Thiên 130 — Hội 33 – Phẩm 2 Thanh văn

 Phẩm thứ hai: Thanh văn (những vị đệ tử tu bằng cách nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, mục đích chính là tự giải thoát cho mình)

 Bấy giờ, cô gái Vô Cấu Thí nói với ngài Xá-lợi-phất: "Thưa Đại đức (tiếng tôn xưng các vị tu sĩ có đức hạnh lớn), con muốn hỏi đôi điều, mong ngài vì lòng thương xót mà giải đáp cho. Đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) khen ngài là người có trí tuệ bậc nhất. Trí tuệ ấy là hữu vi (thuộc những gì do nhân duyên hợp lại mà thành, có sinh có diệt) hay là vô vi (thuộc những gì không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt)? Nếu là hữu vi thì nó hư dối, không phải pháp chân thật. Nếu là vô vi thì pháp vô vi vốn không có sinh; pháp không sinh thì không có gì khởi lên; vì không khởi lên nên trí tuệ của Đại đức hoá ra chẳng có gì cả." Ngài Xá-lợi-phất liền im lặng.

 Đại đức Mục-kiền-liên nói với Xá-lợi-phất: "Thưa Đại đức, sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" Xá-lợi-phất đáp Mục-kiền-liên: "Cô này không hỏi về pháp hữu vi, mà hỏi về đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối cao, sự thật rốt ráo vượt ngoài mọi khái niệm). Trong đệ nhất nghĩa thì không có lời nói, vì vậy không thể dùng lời mà đáp."

 Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói với Mục-kiền-liên: "Thế Tôn khen Đại đức là bậc đứng đầu những người có thần túc (thần thông bay đi, biến hiện tự tại). Thưa Đại đức, khi vận dụng thần túc, ngài khởi ý tưởng về chúng sinh hay khởi ý tưởng về pháp? Nếu trụ vào ý tưởng chúng sinh thì chúng sinh không có thật, thần túc ấy cũng không có thật. Nếu trụ vào ý tưởng pháp thì pháp không biến đổi; đã không biến đổi thì không có gì để đạt được; không có gì để đạt được thì không có phân biệt." Đại đức Mục-kiền-liên liền im lặng.

 Ngài Ma-ha Ca-diếp nói với Mục-kiền-liên: "Thưa Đại đức, sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" Mục-kiền-liên đáp: "Cô này không hỏi về thần túc có phân biệt. Bồ-đề (sự giác ngộ) của các đức Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc đến từ chân lý như thật) không tạo tác, không phân biệt; điều ấy không thể nói ra được."

 Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói với Ma-ha Ca-diếp: "Thế Tôn khen Đại đức là bậc đứng đầu những người tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh: sống đơn sơ, đi xin ăn, ít ham muốn để gột sạch phiền não). Lại nữa, Đại đức vì thương chúng sinh nên sau khi nhập bát giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi sự ràng buộc của các cõi) mới nhận đồ bố thí. Vậy dù chỉ trong một niệm nhận đồ người khác bố thí, ngài lấy thân để đền đáp hay lấy tâm để đền đáp? Nếu lấy thân đền đáp thì bản chất của thân là vô ký (không thiện không ác, tự nó không có nhận biết), giống như cây cỏ, tường vách, ngói sỏi chẳng khác gì, vì thế không chắc đền được ơn bố thí. Nếu lấy tâm đền đáp thì tâm cứ từng niệm trôi qua không dừng, cũng không thể đền đáp. Nếu bỏ cả thân lẫn tâm thì đó là pháp vô vi; đã là pháp vô vi thì ai là người đền đáp?" Ngài Ma-ha Ca-diếp liền im lặng.

 Đại đức Tu-bồ-đề nói với Ma-ha Ca-diếp: "Sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" Ma-ha Ca-diếp đáp Tu-bồ-đề: "Điều cô này hỏi là hỏi về chân tế của pháp (cái thực tại rốt ráo của mọi sự vật). Lẽ ấy không thể dùng lời mà bày tỏ, đáp lại."

 Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói với Tu-bồ-đề: "Thế Tôn khen Đại đức là bậc đứng đầu những người vô tránh (không tranh cãi, sống hoà hợp không trái nghịch với ai). Hạnh vô tránh này là đi vào tính 'có' hay đi vào tính 'như' (chân như — bản chất như thật, không đổi khác của vạn vật)? Nếu đi vào tính như thì 'như' không phải tướng sinh, 'như' không phải tướng diệt. Đã không phải tướng sinh, không phải tướng diệt thì đó là bình đẳng; đã bình đẳng thì là như vậy; đã như vậy thì là không tạo tác; không tạo tác thì không có lời nói; không có lời nói thì không thể nghĩ bàn; không thể nghĩ bàn thì không thể bày tỏ. Nếu ở trong tính 'có' thì tính có là hư dối; nếu thấy cái hư dối thì không phải chỗ hành của bậc thánh." Đại đức Tu-bồ-đề liền im lặng.

