Thiên 119 — Hội 25 Phát chí nguyện thù thắng – phần 1

 Hội Phát Thắng Chí Nhạo (hội kinh nói về việc khơi dậy ý chí ham thích điều cao thượng), thứ hai mươi lăm, phần một.

 Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) ở nơi Tiên Nhân Trụ Xứ Thí Lộc Uyển (vườn Nai, chỗ các vị tiên tu ẩn cư) thuộc thành Ba-la-nại (thành Vārāṇasī ở Ấn Độ xưa). Cùng ở đó có chúng đại tỳ-kheo (các vị tăng xuất gia đã thọ giới đầy đủ) đủ một nghìn người, lại có năm trăm vị Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh).

 Khi ấy trong chúng có nhiều vị Bồ-tát mang nghiệp chướng (những trở ngại do việc ác đã làm từ trước gây ra) sâu nặng, các căn (giác quan và năng lực tâm trí) tối tăm chậm lụt. Họ có rất ít thiện pháp (việc lành, điều tốt đẹp đúng đạo), lại ưa chỗ ồn ào, thích bàn chuyện đời, mê ngủ, nói nhiều chuyện vô ích, lo toan đủ thứ việc, tham đắm đủ điều, làm những việc không nên làm. Họ đánh mất chánh niệm (sự tỉnh thức, luôn nhớ giữ tâm đúng đường), tu tập trí hiểu biết sai lệch, siêng năng ở mức thấp kém, làm những việc mê lầm.

 Lúc đó, Di-lặc Bồ-tát ma-ha-tát (vị Bồ-tát lớn Di-lặc, người sẽ thành Phật kế tiếp; "ma-ha-tát" nghĩa là bậc đại sĩ) đang ở trong hội, thấy các vị Bồ-tát ấy có đủ những hành vi không tốt như vậy, liền nghĩ: "Các vị Bồ-tát này đối với các phần đạo (những pháp tu hợp thành con đường) đưa đến vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, không gì hơn) trọn vẹn đều đã thoái chuyển (lùi bước, sa sút). Nay ta phải làm cho họ tỉnh ngộ, sáng ra, sinh lòng vui mừng."

 Nghĩ vậy rồi, vào lúc xế chiều, ngài xuất khỏi thiền định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú), đến chỗ họ thăm hỏi nhau, lại dùng đủ lời lẽ dịu dàng nói những điều cốt yếu của giáo pháp khiến họ vui mừng. Nhân đó ngài bảo: "Thưa các vị, các vị đối với các phần đạo đưa đến vô thượng Bồ-đề trọn vẹn có được tăng tiến, không thoái chuyển chăng?"

 Các vị Bồ-tát ấy đồng thanh thưa: "Thưa tôn giả, nay chúng tôi đối với các phần đạo đưa đến vô thượng Bồ-đề trọn vẹn không còn tăng tiến, chỉ có thoái lui. Vì sao vậy? Tâm chúng tôi thường bị nghi ngờ che lấp, không thể hiểu rõ về vô thượng Bồ-đề: rốt cuộc chúng tôi sẽ thành Phật hay không thành Phật? Đối với những điều khiến sa đọa, chúng tôi cũng không hiểu rõ: rốt cuộc chúng tôi sẽ sa đọa hay không sa đọa? Vì lẽ đó, mỗi khi điều lành muốn sinh ra thì lại thường bị nghi ngờ quấn chặt che lấp."

 Khi ấy Di-lặc Bồ-tát bảo họ: "Thưa các vị, chúng ta hãy cùng đến chỗ đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến), Ứng Cúng (bậc đáng được trời người cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp mọi điều). Đức Như Lai ấy là bậc biết tất cả, thấy tất cả, đã thành tựu đầy đủ trí tuệ không chướng ngại và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ rằng mình đã giải thoát). Ngài dùng sức phương tiện (cách khéo léo, thích hợp để dẫn dắt người), khéo biết hành vi của mọi chúng sinh, sẽ tùy theo căn tánh (khả năng và khuynh hướng bẩm sinh) của các vị mà nói pháp bằng nhiều cách."

 Bấy giờ trong năm trăm vị ấy có sáu mươi vị Bồ-tát cùng Di-lặc Bồ-tát đến chỗ Phật, gieo năm vóc xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất — cách lạy cung kính nhất), cúi đầu lạy sát chân Phật, buồn thương rơi lệ, không tự đứng dậy nổi. Di-lặc Bồ-tát làm lễ kính xong, lui ngồi một bên.

 Bấy giờ Phật bảo các vị Bồ-tát: "Này các thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe), các ông nên đứng dậy, đừng kêu khóc buồn thương, sinh khổ não nóng nảy nữa. Thuở trước các ông đã tạo nghiệp ác: đối với các chúng sinh, các ông lấy làm khoái chí mà giận mắng, bôi nhọ, làm nhục, gây cản trở, làm phiền, làm tổn hại, theo ý suy đoán riêng của mình, không biết rõ sự sai khác của nghiệp và quả báo. Vì thế nay các ông bị nghiệp chướng quấn chặt che lấp, không thể tu hành các điều lành."

 Các vị Bồ-tát nghe lời ấy rồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính bạch Phật: "Lành thay, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính — danh hiệu của Phật)! Xin Ngài vì chúng con nói về nghiệp chướng ấy. Chúng con biết tội sẽ tự sửa mình, từ nay chúng con không dám làm nữa."

