Thiên 108 — Hội 18 Bồ-tát Hộ Quốc – phần 1

 Hội Hộ Quốc Bồ-tát (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, phát nguyện tự mình thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh; Hộ Quốc là tên vị Bồ-tát này, nghĩa là "người che chở đất nước"), thứ mười tám, phần một.

 Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Bà-già-bà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc có đầy đủ phúc đức, được thế gian tôn kính) ở trong núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, tức núi Kên Kên) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Ngài ở cùng chúng đại tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia giữ đủ giới của Phật) một nghìn hai trăm năm mươi người, và năm nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu lâu và có công đức sâu dày).

 Tất cả các vị ấy đều được biện tài vô ngại (tài nói năng, giảng giải trôi chảy, không bị vướng mắc), thành tựu đại nhẫn (sức chịu đựng và an nhiên trước mọi nghịch cảnh), hàng phục được ma oán (các thế lực ma quấy phá và làm hại người tu). Các vị đã gần với trí tuệ của Phật, là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là sẽ thành Phật, nối ngôi vị Phật). Các vị đều được đà-la-ni (sức ghi nhớ và gìn giữ mọi điều đã nghe, không quên mất) và biện tài vô biên. Các vị có các lực (năng lực tu chứng), có vô sở úy (sự không sợ hãi khi giảng pháp giữa đại chúng), có thần thông (năng lực siêu phàm) tự tại, cho đến mọi công đức đều đầy đủ.

 Tên các vị ấy là: Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Phổ Minh, Bồ-tát Phổ Quang, Bồ-tát Viên Quang, Bồ-tát Thượng Ý, Bồ-tát Vô Biên Ý, Bồ-tát Quảng Ý, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát Trì Địa, Bồ-tát Trì Thế, Bồ-tát Ích Ý, Bồ-tát Chú Thủ, sáu mươi vị Bồ-tát không thể nghĩ bàn như Văn-thù-sư-lợi, mười sáu vị Bồ-tát như Hiền Hộ. Năm nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát như vậy cùng ở đó.

 Lại có Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên), chúa của thế giới Ta-bà (thế giới con người đang ở, nơi phải chịu đựng nhiều khổ), cùng với Thích Đề Hoàn Nhân (tức trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), bốn vị Hộ thế Thiên vương (bốn vua trời giữ gìn bốn phương thế gian), thiên tử Công Đức, thiên tử Chính Ý, tất cả các vua trời, tất cả các long vương (vua loài rồng), tất cả các vua khẩn-na-la (loài thần ca múa nhạc trời), tất cả các vua càn-thát-bà (loài thần âm nhạc, sống bằng hương thơm), tất cả các vua dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh), tất cả các vua a-tu-la (loài thần hay ganh đua, gây chiến với chư thiên), tất cả các vua ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng). Các vị vua như thế,

 mỗi vị đều đem theo trăm nghìn quyến thuộc (người thân và tùy tùng), cùng đến dự hội.

 Bấy giờ, đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa muôn thú) bằng báu, gọi là Kho Công Đức. Giữa đại chúng, sắc tướng của Ngài hiện ra như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất, ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo). Ngài chiếu sáng khắp thế gian như vị thiên tử mặt trời, làm hiện rõ thế giới như vị thiên tử mặt trăng.

 Đức của Ngài lặng lẽ yên tĩnh như Phạm thiên vương; uy đức khó nhìn thẳng như trời Đế Thích. Ngài đầy đủ bảy bồ-đề phần (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ: chọn lựa đúng pháp, chánh niệm, tinh tấn, vui mừng, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả) như vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có đủ bảy món báu).

 Ngài tuyên giảng pháp vô tướng, không, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự không có hình tướng cố định, vốn trống rỗng không có tự thể, và không còn mong cầu chấp giữ điều gì), lòng không chút sợ hãi như vua sư tử. Ánh sáng nơi thân chói lọi như một đống lửa lớn. Ngài lại phóng hào quang như các cõi trời, như viên ngọc ma-ni (ngọc báu như ý, tỏa sáng rực rỡ) quý hơn hết, không gì sánh bằng, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ).

 Với Phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh, vang xa của Phật), Ngài khiến các chúng sinh đều được vui mừng; đối với mọi pháp, Ngài hiểu thấu nghĩa sâu. Giữa đại chúng, Ngài thuyết pháp: phần đầu, phần giữa, phần cuối đều hay, nghĩa lý vi diệu, đầy đủ, không xen tạp, là phạm hạnh (hạnh sống trong sạch, giữ gìn tâm thân thanh tịnh) thanh tịnh.

 Bấy giờ trong chúng có một vị Bồ-tát ma-ha-tát tên là Hỷ Vương. Ngài ngồi trong chúng, nhìn thấy đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý) ngồi trên tòa sư tử, phóng hào quang lớn như trăm nghìn mặt trời chiếu khắp tất cả, khiến ánh sáng của chư thiên và loài người đều bị che lấp, không hiện ra nữa. Thấy việc ấy rồi, Ngài hớn hở vui mừng, niềm vui tràn khắp thân tâm, không tự kìm được. Ngài liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chắp tay hướng về Phật, dùng kệ (bài thơ tụng trong kinh) ca ngợi rằng:

 Thế Tôn che lấp cả đại chúng này: chư thiên, rồng, a-tu-la, càn-thát-bà,

 Bồ-tát, thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, chủ yếu cầu giải thoát cho mình) đều như không còn uy đức; Ngài chiếu sáng tất cả như núi vàng.

 Như núi Tu-di cùng các cõi trời đứng giữa biển lớn, Phật cũng như vậy.

 Thế Tôn ở trong biển từ bi, phóng ra trăm nghìn thứ hào quang lớn.

 Ngài sống phạm hạnh như Phạm thiên vương, hào quang và uy đức vượt hơn chư thiên.

 Ngài an trú trong thiền định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ) và giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và sinh tử), chiếu sáng thế gian, hơn hết mọi chúng sinh.

 Như Đế Thích ở giữa chúng trời, sắc tướng và hào quang là hơn hết,

 Phật vượt hơn thế gian cũng như vậy, các tướng tốt trang nghiêm, công đức đầy đủ.

 Như vua Chuyển luân cai quản bốn châu thiên hạ, chiếu sáng thế gian; lúc Ngài thuyết pháp,

 khiến các chúng sinh bước vào con đường của bậc thánh; Thế Tôn bày tỏ tấm lòng từ bi.

 Hào quang của Ngài che lấp cả lửa và ngọc ma-ni, như mặt trời mùa thu đi giữa hư không.

 So với nghìn mặt trời, Phật vẫn hơn hết; mặt trời Phật chiếu khắp thế gian.

 Như trăng tròn mùa thu giữa đêm tối, hào quang thanh tịnh của Phật cũng như vậy.

 Khuôn mặt tròn đầy như mặt trăng, che lấp hết ánh sáng của trời và người.

 Như đống lửa trên đỉnh núi lúc đêm, Ngài hiện ra thanh tịnh, không có ngằn mé.

 Ngài diệt được mọi bóng tối vô minh (sự mê lầm, không thấy rõ sự thật); ánh sáng trí tuệ của Thế Tôn chiếu khắp.

 Tiếng Phật vang khắp núi khe, hàng phục được ngoại đạo (những người theo các đạo khác ngoài Phật pháp) như sư tử.

 Ngài giảng vô ngã (không có cái "tôi" thường còn, độc lập), không, vô nguyện, khiến các ngoại đạo đều sợ hãi.

 Uy quang như vua các ngọc ma-ni, làm lu mờ ánh sáng của mọi ngọc ma-ni khác.

 Thân thể Như Lai màu vàng ròng, chiếu khắp thế gian, hơn mọi ánh sáng.

 Trong thế gian không ai bằng Như Lai, huống chi có ai hơn được Thế Tôn.

 Phúc đức, trí tuệ, tinh tấn, phương tiện (cách khéo léo để giáo hóa, cứu giúp chúng sinh) cùng mọi công đức, không ai vượt qua được Ngài.

 Bậc đại trượng phu cứu giúp thế gian, nay con được thấy biển công đức ấy,

 khiến con vui mừng, sinh lòng tôn kính, vì thế con cúi đầu lạy dưới chân Thế Tôn.

 Con đã ca ngợi bậc Điều Ngự (bậc khéo chế phục và dạy dỗ chúng sinh, tức Phật) cao tột, công đức tròn đầy, là ngọn đèn của thế gian.

 Mọi công đức con có hôm nay, nguyện khiến các chúng sinh chứng được bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn).

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Hỷ Vương dùng kệ ca ngợi Phật xong, chắp mười ngón tay, chăm chú nhìn thân Phật, mắt không rời giây lát. Ngài quán sát pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng và thực tại của chúng) rất sâu, khó hiểu, khó làm theo, khó đi vào, không thể suy nghĩ được; quán sát pháp vắng lặng vi tế khó biết, và cảnh giới của chư Phật không thể đo lường. Trong tâm, Ngài quán sát khắp pháp giới, thấy trí tuệ của Như Lai và cảnh giới của Thế Tôn không gì sánh được.

 Quán như vậy rồi, Ngài đi vào trong hạnh phương tiện thuộc cảnh giới không thể nghĩ bàn của trí tuệ Như Lai: chư Phật Thế Tôn cùng một pháp tánh (bản chất chân thật của mọi pháp) mà không khác nhau. Ngài suy nghĩ quán sát rằng chư Phật Thế Tôn không bị nhiễm dính vào đâu, giống như hư không. Khi quán như vậy, Ngài thực sự chứng nhập vào thể tánh chân như (bản chất chân thật như nó vốn là, không đổi khác), thấy tánh của mọi pháp đều như vậy.