 Ngài Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử nói với Tu-bồ-đề: "Sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" Tu-bồ-đề đáp Phú-lâu-na: "Theo lẽ, tôi không nên có lời đáp; chỉ có im lặng mới là chỗ tôi ưa thích. Điều cô này hỏi là pháp không có hý luận (không có những lời bàn luận suông, phân biệt hư vọng). Nếu có nói ra thì sinh lỗi lầm. Bản tính của pháp không thể nói, đó chính là hạnh vô tránh."

 Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói với Phú-lâu-na: "Thế Tôn khen Đại đức là bậc đứng đầu những người thuyết pháp. Khi thuyết pháp, ngài nói pháp có cảnh giới (có đối tượng để nắm bắt) hay pháp không có cảnh giới? Nếu nói pháp có cảnh giới thì cũng giống như phàm phu. Vì sao? Vì phàm phu cũng nói pháp có cảnh giới. Như vậy Đại đức chưa rời khỏi pháp của phàm phu. Nếu không có cảnh giới thì chẳng có gì cả; đã chẳng có gì thì sao gọi là đứng đầu những người thuyết pháp?" Ngài Phú-lâu-na liền im lặng.

 Đại đức Ly-việt nói với Phú-lâu-na: "Thưa Đại đức, sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" Phú-lâu-na đáp Ly-việt: "Cô này không hỏi về pháp hữu vi mà hỏi về đệ nhất nghĩa; trong đệ nhất nghĩa không có lời nói, cho nên không có lẽ gì để đáp."

 Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói với Ly-việt: "Thế Tôn khen Đại đức là bậc đứng đầu những người tu thiền. Khi Đại đức thiền, ngài dựa vào thiền có tâm hay thiền không có tâm? Nếu dựa vào tâm mà nhập thiền thì tâm như ảo hoá, không thật, nên định này cũng không thật. Nếu không có tâm mà nhập thiền thì cỏ cây, cành lá, hoa quả và các vật bên ngoài cũng phải được thiền. Vì sao? Vì chúng cũng đều không có tâm." Đại đức Ly-việt liền im lặng.

 Đại đức A-na-luật nói với Ly-việt: "Sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" Ly-việt đáp A-na-luật: "Điều cô này hỏi là chỗ hành của chư Phật, không phải điều hàng thanh văn có thể đáp." Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói: "Pháp của chư Phật và pháp của thanh văn có khác nhau sao? Nếu khác nhau thì vô vi có hai hay sao? Các bậc hiền thánh đều hành pháp vô vi. Pháp vô vi thì không có sinh; không có sinh thì không hai; không hai thì là như vậy; như vậy thì không hai. Vậy Đại đức Ly-việt, sao ngài lại nói như thế?"

 Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói với A-na-luật: "Thế Tôn khen Đại đức là bậc đứng đầu những người có thiên nhãn (con mắt nhà trời, thấy được xa và thấy được những gì mắt thường không thấy). Thưa Đại đức, cái ngài thấy bằng thiên nhãn là có vật hay không có vật? Nếu thấy có vật thì là thấy thường (chấp rằng sự vật tồn tại mãi mãi). Nếu thấy không có vật thì là thấy đoạn (chấp rằng sự vật mất hẳn, đứt đoạn hoàn toàn). Nếu lìa cả hai bên ấy thì là không thấy." Đại đức A-na-luật liền im lặng.

 Đại đức A-nan nói với A-na-luật: "Sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" A-na-luật đáp A-nan: "Điều cô này hỏi là để phá giả danh (những tên gọi tạm đặt ra, không có thực thể), vì thế không thể dùng giả danh mà đáp."

 Khi ấy cô Vô Cấu Thí nói với A-nan: "Thế Tôn khen Đại đức là bậc đứng đầu những người đa văn (nghe nhiều, nhớ nhiều lời Phật dạy). Pháp đa văn này là nghĩa chân thật hay là văn tự? Nếu là nghĩa chân thật thì nghĩa không thể nói ra; pháp đã không nói ra được thì không phải cái mà nhĩ thức (sự nhận biết qua tai) biết được; đã không phải nhĩ thức biết được thì lại càng không thể nói. Nếu là văn tự thì Thế Tôn đã dạy: 'Hãy nương vào liễu nghĩa (giáo nghĩa đã nói rõ ràng, trọn vẹn, rốt ráo) chứ đừng nương vào văn tự.' Vì vậy, Đại đức A-nan, ngài chẳng phải đa văn mà cũng chẳng phải liễu nghĩa." Đại đức A-nan liền im lặng.

 Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử (vị Bồ-tát được xem như con của vua Pháp là Phật, kế thừa giáo pháp) nói với Đại đức A-nan: "Sao ngài không trả lời câu hỏi của cô Vô Cấu Thí?" A-nan đáp: "Điều cô này hỏi là sự đa văn lìa văn tự, vì thế không thể dùng âm thanh mà đáp. Cô hỏi về sự bình đẳng; bình đẳng thì không phải tâm, vì đã lìa tướng của tâm. Đây không phải pháp của người còn ở học địa (giai đoạn còn phải tu học, chưa đạt quả vị cuối cùng), tôi làm sao đáp được? Đây là chỗ các đức Như Lai, bậc vua của Pháp, đã đến bờ bên kia (bờ giải thoát hoàn toàn)."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video