Hội Vô Tận Phục Tạng (hội kinh về những kho báu chôn giấu dùng mãi không hết; "phục tạng" vốn là kho báu chôn kín dưới đất, ở đây ví kho tàng pháp ẩn chứa trong trí tuệ của Bồ-tát), hội thứ hai mươi, phần một.
Tôi nghe như vầy. Một thời, Đức Phật ở núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu, ngọn núi gần thành Vương Xá), thuộc thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Cùng ở với Ngài có chúng đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) một nghìn người. Tất cả đều đã thành tựu công đức thù thắng (vượt trội), có thể "sư tử hống" (thuyết pháp không chút sợ hãi, như tiếng gầm của sư tử làm muông thú khiếp phục).
Lại có năm trăm vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài; Ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn, chỉ các Bồ-tát đã tu tập cao sâu). Tất cả đều đã đạt được pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không để quên mất), biện tài không ngăn ngại, chứng vô sinh nhẫn (sự an trụ vững chắc trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), trụ ở bậc bất thoái chuyển (không bao giờ còn thối lui trên đường tu), đầy đủ các tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh sâu xa, chuyên chú một chỗ), dùng thần thông tự tại như dạo chơi, khéo biết tâm và hạnh của chúng sinh hướng về đâu.
Tên các vị ấy là: Bồ-tát Nhật Tràng, Bồ-tát Nguyệt Tràng, Bồ-tát Phổ Quang, Bồ-tát Nguyệt Vương, Bồ-tát Chiếu Cao Phong, Bồ-tát Tỳ-lô-giá-na, Bồ-tát Sư Tử Tuệ, Bồ-tát Công Đức Bảo Quang, Bồ-tát Nhất Thiết Nghĩa Thành, Bồ-tát Thành Tựu Túc Duyên, Bồ-tát Thành Tựu Nguyện Hạnh, Bồ-tát Không Tuệ, Bồ-tát Đẳng Tâm, Bồ-tát Hỷ Ái, Bồ-tát Lạc Chúng, Bồ-tát Chiến Thắng, Bồ-tát Tuệ Hạnh, Bồ-tát Điện Đắc, Bồ-tát Thắng Biện, Bồ-tát Sư Tử Hống, Bồ-tát Diệu Ngôn Âm, Bồ-tát Năng Cảnh Giác, Bồ-tát Xảo Chuyển Hạnh, Bồ-tát Tịch Diệt Hạnh. Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát như thế đứng đầu đại chúng.
Lại có Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời hộ trì bốn phương), Phạm Thiên vương là chúa cõi Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống), cùng các vị trời có oai đức lớn, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời, sống bằng hương thơm), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa, hình dạng nửa người), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn). Vô lượng đại chúng như thế cùng tụ hội.
Bấy giờ, Bồ-tát Điện Đắc thấy đại chúng lặng yên trong sạch, các bậc "long tượng" (rồng và voi chúa, ví những bậc tu hành lớn) đều đã tụ hội đông đủ, liền rời chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, con có chút nghi ngờ, nay muốn thưa hỏi, kính mong Như Lai rủ lòng cho phép."
Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Điện Đắc rằng: "Như Lai, bậc Ứng Cúng (đáng được trời người cúng dường), Chính Đẳng Giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn), cho phép ông tùy ý hỏi, Ta sẽ vì ông mà nói."
Bồ-tát Điện Đắc bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu pháp gì thì có thể làm thỏa mãn mọi điều mong muốn của chúng sinh, mà không bị các lỗi lầm làm vướng nhiễm; tùy theo căn tánh (khả năng, tính chất bẩm sinh) của họ mà khéo léo dẫn dắt, khiến các chúng sinh ấy khi thân hoại mạng chung không rơi vào ác thú (các đường ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), chắc chắn sẽ chứng được chân lý bình đẳng; ở giữa đời mà không nhiễm bẩn, như hoa sen; không rời pháp giới (toàn thể thực tại xét theo bản tính chân thật của muôn pháp) mà vẫn dạo khắp các cõi Phật; thường không lìa Phật mà không thấy sắc thân (thân hình tướng) của Phật; trụ trong tam giải thoát (ba cửa giải thoát: thấy các pháp là không, không có tướng, không có gì để mong cầu) mà không bước vào chính vị (quả vị Niết-bàn của hàng Thanh văn, Duyên giác, nhập vào rồi thì không còn tu hạnh cứu độ của Bồ-tát); tùy theo ý muốn của chúng sinh mà trang nghiêm, làm thanh tịnh cõi Phật; và trong khoảng một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) có thể mau chóng thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, viên mãn của Phật)?"
