Hội Vô Tận Phục Tạng (hội kinh về những kho báu chôn giấu dùng mãi không hết; "phục tạng" vốn là kho báu chôn kín, ở đây ví kho tàng pháp ẩn chứa trong trí tuệ của Bồ-tát), hội thứ hai mươi, phần hai.
"Lại nữa, Điện Đắc, Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) thành tựu trí như thế rồi thì đối với căn tánh (khả năng, tính chất bẩm sinh), hạnh và ý thích của chúng sinh đều khéo léo biết rõ. Nếu thấy chúng sinh nhiều tham, vì muốn điều phục, chữa bệnh cho họ, Bồ-tát thị hiện giống như phàm phu, tỏ ra hưởng thụ các dục, có vợ con, gia nghiệp, của cải sinh sống, mà như hoa sen không nhiễm bùn. Có những chúng sinh ngu si không trí tuệ, không biết phương tiện khéo léo của Bồ-tát, nên nghĩ rằng: 'Làm gì có bậc trí nào lại tham hưởng các dục chẳng khác phàm phu?', bèn cho rằng Bồ-tát đã xa lìa Bồ-đề (giác ngộ). Những chúng sinh như thế vì tâm không trong sạch nên khởi sân giận lớn, không sinh lòng kính tin, do nghiệp ấy mà khi thân hoại mạng chung đọa vào đại địa ngục. Rồi nhờ nhân duyên giáo hóa thầm kín của Bồ-tát, khi quả báo tội đã hết, họ chắc chắn sẽ vào được chân lý bình đẳng.
"Điện Đắc, ví như lửa dữ, ném cỏ cây gì vào thì tất cả đều bừng cháy, đều thành lửa. Bồ-tát cũng như vậy: lửa trí bừng cháy, mọi chúng sinh, dù tham, sân, si, dù thiện hay bất thiện, Bồ-tát cùng đi chung với họ, tất cả đều bừng cháy thành trí tuệ. Đó gọi là pháp bất cộng (pháp đặc biệt chỉ riêng có, không chung với người khác) của Bồ-tát.
"Lại như núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) có tướng không chung với núi khác, đó là bốn mặt do bốn thứ báu tạo thành. Các chúng sinh dù có đủ loại màu sắc xanh, vàng, đỏ, trắng, nếu đến mặt lưu ly thì đều cùng một màu như lưu ly; đến mặt vàng thì đều như màu vàng; mặt bạc, mặt pha lê cũng đều giống như vậy. Bồ-tát cũng như vậy, được pháp bất cộng: các chúng sinh dù tham, sân, si, dù thiện hay bất thiện, đến chỗ Bồ-tát, Bồ-tát cùng đi chung với họ, khiến tất cả đều vào trí Bồ-tát. Người nào tâm không trong sạch, do nghiệp ác của chính mình, có thể đọa vào địa ngục, ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh, hay cõi Diêm-ma-la (cõi của vua Diêm-ma, vua cai quản cõi chết). Nhờ công đức bất cộng và sức nguyện của Bồ-tát, khi quả báo tội đã hết, họ chắc chắn sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, viên mãn của Phật).
"Điện Đắc, vào thời quá khứ cách đây vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm được; kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài), lúc đời có năm thứ trược (năm thứ vẩn đục: thời đại, kiến chấp, phiền não, chúng sinh, tuổi thọ đều suy đồi), có Đức Phật ra đời hiệu là Bảo Tụ Công Đức Thanh Như Lai, Ứng Cúng (đáng được trời người cúng dường), Chính Biến Tri (biết đúng đắn và khắp cả), Minh Hạnh Túc (trí sáng và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu thấu thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc trên hết), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được đời tôn kính). Thời ấy tuổi thọ con người là một trăm hai mươi tuổi, như thời của Ta ngày nay. Các chúng sinh thời ấy tham dục cực nặng, bị phiền não sân hận, ngu si che lấp, ngỗ nghịch với cha mẹ, anh em, bạn bè, không thuận theo hòa thượng (thầy truyền giới, thầy chính) và a-xà-lê (thầy dạy dỗ phép tắc), không biết ơn đức, thường ôm lòng độc hại, gian trá, tâm giặc cướp, phá hoại lẫn nhau, làm điều trái lẽ, đối với Phật, Pháp, Tăng không sinh lòng kính tin, keo kiệt hèn kém, làm theo nếp của loài ngạ quỷ. Trong cõi Phật ấy có những chúng sinh ác như thế, khó mà điều phục. Bấy giờ Đức Thế Tôn ấy cũng do sức thệ nguyện thuở trước nên ở trong đời ác ấy mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đức Phật ấy có hai vạn hai nghìn vị đại Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà chứng quả).