 Bấy giờ Phật bảo các vị Bồ-tát: "Này các thiện nam tử, thuở xưa các ông từng xuất gia (rời bỏ đời sống gia đình để đi tu) tu đạo trong giáo pháp của đức Câu-lưu-tôn Như Lai (một vị Phật ra đời trong quá khứ xa xưa). Các ông cậy mình đa văn (nghe học nhiều kinh pháp), giữ gìn tịnh giới (giới luật trong sạch), thường ôm lòng kiêu căng ngạo mạn. Các ông lại tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn sơ khắc kỷ để gột sạch tham đắm), ít ham muốn, biết đủ, rồi lại sinh bám chấp vào những công đức ấy."

 "Khi ấy có hai vị tỳ-kheo thuyết pháp, có nhiều bạn bè thân quen, được tiếng tăm và lợi lộc cúng dường. Các ông vì lòng bủn xỉn ganh ghét mà nói dối, vu khống họ làm chuyện dâm dục. Lúc ấy bạn bè, người thân và đồ chúng của hai vị pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) ấy, vì các ông nói lời ly gián, đặt điều lỗi nặng của họ, nên đều sinh nghi, không còn tin nhận. Những chúng sinh ấy đối với hai vị pháp sư không còn lòng thuận theo, nên dứt mất các thiện căn (gốc rễ của điều lành)."

 "Vì thế, do nghiệp ác ấy, các ông đã sinh vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ không ngừng nghỉ) suốt sáu mươi lần trăm nghìn năm. Nghiệp còn chưa hết, lại sinh vào địa ngục Đẳng Hoạt (địa ngục mà tội nhân chết đi lại sống lại để chịu khổ) suốt bốn mươi lần trăm nghìn năm. Nghiệp còn chưa hết, lại sinh vào địa ngục Hắc Thằng (địa ngục dây đen, nơi tội nhân bị căng dây sắt nóng mà cưa xẻ) suốt hai mươi lần trăm nghìn năm. Nghiệp còn chưa hết, lại sinh vào địa ngục Thiêu Nhiệt (địa ngục lửa thiêu nóng bỏng) suốt sáu mươi lần trăm nghìn năm."

 "Chết ở đó rồi, các ông lại được làm người, nhưng trong năm trăm đời sinh ra đều mù, không có mắt. Do nghiệp còn sót lại, sinh ra ở đâu cũng thường ngu tối chậm lụt, mất chánh niệm, thiện căn bị che lấp, phước đức ít ỏi, hình dạng xấu xí khuyết tật, người ta không muốn nhìn, bị chê bai, khinh rẻ, trêu chọc, lừa gạt, ghét bỏ. Các ông thường sinh ở vùng biên địa, nghèo khổ thấp hèn, mất của cải, sinh sống khó khăn, không được mọi người tôn trọng kính yêu."

 "Chết ở đó rồi, vào năm trăm năm cuối của thời mạt thế (thời kỳ sau cùng, khi giáo pháp của Phật suy tàn), lúc Chánh pháp sắp diệt, các ông lại sinh vào nhà thấp hèn ở vùng biên địa, thiếu thốn đói rét, bị người phỉ báng, quên mất chánh niệm, không tu điều lành; dù muốn tu hành cũng gặp nhiều trở ngại. Dù có lúc ánh sáng trí tuệ tạm bừng lên, nhưng vì nghiệp chướng nên liền tắt mất."

 "Các ông qua khỏi năm trăm năm ấy rồi thì những nghiệp chướng ấy mới tiêu diệt. Sau đó các ông được sinh về thế giới Cực Lạc của đức Phật A-di-đà (cõi Phật thanh tịnh ở phương tây, nơi chỉ có vui không có khổ). Bấy giờ đức Phật ấy sẽ thọ ký (báo trước và xác nhận việc sẽ thành Phật) cho các ông về quả A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ vô thượng, chân chánh, trọn khắp — tức quả vị Phật)."

 Bấy giờ các vị Bồ-tát nghe Phật nói thì khắp thân lông tóc dựng đứng, hết sức lo sợ hối hận, liền tự lau nước mắt, tiến lên bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay chúng con phát lộ (bày tỏ công khai tội lỗi của mình, không che giấu) và hối hận lỗi lầm. Chúng con thường đối với người theo Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, hướng đến thành Phật để cứu độ chúng sinh) mà khinh mạn, ganh ghét, giận hờn, cùng các nghiệp chướng khác. Nay trước Phật, chúng con xin sám hối (thú nhận tội lỗi và hứa không tái phạm) đúng như tội đã làm. Hôm nay trước Thế Tôn, chúng con phát lời thệ nguyện rộng lớn:

