Hội Hộ Quốc Bồ-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Hộ Quốc là tên vị Bồ-tát này), thứ mười tám, phần hai.
Bấy giờ Phật lại bảo Hộ Quốc: "Này Hộ Quốc! Ta nhớ thuở xưa, trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không đếm được; kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài trong vũ trụ quan Phật giáo), lại qua thêm a-tăng-kỳ kiếp nữa, nhiều đến không thể cân lường, không thể nghĩ bàn, không có gì ví được, không thể tính đếm, không thể nói hết. Khi ấy có đức Phật ra đời, hiệu là Thành Lợi Tuệ Đa-đà-a-già-độ (tức Như Lai: bậc theo đúng chân lý mà đến), A-la-ha (Ứng Cúng: bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời và người), Tam-miệu-tam-phật-đà (Chánh Biến Tri: bậc giác ngộ chân chính, biết khắp mọi sự), Minh Hạnh Túc (bậc trọn đủ trí sáng và đức hạnh), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao quý không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người tu), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được cả thế gian tôn kính) — đây là mười danh hiệu tôn xưng một đức Phật.
Khi ấy có vị vua tên là Diệm Ý. Này Hộ Quốc! Lúc vua Diệm Ý cai trị, cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống, theo vũ trụ quan Phật giáo) này dọc ngang mười sáu nghìn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần ước chừng mười mấy cây số). Này Hộ Quốc! Khi ấy trong cõi Diêm-phù-đề có hai vạn thành, mỗi thành có nghìn câu-trí (câu-trí: con số chỉ mười triệu) nhà. Này Hộ Quốc! Thành nơi vua Diệm Ý ở tên là Bảo Quang Minh, chiều đông tây mười hai do-tuần, chiều nam bắc bảy do-tuần, làm bằng bảy thứ báu (bảy loại châu báu quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, mã não, san hô…), có bảy lớp tường báu bao quanh; giữa các lớp tường cách nhau tám bước, vững chắc khó phá. Này Hộ Quốc! Chúng sinh nước ấy sống mười câu-trí na-do-tha (na-do-tha: một con số cực lớn, khoảng hàng nghìn tỷ) năm.
Này Hộ Quốc! Khi ấy vua Diệm Ý sinh được người con đầu tên là Phúc Diệm, đoan chính khác thường, thân sắc đầy đủ, đời không ai sánh, người nhìn không biết chán. Này Hộ Quốc! Ngày vương tử mới sinh, ở nơi sinh có bảy kho báu tự nhiên hiện ra; trong cung vua cũng có bảy kho báu tự nhiên hiện ra, cao bằng bảy người. Này Hộ Quốc! Lúc vương tử sinh ra, hết thảy chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề đều vui mừng hớn hở vô cùng. Ai bị trói nhốt trong ngục, mang gông xiềng trên thân đều tự nhiên được thoát. Này Hộ Quốc! Mọi nghề khéo, kỹ thuật, tài nghệ trên đời, vương tử Phúc Diệm chỉ trong bảy ngày đều học thành cả.
Này Hộ Quốc! Vào buổi sớm, có các vị trời Tịnh Cư (các vị trời ở những cõi trời thanh tịnh, nơi các bậc thánh đã dứt hết ham muốn cư ngụ) đến bảo vương tử: "Này đồng tử! Ngươi chớ buông lung, nên khéo quán vô thường (quán: chăm chú suy xét; vô thường: mọi sự đều thay đổi, không bền lâu). Mạng người không dừng lâu, đời sau đến nhanh chóng như vậy. Phải luôn quán xét mà sinh lòng sợ hãi lớn. Đã tạo nghiệp (việc làm thiện hay ác bằng thân, miệng, ý, sẽ đưa đến quả báo tương ứng) thì ắt phải chịu quả, như bóng theo hình." Bấy giờ các vị trời Tịnh Cư lại vì đồng tử nói kệ (bài văn vần trong kinh) rằng:
Đồng tử hãy cẩn trọng, chớ buông lung, / Cũng đừng theo kẻ buông lung.
Bỏ buông lung thì được chư Phật khen, / Nếu theo buông lung, bị chư Phật quở.
Thường tự điều phục, không buông lung, / Bố thí được tất cả, không ganh ghét,
Lòng từ bi nghĩ đến mọi chúng sinh, / Người ấy chẳng bao lâu sẽ thành Phật.
Vô lượng Phật quá khứ, / Hiện tại và vị lai,
Tất cả đều khởi từ điều thiện, / Ở trên con đường không buông lung.
Đồ ăn uống và áo quần, / Vàng bạc, chuỗi ngọc trang sức v.v.,
Bố thí suốt câu-trí kiếp, / Để cầu đạo vô thượng (đạo giác ngộ cao nhất, tức quả Phật).
Tay chân, tai mũi v.v., / Ai xin cũng vui vẻ cho.
Thật lòng cầu công đức, / Chẳng bao lâu được thành Phật.
Ngôi vua, uy thế, sức mạnh, / Vợ con cùng quyến thuộc,
Đều là hữu vi (những gì do nhân duyên hợp thành, có sinh có diệt), như huyễn hoá, / Mau buông bỏ, chớ luyến lưu.
Mạng sống chẳng dừng lâu, / Như đồ đã nứt dễ vỡ.
Tạm mượn ở đời không lâu, / Đó cũng là lẽ vô thường chắc chắn.
Cha mẹ và quyến thuộc, / Ở đường ác (các cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) không ai cứu được.
Chúng sinh tạo thiện ác, / Như bóng luôn theo hình.
Ham cầu nhiều trong biển dục, / Hại nhau mà chẳng được lợi gì,
Lại không ai cứu vớt, / Uổng chịu khổ nhọc mệt mỏi.
Nay muốn làm lợi cho người, / Cầu đạo vô thượng vắng lặng,
Dù da thịt tuỷ khô héo, / Ngươi chớ cho là khổ.
Chư Phật ra đời khó gặp, / Pháp tịch diệt (dứt sạch phiền não, tức Niết-bàn) khó được nghe.
Siêng phụng sự thiện tri thức (bậc thầy, bạn tốt dẫn dắt vào đường chánh), / Thì phá được các đoàn ma (những thế lực ngăn cản việc tu hành).
Xa lìa ác tri thức (thầy, bạn xấu dẫn vào đường sai), / Thì đứng vững trong chánh đạo.
Ngăn che lối tà ác, / Lành thay, hãy tinh tấn (siêng năng không lùi bước) mà an trụ.
Ngươi chớ tiếc thân mạng, / Giữ lòng vững như kim cương.
Hãy hỏi đúng đắn đạo lý nơi các thầy, / Chớ bỏ lòng tin chân chính.
Hết thảy Phật quá khứ / Thường ưa nơi a-lan-nhã (chốn vắng vẻ yên tĩnh nơi rừng núi để tu hành).
Ngươi nên theo các ngài mà học, / Nên ưa ở chốn vắng vẻ.
Bỏ hết ân ái, / Vợ con, quyến thuộc v.v.,
Cả thân mình và mạng sống, / Để cầu trí tuệ rộng lớn.
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành — cách Phật gọi người nghe pháp)! Vương tử Phúc Diệm nghe các vị trời nói kệ này xong, trong mười năm chưa từng ngủ, chưa từng cười đùa, chưa từng ca múa, chưa từng vui thú, chưa từng hớn hở, chưa từng buông lung; không vào vườn cảnh, không ưa quyến thuộc, không tham ngôi vua, đối với của cải, thành quách không sinh lòng ưa thích. Như thế, mọi vật trong ngoài đều buông bỏ hết, chỉ nhập thiền định (tập trung tâm ý vào một chỗ, lắng yên mọi suy nghĩ lăng xăng), ở trong phòng yên tĩnh mà tự suy nghĩ: 'Mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều vô thường, không mạnh, không sức, không bền chắc, tạm hiện rồi diệt. Ngôi vua chẳng có mùi vị gì, không được tự tại. Thương yêu phải xa lìa, oán ghét phải gặp nhau, chẳng có gì đáng tham đắm. Sinh lòng yêu thích sai lầm đều do ngu si; hư dối lừa gạt, không có chút gì thật. Chỉ có giải thoát (thoát khỏi sự trói buộc của phiền não và sinh tử), tịch diệt mới là vui. Thế mà hàng phàm phu (người thường chưa giác ngộ) bị ngu si làm cho say, thường ưa ở trong đó, vô cớ sinh ra tướng hơn kém. Ta nay ở giữa đám người phàm ngu này, nên giữ im lặng, suy nghĩ để không buông lung.'
