Hội Phát Thắng Chí Lạc (hội kinh nói về việc khởi lên chí nguyện và niềm ưa thích thù thắng), thứ hai mươi lăm, phần hai.
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; Ma-ha-tát: bậc đại sĩ, Bồ-tát lớn; Di Lặc là vị Bồ-tát sẽ thành Phật đời sau) thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật), Bồ-tát sơ nghiệp (Bồ-tát mới bắt đầu tu tập) sau khi đã xuất gia (rời bỏ đời sống gia đình để đi tu), chưa có được tuệ lực (sức mạnh của trí tuệ) mà muốn có được, thì nên bỏ những pháp nào, nên tu những pháp nào, để tuệ lực chưa sinh thì làm cho sinh ra, tuệ lực đã sinh thì làm cho tăng trưởng?"
Phật bảo Di Lặc Bồ-tát: "Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp sau khi đã xuất gia, muốn làm cho tuệ lực được tăng trưởng, thì đối với lợi dưỡng (lợi lộc và sự cúng dường, tiền của, danh tiếng người khác đem đến) phải biết lỗi lầm của nó và phải lìa bỏ. Nếu ưa chốn ồn ào, ưa chuyện trò thế tục, ham ngủ nghỉ, lo toan đủ mọi công việc, ưa các hý luận (lời bàn luận vô ích, tranh cãi suông, không đưa đến giải thoát), thì những lỗi lầm như thế đều nên xa lìa. Vì vậy nên bỏ lợi dưỡng mà tu hạnh thiểu dục (ít ham muốn); bỏ chốn ồn ào mà ưa nơi vắng lặng; bỏ chuyện đời mà quán xét thật nghĩa (ý nghĩa chân thật của giáo pháp); vào đầu hôm và cuối đêm thì xa lìa giấc ngủ, quán sát, suy nghĩ, theo đó mà tu tập; bỏ các công việc và các hý luận, tu đạo xuất thế (con đường vượt ra khỏi thế gian, đưa đến giải thoát), khởi lòng từ thương nghĩ đến chúng sinh.
Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp sau khi đã xuất gia, chưa có được tuệ lực mà muốn có được, thì những pháp kia nên bỏ, những pháp này nên tu. Vì sao vậy? Này Di Lặc, những Bồ-tát ấy sau khi đã xuất gia, chưa có tuệ lực mà muốn có được, nếu không bỏ lợi dưỡng, không tu hạnh ít ham muốn, mà mong tuệ lực chưa sinh thì sinh ra, tuệ lực đã sinh thì tăng trưởng, thì không có lẽ ấy. Không bỏ chốn ồn ào, không ở nơi vắng lặng, mà mong tuệ lực chưa sinh thì sinh ra, đã sinh thì tăng trưởng, cũng không có lẽ ấy. Không bỏ chuyện đời, không quán xét thật nghĩa, mà mong tuệ lực chưa sinh thì sinh ra, đã sinh thì tăng trưởng, thì không có lẽ ấy. Đầu hôm, cuối đêm cứ đắm ngủ, chẳng hề tỉnh thức; trong tâm cứ vướng nghĩ, không bỏ các công việc; ưa các hý luận; đối với đạo xuất thế không thể tu hành; đối với chúng sinh không khởi lòng từ, mà mong tuệ lực chưa sinh thì sinh ra, đã sinh thì tăng trưởng, cũng không có lẽ ấy.
Này Di Lặc, vì vậy Bồ-tát nào chưa có tuệ lực mà muốn có được, thì những pháp nên bỏ phải lìa bỏ, những pháp nên tu phải tu tập. Vì sao vậy? Trí tuệ của Bồ-tát sinh ra từ nhân duyên (nguyên nhân chính và các điều kiện hỗ trợ); nếu không có nhân duyên thì rốt cuộc không thể sinh ra; nhân duyên hội đủ thì mới sinh ra được."
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là lỗi lầm trong lợi dưỡng, mà khi quán xét thì có thể khiến Bồ-tát ưa thích ít ham muốn, không sinh phiền nóng bứt rứt?"
Phật nói: "Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp nên quán xét lợi dưỡng, vì nó sinh ra tham dục. Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó làm hư mất chánh niệm (sự ghi nhớ, tỉnh giác đúng đắn) và sinh ra sân hận. Nên quán xét lợi dưỡng, vì cứ nghĩ đến được mất mà sinh ra ngu si (mê muội, không thấy rõ lẽ thật). Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó sinh ra lòng phân cao thấp và lòng ganh ghét. Nên quán xét lợi dưỡng, vì đối với nhà người thân quen mà keo kiệt, bám víu, sinh ra lừa dối. Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó làm thành sự ham đắm mùi vị mà sinh ra nịnh bợ quanh co. Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó khiến bỏ mất tứ thánh chủng (bốn hạnh của bậc Thánh: biết đủ với y phục, biết đủ với thức ăn, biết đủ với chỗ ở, và ưa đoạn trừ phiền não, ưa tu tập) và không còn biết xấu hổ, hổ thẹn. Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó là điều mà tất cả chư Phật đều không chấp nhận, vì thường quen kiêu căng buông thả mà sinh ra ngạo mạn. Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó khiến khinh mạn bậc phúc điền thù thắng (phúc điền: ruộng phúc, chỉ những bậc đáng cúng dường, cúng dường các vị ấy sinh ra phúc đức như gieo hạt trên ruộng tốt) và trở thành bè đảng của ma (những thế lực phá hoại sự tu hành). Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó là gốc rễ của mọi điều ác, làm hư hoại mọi điều thiện. Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó khiến tham đắm nhiều, giống như sương giá mưa đá (tàn phá mùa màng thiện căn). Nên quán xét lợi dưỡng, vì ở nhà người thân quen phải nhìn sắc mặt người ta mà sinh ra lo buồn. Nên quán xét lợi dưỡng, vì khi vật mình yêu thích bị hư hỏng thì lòng lo âu rối loạn. Nên quán xét lợi dưỡng, vì đối với tứ niệm xứ (bốn phép quán chiếu tập trung chánh niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) phần nhiều quên mất, khiến bạch pháp (các pháp trong sạch, tức các điều thiện) suy yếu. Nên quán xét lợi dưỡng, vì đối với tứ chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều thiện chưa có, tăng trưởng điều thiện đã có) phần nhiều thoái lui, sa sút, khiến mọi luận thuyết của người khác đều thắng được mình. Nên quán xét lợi dưỡng, vì tự nói mình đã được thần thông (năng lực siêu phàm) và trí tuệ, sinh ra điều trái ngược sự thật. Nên quán xét lợi dưỡng, vì trước được sau mất mà sinh ra oán ghét. Nên quán xét lợi dưỡng, vì giận ghét lẫn nhau, nói lỗi xấu của nhau, sinh nhiều giác quán (những ý nghĩ tìm tòi, suy xét lăng xăng làm tâm xao động). Nên quán xét lợi dưỡng, vì để mưu sống mà lo toan công việc thế gian, tính toán suy nghĩ nên sự an lạc giảm sút. Nên quán xét lợi dưỡng, vì cho đến thiền định (trạng thái tâm lắng yên, tập trung), giải thoát (sự thoát khỏi ràng buộc phiền não), tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh chuyên nhất), tam-ma-bát-để (các tầng định sâu đạt được khi tâm hoàn toàn an trụ) cũng đều có thể bị thoái mất, vì tâm giống như kỹ nữ (dễ đổi thay, chạy theo lợi). Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó khiến lìa bỏ trí đoạn (trí tuệ và sự đoạn trừ phiền não), rơi vào địa ngục, ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh, cõi Diêm-ma-la (cõi của vua Diêm-ma, vị chúa cõi chết) và các ác đạo (các đường xấu ác, cõi khổ). Nên quán xét lợi dưỡng, vì nó khiến giống như Đề-bà-đạt-đa (người em họ của Phật, vì tham danh lợi mà phá hoại Tăng đoàn, đọa địa ngục) và Ô-đà-lạc-ca (?) (có lẽ là vị đạo sĩ Uất-đầu-lam-phất, người từng đắc thiền định cao mà sau thoái đọa), dù ở trong Pháp mà vẫn rơi vào ác đạo (?).
Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp quán xét lỗi lầm của lợi dưỡng như thế thì ưa thích ít ham muốn, không sinh phiền nóng bứt rứt. Vì sao vậy? Này Di Lặc, Bồ-tát ít ham muốn thì mọi lỗi lầm đều không sinh; xứng làm pháp khí thanh tịnh (vật chứa giáo pháp trong sạch, tức người có đủ phẩm chất để thọ nhận giáo pháp) của chư Phật; không bị lệ thuộc vào người tại gia hay người xuất gia; an trụ trong ý nguyện chân thật và thù thắng nhất; không hèn kém, cũng không sợ hãi, vì đã lìa nỗi sợ rơi vào các ác đạo; không ai che lấp được, vì đã bỏ sự ham đắm mùi vị; được giải thoát khỏi cảnh giới của các ma; được tất cả chư Phật khen ngợi; chư thiên và loài người cũng đều yêu mến, ngưỡng mộ; đối với các thiền định không nhiễm đắm, vì an trụ nơi chỗ tận cùng (?); tâm ngay thẳng, không nịnh bợ quanh co; đối với ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự xúc chạm êm ái) cũng không buông lung, vì thấy rõ lỗi của chúng; tu hành đúng như lời dạy nên có thể an trụ trong hạnh của bậc Thánh; những người cùng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới) cũng đều yêu quý. Này Di Lặc, nếu có Bồ-tát trí tuệ sáng suốt, biết được những công đức như thế, thì nên với ý nguyện thù thắng mà bỏ lợi dưỡng, với ý nguyện thù thắng mà an trụ trong hạnh ít ham muốn, vì đã phát khởi để đoạn trừ tham ái."
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là lỗi lầm trong chốn ồn ào, mà khi quán xét thì Bồ-tát ở một mình nơi vắng lặng không sinh phiền nóng bứt rứt?"
Phật nói: "Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp nên quán xét rằng lỗi lầm của chốn ồn ào có hai mươi điều; khi quán xét thì có thể khiến Bồ-tát ở một mình nơi vắng lặng không sinh phiền nóng bứt rứt. Này Di Lặc, thế nào gọi là hai mươi lỗi lầm của sự ưa thích chốn ồn ào? Một là không giữ gìn thân nghiệp (việc làm của thân). Hai là không giữ gìn khẩu nghiệp (lời nói). Ba là không giữ gìn ý nghiệp (ý nghĩ). Bốn là tham dục tràn đầy. Năm là ngu si tăng trưởng. Sáu là ham mê chuyện đời. Bảy là xa lìa lời bàn về đạo xuất thế. Tám là đối với điều phi pháp (trái với chánh pháp) lại tôn trọng và tu tập. Chín là lìa bỏ chánh pháp. Mười là thiên ma Ba-tuần (vua ma cõi trời, kẻ chuyên ngăn cản người tu) tìm được chỗ sơ hở để hãm hại. Mười một là chưa từng tu hạnh không buông lung. Mười hai là đối với hạnh buông lung thì luôn nhiễm đắm. Mười ba là nhiều giác quán. Mười bốn là sự đa văn (nghe nhiều, học rộng giáo pháp) bị giảm sút. Mười lăm là không được thiền định. Mười sáu là không có trí tuệ. Mười bảy là mau chóng rơi vào những việc chẳng phải phạm hạnh. Mười tám là không kính mến Phật. Mười chín là không kính mến Pháp. Hai mươi là không kính mến Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành). Này Di Lặc, đó là hai mươi lỗi lầm của chốn ồn ào mà Bồ-tát quán xét."
Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
Lìa bỏ mọi tham, sân,
Chẳng ở chốn ồn ào;
Nếu chuyên ở chốn ấy,
Lỗi này chớ nên làm.
Kiêu mạn và giác quán,
Đều do ồn ào sinh;
Kẻ hạnh hư, không giới,
Mới khen chốn ồn ào.
Người ngu thích chuyện đời,
Mất nghĩa đệ nhất (chân lý cao nhất, tối thượng);
Buông lung, nhiều giác quán,
Lỗi này chớ nên làm.