"Thời ấy có vị vua tên là Quảng Thụ, cai trị tự tại, giáo hóa thống lĩnh cõi Diêm-phù-đề (châu lục loài người ở), đối với Phật pháp có lòng tin trong sạch. Vua thỉnh Đức Như Lai ấy cùng chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) suốt mùa hạ an cư (ba tháng mùa mưa tăng chúng ở yên một chỗ tu tập), bày biện cúng dường rộng lớn.
"Bấy giờ có một vị tỳ-kheo pháp sư (người giảng giải giáo pháp) tên là Vô Cấu, đầy đủ biện tài, khéo thuyết pháp, được đại chúng ưa nghe; chỉ bày cho chúng sinh thường không mệt mỏi; mọi lần thuyết pháp đều không mong cầu gì; dáng mặt vui tươi hòa nhã, luôn chào hỏi người trước; sắc diện và sức lực đầy đủ, dung mạo đoan nghiêm, được chúng sinh ưa nhìn, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Lại có vị tỳ-kheo trẻ mới học, thường theo Vô Cấu ra vào cung vua không bị ngăn trở, được cúng dường đủ thứ: y phục, đồ ăn uống, giường chiếu, thuốc men.
"Lúc ấy trong chúng có nhiều tỳ-kheo không biết tu tập thân, giới, tâm, tuệ; không kính Phật, Pháp và chúng Tăng; theo thường kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có cái gì đó thường còn mãi), đoạn kiến (cái thấy sai lầm cho rằng chết là mất hẳn, không có nhân quả) và ngã kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có cái 'ta' thật); phỉ báng Phật pháp, nông nổi khó điều phục, không giữ gìn các giác quan, sống theo điều phi pháp, không có hạnh sa-môn (người xuất gia tu hành) mà tự xưng là sa-môn, các nghiệp thân, miệng, ý đều tà vạy.
"Bấy giờ Đức Thế Tôn ấy qua mùa an cư rồi liền nhập Niết-bàn (diệt độ, rời bỏ thân xác, vào cảnh giải thoát hoàn toàn). Vua Quảng Thụ dùng gỗ chiên-đàn đỏ (loại gỗ thơm quý) làm lễ trà-tỳ (hỏa táng) cúng dường, dựng tám mươi câu-chi (câu-chi là đơn vị số lớn, khoảng mười triệu) ngôi bảo tháp, dùng gỗ chiên-đàn đỏ làm lan can, bốn mặt đều có hoa sen màu vàng. Tỳ-kheo Vô Cấu, người được Phật thọ ký (báo trước việc tương lai thành Phật), đa văn bậc nhất (nghe nhiều, nhớ nhiều giáo pháp nhất), sau khi Phật diệt độ thì hoằng dương chánh pháp, đi đến đâu, thành ấp hay làng xóm, cũng giáo hóa vô lượng trăm nghìn chúng sinh, khiến họ đều an trụ nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
"Lúc ấy có nhiều tỳ-kheo xấu ác, không biết tu hành, thường ôm lòng ganh ghét, bị ma mê hoặc, đến chỗ nhà vua mà nói rằng: 'Tỳ-kheo Vô Cấu mà nhà vua tôn kính làm thầy, ra vào cung vua không ai ngăn cấm; thế mà tỳ-kheo ấy chưa lìa tham dục, ăn phi thời (ăn sau giờ ngọ, trái với giới luật), dùng hương thơm và vòng hoa trang điểm thân, thật chẳng phải người giữ phạm hạnh (hạnh trong sạch, không dâm dục), không đáng được cúng dường. Chúng tôi vì việc này đến tâu với nhà vua, kẻo về sau nhà vua đối với chánh pháp của Phật mà sinh lòng không tin.' Lúc ấy có một con ma tên là Cực Ác, liền tự biến thân thành hình tỳ-kheo, lại đến chỗ nhà vua nói lại như trước.