Này Hộ Quốc! Bấy giờ đại vương Diệm Ý vì đồng tử này lập riêng một thành nữa tên là Thắng Hỷ Lạc, có bảy lớp tường báu bao quanh. Thành ấy theo chiều nam bắc có bảy trăm phố ngõ; tường vách các phố đều làm bằng bảy báu, lưới chuông vàng phủ lên trên, lại dùng lưới ngọc trai và các thứ báu phủ thêm một lớp nữa. Mỗi đầu ngõ đều có tám vạn bốn nghìn cột báu; trên các cột báu buộc sáu vạn dây báu nối móc vào nhau; giữa các dây báu treo mười bốn câu-trí cây đa-la báu (đa-la: loài cây cọ cao lớn ở Ấn Độ; ở đây là cây làm bằng báu), gió nhẹ thổi động phát ra âm thanh hay, như trăm nghìn nhạc khí không đánh mà tự kêu. Ở mỗi đầu phố ngõ đặt năm trăm đồng nữ, đang tuổi trẻ khoẻ mạnh, giỏi ca múa, để mọi chúng sinh được vui thích. Vua Diệm Ý lại ra lệnh cho mọi người: 'Các ngươi từ nay về sau, ngày đêm chớ làm việc gì khác, chỉ ca múa vui chơi, khiến chúng sinh vui mừng hưởng lạc, người từ bốn phương đến đều được vui vẻ, cho đến không được nói ra một lời thô.' Ý vua muốn cho vương tử sinh lòng ưa thích.
Lại ở đầu ngõ bày đủ thứ vật để bố thí, tức là áo quần, đồ ăn uống, chuỗi ngọc, giường chiếu, nệm thảm, xe cộ, kiệu, voi, ngựa, bò, dê, đồ dùng ngũ hành (?), vàng, bạc, lưu ly, xà cừ, mã não, san hô, hổ phách, ngọc trai và các thứ báu, hương xoa, hương bột, hương đốt, hương xông, các thứ tràng hoa v.v. Ai cần áo thì cho áo, cần ăn cho ăn, cần uống cho uống, cần xe cho xe, tùy theo nhu cầu mà ban cho. Lại ở khắp nơi đặt các đống châu báu để mọi người lấy dùng. Lại trong thành dựng cung điện làm chỗ vui chơi của vương tử; nền đất đều xen lẫn các thứ báu. Trên thành dựng lầu cao lớn trang hoàng bằng các thứ báu. Giữa thành dựng một điện lớn, trong điện đặt nghìn vạn giường chiếu. Bốn bên điện làm các vườn cảnh; trong vườn có cây cối, đủ mọi loại cây hoa quả và cây vui mắt, sum suê đầy khắp.
Này Hộ Quốc! Trong vườn ấy làm ao bảy báu. Bốn mặt ao có bốn bậc thềm báu. Những gì là bốn? Đó là vàng, bạc, lưu ly, pha lê. Ở một mặt có hai con sư tử làm bằng trăm thứ báu; hai sư tử ấy đều phun nước thơm vào ao. Bốn bên ao lại mỗi bên có hai sư tử báu, mỗi con dẫn nước chảy ra khỏi ao. Trong ao thường có hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen đỏ), hoa câu-vật-đầu (một loài súng), hoa bôn-đà-lợi (sen trắng). Bốn bờ ao có cây báu vây quanh, lại có cây cối hoa quả đầy khắp chung quanh. Lại có tám trăm cây báu, dùng dây báu nối các cây với nhau; mỗi cây báu đều treo phướn lụa. Bốn mặt ao lại có hàng ức cây đa-la báu; giữa các cây buộc dây báu, treo chuông vàng, gió nhẹ thổi động phát tiếng vi diệu, như trăm nghìn nhạc khí không đánh mà tự kêu. Sợ có bụi bặm nên dùng lưới báu lớn phủ khắp mặt đất. Trong điện ấy đặt nghìn vạn giường bảy báu; trên mỗi giường trải năm trăm thứ nệm. Giữa điện đặt một toà cao, toà làm bằng bảy báu, cao hơn bảy người; trên toà lại trải tám vạn câu-trí tấm áo vi diệu. Trước toà cao đặt lư hương báu đốt trầm hương; ba thời đêm, ba thời ngày rải các thứ hoa quý. Dùng lưới vàng phủ khắp trên điện, bên mép lưới treo hoa sen vàng, lại lấy lưới ngọc trai phủ lên trên lưới vàng. Lại có tám vạn châu báu trong sáng để làm ánh sáng. Trong vườn lại đặt chín trăm vạn đống báu, mỗi đống cao một do-tuần, phát ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới ấy.
Này Hộ Quốc! Trong vườn ấy lại có các loài chim, tức là vẹt, sáo, hồng hạc, chim câu-hệ-la (loài chim cu tiếng hót hay), công, ngỗng, nhạn, uyên ương, chim câu-na-la (loài chim mắt rất đẹp), chim ca-lăng-tần-già (loài chim tiếng hót cực hay), chim mạng mạng (loài chim hai đầu chung một thân). Các loài chim ấy khi muốn hót đều cất tiếng như người, vi diệu hoà nhã, như tiếng chim trong vườn Hoan Hỷ của chư thiên (vườn cảnh nơi các vị trời vui chơi). Hễ chúng cất tiếng đều là muốn cho vương tử vui mừng. Lại dựng riêng nhà bếp cho vương tử, mỗi ngày làm đủ năm trăm món để dâng vương tử.
Bấy giờ đại vương lại ra lệnh cho mọi đồng tử ở các thành ấp trong nước, báo khắp nơi cho tụ họp; số đồng tử tất cả có tám mươi câu-trí. Các đồng tử ấy, có người mới hai mươi tuổi, có người lớn hơn, đều giỏi mọi nghề khéo, kỹ nghệ, trang sức tươi sạch; vua cho tất cả vào thành Thắng Hỷ Lạc. Các đồng tử ấy ai cũng có cha mẹ; cha mẹ lại đem nghìn vạn câu-trí thể nữ (cung nữ hầu hạ) để các đồng tử sai bảo. Quyến thuộc của đồng tử cũng đều dâng nghìn vạn đồng nữ để hầu hạ. Cho đến các trưởng giả giàu lớn và nhân dân trong nước cũng mỗi nhà đưa đến nghìn vạn câu-trí thể nữ. Các thể nữ ấy mới mười sáu tuổi, không cao không thấp, không trắng không đen, không thô không mảnh, ai nấy đều xinh đẹp, đời không sánh, giỏi âm nhạc và ca múa, khéo đùa cười, lời nói dịu dàng, nét mặt vui hoà, người già người trẻ đều biết an ủi; mọi tài nghệ đều thông thạo, thân tướng đầy đủ; hơi miệng thơm như hoa ưu-bát-la, các lỗ chân lông trên thân toả hương chiên-đàn (gỗ đàn hương), vi diệu sạch sẽ như thiên nữ. Vương tử Phúc Diệm ở trong cung này, các thể nữ thường trổi âm nhạc, cung phụng đủ cách.
Bấy giờ vương tử nghe tiếng nhạc ấy rồi nghĩ thế này: 'Những người này nay là kẻ thù lớn của ta, cướp mất pháp lành của ta; ta nên vứt bỏ.' Lúc ấy vương tử thấy các việc vui mà không mừng không thích. Ví như người đàn ông sắp bị đem đi hành hình, dù thấy sắc dục cũng không sinh vui mừng. Cũng như thế, vương tử Phúc Diệm khi ở giữa đám nữ nhân lòng không vui; ở trong thành cùng quyến thuộc tụ hội cũng không vui. Từ đó trải qua mười năm, không nắm lấy tướng của sắc, không nắm lấy tướng của tiếng, hương, vị, xúc chạm, chỉ nghĩ thế này: 'Bao giờ ta thoát khỏi kẻ thù này? Bao giờ ta thực hành không buông lung để được giải thoát?'
Bấy giờ các thể nữ tâu vua Diệm Ý: 'Tâu Đại thiên (cách tôn xưng nhà vua), nên biết vương tử ở chung với chúng thiếp mà không vui thích, cũng không hưởng lạc.'" Phật nói: "Này Hộ Quốc! Khi ấy vua Diệm Ý cùng tám vạn tiểu vương vây quanh trước sau, đi đến chỗ vương tử Phúc Diệm. Đến nơi, nước mắt chảy đầy mặt khắp mình, run rẩy không tự chủ được, buồn rầu khổ não, mê man ngã xuống đất. Giây lát lại đứng dậy, hướng về vương tử Phúc Diệm mà nói kệ rằng:
Con có quả báo lớn tốt đẹp nhất, / Ai đã làm điều chẳng lành với con
Mà con không hưởng niềm vui tột bậc? / Con không hưởng vui, cha buồn khổ.
