Kinh Đại Bảo Tích (bộ kinh Đại thừa lớn, gồm nhiều kinh nhỏ, mỗi kinh gọi là một "hội"), Hội thứ ba mươi lăm: Hội Thiện Đức Thiên Tử (thiên tử: một vị trời, con dân cõi trời).
Tam tạng (danh hiệu của pháp sư thông thạo cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Bồ-đề-lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua dịch.
Tôi nghe như vầy. Một thời Phật ở nước Xá-vệ (kinh thành nước Kiều-tát-la, miền bắc Ấn Độ xưa), tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn có cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc, người hay giúp kẻ mồ côi và người cô độc, mua dâng Phật). Ngài ở cùng chúng đại tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) một nghìn người, mười nghìn vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại tu hành cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh), cùng các thiên tử ở cõi Dục và cõi Sắc (cõi Dục: các cõi còn ham muốn dục lạc; cõi Sắc: các cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế).
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) cùng thiên tử Thiện Đức đều có mặt trong hội. Khi ấy Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Văn-thù-sư-lợi: "Ông hãy vì đại chúng chư thiên và các Bồ-tát ở đây mà giảng nói cảnh giới (phạm vi chứng biết, thế giới nội tâm) cực sâu xa của chư Phật."
Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Vâng, bạch Thế Tôn. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tức người tu học Phật) muốn biết cảnh giới của Phật, thì nên biết đó không phải cảnh giới của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; không phải cảnh giới của sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm, và các đối tượng của ý). Bạch Thế Tôn, cái không phải cảnh giới chính là cảnh giới của Phật. Vì nghĩa ấy, quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chánh, trọn khắp của Phật) mà Phật chứng được là cảnh giới gì?"
Phật đáp: "Là cảnh giới không (không có tự tánh cố định), vì mọi kiến chấp đều bình đẳng. Là cảnh giới vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vì mọi tướng đều bình đẳng. Là cảnh giới vô nguyện (không mong cầu gì), vì ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc) đều bình đẳng. Là cảnh giới vô tác (không tạo tác), vì những gì có tạo tác đều bình đẳng. Là cảnh giới vô vi (không do nhân duyên tạo thành, không sinh diệt), vì những pháp hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh diệt) đều bình đẳng."
Văn-thù-sư-lợi hỏi: "Bạch Thế Tôn, thế nào là cảnh giới vô vi?" Phật nói: "Vô niệm (không khởi tâm suy tưởng, phân biệt) là cảnh giới vô vi." Văn-thù-sư-lợi nói: "Bạch Thế Tôn, nếu vô vi v.v. là cảnh giới của Phật, mà đã là vô niệm thì nương vào đâu mà nói? Vì không có chỗ nương nên không có gì để nói; vì không có gì để nói nên không thể nói. Bạch Thế Tôn, cảnh giới chư Phật là không thể nói được."
Phật nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, cảnh giới Phật nên tìm ở đâu?" Đáp: "Nên tìm trong phiền não (những tâm trạng làm rối loạn, khổ não như tham lam, giận dữ, si mê) của tất cả chúng sinh. Vì sao? Vì bản tánh phiền não của chúng sinh không thể nắm bắt được; điều đó Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự quán lý nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy chỉ dạy) không thể biết được. Đó gọi là cảnh giới của chư Phật."
Phật nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, cảnh giới Phật có thêm bớt không?" Đáp: "Không thêm bớt." Phật nói: "Làm sao biết rõ bản tánh phiền não của tất cả chúng sinh?" Đáp: "Như cảnh giới Phật không thêm không bớt, bản tánh phiền não cũng không thêm không bớt." Phật nói: "Thế nào gọi là bản tánh phiền não?" Đáp: "Bản tánh phiền não chính là bản tánh của cảnh giới Phật. Bạch Thế Tôn, nếu tánh phiền não khác với cảnh giới Phật, thì không thể nói Phật an trụ trong tánh bình đẳng của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Vì tánh phiền não chính là tánh của cảnh giới Phật, nên nói Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến) an trụ nơi tánh bình đẳng."
Phật lại hỏi: "Ông thấy Như Lai an trụ nơi sự bình đẳng nào?" Đáp: "Theo chỗ con hiểu, những chúng sinh đang khởi tham, sân, si (tham lam, giận dữ, mê muội) an trụ nơi sự bình đẳng nào thì Như Lai an trụ nơi ấy." Phật nói: "Chúng sinh đang khởi phiền não tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si) thì an trụ nơi sự bình đẳng nào?" Đáp: "An trụ trong tánh bình đẳng của không, vô tướng, vô nguyện." Phật nói: "Này Văn-thù, trong tánh không ấy, sao lại có tham, sân, si?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Chính trong cái 'có' ấy có chỗ tánh không, nên có tham, sân, si."
Phật nói: "Nói có tánh không là ở trong cái 'có' nào?" Đáp: "Ở trong văn tự, lời nói mà nói có tánh không. Vì có tánh không nên có tham, sân, si. Như Phật đã dạy các tỳ-kheo: 'Có cái không sinh, vô vi, vô tác, không khởi. Nếu không có cái không sinh, vô vi, vô tác, không khởi, thì cũng không thể nói có sinh, có hữu vi, có tạo tác, có khởi. Vì vậy, này các tỳ-kheo, vì có cái không sinh và không khởi, nên mới nói được có sinh có khởi.' Cũng như thế, bạch Thế Tôn, nếu không có tánh không, vô tướng, vô nguyện, thì không thể nói đến tham, sân, si và mọi kiến chấp."
Phật nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, đúng theo nghĩa ấy, như ông đã nói, kẻ ở trong phiền não chính là ở trong tánh không." Văn-thù-sư-lợi nói: "Bạch Thế Tôn, nếu người tu quán hạnh (tu tập quán chiếu) lìa phiền não mà tìm tánh không thì không tương ưng (không hợp với đạo). Làm sao có riêng một tánh không khác với phiền não? Nếu quán phiền não chính là tánh không, đó mới là tu hành chân chánh."
Phật nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, ông ở trong phiền não hay lìa phiền não?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Mọi phiền não đều bình đẳng. Với sự bình đẳng như thế, con tu hành chân chánh mà vào sự bình đẳng này, thì không lìa phiền não, cũng không ở trong phiền não. Nếu có sa-môn (người xuất gia tu hành) hay bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn Ấn Độ) tự cho mình đã lìa dục mà thấy người khác có phiền não, thì họ rơi vào hai kiến chấp. Hai kiến chấp là gì? Cho rằng có phiền não, gọi là thường kiến (chấp rằng sự vật tồn tại mãi mãi); cho rằng không có phiền não, gọi là đoạn kiến (chấp rằng sự vật dứt mất hoàn toàn, rơi vào hư vô). Bạch Thế Tôn, người tu hành chân chánh không thấy tướng có hay không của mình và người. Vì sao? Vì đã hiểu rõ tất cả các pháp."