"Vua Quảng Thụ nhiều lần nghe lời ấy, liền nghĩ rằng: 'Tỳ-kheo Vô Cấu siêng năng tinh tấn, có trí tuệ, là người ta tôn trọng; nếu bảo có việc ấy thì quyết không thể có.' Vua nghĩ như vậy rồi, bấy giờ bọn ma ở giữa hư không hiện nửa thân hình, hướng về nhà vua mà nói kệ (thể thơ trong kinh Phật) rằng:
"Vua nên học tài nghệ, khéo biết lẽ thời cơ;
Quảng Thụ chẳng biết được, không phải tướng bậc vua người.
Đệ tử A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não) của Phật đã đầy đủ trí lớn,
lời như thế không nghe theo, sao lại theo kẻ đoạn kiến?
Các tỳ-kheo vì lợi ích mà đem lời thật bảo vua:
kẻ đoạn kiến, người đường ác, thật chẳng tu phạm hạnh.
Người ấy ở trong cung, cùng thể nữ vui chơi;
vua nên cùng tùy tùng tận mắt xem cho hết ngờ."
Vua nghe việc như thế, trong lòng rất kinh sợ,
liền đem theo tùy tùng vội vã vào trong cung.
Vô Cấu lúc ấy ở trong cung, đang giảng đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, chân lý cao nhất của Phật pháp):
các pháp tự tánh là không, không có ngã, không có thọ giả (không có cái 'ta', không có một sinh mệnh thường còn).
Vua cùng các binh lính đều bị ma mê hoặc,
thấy thể nữ trong cung vây quanh vị tỳ-kheo,
giận dữ như voi say, liền ra lệnh cho chiên-đà-la (tầng lớp thấp nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, chuyên làm nghề đồ tể, đao phủ):
"Tỳ-kheo làm ô uế cung ta, phải trị bằng hình phạt khổ."
Bề tôi và quyến thuộc đều bị ma khống chế,
đối với tỳ-kheo vô tội, theo cơn giận mà gây hại.
Đao phủ cầm dao tiến tới, Vô Cấu liền khóc thương.
Vua nói: "Ngươi làm điều phi pháp, cớ sao còn khóc than?"
Vô Cấu thưa vua rằng: "Việc này khó tự bày tỏ,
xin hãy đợi chốc lát, tôi sẽ có bằng chứng rõ."
Vua nghe lời tỳ-kheo, liền ngăn đao phủ lại:
"Ngươi sẽ thử làm việc gì? Hãy mau nói ra."
Bậc thành tựu ý nguyện thù thắng, thực hành lòng từ làm lợi cho đời,
chắp mười đầu ngón tay mà phát lời thề rằng:
"Đại vương, ngài nên biết: nếu quả thật không có việc ấy,
nguyện mặt đất chấn động sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của đất như lay, vọt lên, vang dội…), giữa trời mưa xuống hoa đẹp."
Vừa phát lời như thế, mặt đất liền chấn động sáu cách,
khoảng không mưa hoa trời, bọn ma ôm lòng sầu não.
Vua liền sinh lòng tin trong sạch, lạy dưới chân xin được tha thứ:
"Ta sẽ đọa địa ngục, không chỗ nương tựa, xin hãy che chở.
Than ôi, gặp phải điều ác này, sao ta lại khởi tâm độc hại!
Không ai che chở, không chỗ nương tựa, theo chỉ toàn bạn xấu.
Khắp mười phương ta không ai che chở, chỉ có bậc Đại sư (thầy lớn).
Ta sẽ bỏ ngôi vua, trọn đời quy y nương ở."
Tỳ-kheo biết chí nguyện của nhà vua và quyến thuộc,
bèn nói đệ nhất nghĩa; vua nghe được lòng tin chân chính,
cùng trăm ức quyến thuộc bỏ ngôi vua xuất gia,
tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn sơ, khất thực, dứt bỏ ham muốn), không nhận lời mời thọ trai của người khác.
Lúc ấy trong hậu cung của vua, thể nữ có tám vạn người,
nghe nói đệ nhất nghĩa, đều trụ ở bậc bất thoái chuyển (không bao giờ còn thối lui trên đường tu).