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con thấy người theo Bồ-tát thừa có điều sai phạm mà đem lỗi ấy ra phơi bày, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con đối với người theo Bồ-tát thừa mà trêu chọc, chê bai, ghét bỏ, dọa nạt, khinh rẻ, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con thấy người theo Bồ-tát thừa, dù tại gia hay xuất gia, vui chơi hưởng thụ năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự xúc chạm êm ái), thì khi thấy họ hưởng thụ, chúng con quyết không dò tìm lỗi của họ, mà luôn sinh lòng tin kính, coi họ như bậc thầy. Nếu không như vậy, chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con đối với người theo Bồ-tát thừa mà bủn xỉn ganh tị chuyện các nhà bạn bè thân quen và các thứ lợi lộc cúng dường của họ, làm phiền não thân tâm họ, khiến họ bị bức bách, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con nói với người theo Bồ-tát thừa dù chỉ một lời thô ác khiến họ không vui, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con không siêng năng lễ kính phụng sự người theo Bồ-tát thừa trong sáu thời ngày đêm (ngày chia ba thời, đêm chia ba thời, tức suốt ngày đêm), thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, vì muốn giữ gìn lời thệ nguyện rộng lớn này, chúng con không tiếc thân mạng. Nếu không như vậy, chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con đối với hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy chỉ dạy, cũng không đi giáo hóa) mà mang lòng khinh mạn, cho rằng họ không hơn mình, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con không khéo hạ mình xuống, tự coi mình thấp kém như kẻ chiên-đà-la (giai cấp bị coi là hèn hạ nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) hay như loài chó, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con tự khen mình mà chê bai người khác, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con không sợ hãi những chỗ tranh cãi, không lánh xa nơi ấy trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần chừng mười mấy cây số) nhanh như gió lốc thổi, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, nếu chúng con tự khoe khoang mình giữ giới, học rộng, tu hạnh đầu-đà, ít ham muốn, biết đủ cùng mọi công đức khác, thì chúng con là kẻ lừa dối Như Lai.

 "Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến tận đời vị lai, những gốc lành mình đã tu thì chúng con không tự khoe khoang; những tội nghiệp mình đã làm thì chúng con hổ thẹn mà phát lộ. Nếu không như vậy, chúng con là kẻ lừa dối Như Lai."

 Bấy giờ Thế Tôn khen các vị Bồ-tát: "Lành thay, lành thay! Này các thiện nam tử, các ông đã khéo nói ra pháp tỉnh ngộ như vậy, khéo phát lời thệ nguyện rộng lớn như vậy. Nếu có thể giữ tâm quyết định như vậy mà an trụ trong đó, thì mọi nghiệp chướng đều tiêu diệt, vô lượng gốc lành cũng sẽ tăng trưởng."

 Phật lại bảo Di-lặc Bồ-tát ma-ha-tát: "Này Di-lặc, nếu có vị Bồ-tát nào muốn làm sạch các nghiệp chướng thì nên phát lời thệ nguyện rộng lớn như vậy."

 Bấy giờ Di-lặc Bồ-tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, liệu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào giữ gìn lời nguyện này mà được viên mãn, không thoái chuyển chăng?" Phật bảo Di-lặc Bồ-tát: "Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân tu hạnh Bồ-tát, giữ gìn lời nguyện này, thà bỏ thân mạng chứ quyết không để thiếu sót, khiến nó thoái lui."

 Bấy giờ Di-lặc Bồ-tát lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có vị Bồ-tát vào năm trăm năm cuối của thời mạt thế, lúc Chánh pháp sắp diệt, thì phải thành tựu mấy pháp mới được yên ổn, không phiền não mà được giải thoát?"

 Phật bảo Di-lặc Bồ-tát: "Này Di-lặc, nếu có vị Bồ-tát vào năm trăm năm cuối của thời mạt thế, lúc Chánh pháp sắp diệt, thì phải thành tựu bốn pháp mới được yên ổn, không phiền não mà được giải thoát. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: đối với các chúng sinh không dò tìm lỗi của họ; thấy các vị Bồ-tát có điều sai phạm quyết không phơi bày ra; đối với các nhà bạn bè thân quen và nhà thí chủ không sinh bám chấp; dứt hẳn mọi lời nói thô bạo. Này Di-lặc, đó là bốn pháp mà Bồ-tát vào năm trăm năm cuối của thời mạt thế, lúc Chánh pháp sắp diệt, phải thành tựu để được yên ổn, không phiền não mà được giải thoát."

 Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này nên nói kệ (bài thơ, câu văn vần tóm ý) rằng:

 Không dò tìm lỗi người, cũng không phơi tội ai,

 Lìa lời thô, bủn xỉn, người ấy sẽ giải thoát.

 "Này Di-lặc, lại có vị Bồ-tát vào năm trăm năm cuối của thời mạt thế, lúc Chánh pháp sắp diệt, phải thành tựu bốn pháp để được yên ổn, không phiền não mà được giải thoát. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: không nên gần gũi người lười biếng; lìa bỏ mọi đám đông ồn ào; ở một mình nơi thanh vắng, thường siêng năng tinh tấn; dùng phương tiện khéo léo để chế ngự thân mình. Này Di-lặc, đó là bốn pháp mà Bồ-tát vào năm trăm năm cuối của thời mạt thế, lúc Chánh pháp sắp diệt, phải thành tựu để được yên ổn, không phiền não mà được giải thoát."

 Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này nên nói kệ rằng:

 Phải bỏ sự lười biếng, xa lìa chốn ồn ào,

 Lặng yên, thường biết đủ, người ấy sẽ giải thoát.

 Thế Tôn nói kệ này xong, bảo Di-lặc Bồ-tát: "Này Di-lặc, vì thế, vị Bồ-tát vào năm trăm năm cuối của thời mạt thế, nếu muốn tự mình không phiền não mà được giải thoát, muốn diệt trừ mọi nghiệp chướng, thì nên lìa bỏ chốn ồn ào, ở trong rừng vắng lặng nơi a-lan-nhã (chốn yên tĩnh xa làng xóm, thích hợp cho người tu). Những kẻ tu những điều không nên tu, cùng những kẻ lười nhác biếng trễ, đều nên xa lánh. Chỉ tự xét thân mình, không dò tìm lỗi người, ưa sự lặng lẽ, siêng tu những hạnh tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa đến bờ giác ngộ, thấy rõ thật tướng mọi sự). Nếu muốn đối với các chúng sinh kia sinh lòng thương xót sâu xa, làm nhiều điều lợi ích cho họ, thì nên dùng tâm không mong cầu gì mà nói pháp một cách trong sạch."