Phật nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, nương vào đâu mà tu hành chân chánh?" Đáp: "Người tu hành chân chánh thì không nương vào đâu cả." Phật nói: "Không nương vào đạo mà tu hành sao?" Đáp: "Nếu có chỗ nương mà tu hành thì đó là hữu vi; nếu làm theo hữu vi thì không phải bình đẳng. Vì sao? Vì không lìa được sinh, trụ, hoại (sinh ra, tồn tại, hoại diệt)."
Phật nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, trong vô vi có số lượng không?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Bạch Thế Tôn, nếu vô vi có số lượng thì đó là hữu vi, chẳng phải vô vi." Phật nói: "Nếu bậc Thánh chứng được vô vi thì có pháp ấy, há lại không có số lượng sao?" Đáp: "Vì pháp không có số lượng, bậc Thánh lìa xa số lượng, nên là không có số lượng." Phật nói: "Này Văn-thù, ông có chứng pháp Thánh hay không chứng?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Bạch Thế Tôn, nếu hỏi một người huyễn hóa (người do phép thuật hóa ra, không có thật): 'Ông có chứng pháp Thánh hay không chứng?' thì người ấy trả lời thế nào?" Phật nói: "Này Văn-thù, đối với người huyễn hóa thì không thể nói là chứng hay không chứng." Văn-thù-sư-lợi nói: "Chẳng phải Phật đã dạy tất cả các pháp đều như huyễn hóa sao?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy." Đáp: "Nếu tất cả các pháp đều như huyễn hóa, sao lại hỏi: 'Ông có chứng pháp Thánh hay không chứng?'"
Phật nói: "Này Văn-thù, đối với Tam thừa (ba cỗ xe, ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), ông chứng sự bình đẳng nào?" Đáp: "Sự bình đẳng của cảnh giới Phật, con chứng như vậy." Phật nói: "Ông đắc cảnh giới Phật chăng?" Đáp: "Nếu Thế Tôn đắc thì con cũng sẽ đắc." Khi ấy tôn giả (bậc đáng tôn kính) Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tánh không) nói với Văn-thù-sư-lợi: "Như Lai không đắc cảnh giới Phật sao?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Ông đối với cảnh giới Thanh văn có điều gì đắc được chăng?" Tu-bồ-đề nói: "Sự giải thoát của bậc Thánh không phải đắc, cũng không phải không đắc." Đáp: "Đúng vậy, đúng vậy. Sự giải thoát của Như Lai cũng chẳng phải có cảnh giới, chẳng phải không có cảnh giới."
Tu-bồ-đề nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, ông không che chở cho các Bồ-tát mới phát tâm (người mới phát nguyện cầu giác ngộ) mà lại giảng pháp như thế." Văn-thù-sư-lợi nói: "Này Tu-bồ-đề, ý ông nghĩ sao? Nếu có thầy thuốc vì nuông chiều người bệnh mà không cho uống các vị thuốc cay, chua, đắng, chát, thì thầy thuốc ấy đối với người bệnh là cho họ khỏi bệnh hay cho họ chết?" Tu-bồ-đề nói: "Là cho họ chịu khổ chết, chẳng phải ban cho an vui." Văn-thù-sư-lợi nói: "Người thuyết pháp cũng vậy. Nếu vì nuông chiều người khác, sợ họ kinh hãi, mà che giấu nghĩa lý sâu xa như thế, chỉ dùng những câu lẫn lộn, lời lẽ văn hoa mà giảng nói, thì là trao cho chúng sinh cái khổ già, bệnh, chết, chứ không ban cho Niết-bàn (cảnh giới vắng lặng, dứt hết khổ đau và sinh tử) an vui, không bệnh."
Khi giảng pháp này, năm trăm tỳ-kheo không còn chấp lấy các pháp, các lậu (phiền não rỉ chảy, khiến trôi lăn trong sinh tử) dứt sạch, tâm được giải thoát; tám nghìn trời và người xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, đối với các pháp được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng đạo); bảy trăm thiên tử phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, và nguyện rằng: "Chúng con ở đời vị lai sẽ được biện tài (tài thuyết giảng, biện luận) như Văn-thù-sư-lợi."
Bấy giờ trưởng lão (bậc tu hành lâu năm, đáng kính) Tu-bồ-đề nói với Văn-thù-sư-lợi: "Chẳng lẽ ông không đem pháp của Thanh văn thừa mà giảng cho hàng Thanh văn sao?" Đáp: "Tất cả các thừa đều là cỗ xe tôi đi." Tu-bồ-đề nói: "Ông là Thanh văn, là Bích-chi Phật (tức Duyên giác: bậc tự giác ngộ không cần thầy), hay là Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu Phật: bậc đáng được cúng dường, giác ngộ chân chánh, trọn khắp)?" Đáp: "Tôi là Thanh văn, vì không nhờ tiếng người khác mà hiểu ra. Tôi là Bích-chi Phật, vì không bỏ lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ mọi chúng sinh) và vô sở úy (sự không sợ hãi điều gì khi thuyết pháp). Tôi là Ứng Chánh Đẳng Giác, vì không bỏ bổn nguyện (lời nguyện ban đầu khi phát tâm)."
Tu-bồ-đề nói: "Ông làm Thanh văn thế nào?" Đáp: "Các chúng sinh kia chưa từng nghe pháp, tôi khiến họ được nghe, nên tôi là Thanh văn." Lại hỏi: "Ông làm Bích-chi Phật thế nào?" Đáp: "Đối với pháp giới (toàn thể thực tại, bản tánh chân thật của mọi pháp) của chúng sinh, tôi khiến họ tin, khiến họ giác ngộ, vì vậy nói tôi là Bích-chi Phật." Lại hỏi: "Ông làm Ứng Chánh Đẳng Giác thế nào?" Đáp: "Biết rõ tất cả các pháp đều bình đẳng trong pháp giới như vậy, vì thế tôi là Ứng Chánh Đẳng Giác."
Tu-bồ-đề nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, rốt cuộc ông trụ ở địa (giai vị, tầng bậc tu chứng) nào?" Đáp: "Trụ ở tất cả các địa." Tu-bồ-đề nói: "Chẳng lẽ ông cũng trụ ở địa phàm phu?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Tôi cũng quả thật trụ ở địa phàm phu." Tu-bồ-đề nói: "Ông có ý sâu kín gì mà nói như vậy?" Đáp: "Vì tự tánh của tất cả các pháp đều bình đẳng, nên nói như vậy." Tu-bồ-đề nói: "Nếu tất cả các pháp đều bình đẳng, thì dựa vào đâu mà lập ra các pháp như địa Thanh văn, địa Bích-chi Phật, địa Bồ-tát, địa Phật?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Ví như trong hư không mười phương, người ta nói đây là hư không phương đông; phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng nói như vậy. Lời nói có đủ thứ sai khác như thế, nhưng hư không thì chẳng có gì khác. Vì vậy, thưa nhân giả (cách gọi tôn trọng người đối thoại), nương trong tánh rốt ráo không của tất cả các pháp mà lập ra tướng các địa khác nhau, chứ tánh không cũng chẳng có sai khác."