Bấy giờ, Bồ-tát Ma-ha-tát Điện Đắc liền ở trước Phật, dùng kệ (thể thơ trong kinh Phật) mà hỏi rằng:
Bậc tôn quý vô thượng giữa loài người, đấng có hiểu biết và thấy biết không bờ bến,
an trụ nơi các pháp chung (?), làm lợi ích cho mọi thế gian,
nhìn chúng sinh bằng tâm bình đẳng, là chỗ nương tựa của cõi đời,
chỉ rõ đường tà và đường chính, khiến rốt cuộc được an vui.
Ngài tích tụ công đức thù thắng, như kho châu báu chất đống,
là mặt trời trí tuệ của thế gian, bậc tôn quý đáng được ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới còn luân hồi) cúng dường.
Xin Ngài nói về thừa tối thượng (cỗ xe giáo pháp cao nhất, đưa người đến quả Phật), để thành tựu đạo Bồ-tát.
Gương mặt Ngài như trăng tròn, đầy đủ xa-ma-tha (pháp "chỉ": làm tâm dừng lặng, định tĩnh),
chỉ bày pháp vắng lặng, có thể dứt sạch mọi phiền não.
Xin Ngài nói về hạnh Bồ-tát, làm lợi ích dồi dào cho chúng sinh.
Cõi Phật cùng tuổi thọ, sắc thân và quyến thuộc (những người thân cận theo hầu),
ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ) và các pháp, tất cả đều thanh tịnh.
Kính mong Như Lai nói hạnh Bồ-tát thanh tịnh:
làm sao hàng phục ma (những thế lực gây chướng ngại cho việc tu đạo), làm sao mà thuyết pháp,
làm sao không quên mất — kính mong Ngài vì chúng con giảng nói.
Làm sao bậc dũng mãnh tinh tấn đi khắp vào trong sinh tử,
an trụ trong một tướng duy nhất, đối với pháp thường không lay động?
Làm sao ở nơi chư Phật mà gần gũi và cúng dường,
thường quán sắc thân Phật mà rốt ráo lìa mọi tướng?
Tuy chứng ba cửa giải thoát, như chim bay giữa khoảng không,
mà khi chưa đủ các công đức thì trọn không vào Niết-bàn (sự diệt tắt hoàn toàn phiền não và khổ đau, ra khỏi luân hồi)?
Biết căn tánh và ý muốn của chúng sinh, thuận theo đó mà không chút e sợ,
cũng không sinh lòng nhiễm đắm, làm cho các chúng sinh ấy thành thục (chín muồi căn lành để được độ).
Trước ban niềm vui thế gian, sau khiến họ phát tâm trong sạch,
đầy đủ trí tuệ thù thắng, chứng Bồ-đề (giác ngộ) vô thượng.
Nghĩa sâu xa mầu nhiệm như thế, kính mong Như Lai nói cho.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Ma-ha-tát Điện Đắc rằng: "Hay thay, hay thay! Thiện nam tử, ông lại có thể hỏi Phật nghĩa lý như thế, để làm lợi ích, an vui cho vô lượng chúng sinh, thâu nhận che chở trời người ở thế gian hiện tại và các Bồ-tát ở đời vị lai. Vì thế, Điện Đắc, ông hãy lắng nghe cho kỹ, khéo suy nghĩ ghi nhớ, Ta sẽ vì ông mà nói." Bồ-tát Điện Đắc thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, con rất mong được nghe."
Phật bảo Điện Đắc: "Bồ-tát Ma-ha-tát có năm loại phục tạng (kho báu ẩn tàng): đại phục tạng, vô tận phục tạng, biến vô tận phục tạng (kho báu khắp nơi không cùng tận), vô biên phục tạng. Bồ-tát đầy đủ những kho báu như thế thì vĩnh viễn lìa nghèo khốn, liền có thể thành tựu những công đức thù thắng như đã nói ở trên, chỉ dùng chút ít công sức mà mau chóng đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Thế nào là năm? Đó là: kho báu về hạnh tham, kho báu về hạnh sân (giận dữ), kho báu về hạnh si (mê muội), kho báu về hạnh đẳng phần (tham, sân, si cùng có ngang nhau), và kho báu về các pháp.