 "Lại nữa, này Di-lặc, nếu vị Bồ-tát dùng tâm không mong cầu mà làm pháp thí (bố thí bằng cách giảng dạy giáo pháp), không bám vào tiếng tăm, lợi lộc cúng dường hay quả báo, lấy việc làm lợi ích làm đầu, thường vì chúng sinh rộng giảng Chánh pháp, thì sẽ thành tựu hai mươi điều lợi. Thế nào là hai mươi điều lợi?

 "Đó là: chánh niệm được thành tựu; trí tuệ đầy đủ; có sức giữ vững; sống trong hạnh trong sạch; sinh tâm giác ngộ; được trí tuệ xuất thế (trí tuệ vượt khỏi thế gian); không để các loài ma (những thế lực cản trở việc tu hành) thừa cơ quấy phá; ít tham muốn; không giận dữ; cũng không ngu si; được chư Phật Thế Tôn ghi nhớ; được phi nhân (các loài không phải người như thần, quỷ, rồng…) che chở; vô lượng chư thiên (các vị trời) gia tăng oai đức cho; quyến thuộc bạn bè không ai phá hoại được; nói điều gì người ta đều tin nhận; kẻ thù không thể thừa cơ hãm hại; được không sợ hãi; có nhiều niềm vui; được người trí khen ngợi; khéo thuyết pháp, được mọi người kính ngưỡng.

 "Này Di-lặc, đó là hai mươi điều lợi mà Bồ-tát sẽ thành tựu khi không bám vào tiếng tăm, lợi lộc cúng dường hay quả báo, lấy việc làm lợi ích làm đầu, thường vì chúng sinh dùng tâm không mong cầu mà nói pháp trong sạch."

 "Lại nữa, này Di-lặc, nếu vị Bồ-tát dùng tâm không mong cầu mà làm pháp thí, không bám vào tiếng tăm, lợi lộc cúng dường hay quả báo, lấy việc làm lợi ích làm đầu, thường vì chúng sinh rộng giảng Chánh pháp, thì lại thành tựu được hai mươi điều lợi. Thế nào là hai mươi điều lợi?

 "Đó là: tài biện luận chưa có thì có được; tài biện luận đã có thì không bao giờ mất; thường siêng tu tập mà được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi điều đã nghe không quên); chỉ tốn chút công sức mà khéo làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh; chỉ tốn chút công sức mà khiến chúng sinh khởi tâm hướng thượng, cung kính tôn trọng; được luật nghi (khuôn phép, giới luật giữ gìn hành vi) thanh tịnh nơi thân, miệng, ý; vượt khỏi mọi nỗi sợ hãi về ác đạo (những cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); lúc lâm chung tâm được vui mừng; làm sáng tỏ Chánh pháp, dẹp bỏ các tà thuyết; ngay cả những bậc quyền quý có oai đức tôn nghiêm còn không dám dòm ngó lấn át, huống chi là chúng sinh thấp kém ít phước; các căn đầy đủ, không ai che lấp được; thâu nhận đầy đủ ý chí ham thích điều thù thắng; được xa-ma-tha (định: tâm dừng lặng, chuyên chú một chỗ) và tỳ-bà-xá-na (quán: dùng trí tuệ soi xét thấy rõ sự thật); những hạnh khó làm đều được viên mãn; phát khởi tinh tấn, che chở khắp Chánh pháp; mau chóng đạt đến địa bất thoái chuyển (giai đoạn tu không còn lùi lại); trong mọi hạnh đều thuận theo mà an trụ.

 "Này Di-lặc, đó là hai mươi điều lợi mà Bồ-tát sẽ thành tựu khi không bám vào tiếng tăm, lợi lộc cúng dường hay quả báo, lấy việc làm lợi ích làm đầu, thường vì chúng sinh dùng tâm không mong cầu mà nói pháp trong sạch."

 Phật bảo Di-lặc: "Ông hãy xem năm trăm năm cuối ở đời vị lai, có những vị Bồ-tát rất thiếu trí. Khi làm pháp thí, nếu có lợi lộc cúng dường thì vui mừng, nếu không có lợi lộc thì không vui. Những vị Bồ-tát ấy nói pháp cho người khác với tâm như vầy: 'Làm sao để luôn khiến bạn bè thân quen và đàn-việt (thí chủ, người cúng dường) quy về mình?' Rồi lại nghĩ: 'Làm sao khiến các vị Bồ-tát tại gia, xuất gia sinh lòng tin trong sạch đối với mình, cung kính cúng dường y phục, thức ăn, đồ nằm, thuốc men?' Những vị Bồ-tát như thế vì tiền của lợi lộc mà nói pháp cho người; nếu không có lợi lộc thì lòng sinh mệt mỏi chán nản."

 "Này Di-lặc, ví như có người ưa sạch sẽ, lại bị người ta đem xác rắn chết, chó chết, người chết… máu mủ thối rữa buộc vào cổ. Người ấy lo buồn, hết sức chán ghét, vì trái ý mình nên mê muội bứt rứt không yên. Này Di-lặc, nên biết người nói pháp trong năm trăm năm cuối của thời mạt thế cũng như vậy: ở những chỗ không có lợi lộc cúng dường thì không vừa lòng, chẳng thấy thú vị, liền sinh chán ngán, bỏ đi."