Tu-bồ-đề nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, ông đã chứng nhập chánh tánh ly sinh (giai vị quyết định của bậc Thánh: thấy chân lý, lìa hẳn tánh phàm phu) chưa?" Đáp: "Tôi đã chứng nhập, mà cũng lại ra khỏi." Tu-bồ-đề nói: "Sao đã chứng nhập rồi lại ra?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Nhân giả nên biết, đó là trí tuệ và phương tiện (cách khéo léo, thích hợp để độ người) của Bồ-tát: đối với chánh tánh ly sinh, chứng nhập đúng như thật, rồi dùng phương tiện mà ra.
"Này Tu-bồ-đề, ví như có người giỏi bắn cung, có một kẻ thù mà ông muốn giết. Người thầy bắn cung ấy có một đứa con rất mực thương yêu. Lúc ấy đứa con yêu ở giữa đồng hoang, người cha lầm tưởng là kẻ thù, bèn buông tên bắn. Đứa con kêu lớn: 'Con không có lỗi gì, sao lại hại con?' Khi ấy người thầy bắn cung có sức nhanh lẹ, vội chạy đến chỗ con, chụp lấy mũi tên lại. Bồ-tát cũng như vậy: vì điều phục (giáo hóa, chế ngự) hàng Thanh văn, Bích-chi Phật nên vào chánh vị (giai vị chứng ngộ quyết định của bậc Thánh) rồi lại từ đó ra, không rơi vào địa Thanh văn, Bích-chi Phật. Vì nghĩa ấy gọi là địa Phật."
Tu-bồ-đề nói: "Bồ-tát làm sao đắc được địa này?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Nếu các Bồ-tát trụ ở tất cả các địa mà không có chỗ trụ, là đắc địa này. Nếu có thể giảng nói tất cả các địa mà không trụ ở địa thấp kém, là đắc địa này. Nếu tu hành để dứt hết phiền não của tất cả chúng sinh mà pháp giới không cùng tận; tuy trụ nơi vô vi mà làm việc hữu vi; ở trong sinh tử mà xem như dạo vườn cảnh, không cầu Niết-bàn, là đắc địa này. Làm cho mọi chí nguyện đều viên mãn, đắc vô ngã nhẫn (sự chấp nhận an nhiên, thấu triệt rằng không có cái ta thật) mà thành tựu chúng sinh, là đắc địa này. Đắc trí tuệ của Phật mà không sinh lòng giận ghét đối với những người không có trí, là đắc địa này. Vì người cầu pháp mà chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp, ví như lăn bánh xe pháp), mà đối với pháp giới cũng không có sai khác, tu hành như vậy là đắc địa này. Lại nữa, nếu các Bồ-tát dẹp tan ma oán mà lại hiện làm bốn ma (bốn thứ ma: phiền não ma, ngũ uẩn ma, tử ma, thiên ma), là đắc địa này."
Tu-bồ-đề nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, hạnh của Bồ-tát này, tất cả thế gian thật khó tin." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Các Bồ-tát ấy đi trong thế gian mà vượt lên trên pháp thế gian." Tu-bồ-đề nói: "Này Văn-thù-sư-lợi, xin hãy giảng sự vượt khỏi thế gian ấy." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thế gian gọi là năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc — thân thể vật chất; thọ — cảm giác; tưởng — tri giác, ý niệm; hành — các hoạt động tâm ý tạo tác; thức — sự nhận biết). Trong các uẩn này, sắc có tánh như bọt nước tụ, thọ có tánh như bong bóng nước, tưởng có tánh như ảo ảnh nắng (hơi nắng bốc lên trông như nước), hành có tánh như cây chuối (thân rỗng, bóc mãi không có lõi), thức có tánh như trò ảo thuật. Như vậy nên biết bản tánh thế gian là bọt nước, ảo ảnh nắng, bong bóng, ảo thuật, cây chuối. Trong đó không có uẩn, không có tên gọi uẩn; không có chúng sinh, không có tên gọi chúng sinh; không có thế gian, cũng không có sự vượt khỏi thế gian. Nếu đối với năm uẩn biết đúng như vậy, gọi là thắng giải (sự hiểu biết thù thắng, quyết định). Nếu thắng giải chân chánh thì vốn đã giải thoát. Nếu vốn đã giải thoát thì không đắm pháp thế gian. Nếu không đắm pháp thế gian thì vượt khỏi thế gian.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, bản tánh năm uẩn là không. Nếu bản tánh là không thì không có ngã và ngã sở (cái ta và cái của ta). Nếu không có ngã và ngã sở thì không có hai. Nếu vốn không có hai thì không có lấy bỏ. Vì không lấy bỏ nên không đắm trước. Vì không đắm trước nên vượt khỏi thế gian.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, năm uẩn này thuộc về nhân duyên (các nguyên nhân và điều kiện hợp lại). Nếu thuộc về nhân duyên thì không thuộc về ta, không thuộc về chúng sinh. Nếu không thuộc về ta, không thuộc về chúng sinh thì không có chủ. Không có chủ thì không có chấp lấy. Không chấp lấy thì không tranh cãi. Không tranh luận là pháp của sa-môn. Như lấy tay vẽ vào hư không, không gì vướng chạm. Tu hành theo tánh bình đẳng của không như vậy là vượt khỏi thế gian.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề, pháp giới của năm uẩn cùng nhập vào pháp giới, đó là không có giới (không có ranh giới, phân loại). Nếu không có giới thì không có địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới (các yếu tố đất, nước, lửa, gió); không có ngã, không có chúng sinh, không có thọ mạng; không có cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc (cõi trời chỉ còn tâm thức, không còn thân hình); không có giới hữu vi, vô vi, sinh tử, Niết-bàn. Vào giới ấy rồi thì cùng ở với thế gian mà không có chỗ trụ. Nếu không có chỗ trụ thì vượt khỏi thế gian."
Khi nói pháp vượt khỏi thế gian này, hai trăm tỳ-kheo không còn chấp lấy các pháp, lậu dứt sạch, tâm được giải thoát; mỗi người cởi áo uất-đa-la-tăng (áo khoác ngoài của tăng sĩ, mặc khi lễ bái, nghe pháp) phủ lên Văn-thù-sư-lợi, và nói rằng: "Nếu ai đối với pháp môn này không sinh lòng tin hiểu, thì người ấy không đắc gì, cũng không chứng gì."
Bấy giờ Tu-bồ-đề bảo các tỳ-kheo ấy: "Thưa các trưởng lão, các vị có chút gì đắc, có chút gì chứng chăng?" Các tỳ-kheo đáp: "Kẻ tăng thượng mạn (kiêu mạn, chưa chứng mà tự cho là đã chứng) thì mới có thể nói có đắc có chứng. Người theo pháp sa-môn không tăng thượng mạn thì không đắc, không chứng. Họ ở chỗ nào mà khởi niệm dao động, tự nói rằng: 'Ta đắc như vậy, ta chứng như vậy'? Nếu ở trong đó có niệm dao động thì đó là ma nghiệp (việc làm bị ma chướng chi phối)."