Mong con hưởng vui, cho cha mừng; / Nếu có ai quấy nhiễu, hãy nói với cha,
Cha sẽ trị kẻ ấy tội thật nặng. / Con hãy xem thành này đẹp như hoa sen,
Là do cha suy tính làm cho con; / Thứ gì đời còn hiếm, hãy mau nói,
Cha có thể bày ra như Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, hưởng phúc lạc bậc nhất). / Mặt mày con như sen xanh,
Sao lại chau mày chẳng thư thái? / Các thể nữ này rất khác thường,
Xinh đẹp trong sạch như chư thiên, / Ai nấy đều giỏi các tài nghệ,
Ca múa âm nhạc đều thông thạo, / Con nên cùng họ vui chơi.
Sao buồn rầu như trúng tên độc? / Con nay nên vui hưởng thoả thích.
Đây không phải lúc buồn rầu khổ não; / Vườn rừng ao hồ rất tươi tốt,
Hoa quả cành lá xum xuê rậm rạp, / Rộng lớn như rừng quả đẹp cõi trời.
Con nay đang tuổi xuân đẹp nhất, / Mà sắc mặt tiều tuỵ như hoa héo.
Chỉ nên hưởng vui, chớ buồn khổ; / Suối chảy, ao tắm như cõi trời,
Nước thơm mầu nhiệm tắm gội thân; / Các hoa nở rộ, đàn ong vây quanh,
Sao con nay không ưa thích? / Ngỗng, nhạn, vẹt cùng hồng hạc,
Tiếng hay của chim mạng mạng, chim câu-na; / Chẳng khác gì núi Hương, núi Tuyết,
Ai thấy nghe mà chẳng ưa thích? / Điện đẹp đầy báu, lưới ngọc trai,
Lưu ly trang nghiêm, sạch như cung trời; / Toà báu trang hoàng, áo đẹp phủ lên,
Lưới chuông vàng ngân tiếng hay, / Đủ loại âm thanh rất khác thường.
Phố xá, đường sá và đầu ngõ, / Nghìn thể nữ trổi âm nhạc,
Như ngọc nữ cõi trời trong vườn Hoan Hỷ; / Cớ sao mê loạn không hưởng vui?
Đồng tử, thể nữ như thân trời, / Vì muốn con vui nên tụ hội.
Cha mẹ vì con khóc rơi lệ, / Cha như mất đứa con yêu quý,
Buồn rầu chán nản, làm sao sống nổi!
Bấy giờ vương tử Phúc Diệm nói kệ đáp phụ vương:
Như bậc đầy đủ công đức kia, / Thấy các pháp hữu vi là khổ sinh tử,
Chán lìa phiền não, muốn cầu thoát, / Bỏ hết mọi dục lạc thế gian.
Thấy chúng sinh chìm trong lưới chết, / Luôn cầu giải thoát, xa dục lạc,
Suy nghĩ thấy Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) là tối thắng; / Kính mong phụ vương nghe con nói:
Không ai làm điều ác với con, / Tự con chẳng ưa các dục lạc.
Mọi ân ái như kẻ thù, / Làm tăng phiền não, dẫn vào đường ác.
Các thể nữ này là thú vui kẻ ngu, / Làm tăng nghiệp ma, trói buộc quấn chặt,
Xa lìa công đức, tăng điều bất thiện, / Lại khiến đời sau rơi vào đường ác.
Các bậc thánh quở trách năm dục (năm thứ ham muốn do sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái mà sinh ra) này, / Con nay sao lại ưa cái gốc của khổ?
Các thể nữ như vậy chỉ đẹp giả bên ngoài, / Chỉ là túi da đựng gân xương,
Thịt, máu, phân, nước tiểu, bên trong nhơ nhớp; / Đó thật là thây chết, sao mà ưa?
Ca múa, âm nhạc và tài nghệ, / Như huyễn như mộng lừa kẻ ngu.
Kẻ ngu phân biệt nên mất chánh đạo, / Con há lại theo mà làm nghiệp ái?
Vườn rừng hoa quả đến mùa đông / Khô héo vàng úa đều rụng hết.
Vô thường tan hoại chẳng lưu lâu; / Mạng sống không chắc, kẻ ngu buông lung.
Lòng như biển lớn không biết đủ, / Ân ái tăng thêm, cầu chẳng chán,
Luôn vì các dục mà tàn hại nhau; / Con như núi Tu-di (ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) gió không lay.
Cha mẹ, anh em, chị em v.v., / Vợ con, bạn bè, các quyến thuộc,
Ngôi vua, trăm quan cùng thế lực, / Nếu rơi đường ác không ai cứu.
Chúng ta nay như sương trên cỏ, / Cũng như ánh chớp chẳng tạm dừng.
Tâm ý tán loạn không chỗ định; / Suy xét thấy vậy nên không buông lung.
Than ôi, tuổi trẻ chẳng ở lâu! / Than ôi, mạng sống như dòng nước xiết!
Than ôi, hữu vi như mây trôi! / Than ôi, trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử) lại cầu ngôi vua!
Bậc trí đến dạy chớ buông lung; / Không có Bồ-tát nào tham thế gian.
Nếu muốn làm Phật cứu vớt người, / Thưa phụ vương, buông lung thì không thành Phật.
Nếu theo các dục, làm nô lệ cho ái, / Người ấy mất công đức, không có đường lành.
Nếu ở thân này tham sát sinh, / Như chim trong lưới mong được sống.
Các cảnh (đối tượng của giác quan) như rắn độc dữ, / Các ấm (năm yếu tố hợp thành con người: sắc thân, cảm thọ, tưởng, hành, thức) như giặc thù hãm hại.
Tâm bám vào cõi "có" chẳng ích lợi, / Như xóm trống không nơi nương tựa.
Vườn rừng của phụ vương như cây độc, / Dòng thác vô thường cuốn trôi hết.
Con nay sao lại có thể vui thích? / Con thấy thế gian không hạnh chân chính,
Như lửa lớn bốc cháy lúc kiếp tận (lúc thế giới tận diệt), / Chúng sinh ở trong chịu khổ lớn.
Con vì muốn họ được giải thoát, / Phải mau làm xong chiếc thuyền đúng Pháp.
Chúng sinh ngủ lâu không tự tỉnh, / Bệnh đã từ lâu, con muốn chữa,
Nhổ tên độc cho họ an vui, / Trừ lối tà, khiến ở chánh đạo.
Bị trói trong ba cõi không thoát ra được, / Con vì họ nói pháp cho được thoát.
Chúng sinh nghèo khổ, không có của báu Pháp, / Con cho lời dạy tốt khiến họ giàu.
Kẻ lạc chìm trong đường ác, / Con sẽ chỉ bảo, dẫn đường lành.
Con muốn nhổ phá các cây ái, / Làm hạnh từ bi, thắp đèn trí,
Khiến họ thấy ba cõi là đống lửa lớn; / Lại dấy lòng từ bi, nổi mây lớn,
Như ba-la-mật (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) che phủ khắp, / Lợi ích chúng sinh nhanh như ánh chớp.
Lấy đạo phẩm (các pháp tu dẫn đến giác ngộ) và tổng trì (giữ gìn trọn vẹn mọi pháp lành không để mất) làm mưa, / Mát mẻ dập tắt lửa nóng phiền não.
Vì thế con sinh vào nhà vua, / Ở trong hữu vi mà không ưa dục.
Con vì lợi ích chúng sinh, / Theo đời thọ sinh để cầu Bồ-đề,
Một mực không ưa các niềm vui trong cõi có; / Thưa phụ vương, con đang ở giữa kẻ thù.
Người trí sao ưa con đường này? / Người có mắt không sa xuống bờ cao.
Nếu cầu Bồ-đề thì bỏ buông lung; / Cả thế gian đều thuận theo các nẻo luân hồi,
Chỉ riêng con muốn đi ngược lại. / Đại vương, lời con quyết không dối.
Mong phụ vương trở về cung cũ; / Con xin bỏ ngôi vua thế gian v.v.,
Tùy ai cần thì để họ dùng. / Nếu buông lung mà tham ngôi vua,
Dù ức ngôi vua con cũng chẳng muốn. / Ở trong cung thì không đắc đạo,
Chỉ ở chốn vắng lặng không sợ hãi (mới được); / Nếu ưa năm dục thì chẳng làm nên việc.
Con hướng về núi rừng, ở chốn vắng, / Đến nơi ấy cầu Bồ-đề.