 Ngài sinh lòng tin như vậy, yêu thích cửa giải thoát vô ngại của chư Phật Như Lai, biết được thường, lạc, ngã, tịnh (bốn đức của Niết-bàn và pháp thân Phật: thường còn, an vui, tự tại chân thật, trong sạch), biết được thân Phật. Ngài suy nghĩ rằng: thân Như Lai có mặt khắp mọi cõi, hiện ra trước mỗi chúng sinh; công đức của chư Phật, dù nói suốt vô lượng kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không hết. Bồ-tát Hỷ Vương nghĩ như vậy rồi, lặng thinh ngồi yên, quán sát pháp giới.

 Bấy giờ có một vị tỳ-kheo Bồ-tát, bậc tuệ mạng (cách xưng tôn người xuất gia, nghĩa là người lấy trí tuệ làm mạng sống), tên là Hộ Quốc, ở thành Xá-bà-đề (thành Xá-vệ, kinh đô nước Câu-tát-la), sau khi qua ba tháng an cư mùa hạ (thời gian ba tháng mùa mưa, người xuất gia ở yên một chỗ để chuyên tu), cầm y bát (áo cà-sa và bình bát khất thực), cùng các tỳ-kheo trẻ mới học đạo, đi qua các nước, đến núi Kỳ-xà-quật ở thành Vương Xá.

 Bấy giờ bậc tuệ mạng Bồ-tát Hộ Quốc đến trước Thế Tôn, cúi đầu lạy dưới chân Phật, đi quanh bên phải ba vòng (cách bày tỏ lòng cung kính), rồi lui đứng một bên, chắp tay hướng về Phật, dùng kệ ca ngợi rằng:

 Kính lạy bậc phóng hào quang cao tột, kính lạy bậc có tâm ý như hư không,

 kính lạy bậc dứt được lưới nghi của người khác, kính lạy đấng tôn quý vượt khỏi ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ nơi chúng sinh còn luân hồi).

 Trong vô số cõi nước ở mười phương, nghe ca ngợi công đức của Như Lai,

 các vị Bồ-tát ở những nước ấy đều vui mừng đến cúng dường Phật.

 Bồ-tát cúng dường đúng pháp xong, một lòng lắng nghe Phật thuyết pháp.

 Nghe pháp vui mừng rồi trở về cõi mình, ca ngợi các công đức của Như Lai.

 Như Lai tích chứa công hạnh vì chúng sinh, trải qua vô lượng vô biên kiếp.

 Khi vì người khác mà cầu bồ-đề, lòng Ngài chưa từng mệt mỏi.

 Thế Tôn thực hành đàn (bố thí), giữ giới vững chắc, sằn-đề (nhẫn nhục), tinh tấn, dạo khắp các tầng thiền,

 trí tuệ và phương tiện đều đầy đủ, vì thế con cúi đầu lạy đấng Đại Thánh tôn quý.

 Như Lai đầy đủ bốn như ý túc (bốn nền tảng của thần thông và định lực: mong muốn, tinh tấn, nhất tâm, quán xét), các căn (năm năng lực gốc: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ), các lực, các giải thoát,

 lại biết tâm, ý, thức (các tầng hoạt động của tâm) của chúng sinh, vì thế con cúi lạy biển trí tuệ lớn.

 Ngài biết điều chúng sinh nghĩ trong lòng, biết nghiệp (việc làm tạo ra quả báo) thiện ác do thân và miệng gây ra,

 cũng biết các phương tiện để giải thoát; Thế Tôn biết rồi vì họ mà thuyết pháp.

 Tham dục, giận dữ, si mê làm chúng sinh mê lầm, có thể khiến họ rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Như Lai biết vậy, dạy họ dứt bỏ, khiến chúng sinh ấy được sinh vào đường lành.

 Tất cả chư Thế Tôn trong quá khứ, được trời, người, ma, Phạm thiên cung kính,

 và những bậc đầy đủ công đức trong tương lai, Thế Tôn đều biết rõ ràng.

 Nơi sinh ra ở cõi Tịnh độ (cõi nước trong sạch) của chư Phật, các Bồ-tát, thanh văn và duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà tỏ ngộ),

 quyến thuộc trời người, dòng họ, tuổi thọ dài ngắn, Ngài đều biết hết.

 Sau khi các Ngài diệt độ (nhập Niết-bàn, tức Phật qua đời), chánh pháp còn lưu trụ bao lâu, việc cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật) và dựng chùa tháp,

 có bao nhiêu hạng người nhận giữ pháp tạng (kho tàng giáo pháp), bậc Điều ngự trượng phu (bậc trượng phu khéo điều phục người khác, một danh hiệu của Phật) đều biết hết.

 Trí tuệ của thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) không bị ngăn ngại, thấu suốt được mọi việc ba đời (quá khứ, hiện tại, tương lai).

 Ngài đi vào trong trí tuệ về mọi pháp, vì thế con cúi lạy biển trí tuệ lớn.

 Không ai bằng Phật, huống chi có ai hơn; các tướng tốt trang nghiêm thân Như Lai,

 ví như sao trời giữa hư không, vì thế con lạy bậc trượng phu cao tột.

 Sắc đẹp vi diệu của Như Lai không ai sánh bằng, che lấp ánh sáng của trời người trong đại hội.

 Uy đức của Đế Thích, Phạm thiên khi ở bên Phật, thảy đều ẩn mất, không hiện ra.

 Thân như núi vàng, không chút nhơ bẩn, tóc màu xanh biếc mềm mại, xoắn về bên phải.

 Đỉnh đầu Phật nhô cao như núi Tu-di, là khối ánh sáng của vô lượng công đức.

 Tướng lông trắng giữa hai mày (bạch hào, một trong các tướng tốt của Phật) phóng ánh sáng lớn, vô lượng vô biên, không đếm xuể.

 Mắt Phật dài rộng như hoa sen xanh, dùng lòng đại từ bi nhìn chúng sinh.

 Như trăng tròn mùa thu đi giữa hư không, khuôn mặt Như Lai cũng như vậy.

 Chúng sinh nhìn ngắm không biết chán, vì thế con lạy bậc vua trong các khuôn mặt.

 Như sư tử, như ngỗng chúa, như chim công, Ngài bước đi khoan thai như voi chúa.

 Khi đi khi dừng làm rung động mặt đất; kính lạy bậc thập lực đã tu khổ hạnh lớn.

 Ngón tay thon dài, ai cũng mến yêu, có màng lưới giữa các ngón, màu như san hô, như đồng đỏ.

 Cánh tay dài, đứng thẳng thì quá đầu gối; kính lạy thân sắc vàng của Như Lai.

 Dưới bàn chân có tướng bánh xe, đầy đủ hoa văn như lưới; khi đi, dấu chân như được tô vẽ.

 Nếu ai cúi lạy Thế Tôn, được hào quang Phật chiếu đến sẽ được sinh lên cõi trời.

 Đấng Pháp vương (vua của chánh pháp, tức Phật) đầy đủ bảy thánh tài (bảy của báu của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ, biết thẹn, nghe nhiều, bố thí, trí tuệ), thường dùng pháp thí (bố thí bằng cách giảng dạy chánh pháp) để điều phục tâm.

 Ngài dạy dỗ, soi sáng chúng sinh để họ sống theo chánh pháp; nay con cúi lạy đấng Pháp vương.

 Lấy từ bi làm áo giáp, lấy chánh niệm làm dao, lấy giữ giới làm cung, trí tuệ làm tên,

 dùng những thứ ấy phá được giặc phiền não (những tâm xấu làm khổ mình như tham, giận, si mê) — loại hạt giống ái dục làm tăng thêm sinh tử.

 Ngài tự độ mình và độ ức vạn chúng sinh khác, giải thoát mọi sự trói buộc,

 chỉ ra con đường an ổn không sợ hãi, khiến họ đến được đạo thường còn an vui.

 Người đi trên cỗ xe (thừa: phương tiện chở người qua sông sinh tử, tức pháp tu) này sẽ dứt sinh tử, không còn nỗi khổ chia lìa người thương.

 Đến được chốn vô vi (cõi không còn tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn) vi diệu; Ngài vì chúng sinh mà đem lòng từ thuyết pháp.

 Con đã ca ngợi đức Thế Tôn cao tột, bậc tự tại trong mọi pháp,

 nguyện đem thiện căn (gốc rễ điều lành) thù thắng của lời ca ngợi này, khiến các chúng sinh chứng được bồ-đề.

 Bấy giờ Bồ-tát Hộ Quốc dùng kệ ca ngợi Phật xong, chắp mười ngón tay, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, lòng con có điều nghi, muốn hỏi Như Lai, chỉ mong Ngài cho phép."

 Bấy giờ Phật bảo tỳ-kheo Bồ-tát Hộ Quốc: "Ông cứ hỏi tùy ý. Ta sẽ vì ông phân biệt giảng giải, dứt điều ông nghi, khiến ông vui mừng."

 Bấy giờ Hộ Quốc đã được cho phép, liền bạch Phật rằng: "Bồ-tát ma-ha-tát tu hành những gì để trong mọi pháp tăng thêm công đức, đến chỗ rốt ráo mà được tự tại; chứng được trí nhanh nhạy, được trí quyết định; sáng tỏ về pháp mà đi vào nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả mọi sự); giáo hóa chúng sinh, dứt được lưới nghi; hiểu được nhất thiết trí; dùng phương tiện khéo léo cứu độ chúng sinh; nói sao làm vậy, luôn tuyên nói điều chân thật; được niệm Phật tam-muội (trạng thái định tâm có được do chuyên nhớ nghĩ đến Phật); khéo biết thưa hỏi mọi nghĩa sâu xa, nghe rồi giữ được; và mau chóng chứng được nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết tường tận mọi pháp trong mọi chi tiết)?"