"Điện Đắc, thế nào gọi là kho báu về hạnh tham của Bồ-tát Ma-ha-tát? Nghĩa là các chúng sinh gắn liền với hạnh tham, bị điên đảo trói buộc, chạy theo các tướng mà phân biệt đủ điều; đối với các cảnh giới sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và đối tượng của ý), họ bám chặt kiên cố, say đắm mê mờ. Đối với đủ loại tâm và hạnh của các chúng sinh ấy, Bồ-tát phải biết đúng như thật: các chúng sinh ấy ưa muốn điều gì; ở cảnh giới nào thì sự nhiễm đắm, thói quen càng thêm mạnh; đã thành tựu đầy đủ những niềm tin và hiểu biết nào; thuở trước đã từng gieo những căn lành (gốc rễ điều thiện) nào; sẽ phát tâm đi theo thừa (cỗ xe giáo pháp) nào; các căn lành đã có bao lâu thì chín muồi. Bồ-tát vì muốn dứt hết mọi tham dục của chúng sinh, vì muốn tâm thiện của họ thường nối tiếp không gián đoạn, nên xét kỹ lưỡng rồi chữa trị cho họ.
"Điện Đắc, nên biết: sự sai khác về căn tánh và hạnh của chúng sinh rất khó nhận biết, tất cả hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy chỉ dạy) cũng không biết được, huống gì phàm phu và các ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật pháp). Vì thế, Điện Đắc, có chúng sinh tuy đắm vào các dục mà vẫn có thể thành thục A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Có chúng sinh vừa chạm vào cảnh dục, hoặc do tâm nhiễm mà thốt ra lời nói, liền được thành thục 'minh thoát' vô thượng (trí sáng suốt và sự giải thoát tối thượng). Có chúng sinh thấy sắc đẹp mà tâm sinh nhiễm dục, đến khi sắc ấy biến đổi hư hoại liền tỉnh biết, nỗi khổ của dục liền lắng xuống, suy nghĩ sâu xa về vô thường, nhờ đó có thể thành thục minh thoát vô thượng. Có chúng sinh tuy thấy người nữ mà không sinh tham đắm, về sau nhớ nghĩ mới khởi tâm nhiễm, tưởng nhớ dáng hình mà sinh luyến ái. Có chúng sinh trong giấc mộng thấy sắc vừa ý, tâm sinh tham đắm, ghi nhớ mãi mà tìm cầu. Có chúng sinh nghe tiếng người nữ liền sinh tham ái, có lúc thoáng thấy liền lìa được tâm tham nhiễm, bèn được thành thục minh thoát vô thượng.
"Vì thế, Điện Đắc, Bồ-tát đối với đủ loại bệnh tham và thuốc chữa tham đều khéo léo biết rõ, mà đối với pháp giới thì không có hai tướng. Đối với những chúng sinh mê lầm về pháp giới này, Bồ-tát khởi tâm đại bi. Điện Đắc, dù là tham, sân, si, hay là trí về pháp giới, đều không có một mảy pháp nào có thể nắm bắt được. Bồ-tát nghĩ rằng: 'Như ta thấy, các chúng sinh này, ở trong các pháp vốn không có tướng, tự tánh trống rỗng vắng lặng, chỉ là tên gọi tạm đặt và do nhiều duyên hợp lại, mà khởi lên tham dục, sân hận, ngu si. Ta phải quán xét đúng như thật nơi đây, vì những chúng sinh mê lầm tham dục ấy mà an trụ trong đại bi, làm trọn bản nguyện thuở trước, không rời pháp giới, dùng trí vô công dụng (trí tuệ vận hành tự nhiên, không cần gắng sức, không cần khởi ý tác ý) mà làm cho họ thành thục.'
