Thiên 136 — Hội 36 Thiên tử Thiện Trụ Ý – Phẩm 1 Duyên khởi

 Hội thứ ba mươi sáu: Hội Thiện Trụ Ý Thiên Tử (Thiện Trụ Ý là tên một vị thiên tử; thiên tử là vị trời, con cháu của các vị trời ở cõi trời).

 Phẩm Duyên Khởi thứ nhất (phẩm kể lại nguyên do khởi đầu của buổi thuyết pháp).

 Tôi nghe như thế này. Một thời, đức Bà-già-bà (phiên âm tiếng Phạn Bhagavat, nghĩa là đức Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật) ở trong núi Kỳ-xà-quật (còn gọi là núi Linh Thứu, tức núi Kên Kên), gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Cùng ở với Ngài có đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia, đã thọ đủ giới luật của Phật) gồm sáu vạn hai nghìn người. Tất cả đều là bậc có đức lớn, có đủ thần thông (năng lực siêu phàm có được nhờ tu tập, như thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biến hóa). Đứng đầu là các vị đại Thanh văn (những đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, nhằm tự mình thoát khỏi vòng sinh tử).

 Khi ấy lại có bốn vạn hai nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát nguyện cứu độ mọi chúng sinh và tu hành để thành Phật; ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn, chỉ các Bồ-tát đã tu hành lâu đời). Tên các vị là: Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ), Bồ-tát Sư Tử Tràng, Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), Bồ-tát Quán Thế Âm (vị Bồ-tát lắng nghe tiếng kêu cứu của chúng sinh), Bồ-tát Đại Thế Chí, Bồ-tát Đại Biện Tụ Vương, Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại Vương, Bồ-tát Thiện Trượng Phu, Bồ-tát Tu-di Đảnh, Bồ-tát Tu-di Tràng, Bồ-tát Bất Khả Động, Bồ-tát Thiện Tư Nghĩa, Bồ-tát Thiện Tư Nghĩa Ý, Bồ-tát Thiện Tư Duy, Bồ-tát Tư Tâm, Bồ-tát Dũng Ý, Bồ-tát Thiện Tư, Bồ-tát Bảo Kế, Bồ-tát Sơn Tương Kích Vương, Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Bảo Ý, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Thường Cử Thủ, Bồ-tát Thường Hạ Thủ, Bồ-tát Thường Tinh Tấn, Bồ-tát Độ Chúng Sinh, Bồ-tát Thượng Tinh Tấn, Bồ-tát Như Ngôn Hành, Bồ-tát Thượng Nguyện, Bồ-tát Đăng Thủ, Bồ-tát Tâm Bình Đẳng, Bồ-tát Trừ Ác Đạo, Bồ-tát Trừ Chư Ưu Ám, Bồ-tát Bất Xả Trọng Đảm, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Nguyệt Tạng, Bồ-tát Kim Cang Bộ, Bồ-tát Vô Biên Bộ, Bồ-tát Vô Lượng Bộ, Bồ-tát Bất Động Hành Bộ, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Thắng Ý, Bồ-tát Ích Ý, Bồ-tát Tăng Thượng Ý, Bồ-tát Thành Hành, Bồ-tát Trì Địa, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Nguyệt Tràng, Bồ-tát Quang Đức, Bồ-tát Minh Chiếu, Bồ-tát Dũng Bộ, Bồ-tát Sư Tử Phấn Tấn Hống Âm, Bồ-tát Vô Ngại Biện, Bồ-tát Tương Ưng Biện, Bồ-tát Tiệp Tật Biện, Bồ-tát Tối Thắng, Bồ-tát Ế Nhật Nguyệt Quang, Bồ-tát Vô Phan Duyên, Bồ-tát Vô Trước Ý, Bồ-tát Thường Tiếu, Bồ-tát Hỷ Căn, Bồ-tát Trừ Chư Chướng Cái, Bồ-tát Chuyển Nữ Thân, Bồ-tát Ma-ni Châu, Bồ-tát Đăng Minh, Bồ-tát Tỳ-lô-giá-na, Bồ-tát Hỏa Diệm, Bồ-tát Chúng Thắng Vương, Bồ-tát Thâm Thuyết Giả. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát như thế đứng đầu.