 Bấy giờ Bồ-tát Hộ Quốc muốn nói lại ý này nên nói kệ rằng:

 Bồ-tát tu các hạnh luôn kiên quyết; sự chân thật kiên quyết ấy từ đâu mà sinh?

 Ở nơi phân biệt bằng biển trí tuệ, mong bậc trượng phu cao tột nói cho con.

 Thân Phật vi diệu như vàng ròng, là khối phúc lớn hơn hết trong trời người.

 Ngài thương xót chúng con, là chỗ nương tựa lớn, xin nói cho con về hạnh thanh tịnh.

 Làm sao được lợi ích vô tận, được tổng trì (đà-la-ni) của đạo giác ngộ như cam lộ (nước ngọt của cõi trời, ví cho pháp làm hết khổ, được bất tử) sinh ra?

 Làm sao có được biển trí tuệ thanh tịnh mà dứt các mối nghi ngờ của chúng sinh?

 Ở trong sinh tử vô lượng ức kiếp mà không có lòng mệt mỏi, hối tiếc, chán nản?

 Thấy chúng sinh bị khổ đau bức bách, thường vì chúng sinh làm điều lợi ích?

 Cõi nước thanh tịnh, quyến thuộc của Phật, cõi nước cao tột và tuổi thọ,

 cùng mọi việc ở chốn vi diệu, xin nói về hạnh bồ-đề thanh tịnh.

 Hàng phục các ma, phá tà kiến (cách thấy sai lầm), làm khô cạn biển ái dục mà được giải thoát,

 hạnh theo pháp nối tiếp không đứt đoạn — xin bậc Vô Thượng cao tột nói cho con.

 Sắc đẹp, sức lực, của báu và bốn biện tài (bốn tài nói năng không vướng mắc: về pháp, về nghĩa, về ngôn ngữ, và nói trôi chảy), lời dịu dàng thương xót khiến mọi người vui,

 mây mưa từ bi thấm nhuần tất cả — xin vì con nói về cảnh giới của Phật.

 Xin phát ra tiếng ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót hay nhất), tiếng sấm Phạm âm lớn phá tà kiến.

 Chúng hội khát khao, vì pháp mà đến, xin ban cho nước cam lộ giải thoát.

 Nay con muốn thành tựu đạo vi diệu; nếu không ưa thích pháp thì đã chẳng thưa thỉnh.

 Đã đến lúc nghe pháp, chúng con cung kính chờ đợi, chỉ mong Ngài nói báu pháp lớn.

 Bạch Thế Tôn, con nguyện thành bồ-đề, Như Lai biết rõ chí nguyện của con.

 Con hỏi Phật không phải để quấy rối; lành thay, xin nói hạnh cao tột.

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Hộ Quốc: "Lành thay Hộ Quốc! Nay ông mới có thể hỏi nghĩa như vậy, làm lợi ích cho nhiều người, đem an vui cho trời người, cũng làm lợi lớn cho đời vị lai, nhiếp hộ các Bồ-tát. Hãy lắng nghe kỹ, nhận lãnh kỹ, ta sẽ nói cho ông."

 Hộ Quốc thưa: "Lành thay Thế Tôn, xin nói cho con."

 Phật dạy: "Hộ Quốc, Bồ-tát có bốn pháp có thể thành tựu những việc thanh tịnh như trên. Những gì là bốn? Một là lòng chân thật, không dối trá quanh co. Hai là đối với mọi chúng sinh đều đối xử bình đẳng. Ba là trong tâm nghĩ nhớ và thực hành về không. Bốn là nói sao làm vậy. Hộ Quốc nên biết, bốn điều như vậy giúp có được pháp thanh tịnh của Bồ-tát."

 Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý này nên nói kệ rằng:

 Nếu có Bồ-tát lòng không dối trá, thường không lui sụt trên đường bồ-đề,

 cũng không có ý ngang ngược, kiêu căng, người ấy gọi là bậc trí vô biên.

 Thấy các chúng sinh không ai che chở, bị sinh, già, bệnh, chết bức bách,

 phát tâm muốn đưa họ qua biển các cõi hữu (các cõi còn sinh tử luân hồi), làm thuyền pháp cho tất cả.

 Điều phục, bình đẳng đối với chúng sinh, xem mọi chúng sinh như con một,

 đều sẽ cứu độ, khiến họ giải thoát — bậc trượng phu cao tột phát tâm như vậy.

 Đi, đứng, ngồi, nằm đều nghĩ nhớ cửa không; ý tưởng về "người sống lâu" và về "ta" đều không còn.

 Tất cả thế gian đều như huyễn hóa (như trò ảo thuật, không thật); chúng sinh bị ngu si làm mê lầm.

 Lời nói của Bồ-tát đại trí, theo đó mà làm, không trái không sai,

 điều phục, vắng lặng, lìa mọi lỗi lầm, cầu được bồ-đề, gọi là con Phật.

 Phật nói kệ xong, bảo Bồ-tát Hộ Quốc: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe), Bồ-tát ma-ha-tát lại có bốn pháp không sợ hãi. Những gì là bốn? Một là được đà-la-ni. Hai là gặp được thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu). Ba là được thâm pháp nhẫn (sự chấp nhận, an trú vững vàng nơi pháp sâu xa như tánh không). Bốn là giới hạnh (việc giữ giới và sống theo giới) thanh tịnh. Đó gọi là bốn pháp không sợ hãi của Bồ-tát."

 Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý này nên nói kệ rằng:

 Bồ-tát có danh tiếng lớn, là nhờ được tổng trì,

 thọ trì pháp vi diệu nhất do Như Lai tuyên nói,

 luôn luôn không quên mất, tăng thêm trí tuệ.

 Trí tuệ các vị ấy không ngăn ngại, vượt qua mọi pháp.

 Thường gặp thiện tri thức, tăng thêm các pháp trợ đạo (các pháp giúp tiến trên đường tu),

 thường nói về bồ-đề, là chỗ chư Phật đã đi qua.

 Bạn ác như lửa, sợ bị đốt nên xa lánh.

 Nếu nghe pháp về tướng không, thì mạnh mẽ làm vững tâm mình.

 Bồ-tát lìa ý tưởng về ta, về người, và mọi kiến chấp khác.

 Giữ giới không sứt mẻ, rò rỉ, tâm được điều phục vắng lặng,

 giáo hóa các chúng sinh, an trú trong giới của Phật.

 Phật nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc: "Các vị Bồ-tát có hạnh tròn đầy, đến chỗ rốt ráo, có bốn công đức khiến tâm vui mừng. Những gì là bốn? Một là Bồ-tát thấy Phật mà sinh vui mừng. Hai là nghe chánh pháp mà sinh vui mừng. Ba là xả bỏ tất cả mà sinh vui mừng. Bốn là được thuận pháp nhẫn (sự chấp nhận, thuận theo chân lý một cách vững vàng) mà sinh vui mừng. Đó là bốn pháp sinh vui mừng."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Bồ-tát sinh ra nơi đâu, cũng thường gặp bậc cao tột,

 uy quang trùm khắp, chiếu sáng thế gian.

 Thấy rồi lòng cung kính, như chư thiên kính thờ Đế Thích.

 Vì muốn độ chúng sinh, khi cầu bồ-đề,

 từ Phật nghe chánh pháp, không sợ hãi mà vui mừng.

 Một lòng tin kính rồi, thuận theo lời Phật dạy.

 Nghe được pháp tùy thuận, được nhẫn, lòng không còn nghi:

 các pháp không có chúng sinh, ý tưởng về "ta" cũng vậy.

 Thường quán như vậy rồi, xả bỏ tướng mà sinh vui mừng.

 Đã không chấp tướng "ta", thấy người xin thì lòng hớn hở.

 Thành ấp và đất đai, vợ con cùng mạng sống,

 khi đem bố thí tất cả, lòng chưa từng hối tiếc.

 Phật nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát nói như vầy: có bốn pháp nên xả bỏ. Những gì là bốn? Một là Bồ-tát bỏ đời sống gia đình. Hai là đã xuất gia rồi thì không tham lợi dưỡng (của cải, đồ cúng dường người khác đem đến). Ba là lìa xa các đàn-việt (thí chủ, người cúng dường). Bốn là không tiếc thân mạng. Đó là bốn pháp nên xả bỏ."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Bồ-tát thấy lỗi của đời sống gia đình, bỏ đi mà xuất gia,

 dạo nghỉ nơi núi rừng, chỗ vắng lặng không người,

 lìa xa nam và nữ, quyến thuộc và đám đông,

 một mình không bạn bè, ví như con tê giác một sừng (ví cho người tu sống đơn độc).

 Chuyên ý cầu đạo trong sạch, được hay mất lòng không lo,

 ít ham muốn và biết đủ, lìa dối trá, trừ kiêu mạn,

 tinh tấn vì chúng sinh, bố thí để điều phục tâm,

 tu khổ hạnh và thiền định, một lòng cầu trí tuệ Phật.

 Không tiếc thân và mạng, xa lìa quyến thuộc thương yêu,

 vững lòng cầu bồ-đề, chí nguyện như kim cương.

 Dù có người đến cắt xẻo, cũng không có ý giận hờn,

 lòng dũng mãnh càng tăng, cầu nhất thiết trí.