Vua nương theo lời Phật dạy, trong hai mươi bốn năm
ngày đêm thường sám hối, mà tội nghiệp vẫn chưa hết.
Trăm câu-chi quyến thuộc ôm tâm ác đối với pháp sư,
do đó sau khi chết đọa vào địa ngục Vô Gián (địa ngục khổ nhất, chịu khổ liên tục không lúc nào ngừng).
Nhiều ức năm chịu khổ, hết tội rồi gặp Như Lai,
do nhân gây sợ hãi thuở trước, quả báo còn lại khiến thân thường yếu ớt.
Lần lượt tu tập dần lên, cúng dường nghìn ức Đức Phật,
mỗi người ở các cõi nước khác đều thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính của Phật),
tất cả cùng một danh hiệu, gọi là Công Đức Danh Xưng.
Bấy giờ vua Quảng Thụ kia, đối với vị tỳ-kheo từ bi nhẫn nhục,
do khởi ý độc hại nên trong nhiều ức năm
chịu quả của nghiệp ác xưa, đọa vào địa ngục Đại Khiếu (địa ngục mà tội nhân vì đau đớn phải kêu gào lớn).
Hết nghiệp báo ấy rồi, lại được thân người,
gặp Phổ Nhãn Như Lai, gần gũi thường cúng dường.
Từ đó lần lượt phụng sự tám mươi câu-chi Đức Phật,
rồi sau thành chánh giác — nay chính là thân Ta đây.
Vị tỳ-kheo bị người muốn hại kia, vị pháp sư vô tội ấy,
tương lai sẽ thành Phật, chính là Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca).
Bấy giờ trong cung vua, tám vạn thể nữ ấy
tin trong sạch, gieo trồng nhiều công đức, phụng sự vô lượng Phật,
nay lại phát hạnh và đại nguyện làm lợi ích chúng sinh,
sẽ phụng thờ nghìn ức Phật, mỗi người đều thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn).
Nay Ta bảo các ông: tất cả chớ sinh tâm hại.
Tu lòng từ được Phật khen, mau đạt đại Bồ-đề.
"Vì thế, Điện Đắc, đối với căn tánh, chí hướng và ý thích của chúng sinh nếu chưa thể biết rõ thì vào mọi lúc đều chớ sinh tâm làm hại.
"Điện Đắc, ví như trong các núi thì Tu-di là lớn nhất; trí tuệ của Như Lai cũng như vậy, trong các trí là tôn quý vô thượng. Ví như trong mọi dòng nước thì biển là hơn hết; trí tuệ của Như Lai cũng như vậy, trong các trí là sâu rộng nhất. Lại như trong các vua thì Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp) là tôn quý nhất; trí tuệ của Như Lai cũng như vậy, trong các trí là cao tột không gì hơn. Điện Đắc, vì Như Lai thành tựu trí như thế nên mọi hạnh tham, sân, si của tất cả chúng sinh, từng niệm tâm chuyển biến ra sao, Như Lai đều biết hết, trong khoảng một cái búng tay đều có thể thâu nhận.
"Điện Đắc, Như Lai thành tựu nhất thiết chủng trí (trí biết rõ tất cả mọi pháp trong từng chi tiết, chỉ Phật mới có), như người mắt sáng tự nhìn năm quả am-la (quả xoài) trong lòng bàn tay, không cần gắng sức mà thấy rõ không chút nghi ngờ. Như Lai cũng như vậy, biết rõ tâm và hạnh của tất cả chúng sinh, ở giữa đại chúng mà thuyết pháp đủ cách. Trong vô lượng vô biên thế giới của chư Phật, các chúng sinh gắn với hạnh tham, bị nóng bức của tham thiêu đốt, ngày đêm tìm nghĩ, để thời gian trôi qua uổng phí — Ta đều biết, đều thấy. Vì nóng bức của tham mà khởi ra đủ loại nghiệp nơi thân và miệng — Ta đều biết, đều thấy. Chúng sinh có hạnh sân, bị cơn giận che lấp tâm, ghen ghét lẫn nhau, do độc hại mà đọa vào địa ngục Vô Gián — Ta đều biết, đều thấy. Các chúng sinh gắn với hạnh si, bị bóng tối vô minh (sự mê tối, không thấy biết chân lý) làm mê lầm, chấp chặt, ưa chạy theo tà kiến — Ta đều biết rõ. Người có thể tiếp nhận, người không thể tiếp nhận, người tiến lên, người thối lui, người gieo căn lành (gốc rễ điều thiện) nơi Như Lai thừa (cỗ xe giáo pháp đưa đến quả Phật), người gieo căn lành nơi Duyên giác thừa (con đường tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên), người gieo căn lành nơi Thanh văn thừa (con đường nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) — Ta đều biết rõ.