Như Lai ba đời đều ở a-lan-nhã; / Chánh giác Bồ-đề chẳng ở nơi dục.
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ ấy xong, bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này thiện nam tử! Khi ấy vương tử Phúc Diệm vì phụ vương nói kệ xong, ở trong cung điện cùng các thể nữ đi lại theo nhau mà lòng không yên, chỉ giữ ba oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép của người tu) mà sống. Những gì là ba? Đó là đi, đứng, ngồi, mà không ngủ nằm. Ở trên tầng thứ tám của lầu cao, vào lúc nửa đêm, vương tử thấy chư thiên Tịnh Cư đi trên hư không, khen ngợi công đức của Phật, cho đến công đức của Pháp (giáo lý Phật dạy) và Tăng (đoàn thể người xuất gia tu theo Phật). Này Hộ Quốc! Khi ấy vương tử Phúc Diệm nghe chư thiên ca ngợi Phật xong, lông khắp mình dựng đứng, toàn thân run rẩy, chắp mười ngón tay, nói kệ với chư thiên rằng:
Lành thay các vị trời, / Thương xót nỗi khổ chúng tôi,
Xin chớ sinh lòng mỏi mệt, / Tôi muốn có điều hỏi.
Các vị đi trên hư không / Khen ngợi công đức của ai?
Tôi nghe tiếng khen ấy, / Lòng sinh vui mừng lớn.
Phật bảo Hộ Quốc: Khi ấy các vị trời nói kệ đáp vương tử Phúc Diệm:
Đồng tử, ngươi chẳng nghe sao? / Như Lai đã ra đời.
Phật hiệu là Cát Lợi Ý (tức đức Phật Thành Lợi Tuệ nói ở trên), / Làm chỗ nương tựa cho kẻ không nơi nương tựa.
Biết được tâm và việc làm của người, / Phúc và trí đầy đủ trọn vẹn.
Thánh chúng đầy đủ thiền định, / Số đến trăm nghìn na-do-tha.
Bấy giờ vương tử Phúc Diệm lại nói kệ với chư thiên:
Tôi chưa thấy dung sắc Ngài, / Xin các vị nói tướng mạo cho tôi.
Nếu tôi được thấy nghe, / Sẽ hỏi Ngài đạo Bồ-đề:
Làm sao giáo hoá chúng sinh? / Làm sao đời vị lai
Thành bậc tôn quý giữa chúng sinh? / Xin vì tôi giải nói.
Bấy giờ chư thiên Tịnh Cư nói kệ đáp vương tử Phúc Diệm:
Tóc Thế Tôn mượt mà, / Xoáy về bên phải, màu xanh biếc.
Đỉnh đầu cao như núi Tuyết, / Sợi lông trắng giữa mày (bạch hào: sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày, một trong các tướng tốt của Phật) sáng như mặt trời trong.
Trong sạch như lưu ly, / Màu đẹp, xoáy về bên phải.
Tai mắt rất dài rộng, / Mắt màu như hoa sen xanh.
Má vuông như sư tử, / Môi như quả tần-bà (loại quả màu đỏ tươi).
Răng rất đều và khít, / Trắng sạch như ngọc kha, như tuyết.
Đủ trọn bốn mươi chiếc, / Bốn răng nanh rất sắc.
Lưỡi dài che được mặt, / Uy đức tự tại lớn.
Vì các chúng sinh / Phóng ra ức số ánh sáng,
Đầy khắp ba nghìn thế giới (tức tam thiên đại thiên thế giới: một tập hợp vô số thế giới, phạm vi giáo hoá của một đức Phật), / Làm khô cạn các đường ác.
Đấng tôn quý vô thượng tối thắng, / Tiếng mầu bao trùm điều chân thật,
Khiến người nghe vui mừng, / Thoả mãn nguyện vọng chúng sinh,
Hơn cả ngọc như ý (viên ngọc quý muốn gì được nấy), / Công đức không thiếu hụt.
Thuận theo các phần của đạo, / Trang nghiêm bằng tràng hoa Pháp.
Âm thanh trăm nghìn loại, / Diễn nói không lời hư dối,
Hơn hết thảy chư thiên, / Vượt cả tiếng Phạm thiên (vị trời cõi Sắc, nổi tiếng giọng trong trẻo).
Người khác nghe phát vui mừng, / Hơn cả các khẩn-đà-la (loài thần âm nhạc ở cõi trời),
Chim ca-lăng, chim câu-sí-la (chim cu tiếng hót hay), / Uyên ương và hồng hạc,
Tiếng trong như Phạm âm của chim câu-na-la, / Hoà hợp nhiều thứ tiếng.
Lời lẽ không lộn xộn, / Khiến nghĩa lý hiển bày,
Mầu nhiệm trong như lưu ly, / Khiến người trí vui thích.
Dạy khiến phát đạo tâm (tâm cầu đạo giác ngộ), / Lòng sạch sinh hớn hở.
Thuận theo trí biết tâm người khác, / Giải quyết được câu hỏi của người còn nghi.
Đấng Pháp vương (vua của Pháp, chỉ Phật) ấy, / Đại Thế Tôn tự tại,
Có tiếng pháp thù thắng như thế. / Cổ thẳng, vai tròn đầy,
Cánh tay thon tròn, dài quá gối, / Ngón tay bàn tay có màng lưới, thon dài.
Bảy chỗ đều bằng đầy (hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và cổ), / Từ bi đưa bàn tay tốt đẹp
An ủi các chúng sinh; / Thân màu như vàng ròng.
Mỗi sợi lông đều xoáy phải, / Rốn sâu và kín.
Chỗ kín ẩn sâu như của ngựa chúa, / Đùi như vòi voi chúa,
Bắp chân thon dài như nai chúa, / Dưới bàn chân có vân hoa sen,
Đủ tướng bánh xe nghìn căm; / Quay nhìn như voi chúa,
Dạo bước như sư tử, / Toàn thân đều cân xứng,
Như cây gậy của trời Đế Thích (?). / Trên không mưa hoa trời,
Ở trên biến thành lọng, / Đi hay dừng luôn theo.
Việc hiếm có của Pháp vương: / Dù được lợi hay mất lợi,
Dù được vui hay chịu khổ, / Dù được tiếng hay không tiếng,
Dù được khen hay bị chê, / Hết thảy đều không vướng mắc,
Như hoa sen ở trong nước, / Cũng như sư tử chúa,
Trong chúng sinh không ai sánh.
Bấy giờ Thế Tôn bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này Hộ Quốc! Khi ấy vương tử Phúc Diệm nghe chư thiên ca ngợi công đức của Phật cho đến công đức của Pháp và Tăng xong, vui mừng hớn hở không tự kìm được. Này Hộ Quốc! Lúc ấy vương tử Phúc Diệm lại nghĩ: 'Chư Phật Thế Tôn như thế có đại chúng như thế, thành tựu pháp mầu tối thắng được giác ngộ chứng biết như thế, có thánh chúng đệ tử thành tựu như thế, mà ta không được thấy. Ta nay lại gặp những khổ não xấu ác của sinh tử. Sinh tử như thế chẳng có nghĩa lợi gì. Hàng phàm phu chấp chặt ngã kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có một cái "ta" thật, thường còn). Ở nhà có nhiều lỗi lầm, tham dục không chán, bị người trí chê trách, bị bóng tối của buông lung và vô minh (si mê, không thấy rõ chân lý) che lấp.
Các hành (những tạo tác của tâm ý) như thế khó thể xuyên thấu; tâm thức (cái tâm phân biệt, nhận biết) như thế rất khó hàng phục; danh sắc (phần tinh thần và phần thân thể hợp thành con người) như thế rất sâu, khó hiểu; sáu nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) như thế không được tự tại; quả báo của xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan với cảnh vật) xấu ác như thế phải chịu lấy; ngu si như thế lắm lỗi lầm; khát ái (lòng ham muốn khao khát) như thế trói chặt không buông; các thủ (sự bám giữ, chấp lấy) như thế rất khó lìa bỏ; các hữu (sự tồn tại tiếp nối trong các cõi) như thế không có thánh đạo; sinh như thế rất khó giải thoát; già như thế phá hoại tuổi trẻ; bệnh như thế làm hao mòn sắc lực khoẻ mạnh; chết như thế không còn tươi nhuận; sinh ra như thế nhiều suy tổn, phiền muộn; qua lại trong luân hồi như thế không có lợi ích. Còn chánh giáo mầu nhiệm của Như Lai như thế thật đáng yêu thích.