Tu-bồ-đề nói: "Thưa các trưởng lão, theo chỗ các vị hiểu, đắc gì, chứng gì mà nói như vậy?" Các tỳ-kheo đáp: "Chỉ có Phật Thế Tôn và Văn-thù-sư-lợi biết chỗ chúng tôi đắc, biết chỗ chúng tôi chứng. Thưa đại đức (cách gọi tôn kính vị tăng có đức lớn), theo chỗ chúng tôi hiểu: nếu chưa biết rõ tướng của khổ (nỗi khổ của đời sống) mà nói rằng 'khổ ta cần biết', đó là tăng thượng mạn. Cũng vậy, nói 'tập (nguyên nhân sinh ra khổ) cần dứt, diệt (sự chấm dứt khổ) cần chứng, đạo (con đường dứt khổ) cần tu', đó là tăng thượng mạn. Họ không biết rõ tướng của khổ, tập, diệt, đạo, mà nói rằng '… cho đến đạo ta đã tu', đó là tăng thượng mạn.
"Thế nào là tướng của khổ? Là tướng không sinh. Tướng của tập, diệt, đạo cũng như vậy. Nếu là tướng không sinh thì đó là vô tướng, không có gì để đắc. Trong đó không có chút khổ nào để biết, tập nào để dứt, diệt nào để chứng, đạo nào để tu. Nếu đối với nghĩa Thánh đế (chân lý của bậc Thánh, tức Bốn sự thật: khổ, tập, diệt, đạo) được nói ở đây mà không kinh, không sợ, không hãi, thì chẳng phải tăng thượng mạn. Nếu sinh kinh sợ thì là tăng thượng mạn."
Bấy giờ Thế Tôn khen các tỳ-kheo ấy: "Lành thay, lành thay!" Rồi bảo Tu-bồ-đề: "Các tỳ-kheo này, trong giáo pháp của Phật Ca-diếp (vị Phật ra đời trước Phật Thích-ca), từng được nghe Văn-thù-sư-lợi giảng pháp sâu xa như thế. Các tỳ-kheo này thuở xưa đã tu hành pháp sâu xa ấy, nên nay nghe lại thì thuận theo mà mau hiểu rõ. Theo thứ lớp như vậy, những ai trong giáo pháp của ta nghe pháp sâu xa này mà sinh lòng tin hiểu, tất cả sẽ được dự vào hàng đệ tử trong giáo pháp của Phật Di-lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai)."
Bấy giờ thiên tử Thiện Đức bạch Văn-thù-sư-lợi: "Nhân giả ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người ở, tức thế giới của chúng ta) đã nhiều lần thuyết pháp. Chúng tôi xin thỉnh nhân giả đến cõi trời Đâu-suất-đà (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật ở chờ). Các thiên tử ở đó cũng đã từ lâu vun trồng thiện căn (gốc lành, công đức làm nền cho quả tốt) rộng lớn; nếu được nghe pháp thì sẽ hiểu rõ. Vì đắm say khoái lạc nên họ không thể đến chỗ Phật nghe pháp, tự làm tổn thiệt chính mình."
Khi ấy Văn-thù-sư-lợi liền hiện thần biến (phép thần thông biến hóa), khiến thiên tử Thiện Đức và cả hội chúng đều tự cho mình đã vào cung trời Đâu-suất-đà, thấy vườn rừng, cung điện, lầu gác, lan can, cửa sổ xen nhau trang hoàng; các đài báu cao rộng tới hai mươi tầng; lưới báu, màn trướng, hoa trời rải khắp; đủ loài chim lạ bay lượn tụ lại hót hòa vang; trong hư không có các thiên nữ rải hoa mạn-đà-la (một loài hoa trời đẹp, khiến người thấy vui thích), ca hát khen ngợi, vui chơi khoái lạc. Thiên tử Thiện Đức thấy việc ấy rồi, bạch Văn-thù-sư-lợi: "Hiếm có thay, Văn-thù! Sao chúng tôi lại nhanh chóng đến cung trời Đâu-suất-đà như thế, thấy vườn rừng và chúng chư thiên này? Xin Văn-thù-sư-lợi thuyết pháp."
Bấy giờ trưởng lão Tu-bồ-đề bảo Thiện Đức: "Này thiên tử, ông không hề rời hội này mà đi nơi khác. Đó là thần thông biến hóa của Văn-thù-sư-lợi, khiến ông tự thấy mình vào cung trời Đâu-suất."
Bấy giờ thiên tử Thiện Đức bạch Phật: "Hiếm có thay, bạch Thế Tôn! Văn-thù-sư-lợi dùng thần thông biến hóa của du hí tam-muội (trạng thái thiền định tự tại, vận dụng thần thông như dạo chơi), trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) mà khiến cả hội này đều vào cung trời Đâu-suất." Phật nói: "Này thiên tử, đối với thần thông biến hóa của Văn-thù-sư-lợi, ông đâu đã thấy hết! Theo chỗ ta biết, Văn-thù-sư-lợi nếu muốn gom công đức trang nghiêm của các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng vào một cõi Phật, đều có thể hiện ra được. Hoặc dùng đầu ngón tay nâng các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, đi qua phương trên số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng rồi đặt vào hư không.
"Lại đưa nước bốn biển lớn của các cõi Phật vào một lỗ chân lông, mà các loài sinh vật sống dưới nước cũng không bị chật chội, đều tự thấy mình không rời khỏi biển. Các núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm Phật giáo) trong các thế giới đều được đặt vào trong hạt cải, mà các thiên tử sống nương núi Tu-di đều tự cho mình vẫn ở trong cung điện cũ. Lại đặt chúng sinh năm đường (năm nẻo luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời) của các cõi Phật vào trong bàn tay, khiến họ đều thấy các vật dụng vi diệu như ở cõi nước Nhất Thiết Lạc Trang Nghiêm (cõi được trang hoàng bằng mọi niềm vui) (?). Lại đặt tất cả các đống lửa trong các thế giới vào trong một nắm bông đâu-la (thứ bông gòn mềm mịn). Lại nữa, mặt trời, mặt trăng trong các thế giới Phật, ông ấy đều có thể dùng một lỗ chân lông che lấp hết. Tùy theo điều nên làm, ông ấy đều làm được cả."
Bấy giờ Ác ma biến thành tỳ-kheo bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con muốn thấy Văn-thù-sư-lợi hiện ngay trước mắt làm những thần thông biến hóa ấy. Cần gì những lời hư dối như vậy, tất cả thế gian không thể tin được." Khi ấy Thế Tôn bảo Văn-thù-sư-lợi: "Ông hãy hiện thần biến trước hội chúng này." Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi không rời chỗ ngồi, nhập tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ) tên là Tâm Tự Tại Nhất Thiết Pháp Trang Nghiêm. Liền khi ấy, những thần thông biến hóa như Phật đã nói đều hiện ra cả. Ma cùng hội chúng và thiên tử Thiện Đức thảy đều trông thấy. Khi ấy đại chúng thấy thần biến này, khen là chưa từng có, nói rằng: "Lành thay, lành thay! Nhờ Phật ra đời mà có bậc chánh sĩ (người chân chánh, chỉ Bồ-tát) này, ở trong thế gian mở ra pháp môn ấy, hiện các thần biến."
