Hội Bồ-tát Vô Cấu Thí Ứng Biện (ứng đáp, biện luận).
Hội thứ ba mươi ba, phẩm Tựa thứ nhất.
Tôi nghe như vầy. Một thời Phật ở vườn cây ông Kỳ-đà, khu vườn của trưởng giả Cấp Cô Độc (người giàu hay giúp kẻ mồ côi, đã mua vườn dâng Phật) tại nước Xá-vệ (kinh đô nước Kiều-tát-la ở Ấn Độ xưa), cùng đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) một nghìn vị, đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh). Các vị đã dứt sạch các lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm), không còn phiền não, đều được tự tại đối với các pháp. Việc cần làm đã làm xong, đã bỏ gánh nặng (gánh nặng thân tâm và phiền não), đã được lợi ích cho mình, dứt hết các trói buộc khiến phải tái sinh, được chính trí giải thoát; tâm được giải thoát khéo léo, tuệ được giải thoát khéo léo. Tâm các vị đã được điều phục như voi chúa lớn, tâm được tự tại, đã đến bờ bên kia (bờ giải thoát), đã vào tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi mọi ràng buộc). Chỉ trừ một mình A-nan (còn chưa chứng A-la-hán). Lại có các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn), đều có trang nghiêm lớn, được mọi người biết đến, đã đạt bất thoái chuyển (không còn thối lui trên đường tu), chỉ còn một đời nữa là thành Phật (nhất sinh bổ xứ).
Tên các vị là: Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Đức Tạng, Bồ-tát Tuệ Nghiêm, Bồ-tát Xứng Ý, Bồ-tát Quán Thế Âm, Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi (Pháp vương tử: con của Vua Pháp tức Phật, chỉ Bồ-tát sẽ nối ngôi Phật), Pháp vương tử Duyệt Âm, Pháp vương tử Bất Tư Nghị Giải Thoát Hạnh, Pháp vương tử Tư Duy Chư Pháp Vô Chướng Ngại, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Thí Vô Ưu, Bồ-tát Vô Si Kiến, Bồ-tát Ly Ác Thú, Bồ-tát Vô Ngại Hạnh, Bồ-tát Đoạn U Minh, Bồ-tát Trừ Chư Cái, Bồ-tát Biện Nghiêm, Bồ-tát Bảo Đức Trí Uy, Bồ-tát Kim Hoa Quang Minh Đức, Bồ-tát Tư Vô Ngại. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát như vậy cả thảy một vạn hai nghìn vị.
Bấy giờ đại đức Xá-lợi-phất (đại đức: tiếng tôn xưng bậc tỳ-kheo có đức lớn), đại đức Mục-kiền-liên, đại đức Ma-ha Ca-diếp, đại đức Tu-bồ-đề, đại đức Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, đại đức Ly-việt, đại đức A-na-luật, đại đức A-nan, cùng Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Vô Si Kiến, Bồ-tát Bảo Tướng, Bồ-tát Ly Ác Thú, Bồ-tát Trừ Chư Cái, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Biện Nghiêm, Bồ-tát Vô Si Hạnh — tám vị đại Bồ-tát và tám vị đại Thanh văn như thế (Thanh văn: đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho mình) — sáng sớm cầm y bát, muốn vào thành Xá-vệ khất thực (xin ăn để nuôi thân theo lối sống người xuất gia). Khi ấy trên đường đi, mỗi vị đều nghĩ và cùng bàn về việc ấy.