 Phật nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát có bốn pháp không phải hối hận. Những gì là bốn? Một là pháp không hối hận vì không phạm giới cấm. Hai là pháp không hối hận vì ở nơi a-lan-nhã (chỗ vắng vẻ yên tĩnh, xa làng xóm, thích hợp để tu). Ba là pháp không hối hận vì thực hành bốn thánh chủng (bốn hạnh của bậc thánh: biết đủ với áo mặc, biết đủ với thức ăn, biết đủ với chỗ ở, và ưa thích đoạn trừ phiền não, tu tập). Bốn là pháp không hối hận vì nghe nhiều học rộng. Đó là bốn pháp không hối hận."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Giữ giới trong sạch không nhơ, như viên ngọc ma-ni,

 không sinh lòng kiêu căng, nói rằng ta giữ được giới.

 Lại đem điều lành của giới ấy, chuyển dạy cho nhiều người,

 luôn mang ước nguyện như vầy: thành tựu được giới của Phật.

 Các vị ấy ở chỗ vắng vẻ, nơi a-lan-nhã thanh tịnh,

 cũng không sinh ý tưởng "ta", và ý tưởng "người sống lâu".

 Nhìn sắc đẹp nam nữ, như nhìn cỏ cây,

 không sinh ý tưởng nam nữ, và ý tưởng về "ta".

 Các vị ấy sống theo bốn thánh chủng, không lười biếng dối trá,

 hết lòng luôn tu hành, xa lìa sự buông lung.

 Cầu công đức nghe nhiều, siêng năng thường tu tập,

 nguyện thành nhất thiết trí, chỗ công đức cao nhất.

 Chúng sinh ở trong ngục tù, không ai cứu giúp,

 xoay vần trong sinh tử, tìm của cải để nuôi mình.

 Ta sẽ tìm thuyền pháp, đưa họ qua khỏi sinh tử;

 chúng sinh trong biển phiền não, khiến họ đến bờ bên kia (tức Niết-bàn).

 Chúng sinh không chỗ nương tựa, cũng không ai cứu giúp,

 chúng sinh ở trong hữu vi (thế giới các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), không ai có thể đưa họ ra.

 Ta sẽ làm đạo sư (người dẫn đường), cứu họ khiến được giải thoát.

 Vì thế ta phát tâm, cầu đạo bồ-đề.

 Phật nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát có bốn hạnh điều phục, nên thực hành. Những gì là bốn? Một là nguyện sinh vào nơi tốt, thường gặp chư Phật. Hai là cúng dường thầy và bậc trưởng thượng mà không cầu đền đáp. Ba là thường ưa chỗ vắng vẻ, xả bỏ lợi dưỡng. Bốn là được biện tài vô ngại và pháp nhẫn của hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn giản tối đa để dứt tham đắm như khất thực, ở rừng, ăn ngày một bữa). Đó là bốn pháp điều phục."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Bồ-tát dũng mãnh ưa núi rừng, thường không cầu lợi dưỡng nơi người,

 luôn được trí sâu và biện tài vô ngại, khéo thông suốt tướng của mọi pháp.

 Thường nên cúng dường các bậc thầy, thuận theo lời thầy dạy không trái nghịch,

 sinh ra nơi nào cũng gặp chư Phật, cúng dường cung kính, cầu bồ-đề.

 Thường sinh vào nơi tốt, danh tiếng cao xa; nếu sinh lên trời thì là bậc tôn quý trong chư thiên.

 Lại được thành tựu đạo bồ-đề, dạy các chúng sinh làm mười điều lành (thập thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến).

 Nhớ công đức của Phật, thường vui mừng: ta cũng không lâu sẽ thành Phật đạo.

 Thành chánh giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật) rồi, công đức tròn đầy, độ thoát chúng sinh khỏi khổ sinh tử.

 Phật nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát có bốn pháp làm trong sạch hạnh Bồ-tát. Những gì là bốn? Một là khi tu hạnh bồ-đề, lòng không giận hờn. Hai là bỏ quyến thuộc, cung điện, của báu, ưa ở núi rừng, cũng không khoe nói công đức của mình. Ba là dù bố thí mà không cầu quả báo. Bốn là siêng năng ưa thích pháp, không thấy lỗi của thầy. Đó là bốn pháp làm trong sạch hạnh bồ-đề."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Lòng trong sạch không oán hận, cũng không tìm lỗi lầm của người,

 tự mình không dối trá, không nhiễm dính, đi trên đạo lớn cầu bồ-đề.

 Quán sâu thấy đời sống gia đình là gốc khổ, gần bạn xấu thì không có chánh niệm,

 vì thế bỏ nhà đi tu, ở chốn núi rừng cầu giải thoát.

 Dạo nơi vắng vẻ, vui với sự lặng yên, dứt hẳn ý nghĩ thương yêu quyến thuộc,

 không tiếc thân và mạng sống, một mình đi không sợ như sư tử.

 Khất thực nuôi thân, thường biết đủ, như chim bay không cất giữ của dành.

 Không ưa sinh lên trời hay trong cõi người, chỉ cầu đạo bồ-đề vô thượng.

 Đi một mình không bạn, chỉ có một thân, luôn không sợ hãi như sư tử.

 Sợ các phiền não như sợ thú dữ; nếu được lợi dưỡng, lòng không mừng.

 Thấy các chúng sinh luôn buông lung, thề nguyện từ bi vì họ mà phá bỏ.

 Ta vì cứu giúp chúng sinh, thường nên hừng hực siêng năng tinh tấn.

 Phàm nói lời gì cũng luôn thương xót, đối với người ghét kẻ thương thường mỉm cười.

 Không dính mắc vào điều gì, như gió, chỉ nên cầu hạnh của bậc trượng phu.

 Thường ưa thực hành không và vô tướng, nhìn các pháp hữu vi như huyễn hóa.

 Điều phục các căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), tâm ý rộng lớn, đi đứng thường vui với pháp cam lộ.

 Thường nương lời Phật dạy đi trên đạo lớn, luôn giữ cho lòng trong sạch.

 Cầu đà-la-ni và biện tài, gánh vác mọi khổ để cầu bồ-đề.

 Bồ-tát thường quán hạnh như vậy, thấy lợi ích trước mắt mà sinh vui mừng.

 Nếu không yêu thích bồ-đề, người ấy không điều ác nào mà không làm.

 Phật nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát có bốn pháp làm sa đọa. Những gì là bốn? Một là không cung kính người khác. Hai là phụ ơn và dối trá. Ba là cầu nhiều lợi dưỡng và danh tiếng. Bốn là giả làm việc thiện, phô trương đức hạnh. Đó là bốn pháp làm sa đọa."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Người ấy đối với cha mẹ và thầy, thường mang lòng kiêu mạn, không cung kính,

 phụ ơn nuôi dưỡng, lòng dối trá, các căn tán loạn, nhiều ngu si.

 Thường nghĩ đến lợi dưỡng không ngừng, dối trá giả làm ra vẻ tinh tấn,

 tự cho mình giữ giới và tu khổ hạnh, không ai bằng mình.

 Miệng ác lời thô, thích tranh cãi, luôn tìm lỗi người không ngớt.

 Người ấy luôn trái lìa hạnh sa-môn (người xuất gia tu hành), lo việc ruộng nương và buôn bán.

 Các tỳ-kheo trong đời vị lai, bỏ công đức và giới hạnh,

 vì mang lòng ganh ghét, tranh cãi, mà làm tiêu diệt, hủy hoại chánh pháp của ta.

 Họ cách bồ-đề rất xa, cũng xa lìa bảy thánh tài,

 trái với tám chánh đạo (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), trôi lăn trong sinh tử năm đường (trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ ấy xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát có bốn pháp làm chướng ngại đạo. Những gì là bốn? Một là lười biếng. Hai là không tin. Ba là ngã mạn (kiêu căng, cho mình hơn người). Bốn là giận dữ. Đó là bốn pháp làm chướng ngại đạo."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Lười biếng, không tin, tâm tối tăm chậm lụt, thường bị ngã mạn và giận dữ chi phối,

 thấy các tỳ-kheo biết nhẫn nhục thì xua đuổi, tống ra khỏi chùa tháp.

 Nếu được lợi dưỡng thì lòng vui mừng, ai nấy đều nói: ta là người ở thường trực nơi đây (?).

 Luôn tìm cách bới móc chỗ kém của người: ai có lỗi thì ta trị phạt.

 Những người như vậy cách pháp rất xa, ghét ghen công đức, rơi vào ba đường dữ (tam đồ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Chán ghét pháp vi diệu của chư Phật, người ấy sẽ vào trong lửa dữ.

 Người ấy làm ác không ngừng, ắt sẽ chịu đủ nỗi khổ trong các nỗi khổ.

 Vì thế các ông cầu bồ-đề, chớ để sau này hối hận mà rơi vào đường ác.

 Vô lượng ức kiếp Phật mới ra đời, vì các chúng sinh làm điều lợi ích.

 Các ông đã được thân ở đường lành, nên bỏ buông lung mà cầu giải thoát.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ ấy xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát phải bỏ bốn hạng phú-già-la (người, hạng người), không được gần gũi. Những gì là bốn? Một là không được gần gũi bạn ác. Hai là không được gần gũi người chấp chặt vào kiến giải sai lầm. Ba là không được gần gũi người phỉ báng chánh pháp. Bốn là không được gần gũi người tham lợi dưỡng. Đó gọi là bốn hạng người không được gần gũi."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Bỏ được bạn ác, gần gũi bạn lành,

 đạo bồ-đề tăng trưởng, như trăng dần tròn đầy.