 "Các vị pháp sư ấy nghĩ như vầy: 'Ta nói pháp ở đây chẳng ích gì. Vì sao? Những người này chẳng hề bận tâm đến y phục, thức ăn, đồ nằm, thuốc men mà ta cần; cớ gì ta phải nhọc công vô ích ở đây?' Này Di-lặc, các vị pháp sư ấy tự cầu được cúng dường, hầu hạ, tôn trọng; họ thu nhận đệ tử cùng ở và đệ tử thân cận học việc, không phải vì Chánh pháp và vì việc làm lợi ích mà thu nhận. Các vị pháp sư ấy tự cầu thức ăn, y phục, đồ nằm, giả làm ra vẻ khác thường, đi vào kinh thành, thành ấp, làng xóm, mà thật ra không phải vì làm lợi ích và giúp các chúng sinh được thuần thục (chín muồi về đạo)."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng người có mong cầu là bố thí pháp trong sạch. Vì sao? Vì nếu tâm có mong cầu thì pháp không bình đẳng. Ta không nói rằng người có tâm tham nhơ bẩn lại có thể giúp chúng sinh thuần thục. Vì sao? Vì tự mình chưa thuần thục mà có thể làm cho người khác thuần thục thì không có lẽ ấy."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ ham được tôn trọng cúng dường để thân mình an vui, tham đắm thu nhận những vật không trong sạch (không hợp giới luật), là người làm việc lợi ích. Vì sao? Vì họ thu nhận đồ chúng là để cầu cho bản thân được yên ổn sung sướng, nên không thể khiến đồ chúng an trụ trong lòng tin chân chánh."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ dối trá mà ở chốn a-lan-nhã là chân thật; kẻ phước mỏng thiếu thốn là người ít ham muốn; kẻ tham món ngon là người dễ thỏa mãn; kẻ cầu nhiều đồ ăn ngon là người đi khất thực (xin ăn để sống theo hạnh người tu)."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ xin đủ thứ y phục đẹp đẽ quý giá là người mặc y phấn tảo (áo may từ vải vụn người ta vứt bỏ, nhặt về giặt sạch — hạnh của người tu khổ hạnh)."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng người tại gia hay xuất gia không có hiểu biết là người đã lìa chốn ồn ào."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ siểm nịnh quanh co, gặp lúc Phật ra đời mà chỉ đi tìm chỗ kém của người khác, là người tu hành đúng lý; kẻ hay làm tổn hại người là giới uẩn (toàn bộ phần giới hạnh) trong sạch; kẻ tăng thượng mạn (chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng đắc, tự đánh giá mình quá cao) là bậc học rộng bậc nhất."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ ưa kéo bè kết phái là người giữ luật nghi; kẻ tâm cao ngạo là người tôn kính pháp sư; kẻ nói lời thêu dệt, đùa cợt là người khéo thuyết pháp; kẻ giao du lẫn lộn với người đời là người ở trong tăng chúng mà xa lìa được các lỗi."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ kén chọn phước điền (ruộng phước: người hay chỗ đáng cúng dường, gieo vào đó sẽ sinh phước) tốt hơn mới bố thí là bố thí không mong đền đáp; kẻ cầu được đền ơn là người khéo giúp đỡ mọi việc; kẻ cầu được cung kính, lợi lộc là người có ý chí trong sạch; kẻ có nhiều suy tính sai lầm là người xuất gia."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ phân biệt ta với người là người ưa giữ giới; kẻ không tôn kính là người nghe pháp; kẻ ưa đắm sách vở thế tục, những lời lẽ bùa chú nguyền rủa, là người thọ nhận Chánh pháp."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ đối với tánh Không (lẽ thật rằng mọi sự đều do nhân duyên hợp thành, không có tự thể cố định) mà không có sự hiểu biết quyết chắc lại có thể thoát khỏi sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi không ngừng); kẻ bám chấp nhiều là người đã lìa các hành (các hoạt động tạo tác của thân tâm)."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ đối với các phần Bồ-đề (các pháp tu đưa đến giác ngộ) mà vẫn trụ vào chỗ cho là có cái để đạt được, là người đã chứng trí tuệ."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ không có thế lực (nên không thể trả đũa) là người đã thành tựu nhẫn nhục; kẻ không bị ai quấy nhiễu là người đã mặc áo giáp nhẫn nhục; kẻ ít phiền não (vì không gặp cảnh khêu gợi) là người có luật nghi trong sạch; kẻ dùng phương tiện tà vạy là người tu hành đúng như lời dạy."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng kẻ ưa nói năng là người trụ tâm chuyên nhất; kẻ ham lo việc đời là không tổn hại gì đến pháp; người có ý chí trong sạch lại rơi vào các ác thú (các đường khổ); người tu tập trí tuệ là làm việc ồn náo."

 "Này Di-lặc, Ta không nói rằng người hành động tương ứng với phương tiện khéo léo là kẻ siểm nịnh quanh co; người không cầu lợi lộc là kẻ nói dối; người không bám chấp là kẻ phỉ báng Chánh pháp; người hộ trì Chánh pháp lại tiếc thân mạng; kẻ hành vi thấp kém là người không có tâm kiêu mạn hơn người."