"Nếu có người đàn ông đối với người nữ kia sai lầm sinh ý tưởng cho là trong sạch, khởi lòng tham nhiễm nặng nề, Bồ-tát liền hiện thân người nữ, đoan chính đẹp đẽ khác thường, đầy đủ sắc tướng, trang sức bằng châu báu, chuỗi ngọc đủ loại, như thiên nữ mà người ấy từ trước chưa từng thấy, thuận theo chúng sinh ấy khiến họ yêu đắm. Khi họ đã tham luyến đến cùng cực, Bồ-tát xét khả năng tiếp nhận của họ, rồi dùng phương tiện nhổ mũi tên độc tham dục ra, dùng sức tự tại biến đổi lại thân nữ ấy, hiện ra trước mặt người ấy mà thuyết pháp, khiến chúng sinh ấy thông đạt pháp giới, rồi biến mất không hiện nữa. Nếu có người nữ đối với người đàn ông sinh lòng yêu nhiễm, Bồ-tát liền vì họ hiện thân đàn ông, cho đến nhổ mũi tên độc tham dục, thuyết pháp cho họ, khiến họ vào được pháp giới, rồi biến mất không hiện nữa.
"Điện Đắc, các hạnh tham ấy có hai vạn một nghìn loại, và các hạnh nói chung có tám vạn bốn nghìn loại. Bồ-tát dùng trí vô công dụng sinh ra vô lượng ức nghìn pháp môn, khai mở cho chúng sinh hiểu, khiến tất cả đều được giải thoát, mà cũng không nghĩ: 'Ta vì chúng sinh mà thuyết pháp như thế', cũng không thấy có chúng sinh nào được giải thoát.
"Điện Đắc, ví như Long vương Vô Nhiệt (vua rồng ở hồ Vô Nhiệt Não, hồ được xem là nguồn của bốn con sông lớn), do sức nghiệp nên từ trong cung của mình tuôn ra bốn con sông lớn, làm mát mẻ cho chúng sinh ở dưới nước và trên cạn khi bị nóng bức mùa hè, tưới thấm hoa quả, nuôi lớn hạt năm loại ngũ cốc, khiến các chúng sinh an ổn vui sướng. Thế mà vị long vương ấy không nghĩ rằng: 'Nay ta làm cho nước sông này chảy ra, đã chảy ra, sẽ chảy ra', nhưng bốn con sông vẫn luôn tự đầy tràn cho chúng sinh dùng. Bồ-tát cũng như vậy: thành tựu bản nguyện thuở trước, dùng trí vô công dụng nói Tứ thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, và con đường diệt khổ), dứt trừ mọi nóng bức phiền não của sinh tử, ban khắp cho trời người niềm vui giải thoát của bậc thánh; mà vị Bồ-tát ấy cũng không nghĩ rằng: 'Nay ta thuyết pháp, đã thuyết, sẽ thuyết', chỉ tự nhiên an trụ trong tâm đại bi, quán xét chúng sinh mà tùy chỗ thích hợp thuyết pháp.
"Lại nữa, Điện Đắc, ví như Đế Thích có mười hai na-do-tha (đơn vị số cực lớn, khoảng hàng trăm nghìn ức) thiên nữ. Nhờ sức tự tại của Đế Thích mà hiện ra nhiều thân, khiến các thiên nữ đều được thỏa mãn niềm vui dục lạc, mỗi người tự nghĩ: 'Nay chỉ riêng ta được vui vầy với Đế Thích'; mà Đế Thích thật ra không hề nhiễm đắm. Bồ-tát cũng như vậy: đối với các chúng sinh có thể độ được, tùy theo ý thích của họ mà làm cho họ thành thục, nhưng vị Bồ-tát ấy cũng không nhiễm đắm.
"Lại nữa, Điện Đắc, ví như vầng mặt trời khi ló khỏi đỉnh núi, ánh sáng chiếu khắp cõi Diêm-phù-đề (châu lục loài người ở, theo vũ trụ quan Phật giáo). Ở những nơi được chiếu đến, đủ loại hình sắc xanh, vàng, đỏ, trắng đều hiện rõ, mà vầng mặt trời ấy chỉ một màu một ánh sáng, không có tướng sai khác. Bồ-tát cũng như vậy: vầng mặt trời trí tuệ chiếu soi pháp giới, ló ra khỏi đỉnh núi chấp trước của chúng sinh, cái được nương vào chỉ là một tướng, mà tùy theo ý thích của chúng sinh thuyết pháp cho họ, nhưng đối với pháp giới thì không có hai tướng.