Tỳ-kheo (người nam xuất gia thọ đủ giới) bỏ học rộng,
Nói năng chẳng đúng lý,
Các thiền định sút giảm,
Luôn nghĩ việc thế gian.
Kẻ đắm chìm suy tính,
Sao được sự vắng lặng?
Tâm luôn tán loạn mãi,
Lìa hẳn chánh quán (sự quán chiếu đúng đắn).
Mau rơi việc phi phạm hạnh,
Ồn ào, chẳng oai nghi;
Cũng chẳng từng kính Phật,
Chẳng kính chúng Thánh tăng.
Bỏ pháp lìa ham muốn,
Đắm lời trái chánh pháp.
Ta từng bỏ ngàn thân,
Tay chân cùng đầu mắt,
Vì cầu đạo vô thượng (đạo giác ngộ cao nhất),
Nghe pháp chẳng biết chán.
Những kẻ phi pháp ấy,
Nghe ít đã chán bỏ.
Xưa Ta làm quốc vương,
Vì cầu bài kệ bốn câu,
Vợ con và của báu,
Đều đem bố thí hết.
Đâu có người có trí,
Mà chẳng siêng nghe pháp?
Ta từng bỏ tất cả
Hý luận trái chánh pháp,
Vì trăm ngàn kiếp (thời gian cực dài)
Khó được giải thoát vậy.
Các ngươi nên vui thích,
Lập chí cầu pháp mầu.
Nếu ưa sự giải thoát,
Công đức thù thắng nhất,
Mọi việc làm thế gian,
Đều chẳng nên hỏi đến.
Áo cơm chẳng ích lợi,
Cũng chẳng chứng niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt sạch phiền não và khổ đau).
Nên khen điều tối thắng (?),
Chào "Thiện lai" (lành thay, ngươi đã đến) các tỳ-kheo,
Nên trải tòa mời ngồi,
Cùng nói điều cốt yếu của pháp:
"Thân người rất khó được,
Tùy sức làm điều lành,
Đọc tụng và thiền định",
Các ngươi nên hỏi thế.
Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) vào niết-bàn,
Giáo pháp để lại sẽ suy diệt;
Tỳ-kheo phần nhiều buông lung,
Ưa đông người, bỏ chốn vắng,
Vì ăn uống, lợi dưỡng,
Ngày đêm bàn chuyện đời.
Kẻ ngu như trong mộng,
Hoảng sợ, trôi, chìm đắm;
Tự biết phạm giới nhiều,
Sẽ đọa ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).
Nên khởi tâm vui mừng,
Ở một mình chốn vắng.
Nếu ở A-lan-nhã (nơi thanh vắng xa xóm làng để tu hành),
Lập chí cầu đạo vô thượng,
Chẳng nên nhìn lỗi người,
Tự cho mình hơn hết.
Gốc kiêu căng, buông thả:
Chớ khinh người thấp kém;
Họ ở trong pháp còn lại,
Dần dần cũng giải thoát.
Tỳ-kheo dù phạm giới,
Mà tin sâu Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng),
Ấy là nhân giải thoát,
Chẳng nên nhìn lỗi họ.
Dẹp tham, sân vốn khó,
Chớ lạ gì buông lung;
Tập khí còn sót (thói quen phiền não còn lại) lẽ vậy,
Cho nên chẳng cần nói.
Nếu tỳ-kheo thanh tịnh,
Rình tìm lỗi người khác,
Ấy là rất sai trái,
Chẳng gọi tu chánh pháp.
Người tu hành đúng lý,
Phải tự xét lấy mình.
Các tỳ-kheo cầu đạo,
Lìa bỏ lời xấu ác,
Thường với lòng vui mừng,
Ở một mình chốn vắng.
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát lại thưa với Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ham đắm chốn ồn ào lại có vô lượng lỗi ác như thế: làm mất công đức, không có lợi ích, tăng thêm phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham, sân, si), đọa vào các đường ác, xa lìa bạch pháp. Có Bồ-tát nào cầu pháp lành mà nghe những lỗi lầm này rồi lại không ưa ở một mình nơi vắng lặng?"
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là lỗi lầm trong chuyện đời, mà khi quán xét thì Bồ-tát an trụ nơi nghĩa quyết định (ý nghĩa chắc chắn, chân thật của giáo pháp), do quán xét nghĩa ấy mà không sinh phiền nóng bứt rứt?"
Phật nói: "Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp nên quán xét rằng lỗi lầm của chuyện đời có hai mươi điều; khi quán xét thì có thể khiến Bồ-tát an trụ nơi nghĩa quyết định, do quán xét nghĩa ấy mà không sinh phiền nóng bứt rứt. Này Di Lặc, thế nào gọi là hai mươi lỗi lầm của sự ưa thích chuyện đời? Một là tâm sinh kiêu căng, không kính trọng người học rộng. Hai là đối với các cuộc tranh cãi thì cố chấp nhiều. Ba là mất chánh niệm và như lý tác ý (sự suy xét, chú tâm đúng theo lẽ thật). Bốn là vì những việc không nên làm mà thân nhiều xao động. Năm là tâm mau chóng lên xuống thất thường, làm hỏng pháp nhẫn (sự kham nhẫn, chấp nhận chân lý một cách vững vàng). Sáu là tâm thường cứng cỏi, chưa từng thấm nhuần tu tập thiền định và trí tuệ. Bảy là nói năng không đúng lúc, bị lời bàn luận trói buộc. Tám là không thể vững chắc chứng được thánh trí (trí tuệ của bậc Thánh). Chín là không được trời, rồng (các loài thần hộ trì Phật pháp) cung kính. Mười là thường bị những người có tài biện luận khinh rẻ. Mười một là bị những bậc thân chứng (người đã tự thân chứng nghiệm chân lý) quở trách. Mười hai là không an trụ trong chánh tín (lòng tin đúng đắn), thường ôm lòng hối hận. Mười ba là tâm nhiều ngờ vực, dao động không yên. Mười bốn là giống như người con hát, chạy theo âm thanh. Mười lăm là nhiễm đắm các dục, trôi lăn theo ngoại cảnh. Mười sáu là không quán xét sự chân thật, phỉ báng chánh pháp. Mười bảy là điều mong cầu thường không được toại ý. Mười tám là tâm không được điều phục nên bị người ta bỏ rơi. Mười chín là không biết pháp giới (thực tướng, bản chất chân thật của muôn pháp), đi theo bạn xấu. Hai mươi là không hiểu rõ các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), bị phiền não ràng buộc. Này Di Lặc, đó là hai mươi lỗi lầm của Bồ-tát ưa thích chuyện đời."
Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ rằng:
Kiêu ngạo người học rộng,
Cố chấp các tranh cãi,
Mất niệm, không biết rõ,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Xa lìa chánh tư duy (suy nghĩ đúng đắn),
Thân tâm chẳng lặng yên,
Thoái mất nơi pháp nhẫn,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Tâm ấy chẳng điều thuận,
Xa lìa xa-ma-tha (phép tu chỉ: làm tâm dừng lắng, định tĩnh)
Và tỳ-bát-xá-na (phép tu quán: dùng trí tuệ quán sát thấy rõ lẽ thật),
Gọi là lỗi chuyện đời.
Chẳng tôn kính thầy, bậc trên,
Ưa thích lời bàn thế tục,
Trí tuệ chẳng vững bền,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Chư thiên chẳng cung kính,
Rồng, thần cũng như vậy,
Thoái mất tài biện luận,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Bậc Thánh thường quở trách
Những kẻ ham đắm ấy,
Uổng phí cả mạng sống,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Các hạnh đều thiếu sót,
Xa lìa đại bồ-đề (sự giác ngộ lớn, quả vị Phật),
Lúc chết sinh lo khổ,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Ngờ vực, tâm dao động,
Như gió thổi ngọn cỏ,
Trí tuệ chẳng vững bền,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Ví như người con hát,
Ca ngợi sức mạnh người khác,
Kẻ ấy cũng như vậy,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Chạy theo lời thế gian,
Nhiễm đắm các cảnh dục,
Thường đi theo đường tà,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Lòng mong cầu chẳng toại,
Quanh co, nhiều tranh cãi,
Xa lìa hạnh bậc Thánh,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Người ngu được chút lợi,
Tâm ấy thường dao động,
Như khỉ vượn nhảy nhót,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Trí tuệ phần nhiều thoái mất,
Không có tâm tỉnh giác,
Bị kẻ ngu lôi kéo,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Mê lầm nơi mắt, tai,
Cho đến ý cũng thế,
Thường đi cùng phiền não,
Gọi là lỗi chuyện đời.
Người ngu thích chuyện đời,
Trọn đời luống trôi qua;
Chẳng bằng nghĩ một nghĩa,
Được lợi không bờ bến.
Ví như vị mía ngọt,
Tuy chẳng lìa vỏ đốt,
Nhưng cũng chẳng từ vỏ đốt
Mà được vị ngon nhất.
Vỏ đốt như chuyện đời,
Nghĩa lý như vị ngon;
Vậy nên bỏ lời suông,
Suy nghĩ về thật nghĩa.
Các Bồ-tát có trí,
Biết rõ lỗi chuyện đời,
Thường ưa thích suy nghĩ
Công đức nghĩa đệ nhất.
Vị pháp và vị nghĩa,
Giải thoát là vị nhất;
Ai là người có trí
Mà lòng chẳng vui thích?
Vậy nên phải vứt bỏ
Những lời nói vô ích,
Thường ưa siêng suy nghĩ
Nghĩa đệ nhất thù thắng.
Pháp đệ nhất như thế,
Được chư Phật khen ngợi;
Vậy nên người sáng suốt,
Nên ưa siêng tu tập.
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát lại thưa với Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngài đã khéo nói về lỗi lầm của chuyện đời và công đức lợi ích của việc suy nghĩ về nghĩa thù thắng. Bạch Thế Tôn, có Bồ-tát nào cầu trí tuệ chân thật của Như Lai mà lại ưa thích chuyện đời hư dối?"
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là lỗi lầm trong giấc ngủ, mà khi quán xét thì Bồ-tát phát khởi tinh tấn (siêng năng, nỗ lực tu hành) không sinh phiền nóng bứt rứt?"
Phật nói: "Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp nên quán xét rằng lỗi lầm của giấc ngủ có hai mươi điều; khi quán xét thì có thể khiến Bồ-tát phát khởi tinh tấn, ý vui thích không mỏi mệt. Này Di Lặc, thế nào gọi là hai mươi lỗi lầm của sự ham ngủ? Một là biếng nhác lười nhác. Hai là thân thể nặng nề. Ba là sắc mặt tiều tụy. Bốn là bệnh tật tăng thêm. Năm là hỏa giới (yếu tố lửa trong thân, tức hơi nóng giúp tiêu hóa) suy yếu. Sáu là ăn không tiêu. Bảy là trên thân nổi mụn nhọt. Tám là không siêng tu tập. Chín là ngu si tăng trưởng. Mười là trí tuệ yếu kém. Mười một là da dẻ xám xịt. Mười hai là phi nhân (các loài không phải người, như quỷ thần) không kính nể. Mười ba là hành động ngu đần. Mười bốn là bị phiền não quấn trói. Mười lăm là tùy miên (phiền não ngấm ngầm, ẩn tàng, bám theo con người) che lấp tâm. Mười sáu là không ưa pháp lành. Mười bảy là bạch pháp giảm sút. Mười tám là làm những việc thấp kém. Mười chín là ghét bỏ sự tinh tấn. Hai mươi là bị người khinh rẻ. Này Di Lặc, đó là hai mươi lỗi lầm của Bồ-tát ham ngủ."
Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ rằng:
Thân nặng, không oai nghi,
Biếng nhác, ít kham nổi việc,
Sắc mặt không tươi sáng,
Là lỗi của ham ngủ.
Người ấy thường bệnh khổ,
Phong và hoàng (khí và mật vàng, các yếu tố trong thân theo y học xưa) dồn tụ nhiều,
Tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân) trái nghịch nhau,
Là lỗi của ham ngủ.