 Xa lìa người chấp kiến, và bỏ các ý tưởng về ta, người sống lâu…

 Vì cầu Phật đạo, bỏ chúng như bỏ đồ đựng thuốc độc.

 Kẻ phỉ báng Phật pháp — pháp vắng lặng mang vị cam lộ —

 nếu muốn cầu bồ-đề, nên tránh như tránh phân dơ.

 Xa lìa kẻ tham lợi dưỡng, cũng bỏ người làm điều ác,

 những hạng ấy không nên gần, như tránh hố lửa.

 Nếu muốn hàng phục các ma, chuyển bánh xe pháp vô thượng (tức giảng dạy chánh pháp cao tột),

 muốn cầu lợi ích bậc nhất, hãy mau xa bạn ác.

 Bỏ yêu thương và ghét bỏ, lợi lộc, danh tiếng và ganh ghét.

 Nếu cầu đạo vô thượng, hãy thường tu trí tuệ Phật.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ ấy xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát có bốn pháp phải chịu khổ trong tương lai. Những gì là bốn? Một là khinh mạn người có trí. Hai là thường mang lòng ganh ghét. Ba là đối với mọi pháp không có lòng tin. Bốn là đối với pháp trí tuệ thanh tịnh thường nghi ngờ, không chấp nhận, mà lại cầu lợi dưỡng. Đó gọi là bốn pháp phải chịu khổ trong tương lai."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Người có trí theo hầu Phật, tất cả trời người nên cúng dường,

 thế mà lại kiêu căng, mang lòng ngạo mạn, vì thế kẻ ấy chịu khổ vô biên.

 Đối với pháp thanh tịnh, lòng không chấp nhận; lợi dưỡng cầu được đều trái pháp.

 Thường mang lòng ngạo mạn kiêu căng, thấy người có trí không cung kính.

 Đối với Phật pháp không tin hiểu, đối với chúng hiền thánh cũng vậy.

 Người này thường lang thang trong ba đường ác; nếu sinh làm người thì nhiều ngu si.

 Người ấy bỏ mạng sống ở cõi người rồi, ở địa ngục lớn chịu khổ dữ dội.

 Nếu hết kiếp này lại sinh nơi phương khác, làm súc sinh, ngạ quỷ cũng như vậy.

 Nếu muốn làm ngọn đèn của thế gian, bậc trượng phu cao tột dứt sạch mọi khổ,

 thì thường nên xa lìa nghiệp ba đường dữ, tu các công đức để thành bồ-đề.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ ấy xong, lại bảo Hộ Quốc: "Bồ-tát có bốn sự trói buộc. Những gì là bốn? Một là khinh mạn người khác — đó là sự trói buộc của Bồ-tát. Hai là đối với thiền định thế tục, lòng ưa thích dính mắc, không cầu chỗ rốt ráo — đó là sự trói buộc của Bồ-tát. Ba là không giữ tâm mình, trí tuệ chưa thành mà buông lung — đó là sự trói buộc của Bồ-tát. Bốn là vì cầu lợi dưỡng mà vào nhà người khác — đó là sự trói buộc của Bồ-tát. Hộ Quốc, nên biết đó gọi là bốn sự trói buộc của Bồ-tát."

 Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ:

 Luôn luôn khinh mạn người, ưa ở trong điều thiện thế gian,

 tham đắm, bị các kiến chấp quấn chặt, như voi sa xuống bùn sâu.

 Ưa vào nhà người bạch y (người tại gia, không xuất gia), thường mang lòng buông lung,

 tối tăm chậm lụt không trí tuệ — hạnh này gọi là trói buộc.

 Muốn dứt khổ của các cõi hữu, xa lìa già, bệnh, chết,

 nên bỏ lòng kiêu mạn, thường thực hành đạo Bồ-tát.

 Chịu khổ vô biên, bỏ các việc vui,

 cũng lìa ghét và thương, thành Phật không nhiễm dính.

 Các ông thường nên thực hành sáu độ (sáu pháp tu đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), các địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát), các trí, các lực…

 Nếu thành tựu được mọi công đức, thường được thoát khỏi lưới chết.

 Ta trong vô lượng kiếp xa xưa, vì các chúng sinh cầu bồ-đề,

 thường bố thí để điều phục tâm, lìa bỏ ân ái, sống theo đạo chân chính.

 Luôn không rời nơi a-lan-nhã, tu khổ hạnh gầy gò để cầu bồ-đề,

 hừng hực tinh tấn không lười biếng, cầu trí tuệ của bậc trượng phu cao tột.

 Thấy các chúng sinh ở trong ngục các cõi hữu, xoay vần sinh tử trong năm đường,

 thương nghĩ đến tất cả, khởi lòng đại bi, vì thế cầu đạo bồ-đề.

 Ta bỏ con yêu cùng vợ và thiếp, cũng bỏ của cải và bảy thứ báu…

 cả mạng sống, đất nước và đất đai, vì cầu bồ-đề, cầu trí tuệ Phật.

 Thuở xưa ta ở nơi núi rừng đẹp đẽ, khi ấy làm vị tiên nhân tên là Nhẫn Nhục,

 bị vua Ca-lợi cắt mũi tai, máu biến thành sữa, không chút giận hờn.

 Thuở xưa ta cũng từng làm Thiểm Tử, hiếu thảo hết lòng nuôi dưỡng cha mẹ,

 khi ấy bị mũi tên của vua nước Ca-di bắn trúng, lúc đó cũng không có ý giận dữ.

 Không tiếc thân mạng gieo mình xuống núi cao, vì cầu lời hay của chư Phật,

 lúc ấy cũng không nghĩ đến thân mạng, vì để thành việc lớn bồ-đề.

 Thuở xưa thương xót thú đói, đem thịt thân mình nuôi tám con hổ.

 Khi ấy chư thiên trên không trung khen rằng: "Lành thay bậc đại trượng phu!"

 Thuở xưa ưa làm việc bố thí lớn, từng làm một người bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, giáo sĩ ở Ấn Độ xưa) giữ hạnh trong sạch,

 vì thương chúng sinh nghèo khổ, vào biển tìm ngọc như ý (ngọc báu cầu gì được nấy).

 Trở về thì bị thần biển trộm mất; khi ấy ta dũng mãnh tát cạn biển lớn,

 liền lấy lại được ngọc, trở về Diêm-phù (châu Diêm-phù-đề, cõi đất loài người ở), đem cứu giúp các chúng sinh nghèo khổ.

 Ta cũng từng làm vua tên Tô-ma, đến mất mạng cũng không nói dối;

 các vua nhờ ta mà đều được thoát nạn, danh tiếng truyền rộng khắp mười phương.

 Thuở xưa ta từng thấy người nghèo khó, khi ấy ta làm vua, đem thân mình bố thí,

 khiến người ấy giàu lớn, nhiều của báu, vì thế người ta gọi ta là Nhất Thiết Thí (người bố thí tất cả).

 Thuở xưa ta từng làm vua Thi-tì, có con chim bồ câu hoảng sợ bay đến nương nhờ ta,

 ta đem thịt thân mình thế mạng cho nó, khiến nó được thoát khỏi sợ hãi.

 Thuở xưa ta làm vua tên Sư Tử, thân mắc bệnh nặng, thầy thuốc đưa thuốc,

 bấy giờ có người bệnh xin thuốc ấy, ta không tiếc mạng, đem cho trước.

 Thuở xưa ta tu hành vì chúng sinh, từng làm thái tử Tô-đạt-noa,

 khi ấy có người đến xin vợ con, ta không tiếc, đem cho hết.

 Từng làm Bồ-tát tên Nghiêm Xí, vì muốn giáo hóa vị quốc vương có tài đức,

 trải qua tám vạn bốn nghìn năm siêng năng tinh tấn, vua ấy mới chịu nghe theo.

 Cũng làm vương tử tên Tịnh Uy, trước tháp Phật tự đốt thân mình (?),

 cung kính cúng dường bậc Lưỡng Túc Tôn (đấng tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật) vô thượng cao tột ở mười phương.

 Từng làm quốc vương tên Nguyệt Quang, khi ấy có một phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) tên Khả Úy,

 đến xin ta cái đầu; ta không tiếc, đem đầu bố thí.

 Lại làm quốc vương tên Phúc Đức, ở các làng xóm, đường phố, ngõ hẻm,

 chất đầy thuốc men và đồ ăn uống, định đem bố thí cho mọi chúng sinh.

 Từng làm đại vương tên Nhật Tịnh, có nghìn cô kỹ nữ xinh đẹp,

 chuỗi ngọc bảy báu trang sức thân thể, lòng không tiếc, đem bố thí.

 Lại làm quốc vương tên Bảo Kế, mão trời bằng bảy báu trang sức đầu,

 trang điểm bằng hoa hương đẹp nhất, cũng đem bố thí cho mọi người.

 Lại làm quốc vương tên Tri Túc, tay chân mềm mại như bông đâu-la (một loại bông rất mịn),

 màu sắc đẹp đẽ trong sạch như hoa sen, cũng đem bố thí cho chúng sinh.

 Lại làm người trưởng đoàn buôn tên Sư Tử, có nữ quỷ la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) muốn hại người,

 ta dùng phương tiện đuổi chúng đi, đưa các thương nhân về nơi bãi đất an toàn.

 Lại làm người trưởng đoàn buôn tên Thiện Nhãn, dẫn năm trăm người đi tìm bảy báu,

 có các quỷ la-sát giả làm gái đẹp, ta cũng giúp các thương nhân thoát nạn ấy.