 Khi ấy lại có Tứ Thiên Đại Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương của thế giới), vua trời Đao-lợi (cõi trời Ba Mươi Ba trên đỉnh núi Tu-di; vua cõi này là Đế Thích), Đại Phạm Thiên Vương là chủ của thế giới Ta-bà (thế giới mà chúng ta đang sống, có nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ). Các vị ấy đứng đầu, cùng với sáu vạn chư thiên (các vị trời). Lại có thiên tử Thiện Trụ Ý, thiên tử Thiện Đức, thiên tử Đại Tự Tại, các vị ấy đứng đầu, cùng với ba vạn chư thiên; tất cả đều đã đi theo con đường của Bồ-tát từ lâu. Lại có hai vạn vua A-tu-la (một loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, thường đánh nhau với chư thiên), đứng đầu là vua A-tu-la La-hầu, vua A-tu-la Tu-di; các vị ấy cũng đều đã đi theo đạo Bồ-tát. Lại có sáu vạn vua rồng lớn, đứng đầu là vua rồng A-na-bà-đạt-đa (vua rồng ở hồ A-nậu-đạt, hồ nước mát không có nóng bức), vua rồng Thắng Nguyệt; các vị ấy cũng đều đã đi theo đạo Bồ-tát. Lại thêm vô số trăm nghìn ức các loài trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần đi lại nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời, sống bằng mùi hương), a-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca múa của cõi trời, hình dạng nửa người), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn). Cho đến tất cả tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (người nam tu tại gia, đã quy y và giữ giới), ưu-bà-di (người nữ tu tại gia, đã quy y và giữ giới), vô lượng đại chúng đều đến tụ hội.

 Khi ấy đức Thế Tôn đang thuyết pháp, có vô lượng trăm nghìn đại chúng như thế vây quanh. Bồ-tát ma-ha-tát Văn-thù-sư-lợi ngay trong phòng riêng của mình nhập vào tam-muội Vô Tránh Trừ Tâm (tam-muội là trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ, không tán loạn; "Vô Tránh Trừ Tâm" là định không tranh chấp, dứt trừ tâm vọng động), lặng yên không động. Rồi Văn-thù-sư-lợi nhất tâm, thong thả an nhiên, ra khỏi tam-muội. Ngay lúc ấy, vô lượng vô biên thế giới của chư Phật ở mười phương đều chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của đại địa: lay động, nổi lên, trồi vọt, rung phát tiếng, gầm vang, làm thức tỉnh — thường xảy ra như điềm lành khi có việc lớn của Phật pháp).

 Văn-thù-sư-lợi ra khỏi tam-muội rồi, suy nghĩ như thế này: "Trong vô lượng vô biên thế giới kia, may ra mới có một vị Phật Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác (các danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân lý như thật mà đến; Ứng Cúng là bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người; Chánh Biến Giác là bậc giác ngộ chân chánh, trọn khắp mọi sự) ra đời, hiếm hoi như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền rất lâu đời mới nở một lần) mới hiện ra. Các đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác như thế, ở thế gian thật hiếm có, xuất hiện rất khó. Pháp mà các Ngài nói ra làm dứt hết mọi sự sinh ra trong các cõi, đưa đến niết-bàn (cảnh giới vắng lặng, dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử) vắng lặng, không thể nghĩ lường, không có phân biệt, rất sâu, không gì ví được, khó hiểu khó biết. Nhưng vì chư Phật không ra đời nên không thể nghe được pháp ấy; vì không được nghe nên khổ nạn của chúng sinh khó mà hết được. Nay ta nên đến chỗ đức Như Lai Chánh Biến Giác để thưa hỏi nghĩa này. Nhờ hỏi nghĩa ấy mà khiến cho chúng sinh thành tựu căn lành (gốc rễ điều lành, những việc thiện đã gieo, làm nền cho quả tốt sau này), cũng khiến cho tất cả những người đang tu hạnh Bồ-tát không còn nghi ngờ gì đối với Phật pháp rất sâu, không thể nghĩ bàn kia, ai nấy đều được thành tựu trọn vẹn việc bồ-đề của Phật (bồ-đề là sự giác ngộ). Thế nhưng chúng sinh ở thế giới Ta-bà này phần nhiều có tham dục, đầy đủ sân hận, trọn vẹn ngu si, dứt bỏ các điều lành trong sạch, ngoan cố chậm lụt, dối trá lừa lọc, không biết hổ thẹn, ngã mạn (cho mình là hơn, kiêu căng) ngạo nghễ, xa lìa chư Phật, trái nghịch với Pháp và Tăng. Phải làm sao cho những chúng sinh ấy được nghe pháp mầu rất sâu như thế, được con mắt trí tuệ trong sạch."