"Như Lai thành tựu trí tuệ như thế nên ở giữa đại chúng có thể biết rõ sự sai khác về tâm và hạnh của chúng sinh; biết chưa phải lúc nên im lặng buông xả mà ở yên, chỉ nghĩ rằng: 'Các chúng sinh này mê lầm đối với pháp, không thể hiểu thấu.' Như Lai đầy đủ căn lực (năng lực của các căn lành) thù thắng, khéo biết thời cơ, nên người có thể điều phục, người có chí hướng thù thắng, người có thể nhẫn chịu, người tiếp nhận lời hay — Ta đều biết rõ. Biết như thế rồi thì đối với các chúng sinh ấy thâu nhận, làm lợi ích.
"Vì thế, Điện Đắc, Bồ-tát sơ nghiệp (Bồ-tát mới bắt đầu tu) chưa vào chính vị (địa vị chứng ngộ chân chính, vững chắc), đối với hạnh và chí hướng thù thắng của chúng sinh chưa thể biết rõ, thì dù tại gia hay xuất gia đều không nên khởi tâm ghét bỏ, làm hại, chớ tự chuốc lấy suy tổn, khổ não trong đêm dài sinh tử. Vì thế, Bồ-tát từ lúc mới phát tâm, đối với tất cả những người trụ nơi Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) đều nên xem như Phật; đối với các chúng sinh khác, dù thấy họ làm các nghiệp ác cũng không khởi tâm tổn hại. Vì sao vậy? Vì Như Lai thường dạy: nếu chúng sinh nào đối với pháp trong trắng (các điều thiện thanh tịnh) còn thiếu sót chút ít thì trọn không thể vào Niết-bàn (sự diệt tắt hoàn toàn phiền não và khổ đau).
"Bồ-tát nếu thấy chúng sinh có hạnh tham thì nên nghĩ rằng: 'Họ bị nóng bức của tham dục thiêu đốt, đó là lỗi của ta.' Thấy họ bị nóng bức của sân hận và ngu si thiêu đốt thì đều nghĩ rằng: 'Đó là tội của ta.' Vì sao vậy? 'Ta thấy tất cả chúng sinh bệnh khổ thì phải vì họ tìm thuốc, dùng phương tiện chữa trị. Trước đây ta đã thệ nguyện trừ bệnh cho chúng sinh, nay lại bỏ mặc, đó là lỗi của ta.' Bồ-tát thành tựu ý niệm như thế, tự xét lỗi mình, đối với chúng sinh khởi lòng từ sâu xa; nếu gặp kẻ giết hại, cắt xẻo thân thể, mà đối với kẻ oán ấy lại sinh tâm báo thù thì quyết không có lẽ ấy. Điện Đắc, khi Bồ-tát tu hành chân chính như thế thì mọi nghiệp bất thiện trong quá khứ đều dứt hết không còn sót, nghiệp bất thiện trong tương lai trọn không khởi lại.
"Điện Đắc, thuở xưa cách đây vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, trước thời Phật Nhiên Đăng (vị Phật quá khứ đã thọ ký cho Phật Thích-ca), có Đức Phật hiệu là Thắng Sinh Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, ra đời. Thế giới tên là Quang Minh. Ngài ở trong khu rừng thuộc vương thành An Ổn.