 Từng làm vương tử tên Phúc Diễm, vợ thiếp kỹ nữ có đến mấy ức người,

 xinh đẹp tuyệt vời như thiên nữ, ta bỏ đi xuất gia không chút luyến tiếc.

 Lại làm người trưởng đoàn buôn tên Kim Sắc, khi ấy có một đức Như Lai hiệu Vô Cấu,

 trước Phật ấy ta đốt mười ngón tay, cúng dường bậc Lưỡng Túc Tôn cao tột.

 Lại làm quốc vương hiệu Hoa Nhãn, ai cũng ngưỡng nhìn không biết chán,

 đôi mắt đẹp như vậy ta cũng đem bố thí, vì thương xót mọi chúng sinh.

 Lại làm Bồ-tát tên Đa Phát, thấy một người đàn bà mất chồng,

 ngày đêm nhớ thương không dứt được, quấn quýt thân trần, lòng phát cuồng.

 Bồ-tát khi ấy sinh lòng từ bi, hóa ra xác người nữ chết, nói rằng mình mất vợ,

 dần dần giáo hóa người đàn bà cuồng ấy, khiến bà tỉnh lại, trở về tâm trí ban đầu.

 Lại làm Bồ-tát tên Phổ Chiêm, thấy một người bệnh gầy yếu khốn khổ,

 ta khi ấy sinh lòng từ bi, đem máu thịt của mình bố thí cho người ấy.

 Lại làm quốc vương tên Hoa Phu, thấy một người bệnh nặng nguy kịch,

 ta đối với người ấy khởi lòng từ, đập xương lấy tủy chữa bệnh cho họ.

 Lại làm quốc vương tên Thành Lợi, thấy một người rất nghèo khổ,

 đem cho hết mọi của báu, đến cả mạng sống yêu quý cũng bỏ, lòng không luyến tiếc.

 Lại làm quốc vương tên Tín Tràng, hai tay mềm mại có tướng bánh xe,

 khi ấy có người đến xin tay ta, vì cầu bồ-đề mà đem cho họ.

 Lại làm quốc vương tên Phổ Hiện, có bốn châu thiên hạ nhiều của báu,

 giàu vui yên ổn, trai gái đông đúc, vì cầu bồ-đề mà đem bố thí.

 Lại làm công chúa tên Trí Ý, thân trắng trẻo rất mềm mại,

 từ bi vui vẻ cắt thịt đùi và máu bố thí, lòng không hối tiếc.

 Lại làm người nữ tên Ngân Sắc; trong thành Kim Sắc có một người đàn bà,

 mới sinh con, đói khát muốn ăn thịt con mình, ta cắt hai bầu vú đem cho bà.

 Lại làm quốc vương tên Văn Đức, có rất nhiều chuỗi ngọc quý nhất,

 vàng bạc, bảy báu, các thứ xe cộ, những vật thế gian khó bỏ, ta đều bố thí được.

 Lại làm vương tử tên Tri Ân, có người rơi xuống biển tên là Vô Ân,

 Vô Ân vì của báu mà làm hỏng mắt ta, ta khi ấy lòng không oán hận.

 Lại nhớ thuở xưa làm người lính, ở giữa trận lớn mà lòng không giết hại,

 thà tự mất mạng chứ không hại người, cho đến con kiến cũng không có ý giết.

 Lại nhớ thuở xưa từng làm chim trĩ, cung kính cúng dường bậc tôn trưởng,

 đồng loại già trẻ đều được nuôi giúp, khi ấy cũng không có lòng ngạo mạn.

 Lại nhớ thuở xưa làm con vượn, ở trên núi gặp người thợ săn,

 đàn khỉ đều đến nương nhờ ta, ta mang lòng từ cứu mạng chúng.

 Lại nhớ thuở xưa làm voi chúa, khi ấy bị quốc vương bắt trói,

 ta nhớ cha mẹ mù không có mắt, đành bỏ thân mạng, đói mà không ăn.

 Lại nhớ thuở xưa mang thân gấu, có người lạc đường, ta cứu giúp nuôi dưỡng,

 người ấy lại dẫn thợ săn đến hại ta, ta khi ấy cũng không oán hận.

 Lại nhớ thuở xưa làm voi chúa, khi ấy bị mũi tên thợ săn bắn trúng,

 ta vì cầu công đức bồ-đề, đem ngà dâng tặng người ấy.

 Lại nhớ thuở xưa mang thân chim trĩ, ở nơi rừng thưa (?) giữa đồng hoang,

 khu rừng ấy bị lửa thiêu đốt, khi ta cứu rừng, trời mưa hoa xuống.

 Thuở xưa ta từng làm con nai chín màu, uống nước ăn cỏ bên sông Hằng,

 nước sông sâu rộng, chảy xiết, có người rơi xuống sông, ta cứu người ấy.

 Người ấy tham của, nhận lời vua chiêu mộ, dẫn nhiều binh lính đến hại ta,

 ta cầu bồ-đề, thực hành từ bi, đối với người ấy cũng không oán hận.

 Lại nhớ thuở xưa từng làm con rùa, chở các thương nhân vượt qua biển,

 năm trăm thương nhân ăn thịt ta, khi ấy ta cũng không có ý giận hờn.

 Ta nhớ thuở xưa tu hạnh bồ-đề, từng làm thân cá bơi trong nước,

 thương xót tất cả, bỏ thân mạng, trăm nghìn chúng sinh đến ăn ta.

 Ta thấy trăm nghìn chúng sinh bị bệnh, hóa thân làm thuốc lớn như núi;

 muốn cho chúng sinh hết khổ bệnh, ta hóa làm thân con trùng tên là Nguyệt (?).

 Lại nhớ từng làm sư tử chúa, thân lớn sức mạnh mà vẫn có lòng từ,

 khi ấy bị bắn trúng tên độc, đối với người ấy vẫn khởi lòng thương xót.

 Lại nhớ thuở xưa làm ngựa chúa, thân màu trắng sạch như ngọc kha (loại vỏ ốc trắng quý), như tuyết,

 thường ở trên đỉnh núi cao giữa biển lớn, cứu các thương nhân khỏi nạn quỷ la-sát.

 Lại nhớ thuở xưa cầu bồ-đề, từng làm quốc vương tên là Cư-tà (?),

 thấy năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm xúc êm ái) có nhiều tai họa, không nghe theo lời dối trá dụ dỗ của dâm nữ.

 Lại nhớ thuở xưa từng làm con thỏ, thường dạy các con thỏ làm điều lành,

 khi ấy cùng ở với vị tiên nhân, gieo mình vào lửa để cứu cơn đói của tiên nhân.

 Lại nhớ thuở xưa làm chim vẹt, thường ở trong khu rừng nhiều hoa quả,

 đền ơn cây khô, không rời bỏ nó; Đế Thích biến cây khô ra hoa kết quả.

 Lại nhớ từng làm khỉ chúa, thấy các con khỉ bị rồng hại,

 bèn dạy khỉ dùng ống tre hút nước uống, các con khỉ đều thoát nạn rồng.

 Lại nhớ khi làm chim vẹt, lấy lúa của người để nuôi cha mẹ,

 chủ ruộng bắt được ta, nổi giận: "Sao lại trộm lúa chín của ta?"

 Ta liền đáp: "Lúc ông gieo trồng, có nói rằng bố thí cho mọi chúng sinh.

 Nay ta lấy để nuôi cha mẹ, vì thế không gọi là trộm cắp."

 Chủ ruộng liền vui mừng: "Ngươi là cầm thú, ta là con người,

 lành thay chim vẹt có trí tuệ, biết mang lòng hiếu nuôi cha mẹ.

 Từ nay ta đem lúa bố thí, tùy ngươi dùng nuôi dưỡng cha mẹ."

 Vô lượng việc quá khứ như vậy, không có khổ hạnh nào mà ta không làm,

 chưa từng có ý mệt mỏi, để cầu đạo thanh tịnh vô thượng.

 Mọi vật bên trong (thân mình) hay bên ngoài, không có một thứ nào mà ta không xả bỏ (?);

 giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, vô lượng phương tiện và trí tuệ;

 da, thịt, xương, tủy và máu, đem bố thí cho mọi chúng sinh.

 Thuở xưa ở trong núi rừng, dũng mãnh tinh tấn đến thân khô gầy,

 vì cầu Phật nói Đại thừa và Tiểu thừa (hai hệ giáo pháp: Đại thừa hướng đến cứu độ tất cả và thành Phật, Tiểu thừa chú trọng tự giải thoát), dạy chỉ chúng sinh khiến họ vào đạo.

 Thường ưa ở nơi tu hạnh đầu-đà, những điều từng tu hành không bỏ dở.

 Tất cả các khổ hạnh khó làm như vậy, thuở xưa ta không gì không làm.

 Ta nói rằng các chúng sinh trong đời vị lai, nghe những việc này của ta sẽ cười khinh,

 không tin nhận và làm theo dù một câu kệ, trái lại còn hủy báng pháp như vậy.

 Ấy là do tham đắm áo mặc, đồ ăn…, lòng thường nghĩ suy lăng xăng (giác quán: tâm tìm xét, nghĩ ngợi), ngủ nghỉ nhiều,

 dối trá hủy pháp, không biết hổ thẹn, phá hoại chánh giáo, không có công đức.

 Nghe pháp vắng lặng vi diệu này, cùng nhau tranh cãi nói không phải lời Phật:

 "Thầy ta học rộng như biển cả, giảng nói giỏi bậc nhất,

 ông ấy cũng không thực hành pháp này, chắc chắn không phải Phật nói.