"Điện Đắc, đó gọi là kho báu về hạnh tham của Bồ-tát Ma-ha-tát. Bồ-tát chứng được kho báu này rồi thì hoặc trong một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) hoặc hơn một kiếp, tùy theo đủ loại ý thích của chúng sinh mà hiện vô lượng thân, dùng đủ loại lời lẽ mà thuyết pháp, nhưng đối với pháp giới cũng không có hai tướng.
"Lại nữa, Điện Đắc, ví như vàng ròng, nhờ tài khéo của thợ mà tùy ý làm thành đủ loại chuỗi ngọc và đồ trang sức, hình dáng mỗi thứ khác nhau mà chất vàng thì không sai khác. Bồ-tát cũng như vậy: khéo quán pháp giới, tùy theo đủ loại ý thích của chúng sinh mà hiện vô lượng thân, dùng đủ loại lời lẽ mà thuyết pháp, nhưng đối với pháp giới cũng không có hai tướng. Đó là thường vào một tướng duy nhất của pháp giới. Bồ-tát được kho báu như thế thì có thể vì chúng sinh mà thuyết pháp đủ cách; họ nghe pháp rồi liền giàu có đầy đủ của báu thánh không cùng tận, sự nghèo khốn của sinh tử đều vĩnh viễn dứt sạch.
"Lại nữa, Điện Đắc, thế nào gọi là kho báu về hạnh sân của Bồ-tát Ma-ha-tát? Nghĩa là các chúng sinh gắn liền với kiêu mạn, chấp có 'ta' và 'cái của ta', trụ nơi tướng mình và người; từ lâu xa đến nay không tu lòng từ và nhẫn nhịn, sự nóng bức của sân hận tự phá hoại tâm mình; đối với Phật, Pháp, Tăng không hề nhớ nghĩ; bị chất độc sân che lấp nên mê lầm đối với pháp. Đối với những chúng sinh nhiều sân hận ấy, Bồ-tát trọn không khởi ý tổn hại, làm thương tổn, gây phiền não, chỉ nghĩ rằng: 'Lạ thay, chúng sinh ngu si mê lầm! Ở trong các pháp mà bản tánh vốn vắng lặng, không nhơ đục, không hòa hợp, không tranh chấp, xa lìa, họ lại gắn với điên đảo mà sai lầm sinh sân hận.'
"Nghĩ như thế rồi, Bồ-tát an trụ trong tâm đại bi, thường tự tha thiết xót thương. Giả sử có kẻ chặt cắt từng phần thân thể mình, Bồ-tát vì muốn điều phục chúng sinh có hạnh sân mà an trụ trong nhẫn nhục. Nếu vô lượng chúng sinh có hạnh sân kia chống trái lẫn nhau, lòng ôm giận hờn, nghiệp ấy thành rồi sẽ đọa vào đường ác làm rắn độc, thì vị Bồ-tát an trụ trong nhẫn nhục dùng sức niệm từ bi mà giáo hóa những chúng sinh ấy, có thể khiến họ không phải chịu quả báo đường ác, chắc chắn sẽ chứng được chân lý bình đẳng. Đó gọi là phương tiện khéo léo của Bồ-tát, dứt trừ hạnh sân hận của chúng sinh.
"Lại nữa, Điện Đắc, Bồ-tát nếu thấy chúng sinh sân hận phiền não thì nghĩ rằng: 'Tất cả các pháp bản tánh thanh tịnh. Các chúng sinh này chạy theo tướng mà sai lầm sinh phân biệt, ở trong cái bình đẳng không trái nghịch này mà khởi tâm sân. Các chúng sinh ấy không thể hiểu rõ tánh của pháp giới. Nếu chúng sinh này thấy được pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp) thì trọn không đối với người khác mà sinh giận dữ, làm hại. Vì không hiểu rõ bản tánh của pháp giới nên mới sinh sân.' Đối với những chúng sinh nhiều sân hận ấy, Bồ-tát càng thêm thương xót, an trụ trong đại bi, làm trọn bản nguyện xưa, dùng trí vô công dụng, vì muốn phá hạnh sân hận của chúng sinh mà chỉ bày, giảng nói đủ loại pháp môn, mà cũng không nghĩ: 'Ta vì chúng sinh trừ sân mà thuyết pháp.' Vì sao vậy? Vì Bồ-tát khéo quán tướng của pháp giới. Đó là Bồ-tát an trụ trong tướng không sai khác của pháp giới mà dứt hạnh phiền não.