 "Như vậy đó, này Di-lặc, trong năm trăm năm cuối của thời mạt thế sẽ có những Bồ-tát căn tánh chậm lụt, trí tuệ nhỏ hẹp, siểm nịnh quanh co, giả dối lừa gạt, sống theo hạnh của kẻ trộm (mượn danh người tu để trộm lấy lợi lộc). Ông nên phòng giữ trước họ."

 Bấy giờ Di-lặc Bồ-tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, trong năm trăm năm cuối của thời mạt thế, chỉ có sáu mươi vị Bồ-tát này bị nghiệp chướng quấn chặt, hay còn có những vị Bồ-tát khác nữa?"

 Phật bảo Di-lặc Bồ-tát: "Này Di-lặc, trong năm trăm năm cuối của thời mạt thế có nhiều vị Bồ-tát bị nghiệp chướng quấn chặt che lấp. Những nghiệp chướng ấy, có cái tiêu diệt, có cái lại tăng thêm."

 "Này Di-lặc, trong năm trăm vị Bồ-tát này có hai mươi vị nghiệp chướng rất nhẹ. Vào năm trăm năm sau, họ sẽ trở lại sinh ở đây, nơi thành ấp, làng xóm, phố chợ, núi đồng; dòng dõi tôn quý, có oai đức lớn, thông minh trí tuệ, khéo léo phương tiện, tâm ý hiền hòa, luôn mang lòng thương xót, làm nhiều điều lợi ích; dung mạo đoan trang, tài biện luận trong sáng tuyệt diệu, các môn toán số, kỹ nghệ đều thông thạo. Họ tự che giấu đức hạnh của mình, an trụ trong công hạnh đầu-đà; sinh ra ở đâu cũng bỏ nhà đi tu. Họ đã trải qua vô lượng a-tăng-kỳ câu-chi kiếp (khoảng thời gian dài đến không thể đếm: a-tăng-kỳ là 'vô số', câu-chi là 'mười triệu', kiếp là một thời kỳ cực dài) tích tụ nhân lành cho quả A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hộ trì Chánh pháp không tiếc thân mạng."

 "Họ ở trong rừng vắng nơi a-lan-nhã, thường siêng năng tinh tấn, không cầu lợi lộc, khéo hiểu thấu tâm tư và hành vi của mọi chúng sinh, các môn chú thuật và học thuyết đều thông hiểu; đối với các nghĩa lý thì nghe ít mà hiểu nhiều; tài biện luận và trí tuệ đều đầy đủ. Các vị Bồ-tát ấy siêng năng tu tập trong pháp này, được đà-la-ni và tài biện luận không ngăn ngại, giảng Chánh pháp trong bốn chúng (bốn hạng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di)."

 "Nhờ sức oai đức gia hộ của Phật, đối với những điều Phật đã nói — tu-đa-la (phần kinh văn viết theo lối văn xuôi), kỳ-dạ (phần kệ lặp lại ý của văn xuôi), thọ ký (lời Phật báo trước việc thành Phật của đệ tử), già-đà (kệ đứng riêng), ưu-đà-na (lời Phật tự nói ra không đợi ai hỏi), ni-đà-na (phần kể nhân duyên), a-ba-đà-na (phần thí dụ), y-đế-việt-đa-già (chuyện đời trước của các đệ tử), xà-đa-già (chuyện tiền thân của Phật), tỳ-phật-lược (phần giáo lý rộng lớn sâu xa), a-phù-đà-đạt-ma (chuyện kỳ diệu hiếm có), ưu-ba-đề-xá (phần luận giải, bàn luận nghĩa lý) — họ đều được tài biện luận không ngăn ngại, tự tại."

 "Này Di-lặc, hai mươi vị Bồ-tát khéo léo ấy đã được nghe vô lượng trăm nghìn khế kinh (kinh điển khế hợp với chân lý và với căn cơ người nghe) từ các vị hòa thượng (thầy truyền giới, thầy dạy dỗ chính) và a-xà-lê (thầy dạy phép tắc, mô phạm), đều có thể thọ trì. Họ sẽ nói thế này: 'Pháp môn này của tôi, tôi đã tự mình nghe nhận từ vị hòa thượng, a-xà-lê kia, không có gì nghi ngờ.'"

 "Này Di-lặc, vào lúc ấy sẽ có những vị Bồ-tát tại gia, xuất gia không có trí tuệ, không khéo phương tiện, đối với pháp mà các vị Bồ-tát thọ trì Chánh pháp kia nói ra, lại sinh chê cười, khinh rẻ, phỉ báng rằng: 'Những pháp như thế đều do các ông dùng lời lẽ khéo léo tùy ý bịa ra, thật không phải do Như Lai nói. Chúng tôi đối với những điều ấy không thể tin ưa, không thể sinh lòng cho là quý hiếm.'"

 "Này Di-lặc, lúc ấy vô lượng chúng sinh đều phỉ báng các vị pháp sư ấy, bỏ đi, rồi bảo nhau: 'Các tỳ-kheo này không có khuôn phép, nói nhiều điều tà vạy, không dựa theo khế kinh, không dựa theo giới luật, giống như trò múa hát đùa cợt của bọn con hát. Các người chớ tin ưa, chớ sinh lòng cho là quý hiếm, đó không phải Chánh pháp.'"

 "Này Di-lặc, những kẻ ngu ấy bị ma khống chế, đối với pháp này không thể hiểu rõ, cho rằng không phải do Như Lai giảng nói, nên phỉ báng các vị tỳ-kheo giữ pháp, tạo nghiệp phá hoại Chánh pháp. Vì nhân duyên ấy, họ sẽ rơi vào ác đạo. Vì thế, này Di-lặc, các vị Bồ-tát có trí tuệ khéo léo, nếu muốn hộ trì Chánh pháp thì nên che giấu đức hạnh của mình; đối với những chúng sinh hay suy đoán phân biệt, cần phải thương giữ họ, đừng để họ sinh tâm bất thiện đối với mình."