Sao có thể vì ham thích mà để các phiền não làm mê hoặc tâm, để những ý nghĩ xấu làm vẩn đục không sạch, tâm thường buông lung, luôn làm bạn với bọn ngu si, suy nghĩ không đúng đắn, tâm thường nhiễm đắm, ưa phiền não sinh tử và ác tri thức? Kẻ thường ở chung với những điều xấu như thế, còn chẳng làm nổi việc thiện trong sạch của thế gian, huống gì đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp — tức quả vị Phật)! Như ta nay, chỉ còn cách từ phía đông lầu này gieo mình mà đi. Nếu ra bằng cửa, e rằng quyến thuộc sẽ ngăn trở.'"
Phật bảo Hộ Quốc: "Khi ấy vương tử Phúc Diệm muốn đến chỗ Như Lai Cát Lợi Ý, liền hướng về phía đức Như Lai ấy mà gieo mình, lại nói rằng: 'Nếu đức Như Lai ấy là bậc biết thấy tất cả, cũng nên nghĩ đến ta.' Này Hộ Quốc! Bấy giờ Như Lai Cát Lợi Ý A-la-ha Tam-miệu-tam-phật-đà liền duỗi tay phải phóng ánh sáng lớn chiếu đến vương tử Phúc Diệm. Ngay trong ánh sáng hiện ra một hoa sen, lớn như bánh xe, có trăm nghìn cánh; hoa sen ấy lại phóng trăm nghìn ánh sáng, ánh sáng rực rỡ chiếu lên thân vương tử Phúc Diệm. Khi ấy vương tử Phúc Diệm liền thấy thân mình ở trên hoa sen ấy. Đã ở trong hoa, vương tử chắp mười ngón tay, cúi mình hướng về Như Lai Cát Lợi Ý Đa-đà-a-già-độ A-la-ha Tam-miệu-tam-phật-đà, miệng ba lần xướng: 'Nam-mô Phật-đà-da (con xin quy kính đức Phật)! Nam-mô Phật-đà-da!' Này Hộ Quốc! Bấy giờ Như Lai Cát Lợi Ý thu ánh sáng lại; vương tử Phúc Diệm liền theo ánh sáng Phật mà đến trước Như Lai, gieo cả thân xuống đất như cây lớn đổ, lạy đức Như Lai ấy một nghìn lạy. Này Hộ Quốc! Khi ấy vương tử Phúc Diệm nói kệ bạch Thế Tôn:
Con đã lâu mắc bệnh nặng, / Nay gặp vị đại y vương (vua thầy thuốc, ví đức Phật).
Trong cơn khổ nạn hiểm nguy, / Thế Tôn cứu vớt con.
Mong Ngài vì con nói: / Làm sao trụ trong Pháp
Để được phúc lợi lớn? / Cúi mong Ngài nói rõ.
Bạch Thế Tôn, trước đây con, / Lúc nửa đêm, chư thiên đến
Dạy con chớ buông lung; / Nghe lời trời dạy rồi,
Lo sợ mà đến chốn này; / Nay hỏi đấng Đại Thế Tôn:
Thế nào là không buông lung? / Con nay đã lạc chánh đạo,
Mong Ngài làm thương chủ (người dẫn đầu đoàn buôn, ví người dẫn đường); / Con nay như kẻ mù bẩm sinh,
Mong Ngài làm mắt cho con; / Con nay đứng bên bờ hiểm,
Mong Ngài cứu giúp đưa qua; / Cúi mong đấng đại từ bi
Khiến con sinh lòng tin chân chính; / Như người bệnh nặng nguy kịch,
Mong Ngài mau chữa trị; / Con nay như người nghèo,
Mong Ngài thương nhận lấy; / Con nay bị trói buộc,
Mong Ngài cởi cho con; / Lòng con nhiều nghi hoặc,
Mong Ngài phá lưới si cho con, / Chỉ cho con chỗ tu hành:
Làm sao được Bồ-đề? / Con nay chìm nước lớn,
Mong Ngài chỉ đường cứu vớt; / Con ở trong bóng tối lớn,
Mong Ngài thắp đuốc Pháp lớn; / Thân con có ung nhọt lớn,
Mong Ngài chữa cho mau lành; / Thân con có tên độc,
Mong Ngài nhổ ra giúp; / Con thường rơi vào đường ác,
Mong Ngài từ bi cứu con. / Những kẻ bám chấp các cõi có,
(Mong Ngài) khiến họ bỏ tà, trụ chánh đạo; / Con chìm trong dòng sông sầu muộn,
Mong Ngài đưa sang bờ bên kia, / Được trụ nơi tám chánh đạo (tám con đường đúng: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng).
Thọ mạng con ngắn ngủi, / Cầu điều thiện nhiều chướng ngại,
Mong từ nay về sau / Được trụ nơi mạng chân như (chân như: thực tính chân thật, không đổi của mọi pháp).
Thân con nay nhàn tĩnh, / Đã lìa các nạn;
Làm phúc ắt được báo, / Mong Ngài giải nghi cho con.
Thế Tôn vì con nói: / Bồ-tát không buông lung
Mà hướng đến đạo vô thượng, / Đời sau chứng Bồ-đề,
Cởi được các trói buộc của cõi có.
Bấy giờ Phật bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này Hộ Quốc! Khi ấy Như Lai Cát Lợi Ý biết tâm vương tử Phúc Diệm rồi, vì vương tử giảng rộng các hạnh Bồ-tát. Vương tử Phúc Diệm nghe pháp này liền được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi pháp đã nghe) tên là Giải Thoát, cũng được năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hoá tự tại). Ngay lúc ấy bay lên hư không, hoá ra các thứ hoa rải lên Phật, rải đi rải lại như thế nhiều lần. Này Hộ Quốc! Bấy giờ vương tử Phúc Diệm từ trên không xuống rồi, liền nói kệ khen Như Lai Cát Lợi Ý:
Kính lạy đấng thân sắc vàng, / Mặt sạch như trăng rằm.
Kính lạy bậc trí không ai sánh, / Đã lìa nhơ, đấng tôn quý của ba cõi.
Tóc sạch, sáng bóng, mượt mà, / Đỉnh đầu cao như núi Tu-di,
Người nhìn không thấy chán; / Tướng lông trắng giữa đôi mày,
Ánh sáng mầu nhiệm trong sạch; / Mắt như hoa sen xanh,
Vi diệu, rất khác thường; / Lòng từ bi thương xót
Nhìn khắp các thế gian. / Lưỡi rộng dài của Như Lai
Mềm mỏng như đồng đỏ, / Thè ra che khắp được mặt,
Nói pháp dạy dỗ chúng sinh; / Kính lạy tiếng nói vi diệu.
Răng trắng như ngọc kha, như tuyết, / Chắc như kim cương,
Đều khít, đủ bốn mươi chiếc; / Lúc vui vẻ mỉm cười,
Giáo hoá vô lượng chúng; / Kính lạy lời đẹp chân thật.
Sắc thân Ngài đời không sánh, / Phóng quang chiếu các cõi;
Phạm thiên và các vị Hộ thế (bốn vị trời giữ gìn thế gian, tức Tứ Thiên vương), / Ánh sáng của họ đều mờ mất.
Bắp chân thon tròn như nai chúa, / Bước đi như voi chúa,
Cũng lại như sư tử; / Khi Ngài khoan thai dạo bước,
Đất rung, các núi chuyển. / Thế Tôn đủ các tướng thân,
Da mềm mịn mượt mà, / Thân như màu vàng tía,
Uy quang không gì sánh, / Người nhìn không thấy chán.
Tu khổ hạnh vô số kiếp, / Ưa bố thí không mỏi mệt,
Lòng từ hướng đến chúng sinh, / Nên con lạy đấng Cha đại bi.
Ngài thường ưa bố thí, giữ giới, / Vững trụ nơi nhẫn nhục, tinh tấn,
Thiền định và Bát-nhã (trí tuệ thấu suốt bản chất thật của các pháp), / Tổng trì, trí tuệ không ai bằng;
Vì thế con kính lạy. / Lúc Thế Tôn nói pháp,
Hàng phục các ngoại đạo (những người theo đạo khác ngoài Phật pháp), / Ở giữa chúng như sư tử.
Vị vua thầy thuốc trừ ba thứ nhơ (tham lam, giận dữ, si mê), / Người nghe đều vui mừng;
Vì thế con nay lạy. / Thân, miệng, ý trong sạch,
Không nhiễm đắm ba cõi, / Như sen ở trong nước.
Tiếng Ngài như Phạm thiên, / Như tiếng chim ca-lăng-già,
Đã vượt qua bờ ba cõi; / Vì thế con kính lạy.