Bấy giờ Ác ma, do sức oai thần của Văn-thù-sư-lợi, nói rằng: "Hiếm có thay, bạch Thế Tôn! Văn-thù-sư-lợi có thần thông như vậy. Hội chúng này cũng thật hiếm có, đối với thần thông biến hóa của Văn-thù-sư-lợi mà tin hiểu được. Bạch Thế Tôn, giả sử có các ma nhiều như cát sông Hằng cũng không thể gây trở ngại cho những thiện nam tử, thiện nữ nhân tin hiểu nơi đây. Con đây cũng là ác ma Ba-tuần (tên vua ma, chuyên phá người tu), thường tìm sơ hở của Phật để quấy nhiễu chúng sinh. Từ nay trở đi, con tự lập thệ nguyện: nơi nào pháp môn này được lưu hành, có người sinh lòng tin hiểu, ưa thích, thọ trì (nhận lấy và gìn giữ), đọc tụng, giảng nói, thì con ở ngoài bốn phía một trăm do-tuần (đơn vị đo đường xa của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), không đi vào bên trong.
"Bạch Thế Tôn, nhưng quyến thuộc (người thân, thuộc hạ) của con có kẻ muốn dứt diệt pháp của Như Lai nên làm cho tâm người tu hành tán loạn. Để hàng phục chúng, con xin nói đà-la-ni (thần chú, câu chú có năng lực gìn giữ điều lành, ngăn điều ác). Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân biên chép, đọc tụng pháp môn này, giảng nói cho người khác, thì các chúng trời và ma sẽ được lợi ích tốt đẹp, và sẽ khiến người thuyết pháp thân tâm vui vẻ, siêng năng tu tập, ban cho biện tài không ngăn ngại cùng đà-la-ni, hầu hạ cung cấp áo mặc, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc thang, khiến không thiếu thốn." Liền nói chú rằng:
Đát điệt tha (1), A mạt lệ (2), Tỳ mạt lệ (3), Thế đá đê (4), A yết bệ (5), Thị đa thiết đổ rô (6), Thệ duệ đỗ dã phiệt đê (7), Bộ đa phiệt đê già mễ lệ (8), Khiên (?) đê (9), Tô phổ đê (10), Phổ phổ tế (11), Địa lị tô khê (12), Vị (?) đề (13), Khả nghệ (14), Mễ tẩy lễ (15), Ương củ lệ bạt lệ (16), Hô lô hốt lê (?) (17), Sách hê (18), Thâu thú mễ đề địa lị (19), A na phiệt đê để để sử tra nê (20), Ngật lị đa lị đê (21), Ngật lợi đa phí đê (22), Ky (?) lô già đô phí đê mạn đát ra bội trì na trì lộ (?) ca (23), A (đọc giọng xuống) bạt la mục đa ế (?) phạ tô lị da (24).
"Bạch Thế Tôn, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân chuyên tâm thọ trì đà-la-ni này, tâm không tán loạn, sẽ thường được chư thiên, rồng, thần, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài làm hộ pháp), càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát, hình dạng nửa người), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) v.v. giữ gìn che chở; tất cả quỷ dữ không thể thừa cơ làm hại."
Khi ma Ba-tuần nói chú này, tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) chấn động theo sáu cách. Bấy giờ Thế Tôn bảo ma Ba-tuần: "Lành thay, lành thay! Biện tài của ngươi, nên biết đó là cảnh giới thần thông của Văn-thù-sư-lợi." Khi Văn-thù-sư-lợi hiện sức thần thông và khi ma Ba-tuần nói chú, ba vạn hai nghìn trời và người phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chánh, trọn khắp của Phật). Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi thu lại thần lực, khiến hội chúng đều tự thấy mình vẫn ở như cũ.
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi bảo thiên tử Thiện Đức: "Thiện nam tử, ông hãy đến cõi trời Đâu-suất-đà báo khắp chúng trời rằng ta sẽ đến đó." Thiên tử Thiện Đức nghe vậy rồi, đảnh lễ (cúi đầu sát chân để lễ) chân Thế Tôn cùng các Bồ-tát và các vị đại đức Thanh văn, cùng quyến thuộc cung kính vây quanh, rồi bỗng biến mất trước hội chúng, trong chốc lát đã đến cõi trời Đâu-suất-đà. Khi ấy Thiện Đức báo khắp các thiên tử: "Các vị nên biết, Văn-thù-sư-lợi vì thương xót các vị nên muốn đến đây. Các vị nên bỏ các dục lạc, xa lìa kiêu mạn, cung kính tôn trọng, thuận theo mà nghe pháp."
Bấy giờ thiên tử Thiện Đức sửa soạn trang hoàng đạo tràng (nơi giảng pháp, tu tập) đúng như cần thiết, rồi chắp tay nói: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, nay chính là lúc." Khi ấy Văn-thù-sư-lợi cùng một vạn Bồ-tát, năm trăm Thanh văn cùng trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà v.v. trước sau vây quanh, đảnh lễ chân Phật rồi biến mất khỏi hội, hiện ra ở cõi trời Đâu-suất-đà, cùng đại chúng Bồ-tát, Thanh văn ngồi theo chỗ đã trải sẵn trong đạo tràng ấy.
Lúc ấy đại chúng đều nghe các thiên tử ở cung Tứ Thiên vương (cõi trời thấp nhất của cõi Dục, nơi bốn vị vua trời giữ gìn thế gian ở), trời Ba mươi ba (tức cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di, do trời Đế Thích cai quản), trời Dạ-ma, trời Đâu-suất, trời Hóa lạc và trời Tha hóa tự tại (các tầng trời cao dần của cõi Dục), cùng chúng ma, chúng Phạm thiên (các vị trời ở cõi Sắc), cho đến trời Hữu đỉnh (tầng trời cao nhất trong ba cõi) bảo nhau rằng: "Văn-thù-sư-lợi nay ở cõi trời Đâu-suất-đà sắp thuyết pháp." Chư thiên nghe vậy, vô số trăm nghìn vị đều đến tụ hội, đến nỗi các cung trời của cõi Dục không chứa hết. Khi ấy Văn-thù-sư-lợi liền dùng thần lực khiến các vị trời ấy tự thấy rộng rãi, không chen lấn nhau.
Bấy giờ thiên tử Thiện Đức bạch Văn-thù-sư-lợi: "Đại chúng đã tụ hội, xin ngài thuyết pháp." Văn-thù-sư-lợi bảo thiên tử Thiện Đức: "Có bốn pháp, Bồ-tát nếu trụ nơi bất phóng dật (không buông lung, luôn tỉnh giác giữ mình) thì có thể thâu nhiếp tất cả Phật pháp. Bốn pháp là gì? Một là trụ nơi giới luật (các điều răn cấm giữ gìn thân, miệng, ý) mà đầy đủ đa văn (nghe học nhiều). Hai là trụ nơi thiền định (tâm lắng yên, chuyên chú) mà thực hành trí tuệ. Ba là trụ nơi thần thông mà khởi đại trí. Bốn là trụ nơi tịch tĩnh (vắng lặng) mà thường quán sát (xem xét, suy xét kỹ).