"Điện Đắc, ví như không phải trừ bóng tối rồi ánh sáng mới hiện ra, cũng không phải không có cái trừ được bóng tối; tánh của bóng tối và ánh sáng như thế đều như hư không, không có sai khác. Bồ-tát cũng như vậy: nương nơi trí không sai khác về pháp giới này mà khéo léo thuyết pháp, dẹp tan đủ loại chúng sinh có hạnh sân, mà không tạo sự sai khác trong pháp giới. Điện Đắc, ví như ánh sáng do vầng mặt trời phát ra, chiếu đến đâu cũng đều thuộc về vầng mặt trời. Bồ-tát cũng như vậy: vì muốn điều phục, dứt trừ hạnh sân, mọi lời nói ra đều là pháp luân (bánh xe giáo pháp, tức lời dạy có sức chuyển hóa, nghiền nát phiền não), mà không tạo sự sai khác trong pháp giới.
"Các hạnh sân như thế có hai vạn một nghìn loại, và các hạnh nói chung có tám vạn bốn nghìn loại. Bồ-tát thành tựu trí vô công dụng, tùy theo đủ loại hạnh sân của chúng sinh mà thuyết pháp, không nghĩ rằng: 'Ta vì chúng sinh nay đang thuyết pháp, đã thuyết, sẽ thuyết.' Đó gọi là kho báu về hạnh sân của Bồ-tát Ma-ha-tát. Bồ-tát chứng được kho báu này rồi thì hoặc trong một kiếp hoặc hơn một kiếp, tùy theo đủ loại ý thích của chúng sinh, dùng đủ loại văn tự, lời nói, phương tiện mà giảng nói, cũng không thể đi đến tận cùng của các hạnh sân, mà trí tuệ và biện tài của vị Bồ-tát ấy cũng không thể cạn hết. Đó gọi là Bồ-tát khéo nói tướng không sai khác của pháp giới, đạt được kho báu về hạnh sân như thế.
"Lại nữa, Điện Đắc, thế nào gọi là kho báu về hạnh si của Bồ-tát Ma-ha-tát? Điện Đắc, hạnh như thế của các Bồ-tát là việc rất khó. Đó là vì những chúng sinh: kẻ đi theo mê hoặc, kẻ làm khổ hại người khác, kẻ bị vỏ thai trứng (?) của vô minh (sự mê tối, không thấy biết chân lý) bao bọc quấn chặt, kẻ tự trói buộc mình như con tằm nằm trong kén, kẻ không có phương tiện đối với pháp giới, kẻ không khéo quán xét điều nên làm, kẻ chấp vào ngã kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có một cái 'ta' thường còn), kẻ đi đường tà, kẻ trụ trong hạnh chậm lụt, kẻ khó ra khỏi luân hồi. Vì những chúng sinh mê lầm như thế, Bồ-tát từ lúc mới phát tâm đã khởi đại gia hạnh (sự dốc sức tu tập lớn lao), không sinh mệt mỏi, khổ sở, cũng không lười biếng, suy nghĩ như vầy: 'Nên dùng duyên gì, sự hiểu biết thù thắng nào, thuyết pháp ra sao, để khiến chúng sinh này vào được hạnh Bồ-tát mà được giải thoát?'
"Bồ-tát thuở trước đã khéo quán pháp giới, dùng trí vô công dụng an trụ trong đại bi, biết chúng sinh ấy mê lầm về pháp giới rồi thì tùy theo sức chịu đựng của họ mà thuyết pháp, khiến tất cả đều được điều phục, mà cũng không nghĩ: 'Nay ta thuyết pháp, đã thuyết, sẽ thuyết.' Nhờ sức thệ nguyện thuở trước, Bồ-tát khéo quán duyên khởi (lý các pháp do nhân duyên nương nhau mà sinh) nên tự nhiên nói ra trăm nghìn pháp môn, dứt trừ hành nghiệp vô minh của chúng sinh, khiến họ được giải thoát.