Ngài nhìn các thế gian / Như huyễn, cũng như mộng,
Lại như trò diễn của kẻ làm trò; / Nói các pháp vô ngã (không có cái "ta" thật).
Chúng sinh và cái gọi là mạng sống / Cũng như trăng dưới nước,
Trống lặng, không chỗ sinh. / Biết đời như thế rồi,
Vì họ bày phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt), / Trăm nghìn pháp môn (các cửa vào đạo, các phương pháp tu),
Từ bi nhiếp lấy, dạy dỗ chúng. / Chúng sinh lắm bệnh hoạn,
Các độc thường bốc cháy; / Thấy họ nóng bức khổ não rồi,
Như vị đại y vương, / Thường đi khắp thế gian,
Cứu vớt vô số chúng / Khỏi khổ sinh, già, bệnh, chết,
Thương yêu phải xa lìa, oán ghét phải gặp nhau, / Buồn rầu, đau thương, khổ não v.v.
Thấy khổ não thế gian rồi, / Từ bi độ thoát được họ.
Thường đi khắp thế gian; / Thế giới xoay vần như bánh xe,
Trong cõi trời, người hay súc sinh, / Địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói),
Mê muội không người dẫn đường; / Thế Tôn vì họ
Chỉ bày lối dẫn tối thắng. / Quá khứ có chư Phật,
Là các Pháp vương lìa thế gian, / Cũng nói thánh đạo này,
Như Thế Tôn nay nói, / Trong sạch không nhơ đục.
Hơn cả Đại Phạm thiên, / Cũng hơn càn-thát-bà (loài thần âm nhạc của cõi trời),
Cùng các thiên nữ; / Trong những tiếng như thế,
Tiếng Như Lai hơn hết, / Vì thế gian giảng giải
Lời chân thật, thấm nhuần lợi ích, nhẫn nhục, / Dùng đủ phương tiện mà nói,
Đầy đủ các công đức / Số trăm nghìn na-do-tha.
Các chúng sinh nghe xong / Chứng tịch diệt của ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát).
Nếu ai cúng dường Ngài, / Được niềm vui thù thắng bậc nhất;
Vô lượng trời người / Sẽ được đạo chân chính.
Hoặc được làm vua loài người, / Làm đại phú, trưởng giả v.v.,
Hoặc cai trị một thiên hạ, / Hai, ba, bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di),
Làm Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp), / Dùng mười điều thiện (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến) giáo hoá chúng sinh,
Đầy đủ niềm vui bảy báu, / Đều do cúng dường Phật.
Hoặc làm Đế Thích, Phạm vương, / Ở cõi Tứ Đại Thiên vương,
Trời Đâu-suất, Hoá Lạc, / Tha Hoá, Tu-dạ-ma (các tầng trời trong cõi Dục),
Ấy đều do cúng dường Phật; / Đời sau thành Chánh giác.
Cúng dường Phật như thế, / Hoặc thấy, hoặc nghe tiếng,
Không ai uổng phí qua; / Trừ khổ cho nhiều chúng sinh,
Chứng được chỗ cam lộ (ví Niết-bàn, nơi bất tử), / Tối diệu, không già bệnh.
Thế Tôn biết chánh đạo, / Khéo nói chỗ chánh đạo,
Cắt đứt được các đường ác, / Khiến trụ nơi con đường không sợ hãi.
Thánh đạo lớn không nhơ / Làm chỗ nương cho chúng sinh.
Nếu người cầu phúc đức, / Nên gieo trồng nơi Phật;
Do nhân duyên ấy, / Sẽ được kho không cùng tận.
Trải nhiều câu-trí kiếp, / Phúc ấy chẳng thể hết;
Cho đến khi chưa thành Phật, / Sẽ được cõi thanh tịnh,
Mầu nhiệm như cõi trời Tha Hoá; / Được rồi rất vui mừng.
Trong cõi đẹp ấy, / Bao nhiêu chúng sinh
Thân miệng ý đều trong sạch; / Những công đức như thế,
Ấy do cúng dường Phật. / Nếu các chúng sinh ấy
Cầu cõi trời và Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), / Cùng niềm vui trong cõi người,
Phúc báo đều vô lượng, / Thảy đều không thể hết.
Danh lớn, được cúng dường thù thắng; / Lại trong trăm cõi,
Vô lượng trăm nghìn chúng / Sẽ xưng tụng danh lớn ấy,
Ấy do khen đức Phật. / Như Lai trừ nóng bức phiền não,
Khiến chúng được giải thoát; / Từ bi, ai thấy cũng vui.
Các căn (các giác quan) vắng lặng trong sạch, / Vua tối thắng trong loài người,
Khối công đức vô lượng, / Vì thế con cúi đầu lạy.
Con đã được năm thần thông, / Bay lên được hư không,
Nghe tiếng mầu của Ngài; / Đời sau nếu thành Phật,
Vì chúng giảng điều vi diệu, / Độ thoát vô lượng chúng.
Con khen khối công đức, / Phúc thanh tịnh không nhơ;
Trời, người, các loài rồng (loài thần cai quản sông biển, mưa gió), / Dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà,
Các loài chúng sinh khác, / Nguyện đời sau đều thành Phật.
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ ấy xong, lại bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này Hộ Quốc! Khi ấy đại vương Diệm Ý qua đêm ấy rồi, nghe trong cung đồng tử có tiếng khóc; nghe xong vội chạy đến thành Thắng Hỷ Lạc, đến nơi hỏi các thể nữ: 'Các ngươi nay vì sao khóc?' Các thể nữ tâu: 'Đại vương nên biết, vương tử Phúc Diệm đêm nay bỗng nhiên biến mất.' Này Hộ Quốc! Vua Diệm Ý nghe lời ấy, mê man ngã xuống đất như cây lớn đổ. Giây lát mới dậy, lớn tiếng khóc than, kêu gào áo não, đi vòng quanh thành trăm nghìn vòng. Này Hộ Quốc! Khi ấy vị thần trời giữ thành ở đó bảo vua Diệm Ý: 'Đại vương nên biết, từ đây về phương đông có đức Phật Thế Tôn hiệu là Thành Lợi Tuệ. Đại vương! Vương tử nay ở nơi ấy, cúi lạy, hầu hạ, cúng dường đức Phật Thế Tôn ấy.' Vua Diệm Ý nghe thần trời báo, liền cùng các thể nữ trong cung đồng tử và đoàn tùy tùng của vua, gồm tám vạn bốn nghìn câu-trí trăm nghìn na-do-tha người, hướng về phương đông, đi đến chỗ Như Lai Thành Lợi Tuệ A-la-ha Tam-miệu-tam-phật-đà. Đến nơi, cúi đầu lạy chân Phật rồi lui đứng một bên, nói kệ khen Phật:
Kính lạy biển công đức trí tuệ, / Bậc trượng phu trong loài người không ai bằng,
Tối thắng trong ba cõi, không gì sánh, / Thiên vương, a-tu-la (loài thần có sức mạnh, hay tranh đấu với chư thiên) đều cúng dường.
Khác thường nhất, tôn quý nhất trong chúng, / Nhìn sắc tướng Phật không thấy chán.
Ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật) trang nghiêm thân, / Như núi báu Tu-di trong sạch.
Thân Phật vi diệu màu vàng tía, / Người thấy không chán, con cúi lạy.
Vô lượng trăm nghìn ức kiếp, / Như Lai tu khổ hạnh không chán mỏi.
Vô lượng kiếp cúng dường Phật, / Trăm nghìn câu-trí không đếm xuể.
Thuở xưa bố thí khó nghĩ bàn, / Vì thế ánh sáng thân rất trang nghiêm trong sạch.
Bố thí, giữ giới, thiền định, trí tuệ, / Nhẫn nhục, tinh tấn, khéo dùng phương tiện,
Thân sắc Thế Tôn rất thanh tịnh, / Hơn ánh sáng mặt trời, mặt trăng, ngọc ma-ni (một loại ngọc báu sáng rực).
Ánh sáng Đế Thích, Phạm vương ẩn mất; / Phật hiện sắc mầu vì thế gian.
Hoặc hiện ở cõi trời Đâu-suất, / Hoặc lại thị hiện sắp giáng sinh,
Hoặc hiện thân voi trắng thanh tịnh, / Trong mộng vào thai mẹ từ hông phải.
Thân Phật hiện ra như hư không, / Như bóng, như trăng dưới nước, như mộng, như huyễn hoá;
Thân Phật ứng hiện cũng như vậy. / Lại thị hiện lúc mới sinh,
Hoặc đi bảy bước tỏ bậc trượng phu, / Xướng rằng: "Trong trời người, Ta là trên hết,
Ta cứu thoát được chúng sinh khổ, / Đối với các pháp không còn nghi hoặc."