"Thiên tử, có tám pháp vào giới luật. Tám pháp là gì? Một là thân thanh tịnh. Hai là lời nói thanh tịnh. Ba là ý thanh tịnh. Bốn là kiến giải thanh tịnh. Năm là công đức đầu-đà (hạnh tu khổ hạnh: khất thực, ít muốn, biết đủ, sống đơn sơ) thanh tịnh. Sáu là mạng sống thanh tịnh (nuôi thân bằng cách chân chánh). Bảy là thanh tịnh vì xa lìa mọi sự giả dối, hiện tướng lạ, lấy lợi cầu lợi. Tám là thanh tịnh vì không bỏ tâm cầu nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật). Đó gọi là tám pháp vào giới luật.
"Thiên tử, lại có tám pháp vào đa văn. Tám pháp là gì? Một là tôn trọng. Hai là hạ mình. Ba là phát khởi tinh tấn (siêng năng, nỗ lực). Bốn là không mất chánh niệm (sự nhớ biết, tỉnh giác đúng đắn). Năm là nghe điều gì thì thọ trì điều ấy. Sáu là tâm khéo quán sát. Bảy là nghe thế nào thì truyền dạy lại như thế. Tám là không khen mình chê người. Đó gọi là tám pháp vào đa văn.
"Thiên tử, lại có tám pháp vào thiền định. Tám pháp là gì? Một là sống vắng lặng nơi a-lan-nhã (chốn yên tĩnh xa làng xóm để tu). Hai là xa lìa chỗ ồn náo. Ba là không nhiễm đắm cảnh giới (các đối tượng của giác quan). Bốn là thân tâm nhẹ nhàng, an ổn. Năm là tâm bám vào cảnh định (đối tượng chuyên chú khi thiền). Sáu là dứt hết các tướng âm thanh. Bảy là ăn bớt, chỉ đủ nuôi thân. Tám là không chấp lấy niềm vui của bậc Thánh. Đó gọi là tám pháp vào thiền định.
"Thiên tử, lại có tám pháp vào trí tuệ. Tám pháp là gì? Một là thông thạo về uẩn. Hai là thông thạo về giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức). Ba là thông thạo về xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng). Bốn là thông thạo về duyên khởi (lý các pháp do nhân duyên nương nhau mà sinh). Năm là thông thạo về đế (chân lý, tức Bốn Thánh đế). Sáu là thông thạo về ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Bảy là thông thạo về tất cả các thừa. Tám là thông thạo về tất cả Phật pháp. Đó gọi là tám pháp vào trí tuệ.
"Thiên tử, lại có tám pháp vào thần thông. Tám pháp là gì? Một là thiên nhãn thông (mắt thấy khắp mọi nơi), vì thấy không chướng ngại. Hai là thiên nhĩ thông (tai nghe khắp mọi tiếng), vì nghe không chướng ngại. Ba là tha tâm thông (biết tâm người khác), vì thấy tâm của tất cả chúng sinh. Bốn là túc mạng thông (biết các đời trước), vì nhớ được thời quá khứ. Năm là thần túc thông (đi lại, biến hóa tự tại), vì thị hiện mọi thần biến. Sáu là lậu tận thông (dứt sạch phiền não), vì dứt lậu cho tất cả chúng sinh. Bảy là không trụ nơi phiền não cũng không chấp lấy giải thoát, nhờ sức phương tiện. Tám là không nương sự giải thoát của Thanh văn mà vào Niết-bàn. Đó gọi là tám pháp vào thần thông.
"Lại có tám pháp vào được trí. Tám pháp là gì? Một là khổ trí (trí biết rõ khổ). Hai là tập trí (trí biết rõ nguyên nhân của khổ). Ba là diệt trí (trí biết rõ sự dứt khổ). Bốn là đạo trí (trí biết rõ con đường dứt khổ). Năm là nhân trí (trí biết rõ nguyên nhân chính). Sáu là duyên trí (trí biết rõ các điều kiện phụ). Bảy là trí biết ba đời. Tám là nhất thiết trí. Đó gọi là tám pháp.
"Lại có tám pháp vào tịch tĩnh. Tám pháp là gì? Một là bên trong tịch tĩnh. Hai là bên ngoài tịch tĩnh. Ba là ái (lòng ham muốn, khát khao) tịch tĩnh. Bốn là thủ (sự chấp lấy, níu giữ) tịch tĩnh. Năm là hữu (sự tồn tại, nghiệp dẫn đến đời sau) tịch tĩnh. Sáu là sinh tịch tĩnh. Bảy là tất cả phiền não tịch tĩnh. Tám là ba cõi tịch tĩnh. Đó gọi là tám pháp.
"Lại có tám pháp vào quán sát. Tám pháp là gì? Một là giới. Hai là nghe học. Ba là thiền định. Bốn là trí tuệ. Năm là thần thông. Sáu là trí. Bảy là tịch diệt (vắng lặng dứt hết phiền não). Tám là bất phóng dật. Thiên tử, đó gọi là tám pháp. Vì Bồ-tát an trụ nơi bất phóng dật, nên Bồ-đề (sự giác ngộ) của chư Phật và các pháp Bồ-đề phần (các pháp hỗ trợ dẫn đến giác ngộ) đều sẽ đạt được. Vì vậy, thiên tử nên y theo bất phóng dật mà trụ.
"Các thiên tử, y theo bất phóng dật thì ba thứ vui thường không tổn giảm. Ba thứ là gì? Một là vui cõi trời. Hai là vui thiền định. Ba là vui Niết-bàn. Lại nữa, các thiên tử, người y theo bất phóng dật mà trụ thì lìa được ba khổ. Ba khổ là gì? Là hành khổ (khổ vì mọi thứ luôn biến đổi, vô thường), khổ khổ (khổ của chính những cảm giác đau đớn), hoại khổ (khổ khi niềm vui tan hoại). Lại, người không buông lung vượt qua ba nỗi sợ. Ba nỗi sợ là gì? Là địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh. Lại, người không buông lung vượt khỏi ba hữu. Ba hữu là gì? Là Dục hữu, Sắc hữu, Vô sắc hữu (sự tồn tại trong cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc).
"Lại nữa, các thiên tử, người y theo bất phóng dật mà trụ thì lìa được ba cấu (ba thứ dơ bẩn của tâm). Ba thứ là gì? Là cấu tham, cấu sân, cấu si. Lại, người không buông lung sẽ được viên mãn ba học xứ (ba môn học). Ba môn là gì? Là tăng thượng giới, tăng thượng tâm, tăng thượng tuệ (giới, định, tuệ ở bậc cao). Người không buông lung thường được gần gũi, cúng dường Tam bảo (ba ngôi báu). Ba ngôi là gì? Là Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo (Phật, giáo pháp của Phật, đoàn thể tăng sĩ).