Ăn uống chẳng tiêu hóa,
Thân thể chẳng tươi nhuận,
Tiếng khàn chẳng trong trẻo,
Là lỗi của ham ngủ.
Thân ấy sinh mụn nhọt,
Ngày đêm luôn mê ngủ,
Sâu bọ sinh trong khớp, tạng (?),
Là lỗi của ham ngủ.
Thoái mất sự tinh tấn,
Thiếu thốn mọi của cải,
Mộng nhiều, chẳng tỉnh giác,
Là lỗi của ham ngủ.
Lưới si thường tăng thêm,
Ưa đắm các tà kiến (những cách nhìn sai lầm),
Hừng hực khó chữa trị,
Là lỗi của ham ngủ.
Các trí tuệ giảm sút,
Ngu si thêm tăng trưởng,
Chí ý thường thấp kém,
Là lỗi của ham ngủ.
Người ấy ở A-lan-nhã,
Luôn ôm lòng biếng nhác,
Phi nhân rình hãm hại,
Là lỗi của ham ngủ.
Mê mờ, mất chánh niệm,
Đọc tụng chẳng thông suốt,
Thuyết pháp hay quên sót,
Là lỗi của ham ngủ.
Do si mà mê lầm,
Ở trong cảnh phiền não,
Tâm ấy chẳng an vui,
Là lỗi của ham ngủ.
Công đức đều giảm sút,
Thường sinh lòng lo hối,
Tăng thêm các phiền não,
Là lỗi của ham ngủ.
Xa lìa các bạn lành,
Cũng chẳng cầu chánh pháp,
Thường làm điều phi pháp,
Là lỗi của ham ngủ.
Chẳng vui cầu niềm vui pháp,
Giảm sút các công đức,
Xa lìa nơi bạch pháp,
Là lỗi của ham ngủ.
Người ấy lòng nhút nhát,
Luôn ít có vui mừng,
Tay chân nhiều gầy yếu,
Là lỗi của ham ngủ.
Tự biết thân biếng nhác,
Ganh ghét người tinh tấn,
Ưa nói lỗi xấu họ,
Là lỗi của ham ngủ.
Người trí rõ lỗi ấy,
Thường lìa xa giấc ngủ;
Kẻ ngu thêm lưới kiến,
Vô ích, tổn công đức.
Người trí thường tinh tấn,
Siêng tu đạo thanh tịnh,
Lìa khổ, được an vui,
Được chư Phật khen ngợi.
Mọi tài nghệ thế gian
Và tài khéo xuất thế,
Đều do sức tinh tấn;
Người trí nên tu tập.
Nếu người hướng bồ-đề,
Biết rõ lỗi ham ngủ,
An trụ sức tinh tấn,
Tỉnh giác, sinh hổ thẹn.
Vậy nên những người trí,
Thường sinh tâm tinh tấn,
Lìa bỏ nơi giấc ngủ,
Giữ gìn hạt giống bồ-đề.
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ham đắm giấc ngủ lại có vô lượng lỗi lầm như thế. Nếu có người nghe rồi mà không sinh lòng lo hối, chán lìa, phát khởi tinh tấn, thì nên biết người ấy rất là ngu si. Nếu có Bồ-tát lập chí cầu a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, cao tột, không gì hơn, tức quả vị Phật), nghe nói những câu nghĩa chân thật, công đức lợi ích như thế, mà đối với các pháp lành vẫn sinh lười biếng, không khởi tinh tấn để an trụ trong các bồ-đề phần (các pháp hỗ trợ dẫn đến giác ngộ), thì không có lẽ ấy."
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là lỗi lầm trong các công việc, mà khi quán xét thì khiến các Bồ-tát không lo toan công việc, siêng tu đạo Phật?"
Phật nói: "Này Di Lặc, Bồ-tát sơ nghiệp nên quán xét hai mươi lỗi lầm của sự ưa lo toan công việc; khi quán xét thì có thể khiến Bồ-tát không lo toan công việc, siêng tu đạo Phật. Này Di Lặc, thế nào là hai mươi lỗi lầm? Một là (?) ham đắm những việc thấp kém của thế gian. Hai là bị các tỳ-kheo chuyên đọc tụng, tu hành khinh rẻ. Ba là cũng bị các tỳ-kheo siêng tu thiền định quở trách. Bốn là tâm thường khởi lên những nghiệp trôi lăn trong sinh tử (vòng sống chết luân hồi) không có khởi đầu. Năm là ăn uổng phí sự bố thí từ lòng tin trong sạch của các cư sĩ (người tu tại gia) và bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế trong xã hội Ấn Độ xưa). Sáu là đối với của cải thì ôm lòng nắm giữ. Bảy là thường ưa lo toan rộng khắp các việc thế gian. Tám là nghĩ đến việc nhà nên thường ôm lòng lo than. Chín là tính tình ngang ngược, lời nói thô lỗ. Mười là tâm thường nhớ nghĩ, siêng lo việc nhà. Mười một là ham đắm các mùi vị, tăng thêm tham dục. Mười hai là ở chỗ không có lợi dưỡng thì không vui. Mười ba là sinh nhiều nghiệp gây phiền não, hãm hại và chướng ngại. Mười bốn là thường ưa gần gũi các ưu-bà-tắc (nam cư sĩ quy y Tam bảo) và ưu-bà-di (nữ cư sĩ quy y Tam bảo). Mười lăm là chỉ nghĩ đến áo cơm mà qua ngày đêm. Mười sáu là hay hỏi han những việc làm ở thế gian. Mười bảy là thường ưa nói ra những lời phi pháp. Mười tám là cậy mình lo toan công việc mà sinh kiêu mạn. Mười chín là chỉ tìm lỗi người, không tự xét lại mình. Hai mươi là đối với người thuyết pháp thì ôm lòng khinh rẻ. Này Di Lặc, đó là hai mươi lỗi lầm của Bồ-tát ưa lo toan công việc."
Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ rằng:
An trụ việc thấp kém,
Xa lìa hạnh thù thắng,
Thoái mất lợi ích lớn,
Gọi là lỗi công việc.
Tỳ-kheo ưa đọc tụng
Và người tu thiền định,
Tất cả đều quở trách,
Gọi là lỗi công việc.