"Bấy giờ có một người chiên-đà-la tên là Khả Úy, hung hiểm, thích giết hại, nhẫn tâm không có lòng từ, tay luôn vấy máu, ai thấy cũng sợ. Lúc ấy người chiên-đà-la buộc một con trâu ở nhà mình, vừa bước vào định giết thì trâu thấy vậy kinh sợ, giật đứt dây chạy trốn, chạy về phía khu rừng của Thắng Sinh Như Lai. Người chiên-đà-la cầm dao đuổi theo. Con trâu hoảng sợ rơi xuống hố sâu, mạng sắp dứt, đau đớn rống la. Người chiên-đà-la thấy con trâu càng thêm giận dữ, liền xuống hố cầm dao định giết.
"Trong khoảnh khắc dao chưa kịp hạ xuống, Thắng Sinh Như Lai ở trong khu rừng ấy, có vô lượng trăm nghìn đại chúng vây quanh, đang giảng giải rộng rãi pháp môn duyên khởi (lý các pháp do nhân duyên nương nhau mà sinh), đó là: vô minh duyên hành (do mê tối mà có các hành động tạo nghiệp), hành duyên thức (do nghiệp mà có thức đi đầu thai), thức duyên danh sắc (do thức mà có thân và tâm sơ khởi), danh sắc duyên lục nhập (do thân tâm mà có sáu giác quan), lục nhập duyên xúc (do giác quan mà có sự tiếp xúc với cảnh), xúc duyên thụ (do tiếp xúc mà có cảm thọ khổ vui), thụ duyên ái (do cảm thọ mà có ham muốn), ái duyên thủ (do ham muốn mà có bám giữ), thủ duyên hữu (do bám giữ mà tạo nghiệp dẫn đến đời sau), hữu duyên sinh (do đó mà có sinh ra), sinh duyên lão tử, ưu bi khổ não (do sinh mà có già, chết, lo buồn, khổ não). Những nhân duyên như thế tất cả đều chỉ là sự tụ hợp của khối khổ lớn thuần túy.
"Điện Đắc, trong các duyên này, vô minh đối với hành không có suy nghĩ, không có hay biết; hành đối với vô minh cũng không có suy nghĩ, không có hay biết; cho đến sinh đối với lão tử không có suy nghĩ, không có hay biết; lão tử đối với sinh cũng không có suy nghĩ, không có hay biết. Tánh của các pháp như thế không thể nắm bắt được, không có hành, không có niệm, không có ta và cái của ta, bản tánh thanh tịnh, mỗi thứ không biết đến nhau. Phàm phu vì không nghe pháp như thế nên chấp sắc (thân thể, vật chất) là ta, ta có các sắc, sắc thuộc về ta; cho đến thụ, tưởng, hành, thức (cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức) cũng như vậy. Do chấp vào ta và cái của ta như thế nên vô thường mà cho là thường, khổ mà cho là vui, bất tịnh mà cho là tịnh, vô ngã mà cho là ngã, sinh ra bốn điên đảo (bốn cái thấy đảo lộn sai lầm ấy). Vì thấy điên đảo nên bị vô minh làm mê lầm, suy nghĩ không chân chính, theo tâm nhiễm đắm mà không thể phá bỏ, bị ái trói buộc, sinh tử luân hồi nối tiếp không dứt. Bậc trí vì khéo quán tướng của pháp giới (toàn thể thực tại xét theo bản tánh chân thật của muôn pháp) nên không thấy có chút ta, người, chúng sinh nào, cho đến thọ mạng, sinh, già, bệnh, chết, trói buộc, giết hại có thể nắm bắt được.
"Điện Đắc, bấy giờ người chiên-đà-la Khả Úy ngay lúc ấy từ xa nghe tiếng Như Lai thuyết pháp, liền tỉnh ngộ, dừng tâm giết hại, vứt bỏ con dao đang cầm, từ dưới hố đi lên, đến chỗ Phật cúi đầu lễ hai chân Phật rồi lui đứng một bên, bạch rằng: 'Bạch Thế Tôn, nay con xin được xuất gia tu đạo trong Phật pháp.' Phật nói: 'Được.' Phật gọi: 'Thiện lai tỳ-kheo (Lành thay, tỳ-kheo hãy đến)', người ấy liền thành sa-môn, được giới cụ túc (giới đầy đủ của tỳ-kheo). Bấy giờ Thắng Sinh Như Lai biết ý muốn của người ấy đã dần chín muồi, bèn giảng nói rộng các hạnh của Bồ-tát. Khả Úy nghe rồi chứng vô sinh nhẫn (sự an trụ vững chắc trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), ở trong Phật pháp vĩnh viễn không thối lui. Con trâu kia được nghe câu pháp duyên khởi do Như Lai nói, âm thanh vi diệu, tâm sinh vui mừng; sau khi chết sinh lên cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát Di-lặc đang ở chờ ngày thành Phật), được thấy Bồ-tát Di-lặc, thành tựu lòng tin chân chính.