 Trước kia cũng có các bậc lão thành, các bậc danh đức từ xưa đến nay,

 cũng chưa từng thọ trì thực hành pháp như vậy; các ngươi chớ cầu việc hư dối.

 Trong ấy nói không có ta, không có thọ mạng, cũng không nói có phú-già-la (cái 'người', cái chủ thể luân hồi);

 uổng công mệt nhọc, không được phúc giúp, luống tu siêng năng khổ hạnh…

 Đã nói có pháp tên là Đại thừa, sao lại còn nói không, vô ngã?

 Vì không có chúng sinh, không có người làm, cho nên trong ấy chẳng cần cầu.

 Những câu văn này là bày đặt ra, cũng như ý tà của ngoại đạo nói.

 Như Lai không nói việc như vậy." — rồi mắng nhiếc, hủy nhục các tỳ-kheo.

 Những kẻ bất thiện không biết hổ thẹn này, gian xảo, dối gạt, không việc gì không làm.

 Đời sau, trong giáo pháp của ta, có những tỳ-kheo chỉ mang hình tướng,

 trong lòng ganh ghét, kiêu mạn che lấp tâm, tay chân động cựa, mất hết oai nghi (cử chỉ đứng đắn của người tu).

 Áo cà-sa luôn để thõng hai góc, thân mặc pháp phục mà thường ở trong làng,

 dạo chơi chốn thế tục, thường say rượu, mình mặc áo pháp mà thân cận người thế tục,

 bỏ khối công đức của chánh giáo, ưa làm người đưa tin cho người thế tục.

 Nuôi trâu ngựa và các loài súc vật, có đầy tớ, người làm, cùng những vật không trong sạch (người xuất gia không được giữ).

 Trồng trọt ruộng vườn, lòng luôn rối loạn, tâm ưa điều ác, không có hạnh lành.

 Cũng không gần gũi bạn lành, miệng luôn nói năng không lựa lời.

 Việc ác nơi thân không gì không làm, tham lấy của tháp Phật và của chúng tăng,

 huống chi chịu đem của mình bố thí. Thấy các tỳ-kheo khác giữ giới,

 lại chê bai nói không phải phạm hạnh chân thật. Họ không giữ giới cấm, không có uy đức,

 ưa ở nhà thế tục, xâm phạm vợ người. Người bạch y nuôi vợ còn biết xấu hổ,

 tỳ-kheo ác kia lòng tham càng nặng, nuôi vợ con, cầu xin không chán,

 chẳng khác gì người thế tục. Nếu có đàn-việt thỉnh mời cúng dường,

 dâng áo mặc, đồ ăn, thuốc thang…, nhận của tín thí (của người có lòng tin dâng cúng) mà không có ý nghĩ lành,

 chỉ tăng thêm tham dục, xâm phạm vợ người ta, lòng thường buộc ràng nơi sắc đẹp phụ nữ.

 Thuận theo phiền não, không có hạnh thánh, tìm cách dụ dỗ lừa gạt các phụ nữ.

 Họ dạy người thế tục dứt dâm dục, bảo rằng kẻ tham dục sẽ rơi vào đường ác,

 vào địa ngục và làm súc sinh…, nhưng chính mình lại không làm theo lời dạy.

 Làm sao truyền dạy giáo hóa người khác? Người này ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói và ý nghĩ) đều không đúng pháp,

 quyến thuộc của họ cũng vậy, ngày đêm tụ tập nói chuyện không ngừng,

 chỉ bàn về năm dục và các việc đời; nhận nuôi đồ đệ chỉ để sai bảo,

 trọn không dạy dỗ bằng đạo lành. Nhận nhiều đệ tử vây quanh mình,

 để tỏ ra mình đức lớn, chiêu lấy danh lợi; bề ngoài làm ra vẻ khác thường, giả từ bi,

 (nói) thu nhận đồ chúng mà không cầu lợi. Đồ đệ quyến thuộc phần nhiều bệnh tật:

 khô gầy, bệnh hủi, ghẻ lở…, toàn là hạng người tạp nhạp thấp kém.

 Trọn không dạy cho họ về các thánh chủng; giới, nghe pháp, định, tuệ đều bỏ hết,

 không làm việc của tỳ-kheo, chẳng phải đạo cũng chẳng phải đời, không biết gọi là gì,

 như khúc gỗ mục nát; đối với các luật nghi (quy tắc giới luật) thì sinh lòng khinh rẻ,

 đối với lễ bố-tát (lễ họp chúng mỗi nửa tháng để tụng giới và sám hối) và tỳ-ni (giới luật) cũng vậy. Tự ý rong chơi, trái lời thầy dạy,

 xông xáo húc bừa như voi say không có móc sắt điều khiển. Có khi giả vờ ở chốn núi rừng,

 mà lòng thường nghĩ đến việc làng xóm, phiền não ba độc (tham, giận, si) luôn bừng cháy,

 không thể ở yên lặng dù trong chốc lát, quên mất những lời răn dạy của chư Phật

 và công đức của hạnh đầu-đà…; ngã mạn kiêu căng đầy cả thân.

 Họ sẽ rơi vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, chịu khổ không gián đoạn) đáng sợ. Ngày đêm luôn bàn chuyện quốc gia,

 cũng bàn chuyện giặc cướp, thân tâm chuyên lo việc họ hàng thân thích,

 bỏ thiền định và trí tuệ; nếu có làm gì thì ưa việc thô thiển.

 Lòng chỉ nghĩ cho mình yên ổn nên mới xây dựng; dù có lo việc tăng-già-lam (chùa, nơi chúng tăng ở tu),

 thì tham đắm phòng xá, mày luôn nhíu lại, thân, miệng, ý của mình không dịu dàng điều phục;

 đồ chúng bắt chước theo cũng như vậy. Tỳ-kheo ác kia dù có xây chùa,

 cũng chỉ chuyên vì bản thân và quyến thuộc. Nếu có tỳ-kheo nào thuận theo họ,

 liền sắp xếp cho ở, thu nhận. Nếu có các bậc đại đức giữ giới,

 khéo phương tiện, giỏi thuyết pháp làm lợi ích, tự điều phục mình và điều phục người khác,

 những tỳ-kheo như vậy, họ trọn không nhận: "Phòng này hiện ta đang dùng,

 các phòng khác là đệ tử ta ở, ngoài ra là các bạn đồng học thuộc phe ta.

 Ông đi đi, ở đây không có chỗ cho ông ở. Giường chiếu hiện có,

 đều đã giao cho người khác, có chủ cả rồi, không còn dư thừa để dung chứa ông.

 Cũng không có áo mặc đồ ăn, ông phải đi đi." Đồ cần dùng tạm thời còn không cho,

 huống chi cho mượn phòng xá và các vật. Họ không làm theo phép tăng thứ (phép chia chỗ ở, vật dụng theo thứ tự tuổi đạo trong tăng chúng) như vậy.

 Tỳ-kheo ác kia như người thế tục, chứa nhiều tiền của, quyến thuộc…

 Còn các đệ tử của ta sống đúng pháp, thì khắp nơi bị xua đuổi, không cho ở.

 Khi ấy họ nhớ lại lời ta đã nói, ai nấy đều buồn thương đi vào núi rừng:

 "Than ôi, pháp vi diệu của thầy ta, không bao lâu nữa sẽ diệt hết, không còn hiện ra."

 Hiện có những tỳ-kheo cầu nhiều lợi, thân không có hạnh đúng pháp, lại ganh ghét người có đức.

 Dù có người giữ đủ giới và có công đức, thì bị bọn họ ghét bỏ, khinh rẻ, không có lợi dưỡng,

 đều tự đau xót than thở, rời bỏ thành ấp, thường ở trong núi rừng vắng lặng.

 Kẻ ngu si kiêu mạn, kiêu căng, làm các việc ác, thường gây tranh cãi, nói hai lưỡi (nói lời đâm thọc chia rẽ),

 lừa dối người đời để được lợi dưỡng, tự cho mình chẳng khác gì bậc thánh.

 Giáo pháp này của ta là kho công đức, đầy đủ mọi công đức vi diệu,

 đời sau sẽ bị phá hoại, không còn hiện ra, vì người không giữ giới và ngã mạn.

 Lại như kho báu bị người phá, lại như ao hoa bị khô cạn,

 như chiếc kiệu báu tự gãy đổ, pháp của ta trong đời vị lai cũng vậy.

 Tỳ-kheo ác kia khó điều phục, làm diệt hạnh pháp của ta không còn sót.

 Trong đời ác vị lai như thế, việc phá hoại pháp ta rất đáng sợ.

 Những kẻ ưa thích các điều ác như vậy, sẽ xa lìa cõi trời, cõi người và các hạnh lành.

 Sau khi bỏ mạng ở thân này, sẽ rơi vào địa ngục và súc sinh,

 ở đó vô lượng ức nghìn năm, chịu đủ mọi khổ não.

 Về sau giả như được thân người, thì nhiều khổ, nhơ nhớp xấu xa, luôn không sạch sẽ,

 hoặc mù, hoặc điếc, hoặc mắt lòa, thân thể thường mang bệnh tật,

 mặt mũi xấu xí, ai thấy cũng không ưa, thường mang lòng sợ hãi, phải hầu hạ người khác,

 khó được người vừa ý, không ai thân thương, lời nói ra không ai tin nhận.

 Nếu có kẻ làm điều ác như vậy, ở đâu cũng bị quở trách, đuổi ra khỏi chúng,

 người ấy có rất nhiều bệnh khổ, thường bị gậy đá đánh đập xua đuổi,

 thường bị đói khát làm khổ thân, người khác thấy thường khinh rẻ.