Bấy giờ đại đức Xá-lợi-phất nói: "Tôi sẽ nhập định như thế rồi vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho hết thảy chúng sinh trong thành được nghe bốn thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ)." Đại đức Mục-kiền-liên nói: "Tôi sẽ nhập định như thế, vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho hết thảy chúng sinh trong thành không bị ma sự (những việc do ma gây ra để quấy phá, ngăn trở người tu)." Ma-ha Ca-diếp nói: "Tôi sẽ nhập định như thế, vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho chúng sinh trong thành ai bố thí cho tôi đều được quả báo không cùng tận, cho đến khi đạt nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử)." Đại đức Tu-bồ-đề nói: "Tôi sẽ nhập định như thế, vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho chúng sinh trong thành ai thấy tôi, nhờ nhân duyên ấy mà được hưởng mọi niềm vui ở cõi trời, cõi người, và đến được tận cùng của khổ." Đại đức Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử nói: "Tôi sẽ nhập định như thế, vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho hết thảy ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật pháp), phạm chí (tu sĩ Bà-la-môn), Ni-kiền tử (người theo đạo khổ hạnh lõa thể, tức đạo Kỳ-na) trong thành đều được chính kiến (cái thấy đúng đắn)." Đại đức Ly-việt nói: "Tôi sẽ nhập định như thế, vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho hết thảy chúng sinh trong thành được niềm vui không tranh cãi." Đại đức A-na-luật nói: "Tôi sẽ nhập định như thế, vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho hết thảy chúng sinh trong thành biết được quả báo của nghiệp đời trước." Đại đức A-nan nói: "Tôi sẽ nhập định như thế, vào thành Xá-vệ khất thực, nguyện cho hết thảy chúng sinh trong thành đều nhớ lại rõ ràng những pháp đã từng nghe trước kia."
Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi nghĩ: "Ta sẽ khiến hết thảy cửa ngõ, cửa sổ, tường vách, đồ dùng, cây cối, cành lá, hoa quả, y phục, chuỗi ngọc trong thành Xá-vệ đều phát ra tiếng nói về không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự vốn không có tự thể; không bám vào hình tướng; không còn mong cầu tạo tác), về không có gì, không có ta, không hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt vô ích), không có tự tính." Bồ-tát Vô Si Kiến nghĩ: "Ta sẽ khiến chúng sinh trong thành Xá-vệ nào đáng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật), thì mọi vật họ thấy đều là hình tượng Như Lai (danh hiệu của Phật), lại khiến họ quyết định hướng tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Bồ-tát Bảo Tướng nghĩ: "Ta sẽ khiến trong nhà của mọi dòng họ ở thành Xá-vệ đều tuôn ra kho báu, đủ bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não)." Bồ-tát Ly Ác Thú nghĩ: "Ta sẽ khiến chúng sinh trong thành Xá-vệ nào đáng sa vào ác thú (các cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), đều được chịu nhẹ ngay đời này rồi mau thoát khổ não." Bồ-tát Trừ Chư Cái nghĩ: "Ta sẽ khiến chúng sinh trong thành Xá-vệ trừ sạch năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ)." Bồ-tát Quán Thế Âm nghĩ: "Ta sẽ khiến chúng sinh trong thành Xá-vệ đang bị giam cầm trong ngục tù mau được giải thoát, người sắp chết liền được cứu mạng, người sợ hãi liền được không sợ." Bồ-tát Biện Nghiêm nghĩ: "Ta sẽ khiến chúng sinh trong thành Xá-vệ ai thấy ta đều được tài ăn nói, dùng các bài kệ hay mà hỏi đáp với nhau." Bồ-tát Vô Si Hạnh nghĩ: "Ta sẽ khiến chúng sinh trong thành Xá-vệ ai thấy ta đều được cái thấy không si mê, quyết định hướng tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Tám vị đại Bồ-tát và tám vị đại Thanh văn như vậy cùng bàn những việc trên, rồi đến cổng thành Xá-vệ.