"Như thế đó, Điện Đắc, hạnh của các chúng sinh rất sâu xa kín nhiệm, khó nhận ra, khó biết được. Vì thế, Điện Đắc, Bồ-tát muốn cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì nên khéo biết căn tánh và hạnh của chúng sinh; đối với tất cả chúng sinh trụ tâm bình đẳng, tâm không ngăn ngại; đối với tất cả các pháp thường không nhiễm đắm; buông bỏ mọi thứ mình có (bố thí); tu trì giới thanh tịnh; an trụ trong nhẫn nhục; phát khởi tinh tấn; vào các thiền định; quán xét đúng như thật tánh của tất cả các pháp (trí tuệ). Điện Đắc, Bồ-tát làm viên mãn sáu pháp như thế (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ — sáu hạnh đưa người qua bờ giải thoát) thì mau chóng chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Thế nào là viên mãn? Nghĩa là vì nương nơi nhất thiết trí trí (trí tuệ của Phật biết khắp tất cả) mà tu hành.
"Điện Đắc, thế nào là kho báu về các pháp của Bồ-tát? Nghĩa là Bồ-tát thấy mọi sắc (hình sắc, vật chất) thì biết rõ đúng như thật rằng chúng vốn không sinh, tự tánh thanh tịnh. Vì Bồ-tát được sự khéo léo đối với sắc nên có thể thành tựu bốn vô ngại biện (bốn khả năng hiểu biết và nói năng không bị ngăn ngại). Bốn ấy là gì? Đó là: nghĩa vô ngại, pháp vô ngại, từ vô ngại, nhạo thuyết vô ngại. Nghĩa vô ngại là đối với nghĩa của các sắc không bị vướng mắc. Thế nào là nghĩa của sắc? Đó là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng). Thế nào là đệ nhất nghĩa? Là vì sắc không thể nắm bắt được. Thành tựu trí về đệ nhất nghĩa như thế gọi là nghĩa vô ngại. Pháp vô ngại là đối với các pháp về sắc quán xét đúng như thật, biết rõ đúng như thật, gọi là pháp vô ngại. Từ vô ngại là đối với các sắc dùng trí không ngăn ngại mà khéo léo dùng lời lẽ phân biệt đủ cách, gọi là từ vô ngại. Nhạo thuyết vô ngại là đối với các sắc, tùy theo căn cơ của chúng sinh mà chỉ bày, giảng nói một cách vui thích, không nhiễm không đắm, gọi là nhạo thuyết vô ngại.
"Bồ-tát thành tựu trí như thế rồi thì đối với khắp tất cả chúng sinh mê lầm chấp trước vào sắc, tùy theo tánh và ý muốn của họ, dùng trí vô công dụng (trí tuệ vận hành tự nhiên, không cần gắng sức, không cần khởi ý tác ý) mà thuyết pháp thích hợp, nhưng đối với pháp giới thì không tạo ra hai tướng. Nói rộng ra cho đến thanh, hương, vị, xúc, pháp (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và đối tượng của ý) cũng như vậy. Điện Đắc, đó gọi là kho báu về các pháp của các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát bậc lớn). Bồ-tát chứng được kho báu này rồi, vì muốn điều phục những chúng sinh mê lầm trong các cảnh giới như thế, tùy theo ý thích của họ, ở từng nơi một, hoặc trong một kiếp hoặc hơn một kiếp, dùng đủ loại lời lẽ khéo léo tuyên nói, cũng không thể đi đến tận cùng của các cảnh giới, mà trí tuệ của Bồ-tát cũng không hề hao giảm, vì không rời pháp giới, thuận theo cái không hai, không sai khác. Đó gọi là Bồ-tát khéo léo giảng nói tướng không sai khác của tất cả các pháp. Đạt được kho báu về các pháp như thế rồi thì có thể vì chúng sinh mà thuyết pháp thích hợp, khiến họ được đầy đủ của báu pháp không cùng tận, sự nghèo khốn của sinh tử đều vĩnh viễn dứt sạch.