 Nếu nghe biết bao nhiêu khổ như vậy, nên bỏ các điều ác, điều phục tâm,

 đối với các chúng sinh làm việc lành, đừng để về sau sinh lòng hối hận.

 Nếu ai yêu kính đức Phật Thế Tôn, chúng thánh, giới luật và pháp đầu-đà,

 các ông nên siêng cầu hạnh như vậy, nên bỏ quyến thuộc và danh lợi.

 Những thứ ấy đều điên đảo như huyễn hóa; nên nhìn các pháp hữu vi như bọt nước, như giấc mộng.

 Thương yêu sum họp ắt có chia lìa, mọi pháp hữu vi không ở lâu được.

 Đừng bỏ chánh cần (siêng năng đúng đắn: ngăn điều ác, làm điều lành) và các lực…, hãy siêng cầu các địa và ba-la-mật (các hạnh tu đưa đến bờ giải thoát),

 cho đến khi chưa giác ngộ bồ-đề vi diệu, thường nên tu tập mọi hạnh.

 Bấy giờ Phật lại bảo Bồ-tát Hộ Quốc: "Này thiện nam tử, trong đời vị lai, những phú-già-la (người, hạng người) tu Bồ-tát Đại thừa sẽ có những lỗi lầm như sau. Họ đáng lẽ phải tự xa lìa, nhưng tự mình không siêng cầu, lại cùng những người này quen gần. Không siêng thực hành chánh hạnh, tự mình dối trá, lại gần gũi kẻ dối trá. Tự mình không có trí tuệ, lại thuận theo kẻ không trí tuệ.

 Họ tham cầu lợi lộc thế gian, luôn không biết đủ; giữ khư khư các nhà thí chủ (không muốn người khác đến), ganh ghét người hơn mình; dối trá giả trá, không biết hổ, không biết thẹn; giả làm ra tướng bậc thánh, tự tôn tự đại. Đồ chúng quyến thuộc cùng nhau khen ngợi để cầu danh lợi. Vì cầu lợi dưỡng mà thường vào làng xóm. Đã không thương xót mọi chúng sinh, cũng không vì giáo hóa chúng sinh, mà thường tự nói rằng: 'Ta có lòng bình đẳng.'

 Họ luôn nghĩ rằng: 'Làm sao để người khác biết ta là thiện tri thức chân thật của chúng sinh, biết ta nghe nhiều học rộng?' Thật ra đối với Phật pháp, họ không có lòng cung kính, không có lòng cầu pháp, như đồ vật vỡ không còn dùng được, như người lười biếng không làm nên việc gì. Họ tìm lỗi lầm của nhau mà bày mưu kế; không trí tuệ, lười biếng, chỉ có những nghĩ suy xấu ác; ai nấy đều bàn luận những việc phá pháp; chấp chặt lòng ác, đến chết không hối cải; gom góp nhiều, keo kiệt tham lam.

 Quyến thuộc họ nuôi cũng học theo thầy ấy, vây quanh mình ở trong pháp của ta. Những kẻ làm như vậy, phàm làm việc gì cũng không hỏi bậc sáng suốt, không cầu Phật pháp. Vì không có hạnh tinh tấn nên sinh vào nhà nghèo; từ nhà nghèo mà được xuất gia, trong giáo pháp của ta được chút lợi dưỡng, lòng sinh vui mừng mà không biết hổ thẹn. Họ còn không có lòng sám hối, làm sao có thể tự giác ngộ trí tuệ thù thắng? Họ bỏ công đức của chư Phật mà giữ lấy danh lợi hiện tại; vì được lợi hiện tại nên tự nói: 'Ta là sa-môn.'

 Hộ Quốc, đối với những phú-già-la như vậy, những người như vậy, ta không nói họ có được sự nhẫn tùy thuận theo thế tục, huống chi có được trí tuệ lớn của chư Phật. Họ còn cách xa đường trời người, huống chi thành Phật đạo.

 Hộ Quốc, những người như vậy, ta nói có tám pháp làm chướng ngại bồ-đề. Những gì là tám? Một là sẽ sinh vào ba đường ác. Hai là sẽ sinh nơi biên địa (vùng xa xôi không có Phật pháp) làm kẻ thấp hèn. Ba là sẽ sinh ra nghèo khổ. Bốn là mặt mũi xấu xí. Năm là ngu si không có trí tuệ. Sáu là thường gặp gỡ bạn ác. Bảy là nhiều bệnh tật. Tám là mắc bệnh ác nặng mà chết. Hộ Quốc, tám pháp này làm chướng ngại bồ-đề.

 Vì sao vậy? Hộ Quốc, ta cũng không nói chỉ nhờ có lời nói suông mà được bồ-đề. Ta cũng không nói kẻ giả làm bậc thánh là có hạnh thanh tịnh. Ta cũng không nói kẻ dối trá có hạnh bồ-đề. Ta cũng không nói kẻ tham nhiều lợi dưỡng có hạnh cúng dường Phật. Ta cũng không nói kẻ ngã mạn có hạnh bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thực tướng mọi pháp) thanh tịnh. Ta cũng không nói kẻ không có trí tuệ có hạnh dứt được nghi ngờ cho người khác. Ta cũng không nói kẻ ganh ghét có hạnh tâm trong sạch. Ta cũng không nói kẻ không tinh tấn có hạnh đạt được các đà-la-ni.

 Ta cũng không nói kẻ không ưa công đức mà có hạnh được đường lành. Ta cũng không nói kẻ giữ khư khư nhà thí chủ có hạnh thân tâm trong sạch. Ta cũng không nói kẻ giả làm oai nghi được gặp hội Phật. Ta cũng không nói kẻ ưa ở nhà thế tục có hạnh khẩu nghiệp (việc làm bằng lời nói) trong sạch. Ta cũng không nói kẻ không cung kính có hạnh tâm trong sạch. Ta cũng không nói kẻ không biết đủ có hạnh ưa thích pháp. Ta cũng không nói kẻ tiếc thân mạng có hạnh cầu pháp.

 Hộ Quốc, dù ta quở mắng, chê trách sáu thầy ngoại đạo (sáu vị giáo chủ ngoại đạo nổi tiếng thời Phật), nhưng những ngoại đạo ấy ở ngoài pháp của ta. Còn kẻ vào trong pháp của ta mà làm các nghiệp ác, thì khi ta chê trách, lỗi của họ gấp bội sáu thầy kia. Vì sao vậy? Vì họ chỉ ngoài miệng nói: 'Ta là tỳ-kheo', mà không có hạnh, lừa dối tất cả trời người và thế gian."

 Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý này nên nói kệ rằng:

 Oai nghi rối loạn, không cung kính, chỉ tăng ngã mạn, tham danh tiếng,

 phiền não che lấp, lòng mê say — những kẻ ấy xa lìa bồ-đề vi diệu.

 Đắm say danh lợi và lười biếng; lười biếng tăng thì mất chánh niệm;

 nếu không có chánh niệm thì mất giữ giới; nếu không giữ giới thì mất đường lành.

 Người ấy sinh vào nhà nghèo khổ, được xuất gia rồi lại đắm lợi dưỡng,

 như người vứt bỏ vàng ròng, gánh cỏ rác cho là của báu.

 Vì cầu danh lợi mà ở núi rừng, đến đó lại tìm thêm bè bạn,

 bỏ thần thông, biện tài, trí tuệ, cầu danh lợi trước mắt và quyến thuộc.

 Khi người ấy chết rơi vào đường ác, hoặc sinh vào chốn nghèo khổ thấp hèn,

 lười biếng, mặt mày xấu xí, không có uy đức — những điều ấy đều do ngã mạn mà phải chịu.

 Người ấy đã xa lìa các hạnh lành, lại do buông lung mà mất chánh niệm,

 ở trong đường ác lớn dài lâu, ức nghìn kiếp chưa thể thoát.

 Nếu cầu danh lợi mà được bồ-đề, thì Đề-bà-đạt-đa (người em họ của Phật, nhiều lần mưu hại Phật và chia rẽ tăng đoàn) hẳn đã là Phật.

 Như gió dữ Tì-lam (trận cuồng phong lớn lúc thế giới bị hoại diệt) thổi tan hoại mọi vật, kẻ lười biếng không giới cũng như vậy.

 Tự mình không có hạnh lành, tham sắc đẹp phụ nữ, giới hạnh không trong sạch, mất hết công đức,

 ở trong pháp của ta không dùng được gì, không có trí tuệ như gỗ mục nát.

 Nếu vì bồ-đề mà cầu Phật pháp, sao lại không nương theo hạnh giải thoát?

 Như nhựa dính trói chặt con khỉ (người xưa bôi nhựa dính để bẫy khỉ, khỉ càng giãy càng bị dính chặt), dùng ngã mạn mà cầu đạo cũng như vậy.

 Thuở xưa ta vì cầu một câu pháp, bỏ cả thân mạng vì bồ-đề;

 người kia lười biếng bỏ lời ta dạy, như vậy chẳng có lợi gì trong pháp của ta.

 Thuở xưa ta vì cầu lời dạy lành, gieo thân xuống núi cao và vào đống lửa;

 ta nghe được rồi làm đúng theo pháp, bỏ hết mọi thương ghét…

 Người kia nghe pháp công đức của ta, chưa từng yêu thích dù một câu.

 Không có pháp làm sao được bồ-đề? Như nói đường đi cho người mù.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi mốt.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho tàng kinh, luật, luận) Xà-na-quật-đa đời Tùy dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video