Vì chúng thị hiện bắt đầu học chữ, / Thành tựu thiền định nơi vắng lặng.
Thị hiện ở giữa các thể nữ, / Rồi bỏ cha mẹ và vợ con;
Quyến thuộc họ hàng luyến tiếc khóc lóc, / Bỏ nhà vào rừng, thường đi một mình.
Câu-trí chư thiên thường vây quanh, / Luôn khen ngợi không chán.
Đã từ lâu hàng phục bốn loại ma (ma phiền não, ma năm ấm, ma chết và ma trời), / Ở cõi này thị hiện mới hàng phục.
Đã từ lâu chuyển bánh xe Pháp từ vô thủy (?), / Nay vì từ bi thị hiện chuyển lần đầu.
Thấy thế gian chấp tưởng thường còn, / Ở giữa chúng xướng rằng "Ta nhập Niết-bàn".
Thấy thế gian ưa sinh tử, / Thế Tôn vì họ nói chỗ tịch diệt.
Phúc, trí, phương tiện không gì ví được, / Thân phóng quang chiếu nhiều cõi.
Bồ-tát các phương theo ánh sáng đến, / Cúi lạy Thế Tôn không thể nghĩ bàn.
Pháp vương vì họ nói pháp mầu, / Tâm sinh vui mừng, chứng thanh tịnh.
Vì chúng hiện thân giống người đời, / Thân Phật không đến cũng không đi.
Như Lai trụ nơi pháp như huyễn hoá, / Vì thế cúi lạy bậc Đại trượng phu.
Lành thay Thế Tôn nói đạo mầu, / Vì chúng chỉ bày đường Bồ-đề,
Vì con chỉ bày pháp môn thù thắng, / Vì thế con nay chứng được pháp này.
Những gì Như Lai chỉ bày cho con, / Điều con chứng được đều sẽ vì chúng sinh mà nói.
Trí Phật không phiền não, đấng tôn quý ba cõi, / Con nay khen Phật, chứng được công đức,
Nguyện cùng chúng sinh khắp thế gian / Mau chứng đạo vô thượng tịch diệt.
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này Hộ Quốc! Khi ấy Như Lai Thành Lợi Tuệ biết vua Diệm Ý đã có lòng tin sâu, liền tùy theo chỗ thích hợp mà nói pháp, khiến vua trụ ở địa vị bất thoái chuyển (địa vị không còn thối lui) đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Này Hộ Quốc! Lúc ấy vương tử Phúc Diệm bạch Như Lai Thành Lợi Tuệ: 'Bạch Thế Tôn, con nay muốn thỉnh Như Lai và chúng tăng tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ; tăng: đoàn thể những người xuất gia) vào thành của con; cúi mong Thế Tôn thương xót nhận lời.' Bấy giờ Như Lai Thành Lợi Tuệ vì thương vương tử nên im lặng nhận lời mời. Này Hộ Quốc! Vương tử Phúc Diệm biết Phật đã nhận lời, bèn thưa với cha mẹ, bảo các quyến thuộc và các thể nữ: 'Thưa các vị nên biết, con nay đem thành Thắng Hỷ Lạc cùng các đồ trang nghiêm, dâng cúng hết cho đức Như Lai ấy và chúng tăng tỳ-kheo, quyết không hối tiếc. Cúi mong cha mẹ và các quyến thuộc sinh lòng tùy hỷ (vui theo việc lành của người khác).' Bấy giờ cha mẹ, quyến thuộc cùng lúc đồng thanh nói: 'Lành thay, lành thay! Chúng ta đều tùy hỷ.'
Này Hộ Quốc! Vương tử Phúc Diệm liền trang hoàng thành Thắng Hỷ Lạc đẹp hơn nữa rồi dâng lên Như Lai. Khi ấy vương tử vì Phật và chư tăng, mỗi ngày làm đủ năm trăm món ăn uống thượng hạng để cúng dường Phật và tăng. Lại vì các tỳ-kheo dựng tăng-già-lam (chùa viện, nơi chư tăng cư trú), phòng ốc đều trang hoàng bằng bảy báu; trong nhà trải trăm nghìn lớp nệm lụa đủ màu. Lại vì chúng tăng tỳ-kheo mỗi ngày may áo mới sạch, bố thí cho chúng tăng tùy ý ưa thích. Lại làm chỗ kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập, giữ tâm tỉnh thức), nền đều trang hoàng bằng các thứ báu, bên trên phủ lưới báu; hai bên đường kinh hành trồng các cây cối hoa quả và đủ loại hoa, như hoa ưu-bát (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen đỏ), hoa phân-đà-lợi (sen trắng) v.v.; mọi thứ hoa không thiếu loại nào.
Vương tử cúng dường Phật và chúng tăng như thế suốt ba ức câu-trí năm. Trong thời gian ấy chưa từng ngủ, không tiếc thân mạng, chỉ nghĩ đến việc cúng dường Phật và chúng tăng. Suốt thời gian đó không có lòng tham dục, không có lòng giận ghét hãm hại, đối với ngôi vua không sinh lòng ưa thích; ở mọi nơi còn xả bỏ cả thân mạng, huống gì vật khác. Lại những pháp Như Lai giảng nói, đều thọ trì (nhận lãnh và giữ gìn) không hề quên mất, cho đến một câu cũng chưa từng phải hỏi lại. Suốt thời gian ấy, vương tử cũng không tắm gội, không dùng dầu tô (dầu làm từ bơ sữa) xoa thân, không rửa chân, không ngồi nằm, chỉ trừ lúc ăn và lúc đại tiểu tiện, cho đến trọn không có ý nghĩ mệt mỏi.
Đến khi đức Như Lai ấy nhập Niết-bàn (ở đây chỉ việc Phật qua đời, vào cảnh giới dứt hết sinh tử), vương tử tự lấy gỗ chiên-đàn đỏ chất thành giàn, trà-tỳ (hoả táng) thân Như Lai. Ở chỗ trà-tỳ thân Như Lai, dùng đủ thứ đồ cúng thượng hạng cúng dường xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi hoả táng). Lại ở khắp nơi trong cõi Diêm-phù-đề, dùng các tràng hoa, hương quý, đủ loại âm nhạc, cho đến phướn, lọng, cờ báu để cúng dường xá-lợi. Cúng dường như thế rồi, lại vì xá-lợi dựng riêng chín mươi chín câu-trí tháp báu (tháp: công trình xây để thờ xá-lợi). Các tháp ấy làm bằng bảy báu, lại dùng lưới các thứ báu và ngọc trai phủ trên tháp. Lại vì các tháp làm lọng bảy báu; mỗi tháp dâng năm trăm lọng báu. Lại ở mỗi tháp dâng mấy trăm nghìn loại âm nhạc. Khắp nơi trong cõi Diêm-phù-đề đều cho trồng các cây hoa đẹp. Trước mỗi tháp thắp trăm nghìn ngọn đèn, mỗi đèn chứa nghìn hộc dầu (hộc: đơn vị đo dung tích thời xưa, khoảng mười đấu). Lại dùng mọi thứ hương — hương xoa, hương bột, hương đốt — cùng các tràng hoa để cúng dường các tháp ấy.
Vương tử Phúc Diệm cúng dường như thế trải câu-trí năm rồi sau mới xuất gia. Xuất gia rồi chỉ giữ ba y (ba tấm áo của người tu), thường đi khất thực (đi xin ăn), ưa hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đạm bạc, dứt bỏ ham muốn), thường ngồi không nằm; những lúc khác cũng chưa từng ngủ. Cũng không cầu xin gì nơi người; bố thí cho tất cả mà lòng không mong báo đáp; thường giảng giải chánh pháp cho người khác. Như thế trải bốn câu-trí năm. Cho đến nếu có ai dùng một lời tốt khen ngợi, lòng ngài còn không nhận, huống gì nhận vật cúng dường của người. Khi nghe pháp không có ý nghĩ mệt mỏi. Thường có chư thiên hầu hạ cúng dường. Bấy giờ trong nước ấy, vua cùng đại thần, phu nhân, thể nữ, mọi người dân và các quyến thuộc, đều theo học vương tử xuất gia tu đạo.