"Điện Đắc, đó gọi là năm loại phục tạng của Bồ-tát Ma-ha-tát: đại phục tạng, vô tận phục tạng, biến vô tận phục tạng (kho báu khắp nơi không cùng tận), vô biên phục tạng. Bồ-tát thành tựu những kho báu như thế thì vì đã viên mãn các công đức thù thắng nên chỉ dùng chút ít công sức mà mau chóng đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Khi nói pháp môn về kho báu này, Bồ-tát Điện Đắc đạt được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không để quên mất), năm trăm vị Bồ-tát đạt được tam-muội Điện Quang Minh (tam-muội là trạng thái tâm định tĩnh sâu xa; đây là loại định tên "Ánh Sáng Tia Chớp"), ba vạn sáu nghìn vị thiên tử (các vị trời) phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Bấy giờ Bồ-tát Nguyệt Tràng bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, trí vô công dụng như Phật đã nói, nghĩa ấy thế nào?" Phật bảo Nguyệt Tràng: "Nếu có Bồ-tát đối với pháp lành mà thân tâm phải dốc vào, nương bám, tạo tác, thì gọi là công dụng (có gắng sức). Nếu có Bồ-tát thân tâm điều hòa mềm mại, không niệm tưởng, không nương tựa, lìa tướng tu hành, nhờ đã thành tựu trí nguyện thuở trước nên ở ức nghìn cõi Phật làm mọi việc cần làm, thị hiện đủ cách, mà đối với pháp giới cũng không hề lay động; thường giảng nói pháp mà không có chút tướng pháp nào; dùng tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) mà làm cho chúng sinh thành thục, mà cũng không có chúng sinh nào để độ; trang nghiêm làm thanh tịnh tất cả cõi Phật mà cũng không thấy cõi Phật nào không thanh tịnh; thường niệm chư Phật mà không quán sắc tướng; dạo khắp các cõi Phật mà không rời pháp giới — đó gọi là trí vô công dụng của Bồ-tát. Bồ-tát thành tựu trí như thế nên làm thỏa mãn mọi mong cầu của chúng sinh, mà đối với việc mình làm cũng không nhiễm đắm."
Bấy giờ, khi Thế Tôn nói về trí vô công dụng này, ba nghìn đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ) chấn động sáu cách. Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích) cùng chư thiên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai thuộc cõi dục, do Đế Thích làm chủ), ở giữa hư không phía trên, rải mưa hoa mạn-đà-la (hoa trời màu trắng, thơm đẹp), hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa câu-vật-đầu (sen vàng hoặc súng), hoa ba-đầu-ma (sen đỏ), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), cùng bột hương chiên-đàn rải lên Phật. Trống trời tự kêu vang, ánh sáng lớn chiếu khắp, xưa nay chưa từng thấy; chúng sinh nào gặp ánh sáng ấy thì thân được mát mẻ.
Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Điện Đắc rằng: "Các Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác trong quá khứ đều ở nơi này chỉ bày, giảng nói pháp môn như thế. Chư Phật vị lai khi ra đời cũng sẽ ở nơi này chỉ bày, giảng nói pháp môn như thế. Chư Phật Như Lai hiện tại trong vô lượng a-tăng-kỳ thế giới, vì muốn pháp môn này không bị dứt mất, nên phóng ra ánh sáng lớn."
Bấy giờ trưởng lão A-nan (thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật mà bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, nên gọi kinh này tên là gì? Chúng con nên vâng giữ thế nào?" Phật bảo A-nan: "Kinh này tên là Vô Tận Phục Tạng, cũng gọi là Nói Tướng Không Sai Khác Của Tất Cả Các Pháp. Ông hãy dùng tên ấy mà vâng giữ."
Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Điện Đắc, trưởng lão A-nan và bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ), cùng tất cả thế gian, trời, người, a-tu-la (loài thần hiếu chiến), càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời) v.v., nghe Phật nói đều rất vui mừng, tin nhận và vâng làm.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi bốn (hết).
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tám mươi lăm.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Bồ-đề-lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video