa được vật thì danh vinh cả nước; nhỏ chỉ bằng một nhúm thì tiếng ác truyền xa nghìn dặm.

 **Bàn về tứ chi.** Tay và chân gọi là tứ chi (bốn chi), tượng trưng cho bốn mùa; thêm cái đầu nữa gọi là năm thể, tượng trưng cho ngũ hành. Cho nên bốn mùa không điều hòa thì muôn vật chết non, bị ngăn trở; tứ chi không cân đối thì một đời khốn khổ. Ngũ hành không hòa thì muôn vật không sinh; năm thể không xứng thì một đời nghèo hèn. Vì thế tay chân như cành và thân của cây; nhiều đốt nhiều mấu thì là gỗ vô dụng.

 Cho nên tay chân nên mềm mà trơn sạch, gân xương không lộ, trắng như ngọc, thẳng như măng, trơn như rêu, mềm như bông, như thế là người giàu sang. Nếu cứng mà thô to, gân quấn xương lồi, thô như đất, cứng như đá, cong như củi, thịt như sưng phù, thì đều là hạng nghèo.

 **Bàn về tay.** Công dụng của tay là cầm nắm, tình ý của tay là lấy hay bỏ. Cho nên tay thon dài thì tính nhân từ, thích bố thí; tay dày ngắn thì tính hẹp hòi, thích lấy của. Tay buông xuống quá đầu gối là bậc anh hùng hiền tài mấy đời mới có một. Tay không quá thắt lưng thì một đời nghèo hèn. Thân nhỏ mà tay to thì có phúc; thân to mà tay nhỏ thì nghèo. Tay ngay ngắn, dày thì có phúc; tay mỏng, gầy gọt thì nghèo. Tay thô cứng thì hèn hạ; tay mềm mịn thì thanh cao, sang trọng. Tay ấm, thơm thì thanh cao vinh hiển; tay hôi, ra mồ hôi thì đục, thấp kém.

 Ngón tay thon dài thì thông minh tuấn tú; ngón tay ngắn mà cụt thì ngu hèn. Ngón tay mềm mà khít thì tích trữ được của; ngón tay cứng mà thưa thì tiêu tán. Ngón tay như măng mùa xuân thì thanh cao, vinh hiển, giàu sang. Ngón tay như dùi trống thì ngu ngoan cố. Ngón tay như hành bóc vỏ thì được ăn lộc. Ngón tay như đốt tre thì nghèo hèn. Tay mỏng, nứt nẻ như chân gà thì không có trí mà nghèo. Tay cứng đơ như móng guốc thì ngu đần mà hèn. Tay mềm như túi bông thì cực giàu. Da tay dính liền như chân ngỗng thì cực nghèo.

 Bàn tay dài mà dày thì sang; ngắn mà mỏng thì hèn. Bàn tay nứt nẻ mà tròn thì ngu. Bàn tay mềm mà vuông thì có phúc. Bốn bên dày nổi lên mà ở giữa lõm thì giàu; bốn bên mỏng yếu mà ở giữa lồi thì tiền của tiêu tán. Bàn tay tươi nhuận thì giàu; khô héo thì nghèo. Bàn tay đỏ như phun máu thì vinh hiển; vàng như phủ đất thì cực nghèo; màu xanh thì nghèo khổ; màu trắng thì hèn. Nếu giữa lòng bàn tay mọc nốt ruồi đen thì trí tuệ mà giàu. Trong lòng bàn tay có nhiều vằn ngang tỏa ra bốn phía thì ngu mà nghèo.

 **Xem vằn tay.** Một vằn hình chữ Tỉnh, hai vằn hình chữ Tỉnh: tiền của vạn khoảnh (khoảnh: đơn vị đo diện tích ruộng đất). Vằn ngang chạy quá ngón tay là mạnh nhất: tuổi thọ không ai hơn, được dài lâu. Nếu trong lòng bàn tay có vằn chữ Thập: một đời giàu sang, ngồi nơi nhà cao. Lưng bàn tay nhiều vằn: làm việc lận đận, thành bại mấy lần mới nên việc hòa thuận. Một vằn là Hoa cái (lọng hoa, điềm cao quý nhưng cũng chủ cô độc), hai vằn là phá tài, ba vằn là nhiều thành nhiều bại, khắc vợ. Nói về vằn Hoa cái: thời đầu chủ không yên ổn, bước vào trung hạn (giai đoạn giữa đời), về sau cuối mới nên việc.