Này Hộ Quốc! Khi ấy các thiên tử cõi Tịnh Cư thấy việc này, nghĩ rằng: 'Nay trong nước này mọi người dân đều theo vương tử xuất gia, trong nước này toàn là Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng). Chúng ta nay nên làm đàn-việt (thí chủ) cúng dường họ, tức là cúng dường Tam bảo, làm lợi ích cho thế gian.' Sau khi đức Như Lai ấy nhập Niết-bàn, chánh pháp còn ở đời sáu vạn bốn (?) câu-trí năm, đều do tỳ-kheo Phúc Diệm gìn giữ. Tỳ-kheo Phúc Diệm từ đó về sau thường cúng dường như thế, lần lượt cúng dường chín mươi bốn câu-trí đức Phật như vậy; với mỗi đức Phật đều làm hạnh cúng dường như trên.
Này Hộ Quốc! Ý ông nghĩ sao? Vua Diệm Ý khi ấy há là người nào khác ư? Chớ nghĩ là người khác, ấy chính là Như Lai Vô Lượng Thọ (tức Phật A-di-đà) ngày nay. Này Hộ Quốc! Ý ông nghĩ sao? Vương tử Phúc Diệm khi ấy há là người nào khác ư? Chớ nghĩ là người khác, ấy chính là thân Ta. Vị thần trời giữ thành khi ấy há là người nào khác ư? Ấy chính là Phật A-súc (vị Phật ở cõi nước phương đông)."
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này Hộ Quốc! Vì thế, nếu các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, đã tu hành sâu xa) muốn đạt A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thì nên học theo các hạnh mà vương tử Phúc Diệm đã tu với lòng sâu xa chí thành, xả bỏ được mọi tâm ghét và yêu. Vì Ta thường siêng tu khổ hạnh như thế nên được thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Thế nhưng đời vị lai sẽ có các tỳ-kheo yêu chuộng danh lợi, tham đắm quyến thuộc, các pháp lành tự nhiên hao giảm, thường bị giặc thù ngã mạn (lòng kiêu căng cho mình hơn người) làm hại, thật rất đáng thương. Vì tham lợi nên xa lìa chánh pháp, xuất gia uổng phí, làm nhơ hạnh sa-môn (người xuất gia tu hành). Chỉ có miệng nói 'Ta là Bồ-tát', mà trong lòng toàn làm điều dua nịnh quanh co, thân tâm mờ đục, chìm trong bùn phiền não; vừa mang hình tướng người tu đã trái với đạo gốc, bỏ lời thề nguyện của mình, tham đắm áo quần, đồ ăn uống, nhà cửa, đồ nằm, thuốc thang v.v.; lòng không hổ thẹn, không tránh nhục nhã, không có oai nghi, lìa cảnh giới Phật, tâm luôn tham đắm. Này Hộ Quốc! Nếu ai được nghe pháp như thế, nên nhận biết rõ những ác tri thức kia. Ác tri thức là kẻ cầu danh tham lợi, không nên gần gũi." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng:
Nhiều kẻ sống buông lung, / Xa lìa chỗ mười lực (mười trí lực đặc biệt của Phật),
Lòng thường tham lợi dưỡng (của cải, vật cúng dường), / Cùng các quyến thuộc v.v.,
Bỏ Bồ-đề của Phật / Và nghìn thứ công đức;
Giả làm thánh để cầu danh lợi, / Tính ác, không biết hổ thẹn,
Gian xảo, nịnh bợ, không xấu hổ. / Họ chuyên vì việc lợi
Mà vào trong Phật pháp, / Thuận theo các phiền não,
Mau chóng rơi vào đường ác. / Miệng nói: "Ta là bậc đại đức,
Hơn người, ở chốn a-lan-nhã", / Mà lòng luôn nhớ xóm làng.
Họ vì lòng tham / Nên tâm nhiều tính toán lăng xăng.
Người ấy xa giải thoát / Như trời với đất.
Người tu nên xa lìa họ, / Như sợ rắn độc dữ.
Họ không ưa Phật pháp / Cùng chư Tăng có công đức,
Bỏ lìa đường lành, / Thường đi lối tà,
Mất vô lượng điều thiện, / Bị các cõi có che lấp.
Nghe hạnh của Ta thuở xưa, / Hãy tin chân thật, thành tâm,
Nên học theo hạnh của Ta / Suốt nhiều câu-trí kiếp.
Pháp như thế khó được, / Nên phát lòng nhẫn nại lớn.
Những điều Ta đã nói, / Hãy siêng năng vâng làm.
Nếu muốn thành Phật / Trong Đại thừa (con đường tu để thành Phật, cứu độ mọi người) mầu nhiệm thù thắng,
Hãy nhớ hạnh của vị vương tử kia, / Các công đức vô lượng.
Suy xét điều chân thật rồi, / Nên trụ trong lời dạy ấy.
Đạo Bồ-đề như thế, / Phải thấy đúng như Phật nói.
Suy nghĩ sâu các công đức, / Chỗ dòng giống của bậc thánh,
Hãy làm đúng lời dạy. / Nếu bỏ lời dạy như thế
Thì mất vị công đức, / Sẽ sinh vào đường ác,
Ngu si không phân biệt được, / Sinh vào đó rồi sẽ hối hận.
Khuyên người ở núi rừng: / Cẩn thận chớ tự khen mình,
Cũng đừng chê hạnh người; / Thà thường tự trách mình.
Xưa kia trái nghịch ức đức Phật, / Ấy do lòng ngã mạn.
Chớ tiếc thân mạng mình, / Chỗ ân ái đều buông bỏ.
Như Ta nói kinh này, / Trong Pháp hãy giữ lòng cung kính.
Nếu làm được đúng như lời nói, / Bồ-đề chẳng phải là khó.
Cỗ xe này do Đại Tiên (chỉ Phật) nói, / Nghe rồi chớ sinh nghi.
Vì thế trong Phật pháp, / Nên trụ đúng như lời thánh dạy.
Tinh tấn, bỏ thân mạng, / Như Ta dạy, chớ trái.
Nếu không tin lời dạy này, / Về sau hối hận vô ích.
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ xong, lại bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này Hộ Quốc! Nếu có Bồ-tát thường tu năm ba-la-mật (năm hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định) không hề ngơi nghỉ; lại nếu có Bồ-tát đối với kinh này tu hành đúng pháp, an trụ đúng lời dạy, lại tự nói rằng: 'Tôi trụ đúng lời dạy, tôi làm đúng lời dạy' — thì công đức của người tu năm ba-la-mật nói trước, nếu đem so với công đức này, trăm phần không bằng một, trăm nghìn phần không bằng một, trăm nghìn câu-trí phần không bằng một, phần vượt quá mọi phép đếm cũng không bằng một, ca-la phần (phần cực nhỏ, như chia một sợi lông ra trăm phần) không bằng một, phần dùng ví dụ để so cũng không bằng một, ưu-ba-ni-sa-đà phần (phần nhỏ đến cùng tột, gần như hạt bụi nhỏ nhất) không bằng một."
Khi Phật nói kinh này, ba mươi na-do-tha trời, người, a-tu-la v.v. chưa từng phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề đều phát tâm, được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Lại có bảy nghìn tỳ-kheo dứt sạch các lậu (phiền não khiến tâm rỉ chảy ra ngoài, trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát. Bấy giờ trưởng lão (bậc tu lâu năm, đáng tôn kính) Hộ Quốc Bồ-tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, pháp này gốc tên là gì? Chúng con nên vâng giữ thế nào?" Thưa thỉnh như vậy rồi, Phật bảo Hộ Quốc Bồ-tát: "Này thiện nam tử! Pháp này gốc tên là Bất Không Thệ Thanh Tịnh Hạnh (hạnh trong sạch với lời thề không uổng), hãy thọ trì như thế. Cũng gọi là Thiện Trượng Phu Du Hí Bồ-tát Hạnh Quyết Định Tỳ-ni (tỳ-ni: giới luật, khuôn phép tu hành; cả tên nghĩa là khuôn phép quyết định về hạnh Bồ-tát của bậc trượng phu hiền thiện, tự tại), hãy thọ trì như thế. Cũng gọi là Chân Thật Nghĩa Cụ Túc (đầy đủ nghĩa chân thật), hãy thọ trì như thế. Cũng gọi là Bản Hạnh Thuở Xưa của Phúc Diệm Bồ-tát Đại Sĩ (đại sĩ: bậc người lớn, cách tôn xưng Bồ-tát), hãy thọ trì như thế." Phật nói pháp này xong, trưởng lão Hộ Quốc Bồ-tát cùng chư thiên, loài người, a-tu-la, càn-thát-bà v.v., nghe lời Phật dạy đều vui mừng vâng làm.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi mốt.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi hai.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Khang Tăng Khải đời Tào Ngụy (triều Ngụy do họ Tào lập thời Tam Quốc) dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video