Thường làm nghiệp sinh tử,
Lìa bỏ nhân giải thoát,
Nhận uổng của tín thí (của cải người có lòng tin đem cúng dường),
Gọi là lỗi công việc.
Ưa nhận các của báu,
Không được thì lo phiền,
Ở trong hạnh thấp kém,
Gọi là lỗi công việc.
Người này nhiều ái nhiễm,
Lui tới nhà kỹ nữ,
Như chim sa vào lồng,
Gọi là lỗi công việc.
Thường lo than việc nhà,
Luôn ôm lòng bứt rứt,
Nói ra người chẳng tin,
Gọi là lỗi công việc.
Chẳng nhận lời bậc trên dạy,
Chống cự và khinh rẻ,
Phạm giới luật thanh tịnh,
Gọi là lỗi công việc.
Tâm ấy nhiều tính toán,
Siêng lo việc thế gian,
Chẳng tu được trí đoạn,
Gọi là lỗi công việc.
Lòng tham luôn hừng hực,
Ưa đắm các mùi vị,
Chẳng từng có lòng biết đủ,
Gọi là lỗi công việc.
Được lợi thì vui mừng,
Không lợi liền lo buồn,
Tham lam, keo, chẳng nhân từ,
Gọi là lỗi công việc.
Hãm hại, không thương xót,
Tăng thêm các nghiệp ác,
Dây ái quấn trói nhau,
Gọi là lỗi công việc.
Xa lìa các bậc thầy,
Gần gũi ác tri thức (bạn xấu, người dẫn dắt sai đường),
Xua đuổi người giữ giới,
Gọi là lỗi công việc.
Ngày đêm chẳng nghĩ gì khác,
Chỉ nghĩ tìm áo cơm,
Chẳng ưa các công đức,
Gọi là lỗi công việc.
Thường hỏi trí thế gian,
Chẳng ưa lời xuất thế,
Ham mê lời tà thuyết,
Gọi là lỗi công việc.
Cậy mình rành công việc,
Khinh mạn các tỳ-kheo,
Giống như người say điên,
Gọi là lỗi công việc.
Thường rình tìm chỗ dở người,
Chẳng tự thấy lỗi mình,
Khinh chê người có đức,
Gọi là lỗi công việc.
Những kẻ ngu si ấy,
Chẳng có phương cách lành,
Khinh mạn người thuyết pháp,
Gọi là lỗi công việc.
Những việc thấp kém ấy,
Đầy đủ mọi lỗi lầm;
Có người trí nào đâu
Mà ưa thích tu tập?
Việc thanh tịnh thù thắng,
Đầy đủ mọi công đức;
Vậy nên người có trí
Ưa thích, thường tu tập.
Nếu ưa việc thấp kém,
Người trí sẽ quở trách:
Như người bỏ nhiều của,
Lại tham cầu phần ít.
Vậy nên người sáng suốt
Nên bỏ việc thấp kém,
Hãy cầu pháp cao thượng,
Được chư Phật thường khen.
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Những Bồ-tát ấy lìa bỏ việc tinh tấn thù thắng, lại đi làm những việc thấp kém; nên biết những người ấy rất ít trí, sự hiểu biết nông cạn."
Phật bảo Di Lặc Bồ-tát: "Này Di Lặc, nay Ta nói thật với ngươi: nếu có Bồ-tát không tu các hạnh, không đoạn phiền não, không tập thiền định và tụng đọc, không cầu học rộng, thì Ta nói người ấy chẳng phải là người xuất gia. Này Di Lặc, nếu có người siêng tu hạnh trí đoạn, người sinh ra trí tuệ, người thành tựu trí tuệ, không làm việc đời, không lo toan công việc, thì Ta nói người ấy an trụ trong giáo pháp của Như Lai. Nếu có Bồ-tát ưa làm việc đời, lo toan công việc, làm những điều không nên làm, thì Ta nói người ấy đang ở trong sinh tử; vì vậy Bồ-tát không nên gần gũi.
Này Di Lặc, nếu có Bồ-tát lo toan nhiều công việc, xây tháp bằng bảy báu (bảy loại vật quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não) khắp cả tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), thì Bồ-tát như thế không thể khiến Ta vui mừng, cũng chẳng phải là cúng dường, cung kính Ta. Này Di Lặc, nếu có Bồ-tát đối với pháp tương ưng với ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ sinh tử đến bờ giác ngộ), cho đến chỉ thọ trì một bài kệ bốn câu, đọc tụng, tu hành, giảng nói cho người khác, thì người ấy mới là cúng dường Ta. Vì sao vậy? Vì sự giác ngộ của chư Phật sinh ra từ học rộng nghe nhiều, chứ không phải từ việc lo toan công việc mà sinh ra.
Này Di Lặc, nếu có Bồ-tát siêng lo toan công việc, lại bắt những Bồ-tát đang đọc tụng, tu hành, giảng nói kia phải lo toan công việc, thì nên biết người ấy làm tăng thêm nghiệp chướng (những nghiệp xấu gây trở ngại cho việc tu đạo), không có phúc lợi gì. Vì sao vậy? Vì ba loại nghiệp phúc vừa nói ấy (đọc tụng, tu hành, giảng nói) đều từ trí tuệ mà sinh ra. Vì vậy, này Di Lặc, Bồ-tát lo việc không nên gây trở ngại, làm khó dễ cho những Bồ-tát đọc tụng, tu hành, giảng nói; Bồ-tát đọc tụng, tu hành, giảng nói không nên gây trở ngại, làm khó dễ cho những Bồ-tát tu thiền định.
Này Di Lặc, dù cả cõi Diêm-phù-đề (châu lục loài người chúng ta sinh sống) đầy Bồ-tát lo việc, cũng nên gần gũi, cúng dường, phụng sự một Bồ-tát đọc tụng, tu hành, giảng nói. Dù cả cõi Diêm-phù-đề đầy Bồ-tát đọc tụng, tu hành, giảng nói, cũng nên gần gũi, cúng dường, phụng sự một Bồ-tát siêng tu thiền định. Việc lành như thế, Như Lai tùy hỷ (vui theo, tán đồng), Như Lai hài lòng. Nếu phụng sự, cúng dường Bồ-tát siêng tu trí tuệ, thì sẽ được khối phúc đức vô lượng. Vì sao vậy? Vì việc tu trí tuệ là cao nhất, thù thắng nhất, vượt hơn tất cả những gì được làm trong tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới sinh tử). Vì vậy, này Di Lặc, nếu có Bồ-tát phát khởi tinh tấn, thì nên siêng tu tập trí tuệ."