Bấy giờ trong thành có con gái của vua Ba-tư-nặc (vua nước Kiều-tát-la) tên là Vô Cấu Thí, mới tám tuổi, dung mạo đoan nghiêm, ít ai trên đời có được. Hôm ấy là ngày mồng tám tháng hai, ngày sao Phất (?) (một chòm sao được coi là tốt lành) xuất hiện, cô cùng năm trăm Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ trong xã hội Ấn Độ xưa) mang bình nước đầy ra ngoài thành tắm rửa tượng thần. Bấy giờ năm trăm Bà-la-môn thấy các tỳ-kheo đứng ngoài cổng thành, thấy rồi đều cho là điềm không lành. Trong đám Bà-la-môn ấy có người lớn tuổi nhất, đã một trăm hai mươi tuổi, tên là Phạm Thiên, nói với cô Vô Cấu Thí: "Nay các tỳ-kheo đứng ngoài cổng thành, việc này không lành. Chúng ta nên quay vào thành, không nên thấy họ. Nếu thấy họ rồi thì các việc cúng tế cầu lợi lành, cầu điềm tốt đều thành không lành." Bấy giờ cô Vô Cấu Thí dùng kệ (bài thơ tụng trong kinh) đáp Bà-la-môn:
Các vị này không còn chấp giữ (?), bậc nhất đáng ngợi khen,
Có thể vì nhiều chúng sinh, rửa sạch hết mọi điều ác.
Các vị này đều thanh tịnh, đã thấy rõ bốn thánh đế;
Ngoại đạo không thanh tịnh, bị si mê tối tăm che lấp.
Là ruộng phúc của đấng Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật), bố thí cho các vị thì phúc báo vô lượng (ruộng phúc: người đáng cúng dường, cúng dường thì sinh phúc như gieo hạt vào ruộng tốt);
Ai gieo trồng nơi ruộng này, trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) phúc không cùng tận.
Giới hạnh thanh tịnh đầy đủ, ra khỏi bùn nhơ không vướng mắc,
Đi giữa đời như thầy thuốc giỏi, chữa cứu chúng sinh mắc bệnh.
Phật là bậc hơn hết ở đời, là vua của mọi pháp;
Các vị này là con Phật, đã thành tựu A-la-hán.
Các vị Bồ-tát tu hành như thế, người có trí sao lại xa lánh?
Người thực hành hạnh nhiệm mầu này, người đời nên ngợi khen.
Các vị này là người có trí, từ lâu xa thường bố thí;
Phạm chí nào kính các vị, mọi việc tốt lành không nghi ngờ.
Hãy ngợi khen bậc đủ tướng tốt này, tâm thanh tịnh, ruộng phúc lành;
Phạm chí nếu có lòng tin, được vui mừng, không lo, an lạc.
Bấy giờ phạm chí lại dùng kệ đáp cô Vô Cấu Thí:
Chớ theo tâm nhỏ dại, cúng tế chớ thấy sa-môn (người xuất gia tu hành);
Kẻ cạo tóc mặc ca-sa (áo của người xuất gia), ai cầu vui chớ lại gần.
Cha mẹ cô sẽ không vui, chúng tôi cũng thấy hổ thẹn.
Nếu cô muốn bố thí cho họ, việc ấy cũng chẳng lành.
Hay thay, chớ cung kính, các tỳ-kheo này làm chi.
Bấy giờ cô Vô Cấu Thí dùng kệ đáp phạm chí:
Nếu tôi sa vào đường ác, cha mẹ cùng bà con,
Của báu và sức mạnh, đều không thể cứu được.
Ngoài chúng có oai đức kia, ai có thể cứu được tôi?
Vì kính Phật, Pháp, Tăng, tôi xả cả thân và mạng.
Ngoài Tam bảo tôn quý (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), không còn đường nào để nương.