"Lại nữa, người y theo bất phóng dật mà trụ thì lìa được ba thứ chướng ngại ba-la-mật (pháp tu hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Ba thứ là gì? Một là tự mình keo kiệt; hai là đối với người bố thí thì sinh lòng ghét ghen; ba là hùa theo kẻ keo kiệt. Tự mình phá giới, ghét ghen người giữ giới, hùa theo kẻ phá giới. Tự mình nóng giận, ghét ghen người nhẫn nhục, hùa theo kẻ giận dữ. Tự mình lười biếng, ghét ghen người tinh tấn, hùa theo kẻ lười biếng. Tự mình tán loạn, ghét ghen người thiền định, hùa theo kẻ tán loạn. Tự mình không có trí tuệ, ghét ghen người có trí tuệ, hùa theo kẻ không có trí. Các thiên tử, đó gọi là người y theo bất phóng dật mà trụ sẽ được xa lìa ba thứ chướng ngại ba-la-mật.
"Lại nữa, các thiên tử, người y theo bất phóng dật mà trụ sẽ được ba thứ trợ giúp cho ba-la-mật. Ba thứ là gì? Đó là: bố thí thì tăng trưởng, không cầu quả báo, hồi hướng (đem công đức hướng về) Bồ-đề; trì giới thì tăng trưởng, không cầu sinh lên cõi trời, hồi hướng Bồ-đề; nhẫn nhục thì tăng trưởng, đối với tất cả chúng sinh không sinh tâm làm hại, hồi hướng Bồ-đề; tinh tấn thì tăng trưởng các thứ thiện căn không biết chán đủ, hồi hướng Bồ-đề; thiền định thì tăng trưởng, tâm không tán loạn, hồi hướng Bồ-đề; trí tuệ thì tăng trưởng, thường tu nghiệp lành, hồi hướng Bồ-đề. Đó gọi là y theo bất phóng dật mà trụ thì được ba thứ trợ giúp ba-la-mật này. Vì vậy, các thiên tử, trụ nơi bất phóng dật thì tăng trưởng tất cả pháp lành, được Phật ấn khả (chứng nhận, công nhận).
"Lại nữa, tất cả các pháp như hư không, đó là bốn chánh cần (bốn sự siêng năng chân chánh), nên quán sát. Bốn là gì? Đó là: các pháp không tạo tác — với điều bất thiện chưa sinh, vì để nó không sinh mà phát khởi tinh tấn; tánh của pháp thanh tịnh — với điều bất thiện đã sinh, vì để trừ diệt nó mà phát khởi tinh tấn; các pháp vắng lặng — với điều thiện chưa sinh, vì để nó được sinh mà phát khởi tinh tấn; tất cả các pháp không có chỗ, không có hành — với điều thiện đã sinh, vì để nó tồn tại không mất mà phát khởi tinh tấn. Thiên tử, đó là bốn chánh cần của các Bồ-tát, được Phật ấn khả.
"Lại nữa, các thiên tử, pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp) bình đẳng, không sinh không diệt. Nương nơi pháp tánh này, vì không có gì để đắc nên không làm các điều ác; vì thuận theo pháp tánh nên siêng tu các điều lành. Tu như vậy là không có gì để tu. Lại nữa, đối với tất cả các pháp không lấy không bỏ, đó gọi là chánh cần.
"Lại nữa, các thiên tử, nên quán bốn niệm xứ (bốn chỗ đặt sự chú tâm quán chiếu: thân, cảm thọ, tâm, pháp), tức là: không có chỗ trụ nơi thân, không có chỗ trụ nơi thọ, không có chỗ trụ nơi tâm, không có chỗ trụ nơi pháp; không có chỗ trụ, không có chỗ lập. Đó gọi là niệm xứ. Lại nữa, nên quán bốn như ý túc (bốn nền tảng của thần lực, giúp thành tựu như ý): một là thân tâm không lười biếng, vì ưa tu pháp lành; hai là vì thành tựu tất cả chúng sinh mà phát khởi tinh tấn, dứt tham dục; ba là tất cả các pháp không thể nắm bắt mà chứng các Phật pháp; bốn là tâm như huyễn hóa, pháp không chỗ nương, vượt qua mọi sự chấp lấy đắm trước.
"Lại nữa, nên quán năm căn (năm gốc rễ sức mạnh tinh thần): một là tín căn (gốc lòng tin), vì quyết định an trụ trong các pháp, làm đầu; hai là tinh tấn căn, vì tu khắp các hạnh, thành tựu thân Phật; ba là niệm căn, vì đầy đủ các pháp, tâm khéo điều phục, mềm dịu, không quên mất; bốn là định căn, vì xa lìa vin bám, không theo hôn trầm buồn ngủ; năm là tuệ căn, vì quyết đoán các pháp, chánh quán hiện tiền, không theo người khác.
"Thế nào là các lực (năm sức mạnh)? Là an trụ trong pháp tánh như vậy, tất cả phiền não không thể phá hoại; đó gọi là lực. Vì trụ nơi lực ấy nên được pháp thù thắng, biết đúng như thật, chẳng khác chẳng giống (?), gọi là giác phần (các yếu tố giác ngộ, tức bảy giác chi). Nếu đối với các pháp tùy thuận mà giác ngộ, do con đường này mà tu hành tuần tự, thông đạt điều bí mật, đối với pháp không dao động, gọi là Thánh đạo (con đường của bậc Thánh, tức Tám chánh đạo). Vì vậy, các thiên tử nên tu ba mươi bảy phẩm pháp Bồ-đề phần (ba mươi bảy pháp trợ đạo giác ngộ: bốn niệm xứ, bốn chánh cần, bốn như ý túc, năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo) như vậy, vượt qua các hành, không còn chướng ngại, trí tuệ rực sáng, rốt ráo tịch tĩnh.
"Thế nào gọi là rốt ráo tịch tĩnh? Là các pháp không khởi cũng không hết. Vì không hết nên không có tạo tác. Vì không có tạo tác nên cũng chẳng phải không tạo tác, không có thọ nhận, không có người thọ nhận, không có sự đặt bày (?). Đó gọi là rốt ráo tịch tĩnh." Khi nói pháp này, một vạn hai nghìn thiên tử đối với các pháp được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng đạo).
Bấy giờ thiên tử Thiện Đức bạch Văn-thù-sư-lợi: "Bồ-tát tu tập đạo như thế nào?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, nếu các Bồ-tát không bỏ sinh tử mà khiến chúng sinh vào Niết-bàn; không bỏ ái thủ (lòng yêu thích và sự níu giữ) mà kéo chúng sinh ra, khiến đứng vững nơi Thánh đạo; đó gọi là Bồ-tát tu tập đạo.
"Lại nữa, thiên tử, người tu tập đạo khéo léo an trụ nơi tánh không thanh tịnh. Vì sao? Bồ-tát với tâm vắng lặng thấy tự tánh của tất cả các pháp là thanh tịnh; vì những chúng sinh ưa đắm các kiến chấp, an trụ trong tùy miên (phiền não ngủ ngầm, tiềm ẩn trong tâm), không có phương tiện, mà giảng nói nghĩa tự tánh không của các pháp. Vì sao? Vì các chúng sinh ấy ở trong tự tánh không mà sinh ra kiến chấp. Bồ-tát ấy dùng vô tướng, vô nguyện, vô tác, (thấy) tự tánh tất cả các pháp vốn không sinh; vì những phàm phu từ lâu quen với phiền não, có kiến chấp sinh diệt, mà khiến họ tin ưa nơi cái không sinh này, còn đối với sinh diệt thì cũng không dao động. Thiên tử, đó gọi là Bồ-tát tu tập đạo.