"Điện Đắc, ví như vị lương y khéo chữa các bệnh, trước đã học kỹ các sách luận về y phương, vừa thấy tướng bệnh liền biết rõ tất cả, chú và thuốc cho ra không bệnh nào không khỏi. Bồ-tát cũng như vậy: khéo quán pháp giới, dùng trí vô công dụng, vì những chúng sinh tích tụ hạnh si mà tùy theo căn tánh của họ chỉ bày, giảng nói trăm nghìn pháp môn, khiến tất cả đều hiểu rõ. Điện Đắc, đó gọi là kho báu về hạnh si của Bồ-tát Ma-ha-tát.
"Bồ-tát chứng được kho báu này rồi, khéo quán duyên khởi, vì những chúng sinh có hạnh si như thế, hoặc trong một kiếp hoặc hơn một kiếp, tùy theo tánh và ý muốn của họ, dùng đủ loại văn tự lời nói khéo léo giảng nói, cũng không thể đi đến tận cùng của các hạnh si, mà trí tuệ và biện tài của vị Bồ-tát ấy cũng không thể cạn hết. Đó gọi là Bồ-tát khéo léo tuyên nói tướng không sai khác của tất cả các pháp, đạt được kho báu về hạnh si như thế. Các hạnh si như thế có hai vạn một nghìn loại, và các hạnh nói chung có tám vạn bốn nghìn loại; Bồ-tát vì muốn dứt những hạnh ấy mà chỉ bày, giảng nói trăm nghìn pháp môn. Đó gọi là kho báu về hạnh si của Bồ-tát.
"Lại nữa, Điện Đắc, thế nào gọi là kho báu về hạnh đẳng phần của Bồ-tát Ma-ha-tát? Ví như tấm gương tròn bốn mặt, trong suốt sáng sạch, không có chút bụi nhơ che mờ, treo ở ngã tư đường, mọi hình sắc đối diện đều hiện trong gương, không thêm không bớt; mà tấm gương sáng ấy cũng không nghĩ rằng: 'Ta có thể hiện ra đủ loại hình sắc này.' Chỉ cần mài giũa tấm gương ấy cho sáng bóng rồi thì mọi hình tướng tự nhiên hiện ra. Bồ-tát cũng như vậy: tấm gương pháp giới đã được mài giũa sáng bóng rồi, an trụ trong tam-muội vô công dụng, tùy theo sự sai khác về tâm và hạnh của chúng sinh mà chỉ bày, giảng nói trăm nghìn pháp môn, khiến tất cả đều hiểu rõ, đều được giải thoát, mà không khởi tướng pháp và tướng chúng sinh. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát khéo quán tướng của pháp giới.
"Đối với những chúng sinh gắn với bốn loại hạnh này (tham, sân, si và đẳng phần), Bồ-tát biết rõ đúng như thật, tùy theo căn tánh của họ mà thuyết pháp; nhưng đối với pháp giới và cõi chúng sinh, Bồ-tát quán xét đúng như thật, không có hai tướng, vì thấy rõ ràng rằng pháp giới và cõi chúng sinh dù nhiều bao nhiêu cũng không hai, không sai khác.
"Điện Đắc, ví như hư không không có đủ loại tướng sai khác, cũng không có gì được dựng lập. Bồ-tát cũng như vậy: khéo quán pháp giới, hiểu rõ tất cả các pháp đều vào một tướng; lại do sức thệ nguyện thuở trước mà tùy theo hạnh của chúng sinh thuyết pháp đủ cách, nhưng đối với pháp giới thì không có sai khác. Điện Đắc, các hạnh đẳng phần này có hai vạn một nghìn loại, và các hạnh nói chung có tám vạn bốn nghìn loại, Bồ-tát quán xét đều thấy rõ, như vị lương y biết bệnh mà cho thuốc, dùng trí vô công dụng mà thuyết pháp đủ cách. Đó gọi là kho báu về hạnh đẳng phần của Bồ-tát Ma-ha-tát.
"Bồ-tát chứng được kho báu này rồi, vì các chúng sinh, hoặc trong một kiếp hoặc hơn một kiếp, tùy theo chí hướng và ý thích của họ, dùng đủ loại lời lẽ khéo léo tuyên nói, cũng không thể đi đến tận cùng của các hạnh, mà trí tuệ và biện tài của Bồ-tát cũng không thể cạn hết. Đó gọi là Bồ-tát khéo nói tướng không sai khác của pháp giới, đạt được kho báu về hạnh đẳng phần như thế."
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi ba (hết).
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi bốn.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Bồ-đề-lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video