Bấy giờ phạm chí hỏi cô Vô Cấu Thí: "Cô chưa từng thấy Phật và chúng Tăng, cũng chưa từng nghe pháp, do đâu mà có lòng tin như vậy?" Cô Vô Cấu Thí đáp phạm chí: "Khi tôi mới sinh được bảy ngày, đang ở trên điện cao, nằm giường chân vàng, thấy năm trăm thiên tử (con trời, chỉ các vị trời) bay trên hư không, dùng vô lượng công đức khen ngợi Phật, Pháp, Tăng. Lúc ấy tôi được nghe. Lại có một thiên tử chưa từng thấy Phật, nghe pháp và gặp chúng Tăng, hỏi các thiên tử: 'Phật trông như thế nào?' Các thiên tử ấy biết tôi hết lòng chí thành, nên cùng đáp câu hỏi của vị thiên tử kia, để khiến sinh lòng vui mừng, mà nói kệ rằng:
Tóc Ngài màu xanh biếc, sạch sẽ và xoáy về bên phải.
Mặt Phật như trăng tròn, màu như hoa sen trăm cánh.
Tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày) trắng như ngọc kha, như tuyết, xoáy phải, người người ưa ngắm.
Như ong đen lượn quanh sen xanh, mày và mắt cũng như thế.
Quai hàm như sư tử, mắt chớp như trâu chúa.
Môi như quả tần-bà (một loại quả đỏ tươi), răng trắng, khít, đều và bằng.
Dáng đi (?) như ngỗng chúa, lưỡi rộng che được cả mặt.
Tiếng nói vang ra rất trong trẻo, ai nghe cũng vui mừng.
Như tiếng chim công, ngỗng, nhạn, âm như đàn bằng lưu ly,
Như tiếng chuông của chúng khẩn-na (loài thần âm nhạc cõi trời), như tiếng chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót hay nhất),
Tiếng chim câu-na-la, chim mạng mạng (chim cộng mạng, loài chim hai đầu), chim câu-cát-la (chim cu cu Ấn Độ),
Cùng đủ thứ âm nhạc — tiếng Phật cũng như thế.
Tiếng rống của Ngài như sư tử, phá được mọi cuộc tranh luận,
Trừ sạch mọi nhơ bẩn phiền não, lời chân thật dứt các kiến chấp (những cái thấy sai lầm, cố chấp).
Ở giữa đại chúng, giải hết mọi điều nghi vấn.
Không sai lầm mà hòa nhã dịu dàng, làm vui lòng mọi người.
Lìa xa hai bên (hai cực đoan), nói đúng con đường trung đạo.
Luôn nói lời vừa ý, ai nghe tiếng cũng hoan hỷ.
Lời nói không dua nịnh quanh co, tùy lời mà ai cũng hiểu.
Lời Phật trang nghiêm bằng trí tuệ, như tràng hoa đẹp xen nhiều sắc.
Cổ tròn, cánh tay dài thẳng, bàn tay bằng, có tướng bánh xe rõ ràng.
Ngón tay thon dài đẹp đẽ, móng như màu đồng đỏ.
Thân Phật chắc, bằng phẳng, đầy đặn, lưng thon như thân sư tử.
Rốn sâu, tròn và đẹp; tướng âm tàng (bộ phận kín ẩn sâu vào trong) như ngựa chúa.
Thân Ngài như núi vàng, mỗi lỗ chân lông mọc một sợi lông,
Xoáy về bên phải và hướng lên trên, ví như voi chúa.
Đùi tròn đều, bắp chân như chân nai chúa (?), mắt cá bằng, xương nối nhau như móc xích.
Bàn chân bằng phẳng, hiện tướng bánh xe, nghìn nan hoa đều rõ ràng.