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Như Lai đã khéo nói về lỗi lầm của Bồ-tát sơ nghiệp ưa chốn ồn ào, chuyện đời, giấc ngủ, công việc. Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là lỗi lầm trong hý luận, mà khi quán xét thì Bồ-tát sẽ được an trụ nơi vắng lặng, không có các tranh cãi?"
Phật nói: "Này Di Lặc, lỗi lầm hý luận của Bồ-tát sơ nghiệp thì vô lượng vô biên; nay Ta nói tóm lược có hai mươi điều. Thế nào gọi là hai mươi lỗi lầm? Một là ngay trong đời hiện tại có nhiều khổ não. Hai là sân hận tăng thêm, nhẫn nhục thoái mất. Ba là bị kẻ oán thù làm hại. Bốn là ma và dân của ma đều vui mừng. Năm là thiện căn (gốc rễ điều lành) chưa sinh đều không sinh. Sáu là thiện căn đã sinh bị làm cho thoái mất. Bảy là tăng thêm lòng đấu tranh, oán thù, ganh đua. Tám là tạo nghiệp đọa địa ngục và các đường ác. Chín là sẽ chịu quả xấu xí, không tốt lành. Mười là lưỡi không mềm mại, lời nói ngắc ngứ. Mười một là giáo pháp đã học không thể nhớ giữ. Mười hai là kinh chưa nghe thì nghe rồi cũng không hiểu. Mười ba là các thiện tri thức (bạn lành, người dẫn dắt đúng đắn) đều lìa bỏ. Mười bốn là mau gặp các ác tri thức. Mười lăm là tu đạo mà khó được thoát ra. Mười sáu là thường xuyên nghe những lời không vừa ý. Mười bảy là sinh ra ở đâu cũng nhiều ngờ vực. Mười tám là thường sinh vào những chỗ hoạn nạn, không được nghe chánh pháp. Mười chín là tu bạch pháp thì nhiều chướng ngại. Hai mươi là những gì mình thọ dụng thì bị nhiều kẻ oán ghét, ganh tị. Này Di Lặc, đó là hai mươi lỗi lầm của Bồ-tát ham đắm hý luận."
Bấy giờ Thế Tôn nói lại bằng kệ rằng:
Đời này thường khổ não,
Lìa nhẫn, nhiều sân hận,
Oán thù sinh lòng hại,
Gọi là lỗi hý luận.
Ma và quyến thuộc ma
Đều sinh lòng vui mừng,
Mất hết các pháp lành,
Gọi là lỗi hý luận.
Điều lành chưa sinh chẳng sinh,
Thường ở trong tranh đấu,
Tạo nghiệp đường ác,
Gọi là lỗi hý luận.
Thân thể nhiều xấu xí,
Sinh vào nhà thấp hèn,
Nói năng thường ngắc ngứ,
Gọi là lỗi hý luận.
Nghe pháp chẳng nhớ giữ,
Hoặc nghe chẳng lọt tai,
Thường lìa các bạn lành,
Gọi là lỗi hý luận.
Gặp phải ác tri thức,
Tu đạo khó thoát ra,
Thường nghe lời trái ý,
Gọi là lỗi hý luận.
Tùy nơi nào sinh ra,
Thường ôm lòng ngờ vực,
Đối với pháp chẳng hiểu,
Gọi là lỗi hý luận.
Thường sinh trong tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, nghe pháp như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi trời sống lâu, nơi biên địa, đui điếc câm ngọng, thế trí biện thông, sinh trước hoặc sau thời có Phật),
Xa lìa chốn không nạn,
Toàn là điều vô ích,
Gọi là lỗi hý luận.
Việc lành nhiều chướng ngại,
Thoái mất chánh tư duy,
Thọ dụng nhiều kẻ ganh ghét,
Gọi là lỗi hý luận.
Những lỗi lầm như thế
Đều do hý luận sinh;
Vậy nên người có trí
Phải mau chóng xa lìa.
Những kẻ hý luận ấy
Khó chứng đại bồ-đề;
Vậy nên người có trí
Cũng chẳng nên gần gũi.
Chỗ hý luận, tranh cãi,
Khởi nhiều thứ phiền não;
Người trí nên xa lìa,
Tránh xa trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số).
Cũng chẳng ở gần đó
Mà dựng các nhà cửa.
Vậy nên người xuất gia
Chẳng nên ở trong tranh cãi.
Các ngươi không ruộng nhà,
Vợ con và tôi tớ,
Cho đến địa vị vinh hiển,
Cớ gì lại tranh cãi?
Xuất gia ở chốn vắng,
Thân mặc pháp phục (áo của người tu theo Phật pháp),
Các bậc tiên đều kính thờ,
Nên tu lòng nhẫn nhục.
Những kẻ hý luận ấy
Tăng thêm lòng độc hại,
Sẽ đọa vào đường ác;
Vậy nên phải tu nhẫn.
Giam cầm và trói buộc,
Hình phạt và đánh đập,
Những nỗi khổ như thế
Đều do tranh cãi sinh.
Những kẻ hý luận ấy
Thường gặp ác tri thức,
Danh tiếng chẳng tăng thêm,
Chưa từng có lòng vui.
Nếu bỏ sự tranh cãi,
Không ai rình hại được,
Quyến thuộc chẳng chia lìa,
Sẽ gặp được bạn lành,
Đối với thừa (cỗ xe, tức con đường tu chở người đến giác ngộ) được thanh tịnh,
Nghiệp chướng hết không còn,
Dẹp tan quân ma,
Siêng tu hạnh nhẫn nhục.
Tranh cãi nhiều lỗi lầm,
Không tranh đủ công đức;
Nếu có người tu hành,
Nên an trụ nhẫn nhục.