"Lại nữa, thiên tử, nên thấy con đường đi và đến của Bồ-tát." Các thiên tử hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, thế nào là con đường đi và đến của Bồ-tát?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, Bồ-tát chứng Bồ-đề mà đi, tùy theo căn cơ thuyết pháp mà đến; đắc các thiền và giải thoát mà đi, hiện sinh trong cõi Dục mà đến; vì vào Thánh đạo nên đi, vì đại bi thành tựu chúng sinh nên đến; đắc vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trụ nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) mà đi, vì nhẫn chịu chúng sinh nên đến; vì ra khỏi tất cả các pháp nên đi, vì kéo chúng sinh ra nên đến; thệ nguyện bền chắc mà đi, thệ nguyện không có tự tánh mà đến; (vào) ba môn giải thoát (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện) mà đi, cố ý thọ sinh mà đến; vì đạo tràng Bồ-đề (nơi thành đạo) nên đi, vì an lập chúng sinh nơi Bồ-đề nên đến. Thiên tử, đó gọi là con đường đi và đến của các Bồ-tát." Khi nói đạo Bồ-tát này, năm trăm Bồ-tát đắc vô sinh pháp nhẫn.
Bấy giờ thiên tử Thiện Đức bạch Văn-thù-sư-lợi: "Chúng tôi từng nghe có thế giới tên là Nhất Thiết Công Đức Quang Minh (Ánh Sáng Của Mọi Công Đức). Thế giới ấy ở đâu? Đức Như Lai nào thuyết pháp ở đó?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, thế giới Nhất Thiết Công Đức Quang Minh ấy ở phương trên, cách đây mười hai lần số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng; đức Phổ Hiền Như Lai thuyết pháp ở đó." Các thiên tử nói: "Chúng tôi nguyện được thấy thế giới ấy và đức Như Lai ấy."
Khi ấy Văn-thù-sư-lợi liền nhập Quang Minh Trang Nghiêm tam-muội, dùng sức tam-muội phóng ánh sáng lớn, vượt qua mười hai lần số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, chiếu khắp thế giới Nhất Thiết Công Đức Quang Minh. Khi ấy các Bồ-tát ở đó hỏi: "Ánh sáng này từ đâu đến?" Đức Phật ấy bảo: "Thiện nam tử, ở phương dưới, cách mười hai lần số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, có thế giới tên là Ta-bà (cõi phải chịu đựng nhiều khổ, tức thế giới chúng ta); cõi ấy có Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đang ở đời thuyết pháp. Ở đó có Bồ-tát tên Văn-thù-sư-lợi nhập Quang Minh Trang Nghiêm tam-muội, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp vô lượng cõi Phật mười phương; ánh sáng ấy đến chiếu hội này." Các Bồ-tát ấy liền bạch Phổ Hiền Như Lai: "Chúng con nguyện được thấy Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni và Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi." Khi ấy Phổ Hiền Như Lai phóng ánh sáng lớn, chiếu qua mười hai lần số cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, đến thế giới Ta-bà, khiến các Bồ-tát ấy thấy rõ hội chúng Bồ-tát ở đây.
Lúc ấy đức Thế Tôn kia bảo các Bồ-tát: "Ai có thể đến thế giới Ta-bà ấy?" Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Trì Pháp Cự (nghĩa là Người Cầm Đuốc Pháp) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con có thể đến thế giới Ta-bà ấy." Phật nói: "Nay chính là lúc." Bấy giờ Bồ-tát Trì Pháp Cự cùng mười ức (một ức là một trăm triệu) Bồ-tát biến mất khỏi cõi nước ấy, hiện ra ở cõi trời Đâu-suất-đà, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới. Khi ấy các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, Đế Thích (vua cõi trời Ba mươi ba), Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), các thiên tử hộ thế (các vị vua trời giữ gìn thế gian) v.v. cùng đại chúng Thanh văn, Bồ-tát được điều chưa từng có, nói rằng: "Các Bồ-tát này dạo chơi thần thông thật là hiếm có."
Lúc ấy hội chúng nhờ ánh sáng này mà thấy thế giới Nhất Thiết Công Đức Quang Minh, và thấy sự trang nghiêm của cõi nước Phổ Hiền Như Lai, dù nói suốt một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không hết. Khi Văn-thù-sư-lợi hiện thần biến ấy, bảy na-do-tha (một con số cực lớn, cỡ hàng trăm tỷ) thiên tử phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
Bấy giờ Bồ-tát Trì Pháp Cự bạch Văn-thù-sư-lợi: "Chúng ta có thể cùng đến lễ bái, chiêm ngưỡng Thích-ca Như Lai." Khi ấy Văn-thù-sư-lợi đã độ xong tất cả những thiên tử có thể độ được, rồi cùng Bồ-tát Trì Pháp Cự và chúng Bồ-tát, các đại Thanh văn, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà v.v. đi đến chỗ Phật; đến rồi cúi đầu lễ chân Phật, lui đứng một bên. Bấy giờ Bồ-tát Trì Pháp Cự bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Phổ Hiền Như Lai gửi lời thăm hỏi Thế Tôn: Ngài có ít bệnh, ít phiền não, đi đứng nhẹ nhàng, an vui chăng?"
Khi ấy Thế Tôn bảo các Bồ-tát kia: "Thiện nam tử, Văn-thù-sư-lợi này và chánh sĩ Trì Pháp Cự có thần thông biến hóa, ánh sáng trí tuệ, thành tựu chúng sinh, phụng sự chư Phật; tất cả Bồ-tát không thể biết được chỗ tận cùng sâu xa của trí tuệ và phương tiện của họ. Các thiện nam tử, nên học theo thần thông, biện tài, trí tuệ của Văn-thù-sư-lợi này, của chánh sĩ Trì Pháp Cự và các Bồ-tát, mà phụng sự chư Phật, thành tựu chúng sinh. Các chánh sĩ này từ vô số kiếp đến nay, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, thường làm Phật sự (việc giáo hóa chúng sinh như Phật làm). Nếu các chúng sinh vào được cảnh giới của các chánh sĩ này, đời sau sẽ không còn rơi vào cảnh giới của ma."
Bấy giờ Thế Tôn bảo trưởng lão A-nan (em họ và thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ): "Ông hãy khéo gìn giữ pháp môn này, để không dứt hạt giống Tam bảo." Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Trì Pháp Cự từ hội này đứng dậy, cùng quyến thuộc trở về cõi Phật của mình. Phật nói kinh này xong, thiên tử Thiện Đức, trưởng lão A-nan, cùng tất cả trời, rồng, càn-thát-bà, a-tu-la v.v. trong thế gian nghe lời Phật dạy, đều rất vui mừng.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm lẻ một.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm lẻ hai.
Tam tạng (pháp sư thông thạo cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Đạt-ma-cấp-đa đời Tùy dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video