"Này phạm chí, khi ấy các thiên tử ở trên hư không khen ngợi Như Lai bằng những điều như vậy. Lại nữa, Như Lai Ứng cúng (bậc đáng được cúng dường) đã vượt qua mọi cõi hữu (các cõi còn sinh tử), đến bờ bên kia (bờ giải thoát), có lòng đại từ bi, như vị đại y vương che chở mọi chúng sinh, thương ghét không nhiễm như hoa sen ở trong nước. Đối với công đức của Thế Tôn, tôi chỉ khen được một phần nhỏ mà thôi. Này phạm chí, tôi mới sinh được bảy ngày đã nghe công đức chân thật của Thế Tôn như vậy; từ đó đến nay tôi luôn không ngủ, cũng không có ý nghĩ tham dục, ý nghĩ giận dữ, ý nghĩ làm hại. Từ đó đến nay, đối với cha mẹ, anh em, chị em, bà con, của báu, chuỗi ngọc, y phục, thành ấp, vườn cảnh và cả thân mạng của mình, tôi đều không có lòng luyến ái, chỉ trừ niệm Phật. Như Lai ở bất cứ nơi đâu thuyết pháp, tôi đều để tâm đến nghe và thọ trì hết thảy, cả lời lẫn nghĩa không sót một câu. Này phạm chí, ngày đêm tôi chưa từng không thấy chư Phật Thế Tôn. Này phạm chí, tôi ngắm Phật không chán, nghe pháp không đủ, cúng dường chúng Tăng không mỏi."
Bấy giờ cô Vô Cấu Thí khen ngợi Phật, Pháp, Tăng bằng nhiều cách như vậy. Khi ấy năm trăm người Bà-la-môn Phạm Thiên đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Cô Vô Cấu Thí liền xuống xe đi bộ, tiến đến chỗ các Bồ-tát và Thanh văn, đến nơi rồi cúi đầu lễ dưới chân tất cả. Với lòng cung kính tôn trọng, cô đến chỗ đại đức Xá-lợi-phất, đứng trước mặt ngài mà thưa: "Con là người nữ, trí tuệ nông cạn, nhiều phiền não, lại nhiều buông lung, ưa những việc thấp hèn, bị những suy nghĩ không thuận lẽ lôi kéo. Lành thay đại đức Xá-lợi-phất, xin vì thương xót con mà nói pháp nhiệm mầu. Con được nghe rồi sẽ được lợi ích lâu dài, càng thêm an lạc."
Vừa mới nói việc ấy thì vua Ba-tư-nặc đến chỗ cô, nghe những lời cô nói. Vua bảo cô Vô Cấu Thí: "Con chẳng thiếu niềm vui nào, sao lại có vẻ buồn rầu, không ngủ, không thích niềm vui ở đời?" Khi ấy vua Ba-tư-nặc liền nói kệ với con gái:
Đoan nghiêm như thiên nữ, tắm gội, xoa hương, áo đẹp,
Chuỗi ngọc đủ đầy, lo gì mà không ngủ?
Nước giàu nhiều của báu, cha mẹ được tự do,
Có gì không vui được, mà con lại không ngủ?
Con làm vui lòng bà con, mọi người đều kính trông,
Ta trang hoàng đủ thứ cho con, sao con lại không vui?
Con thấy nghe việc gì, mà ôm nỗi buồn lo?
Hay thay, con muốn điều chi, hãy nói cho ta biết.
Bấy giờ cô Vô Cấu Thí dùng kệ đáp vua cha:
Vua chẳng biết trong nhà mình, ấm, giới, nhập (các yếu tố hợp thành thân tâm và sự nhận biết của con người) đều yếu ớt.
Sống ở đời như trò ảo thuật, mạng người không dừng lại giây lát.
Uống thuốc độc rồi ai ngủ được? Sắp chết rồi ai còn vui?
Rơi xuống vực sao mong sống? Mọi tướng ở đời đều như thế.
Như người ở giữa bầy rắn, sao còn ngủ, còn ham muốn?
Bốn đại (đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố tạo nên thân) như rắn độc, sao còn lòng vui sướng?
Bị các kẻ thù vây quanh, như người đói, sao có niềm vui?
Với người ở nước có giặc thù (?), thưa vua cha, có gì vui?
Từ khi con thấy Thế Tôn, phát tâm nguyện thành Phật,
Thưa vua, con chưa từng thấy nghe Bồ-tát buông lung dù trong giây lát.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video