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát lại thưa với Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngài đã khéo nói những lỗi lầm như thế, khiến các Bồ-tát sinh tâm tỉnh ngộ. Bạch Thế Tôn, vào năm trăm năm của thời mạt thế (thời cuối, khi giáo pháp suy tàn) về sau, có Bồ-tát nào nghe nói lỗi lầm của tranh cãi như thế mà có thể sinh lòng lo hối, lìa bỏ phiền não chăng?"
Phật bảo Di Lặc Bồ-tát: "Này Di Lặc, vào năm trăm năm của thời mạt thế về sau, ít có Bồ-tát có thể sinh lòng lo hối, lìa bỏ phiền não. Nhiều Bồ-tát tâm cứng cỏi, không tôn kính nhau, ôm lòng tăng thượng mạn (tự cho mình đã chứng đắc điều chưa chứng đắc), phải trái lẫn nhau. Họ nghe nói ý nghĩa sâu xa, công đức thù thắng như thế, tuy cũng thọ trì, đọc tụng, giảng nói, nhưng vì những Bồ-tát ấy nghiệp chướng sâu nặng, không thể sinh ra công đức thù thắng, liền đối với kinh này ngờ vực không tin, không còn thọ trì, giảng nói cho người khác nữa. Khi ấy ma Ba-tuần thấy việc như vậy, vì muốn lừa dối nên hiện làm hình tỳ-kheo, đến chỗ họ nói rằng: 'Những kinh điển này đều là của thế tục, do người giỏi văn chương soạn ra, chẳng phải do Như Lai nói ra. Vì sao vậy? Vì công đức lợi ích mà kinh này nói, các ông đều không có được.' Do ma Ba-tuần lừa dối như thế, họ đối với khế kinh (kinh điển hợp với chân lý và căn cơ người nghe) sâu xa tương ưng với nghĩa lợi của tánh không (bản chất trống rỗng, không có tự thể cố định của mọi sự vật) mà sinh lòng ngờ vực, khởi các tranh cãi, không còn thọ trì, đọc tụng, giảng nói. Này Di Lặc, những kẻ ngu ấy không thể hiểu rằng do nghiệp của chính mình nên không giữ được công đức thù thắng kia; khi nghiệp của mình đã tiêu hết, chắc chắn sẽ được những công đức như thế."
Lúc ấy, Di Lặc Bồ-tát thưa với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, như Phật đã nói về công đức lợi ích của thế giới Cực Lạc của Phật A-di-đà (vị Phật ở thế giới Cực Lạc phương Tây, phát nguyện tiếp dẫn chúng sinh niệm danh hiệu Ngài): nếu có chúng sinh phát mười loại tâm, theo mỗi một tâm ấy mà chuyên niệm hướng về Phật A-di-đà, thì khi người ấy mạng chung sẽ được vãng sinh (sinh về) thế giới của Phật ấy. Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là phát mười loại tâm, do những tâm ấy mà được vãng sinh thế giới của Phật ấy?"
Phật bảo Di Lặc Bồ-tát: "Này Di Lặc, mười tâm như thế không phải là điều mà những phàm phu ngu muội, kẻ không lương thiện, người còn đầy phiền não có thể phát được. Những gì là mười? Một là đối với chúng sinh khởi lòng đại từ (thương yêu lớn, mong cho mọi loài được vui), không có tâm làm tổn hại. Hai là đối với chúng sinh khởi lòng đại bi (xót thương lớn, mong cho mọi loài thoát khổ), không có tâm bức bách gây phiền não. Ba là đối với chánh pháp của Phật, không tiếc thân mạng, có tâm ưa giữ gìn. Bốn là đối với tất cả các pháp phát sinh sự nhẫn thù thắng, không có tâm chấp trước. Năm là tâm ý nguyện trong sạch, không tham lợi dưỡng, sự cung kính, tôn trọng. Sáu là cầu chủng trí của Phật (trí tuệ biết rõ mọi điều một cách trọn vẹn của Phật), trong mọi lúc không có tâm quên mất. Bảy là đối với chúng sinh tôn trọng cung kính, không có tâm coi thường. Tám là không đắm lời bàn thế tục, đối với các bồ-đề phần sinh tâm quyết định. Chín là gieo trồng các thiện căn với tâm thanh tịnh, không xen tạp nhiễm ô. Mười là đối với chư Như Lai, lìa bỏ mọi tướng (hình tướng bên ngoài), khởi tâm tùy niệm (luôn nhớ nghĩ đến Phật). Này Di Lặc, đó gọi là Bồ-tát phát mười loại tâm; do những tâm ấy mà sẽ được vãng sinh thế giới Cực Lạc của Phật A-di-đà. Này Di Lặc, nếu có người trong mười loại tâm này thành tựu bất kỳ một tâm nào, ưa muốn vãng sinh thế giới của Phật ấy, mà không được sinh về, thì không có lẽ ấy."
Lúc ấy, tôn giả A-nan (vị đệ tử thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) thưa với Phật rằng: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngài đã mở bày, giảng nói công đức chân thật của Như Lai, phát khởi chí nguyện thù thắng của Bồ-tát. Bạch Thế Tôn, nên gọi kinh này là gì? Chúng con nên thọ trì thế nào?"
Phật bảo A-nan: "Kinh này tên là Phát Khởi Bồ-tát Thù Thắng Chí Lạc (Khơi dậy chí nguyện và niềm ưa thích thù thắng của Bồ-tát), cũng gọi là Di Lặc Bồ-tát Sở Vấn (Những điều Bồ-tát Di Lặc hỏi). Ngươi hãy theo tên ấy mà thọ trì."
Phật nói kinh này xong, Di Lặc Bồ-tát cùng các Thanh văn (những đệ tử nghe tiếng Phật dạy mà tu chứng), tất cả trời, người, a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến), càn-thát-bà (loài thần nhạc ở cõi trời) v.v. trong thế gian, nghe Phật nói xong đều rất vui mừng, tin nhận và vâng làm theo.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi hai.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ chín mươi ba.
Đời Hậu Tần, Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) La-thập (Cưu-ma-la-thập, nhà dịch kinh nổi tiếng) dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video