 Bấy giờ Di-lặc Bồ-tát bạch Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Trong năm trăm năm cuối của thời mạt thế sẽ có những vị Bồ-tát rất thiếu trí, ở giữa đại chúng phỉ báng Chánh pháp và người giữ pháp. Lại nữa, ngay cả đối với tài biện luận và đà-la-ni, đối với pháp này họ cũng không thể tin nhận (?)."

 "Bạch Thế Tôn, ví như có người khát nước, cần nước, đến bên suối, ao muốn uống. Trước đó người ấy đã ném phân rác bẩn vào nước ấy, sau quên không biết, muốn uống nước, bèn lấy lên ngửi. Ngửi thấy mùi thối rồi thì không uống nữa. Chính mình làm bẩn mà lại đổ lỗi cho nước, thậm chí than rằng: 'Lạ thay, nước này hôi thối quá!' Người ấy hoàn toàn không biết lỗi của mình, lại đi oán trách nước."

 "Bạch Thế Tôn, suối ao kia, nên biết chính là vị tỳ-kheo giữ pháp, nhờ thần lực của Phật mà khéo giảng giải pháp nhãn (con mắt Chánh pháp, tức giáo pháp giúp thấy rõ chân lý) này. Còn kẻ ngu tự ném phân rác vào suối ao, sau quên không biết rồi muốn uống nước kia — bạch Thế Tôn, trong năm trăm năm cuối của thời mạt thế, những vị Bồ-tát thiếu trí cũng như vậy. Họ phỉ báng Chánh pháp và người giữ pháp rồi, lại muốn nghe nhận vị ngọt của pháp từ người ấy. Họ hoàn toàn không biết lỗi của mình, vì cái lỗi nghi ngờ mà làm nhơ ý căn (giác quan thứ sáu, tức tâm ý). Vị giữ pháp kia sẽ bị họ trêu chọc hoặc chê cười, thậm chí họ than rằng: 'Lạ thay, pháp này bị bao nhiêu lỗi lầm làm nhơ bẩn!' Những kẻ thiếu trí ấy đối với Chánh pháp này và vị pháp sư này không thể lắng nghe tiếp nhận, lại dò tìm chỗ kém mà phỉ báng làm nhục, sinh lòng chán bỏ rồi bỏ đi."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Di-lặc Bồ-tát: "Lành thay, lành thay! Này Di-lặc, ông đã khéo nói ra thí dụ như vậy, không ai có thể bắt bẻ chỗ kém của nó. Này Di-lặc, vì nhân duyên ấy, ông nên biết có bốn loại biện tài (tài ăn nói, biện luận) được tất cả chư Phật tuyên nói, và có bốn loại biện tài bị tất cả chư Phật ngăn cấm."

 "Thế nào là bốn loại biện tài được tất cả chư Phật tuyên nói? Đó là: biện tài tương ứng với lợi ích, không phải không tương ứng với lợi ích; tương ứng với pháp, không phải không tương ứng với pháp; tương ứng với sự diệt sạch phiền não, không phải tương ứng với sự tăng thêm phiền não; tương ứng với công đức của Niết-bàn (trạng thái tắt hết mọi phiền não khổ đau, giải thoát hoàn toàn), không phải tương ứng với những lỗi lầm hữu lậu (còn rỉ chảy phiền não, còn ràng buộc) của sinh tử. Này Di-lặc, đó là bốn loại biện tài được tất cả chư Phật tuyên nói."

 "Này Di-lặc, nếu tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (nữ tu xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới) muốn thuyết pháp thì nên an trụ trong biện tài như vậy. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin thuận, thì đối với người ấy nên nghĩ như là Phật, nghĩ như là bậc thầy dạy, và nghe nhận pháp từ người ấy. Vì sao? Vì những gì người ấy nói, nên biết đều là điều tất cả Như Lai đã tuyên nói, là lời chân thật của tất cả chư Phật."

 "Này Di-lặc, nếu có ai phỉ báng bốn loại biện tài này, nói rằng không phải Phật nói, không sinh lòng tôn trọng cung kính, thì người ấy vì lòng thù ghét mà phỉ báng tất cả biện tài do chư Phật Như Lai đã nói. Phỉ báng pháp rồi thì tạo nghiệp phá hoại pháp; tạo nghiệp phá hoại pháp rồi thì sẽ rơi vào ác đạo. Vì thế, này Di-lặc, nếu có các thiện nam tử có lòng tin trong sạch, muốn thoát khỏi nhân duyên của nghiệp phỉ báng Chánh pháp, thì đừng vì ghét người mà ghét lây đến pháp, đừng vì lỗi của người mà cho là pháp có lỗi, đừng vì oán người mà oán lây đến pháp."

 "Này Di-lặc, thế nào là bốn loại biện tài bị tất cả chư Phật ngăn cấm? Đó là: biện tài tương ứng với điều không lợi ích, không tương ứng với lợi ích; tương ứng với điều phi pháp, không tương ứng với pháp; tương ứng với phiền não, không tương ứng với sự diệt sạch phiền não; tương ứng với sinh tử, không tương ứng với công đức của Niết-bàn. Này Di-lặc, đó là bốn loại biện tài bị tất cả chư Phật ngăn cấm."