 Lại nói: tay có vằn cũng như gỗ có thớ; thớ gỗ đẹp thì là gỗ quý, tay có vằn đẹp thì là chất sang. Cho nên lòng bàn tay không thể không có vằn: có vằn là tướng bậc trên, không có vằn là hạng hèn. Vằn sâu mà nhỏ thì tốt; vằn thô mà nông thì hèn. Trên bàn tay có ba vằn chính: đường trên ứng với trời, tượng vua, tượng cha, định sự sang hèn; đường giữa ứng với người, tượng hiền tượng ngu, phân biệt giàu nghèo; đường dưới ứng với đất, tượng bề tôi, tượng mẹ, chủ việc thọ hay yểu. Ba vằn sáng sạch, không bị đứt phá là tướng có phúc lộc.

 Vằn dọc nhiều thì tính rối loạn mà gặp tai họa; vằn ngang nhiều thì tính nóng vội mà hèn. Vằn thẳng (?) chạy lên xuyên qua ngón tay thì trăm mưu đều thành. Vằn rối tỏa ra kẽ ngón thì việc gì cũng tan vỡ. Vằn nhỏ như tơ rối thì thông minh, lộc tốt. Vằn thô như khúc gỗ nằm ngang thì ngu đần, đục, hèn. Vằn như vết dũa rối (chữ này đọc âm "tỏa") thì một đời nghèo khổ. Vằn như cám rắc thì một đời vui sướng. Có vằn xâu tiền, vằn bện tiền (?) thì chủ được tiền của. Có vằn cầm hốt, vằn cắm hốt (hốt: thẻ bài các quan cầm khi chầu vua) thì làm quan văn đứng trong hàng triều. Trên mười ngón tay có vằn xoáy như ốc thì vinh hiển; bên cạnh (?) như cái sọt tre thì tiêu tán. Trên mười ngón tay có ba ngấn vằn ngang thì sang, nếu đứt thì làm nô tì. Trên mười ngón tay có vằn hình một cái móc thì hèn, bị người sai khiến.

 Có vằn "dật" (?) thì làm tướng soái, tể tướng. Có vằn "huyết" (?) thì không có ấn quan. Có vằn Yển nguyệt, vằn Xa luân thì tốt lành vui mừng. Có vằn Âm chất, vằn Diên thọ (kéo dài tuổi thọ) thì có phúc. Có vằn hình con dấu thì sang. Vằn chữ Điền thì giàu, vằn chữ Tỉnh thì sang, vằn chữ Thập thì có lộc. Có vằn roi ngựa (?) chạy lên xuyên ngón tay thì danh tiếng rạng muôn nước. Có vằn đè kiếm mà thêm vằn quyền ấn thì cầm quân khắp bốn biển. Có vằn Pháp quan (?) thì phải phòng tai họa trái nghịch, gây hại. Có vằn Dạ xoa (hình loài quỷ dữ) thì hèn hạ mà càng ngày càng nghèo. Đại để vằn lộn xộn, hoặc tuy chủ rất tốt mà lại bị đứt phá (?), thì đều là tướng khiếm khuyết, không thành tựu.

 **Vằn lưng bàn tay.** Sự ứng nghiệm của vằn lưng bàn tay đã có từ lâu. Cho nên có lối vằn "ngũ hòa" (năm loại hòa hợp) (?). Năm loại ấy đều ở gần hai đốt trên của ngón tay, gọi là "tựu văn" (?), chủ làm thầy của thiên tử. Có một vằn ở đốt dưới thì làm công hầu; có một vằn ở đốt giữa thì làm sứ tướng (?). Ngón áp út có vằn thì chủ làm khanh giám; ngón út có thì chủ làm triều lang; ngón cái có thì chủ rất giàu. Năm ngón ở lưng bàn tay đều có vằn ngang xoáy thì chủ được phong hầu, phong vương; có vằn dọc xuyên qua thì chủ được bái làm tướng soái, tể tướng.