 Bấy giờ Di-lặc Bồ-tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, như Phật đã nói, nếu biện tài nào làm tăng thêm sinh tử thì không phải điều chư Như Lai tuyên nói. Vậy sao Thế Tôn lại nói rằng các phiền não có thể làm việc lợi ích cho Bồ-tát, lại khen ngợi việc nhận lấy sinh tử để có thể làm viên mãn các pháp phần Bồ-đề? Những lời biện luận như vậy há chẳng phải do Như Lai nói sao?"

 Phật bảo Di-lặc Bồ-tát ma-ha-tát: "Này Di-lặc, nay Ta hỏi ông, ông cứ theo ý mình mà đáp. Nếu có người nói rằng 'Bồ-tát vì muốn thành tựu viên mãn các phần Bồ-đề nên nhận lấy sinh tử', lại nói rằng 'lấy các phiền não làm việc lợi ích', thì người nói như vậy là tương ứng với lợi ích hay không tương ứng với lợi ích, là tương ứng với pháp hay không tương ứng với pháp?"

 Di-lặc Bồ-tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu nói đúng đắn thì là tương ứng với nghĩa lợi, tương ứng với pháp, vì có thể làm cho các pháp phần Bồ-đề của Bồ-tát được viên mãn."

 Phật nói: "Này Di-lặc, nếu nói rằng Bồ-tát vì muốn viên mãn các phần Bồ-đề nên nhận lấy sinh tử, nói rằng các phiền não có thể làm việc lợi ích cho Bồ-tát, thì biện tài như vậy là điều chư Phật Như Lai tuyên nói. Vì sao? Này Di-lặc, vì các vị Bồ-tát ấy đã được tự tại đối với pháp, những phiền não khởi lên không có lỗi lầm. Đó là phương tiện khéo léo của Bồ-tát, không phải cảnh giới của hàng Thanh văn, Duyên giác (cũng tức là Bích-chi Phật, người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên)."

 "Này Di-lặc, nếu có phiền não nào không thể làm việc lợi ích cho người khác, cũng không thể làm viên mãn các pháp phần Bồ-đề mà vẫn khởi lên, thì không tương ứng với nghĩa lợi, không tương ứng với pháp, chỉ làm nhân cho thiện căn thấp kém; đối với phiền não ấy, Bồ-tát thà bỏ thân mạng chứ không làm theo. Vì sao? Này Di-lặc, có loại Bồ-tát nhờ có sức trí tuệ nên đối với các phiền não chỉ hiện ra như có vướng víu; có loại Bồ-tát không có sức trí tuệ nên đối với các phiền não lại càng bám chấp nặng thêm."

 Bấy giờ Di-lặc Bồ-tát bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, theo con hiểu nghĩa Phật nói, nếu các vị Bồ-tát trong năm trăm năm cuối của thời mạt thế muốn lìa sự trói buộc của các nghiệp chướng, tự mình không bị tổn hại mà được giải thoát, thì người ấy nên đối với hạnh Bồ-tát sinh lòng tin hiểu sâu xa, đối với lỗi của người khác không sinh phân biệt, quyết chí cầu công đức chân thật của Như Lai."

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Này Di-lặc, vì thế nên đối với hạnh phương tiện của các vị Bồ-tát phải sinh lòng tin hiểu sâu xa. Vì sao? Vì hạnh phương tiện của Bồ-tát tuệ hành (Bồ-tát tu hành dựa vào trí tuệ) rất khó tin, khó hiểu."

 "Này Di-lặc, ví như bậc tu-đà-hoàn (người đã chứng quả thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh, không còn đọa vào cõi khổ) thị hiện hành vi như phàm phu, nhưng phàm phu ấy với địa vị tu-đà-hoàn là khác nhau. Phàm phu ngu si vì bị tham, sân (giận), si (mê muội) quấn chặt nên rơi vào các ác đạo; còn tu-đà-hoàn thì hiểu thấu tham, sân, si, quyết không rơi vào ba ác đạo (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh)."

 "Này Di-lặc, Bồ-tát tuệ hành cũng như vậy: dù tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) tham, sân, si chưa dứt hết, các vị ấy vẫn khác với các vị Bồ-tát sơ nghiệp (Bồ-tát mới bắt đầu tu). Vì sao? Vì tâm các vị ấy không bị phiền não che lấp, không giống các vị Bồ-tát sơ nghiệp. Bồ-tát độn hành (Bồ-tát tu hành chậm lụt) thì không có sự khéo léo, cũng như phàm phu, không thể thoát ra được."

 "Này Di-lặc, Bồ-tát tuệ hành dùng sức trí tuệ có thể dẹp tan mọi tội nặng, cũng không vì chúng mà rơi vào ác đạo. Này Di-lặc, ví như có người bỏ củi vào đống lửa lớn, cứ thêm vào mãi; thêm như vậy rồi thì ngọn lửa càng bốc mạnh, càng sáng thêm, không hề tắt. Này Di-lặc, Bồ-tát tuệ hành cũng như vậy: dùng lửa trí tuệ đốt củi phiền não, cứ thêm củi phiền não vào mãi; thêm như vậy rồi thì lửa trí tuệ càng sáng thêm, không hề tắt. Này Di-lặc, đúng như vậy, đúng như vậy, sức trí tuệ và phương tiện khéo léo của Bồ-tát tuệ hành thật khó mà biết rõ được."

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi mốt.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi hai.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Bồ-đề-lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video