 Gốc ngón trỏ ở lưng bàn tay cũng gọi là Minh đường; có vằn lạ hoặc nốt ruồi đen ở đó thì chủ tài nghệ, cao sang; nếu vằn thành hình chim bay hoặc hình chữ thì lại sang trọng, thanh cao, hiển đạt. Gốc ngón cái có vằn ngang gọi là vằn Không cốc (hang trống), chủ lòng rộng rãi, không gì không dung nạp, chủ rất giàu. Nếu có vằn vòng quanh cổ tay, chạy giáp vòng không đứt (?), gọi là vằn Ngọc xuyến (vòng ngọc), chủ được người kính yêu. Một vằn, hai vằn thì chủ được vinh dự chầu vua; từ ba vằn trở lên thì chủ được sang quý ở chốn Hàn lâm (?) (viện văn học của triều đình). Đàn ông đàn bà đều xét vằn này, phải chạy giáp vòng; nếu bị đứt hoặc mất đoạn thì xem cũng không nghiệm.

 **Bộ móng.** Xem tướng móng tay cũng có thể chọn ra tốt xấu, thấy được hiền ngu. Móng nhọn mà dài thì thông minh; chắc mà dày thì thọ; cụt mà thô thì ngu đần chậm chạp; sứt mà rụng thì ốm yếu. Móng đỏ mà sáng trong thì chủ sang; vàng mà mỏng thì chủ hèn. Móng xanh sáng trong thì tính trung lương; trắng sạch thì có tình ý thư thả, an nhàn. Móng như lá ngô đồng thì vinh hoa; như nửa vầng trăng thì vui sướng; như ngói ống thì khéo tay nghề; như ngói tấm thì chất phác, chín chắn; như mũi nhọn thì thông minh tuấn tú; như đá nhăn nheo thì ngu kém.

 **Bàn về chân.** Chân ở trên chở cả thân, ở dưới vận hành trăm bộ phận; một mặt là con ngựa tốt của thân, một mặt là hình tượng của đất. Cho nên tuy ở chỗ thấp nhất mà công lao lại lớn nhất, có thể nhờ đó phân biệt đẹp xấu, xét định sang hèn. Chân nên bằng mà dày, ngay mà dài, mịn mà mềm, đó là tướng giàu sang. Không nên nghiêng mà mỏng, ngang mà ngắn, đó là chất nghèo hèn.

 Lòng bàn chân không có vằn thì hèn hạ. Lòng bàn chân có nốt ruồi đen thì được lộc hàng nhị thiên thạch. Chân tuy lớn mà mỏng thì hèn; tuy dày mà co quắp thì nghèo hèn. Gót chân vững như thành (?) thì phúc phần đến cả con cháu. Lòng bàn chân có vằn xoáy thì danh tiếng vang xa nghìn dặm. Lòng bàn chân mỏng như tấm ván thì nghèo và ngu. Lòng bàn chân lõm đến chứa được con cá (?) thì giàu sang. Chân thon dài thì là bậc sang trọng trung lương. Các ngón chân đều đặn ngay ngắn thì là bậc hiền tài xuất chúng. Chân dày bốn tấc thì rất vinh hiển và giàu. Chân có "tam đức" xếp hàng (?) thì nắm quyền ở lưỡng tỉnh (hai cơ quan trung ương cao nhất triều đình là Trung thư tỉnh và Môn hạ tỉnh). Đại thể chân người sang thì nhỏ mà dày, chân người hèn thì mỏng mà to.

 Lòng bàn chân mịn mềm mà nhiều vằn là tướng sang; thô nứt mà không có vằn thì nghèo hèn. Lòng bàn chân có vằn thì được lộc hàng nhị thiên thạch. Lòng bàn chân có vằn hình chim thì làm chức "bát vị" (?) (hàng quan lớn ở triều đình). Năm ngón chân có năm vằn hội tụ (?) thì suốt đời là bậc hiền triết. Lòng bàn chân có vằn chữ Tỉnh thì làm quan được lên chầu triều. Lòng bàn chân có vằn như gấm thêu thì hưởng lộc vạn chung (chung: đơn vị đo thóc; vạn chung chỉ bổng lộc rất hậu). Lòng bàn chân có vằn như cây hoa thì của bất ngờ vô số. Lòng bàn chân có vằn như cái kéo thì cất giấu tiền bạc hàng vạn. Lòng bàn chân có vằn như hình người thì sang trọng vượt trên nghìn quan.

 Có ba vằn hội tụ (?) thì có phúc và có lộc. Có vằn xoáy ốc thì giàu và sang. Hai ngón út không có vằn xoáy thì nghèo. Hai ngón út đều có thì gọi là "mười vằn xoáy ốc" (?), chủ tính tiết kiệm, keo kiệt. Mười ngón đều không có vằn xoáy ốc thì nhiều sự tiêu tán.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video