 Khi ấy Văn-thù-sư-lợi lại nghĩ thế này: "Nay ta nên tập hợp đông đủ các vị Bồ-tát ở mười phương, khiến tất cả đều được nghe pháp môn mầu nhiệm do Như Lai nói, chứng được pháp nhẫn sâu xa (pháp nhẫn là trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý sâu xa mà không còn lay động, sợ hãi)." Văn-thù-sư-lợi nghĩ như thế rồi, liền nhập vào tam-muội Phổ Quang Vô Cấu Trang Nghiêm (định ánh sáng chiếu khắp, trang nghiêm không nhơ). Nhập vào tam-muội ấy rồi, Ngài phóng ra ánh sáng lớn, chiếu đến các thế giới của chư Phật ở phương đông nhiều như số cát sông Hằng, khắp nơi đều dịu dàng, tươi nhuận, trong sạch, sáng sủa không nhơ, vi diệu khó mà tả được. Ánh sáng ấy lại chiếu khắp các thế giới ở phương nam, tây, bắc, bốn phương góc, phương trên, phương dưới, tức là mười phương. Trong khoảng ấy, mọi nơi tối tăm, kín khuất, vách núi, rừng cây, các núi lớn nhỏ, núi Mục-chân-lân-đà, núi Ma-ha Mục-chân-lân-đà, núi Thiết Vi và núi Đại Thiết Vi (dãy núi sắt bao vòng quanh một thế giới), cùng các núi đen khác, núi Tu-di (ngọn núi chúa ở trung tâm mỗi thế giới) và núi Đại Tu-di, tất cả đều được ánh sáng như thế chiếu suốt, không có gì ngăn ngại.

 Khi ấy ở các thế giới mười phương nhiều như cát sông Hằng, tất cả chư Phật hiện đang thuyết pháp, các đệ tử của các Ngài đều thưa hỏi đức Phật của mình rằng: "Bạch Thế Tôn, do nhân duyên gì mà có ánh sáng điềm lành lớn như thế hiện ra ở thế gian? Bạch Thế Tôn, từ xưa đến nay chúng con chưa hề nghe thấy ánh sáng nào như thế, trong sạch như thế, vi diệu như thế. Bạch Thế Tôn, đây là ánh sáng gì mà khiến chúng con niềm vui lớn tràn khắp thân, tâm được trong sạch, lại khiến chúng sinh không còn tham dục, sân hận, ngu si, mọi phiền não và các điều ác đều không còn hoạt động? Bạch Thế Tôn, ánh sáng này nay do ai làm ra, do ai gia trì (dùng sức mạnh thần thông để hộ trì, ban sức) mà đến hiện ra ở đây?" Các thị giả (người theo hầu bên Phật) ấy thưa hỏi như vậy rồi, các đức Thế Tôn kia đều im lặng không trả lời.

 Ngay lúc ấy, mọi thứ âm thanh có trong các thế giới mười phương, tức là tiếng trời, tiếng rồng, tiếng dạ-xoa, tiếng càn-thát-bà, tiếng a-tu-la, tiếng ca-lâu-la, tiếng khẩn-na-la, tiếng ma-hầu-la-già, tiếng người, tiếng các loài không phải người, tiếng voi ngựa, tiếng các loài thú — các tiếng như thế đều ngừng bặt. Tiếng gió, tiếng lửa, tiếng nước, tiếng sóng biển lớn, tiếng âm nhạc, tiếng ca tụng — lúc ấy, nhờ sức Phật, các tiếng như thế cũng đều ngừng bặt, hết thảy lặng yên.

 Lúc ấy các thị giả của chư Phật mười phương lại thưa với Phật của mình: "Bạch Thế Tôn, cúi mong đấng đại từ, vì thương xót hết thảy trời người, vì làm cho hết thảy trời người được an vui, vì làm lợi ích cho hết thảy trời người, xin nói cho chúng con biết ánh sáng như thế từ đâu mà đến, lại có thể chiếu khắp các cõi nước của chư Phật."

 Khi ấy chư Phật mười phương, tiếng nói của tất cả các đức Như Lai ở các thế giới nhiều như cát sông Hằng trong mười phương đều cùng là tiếng Phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh, vang xa của Phật), giống như do miệng của một đức Như Lai nói ra, việc được nói cũng không khác nhau. Các Ngài dùng tiếng mầu ấy mà bảo cho thị giả của mình. Khi chư Phật cất tiếng bảo, tất cả cõi Phật đều chấn động, trăm nghìn tiếng nhạc cùng lúc trổi lên; cho đến mọi nhạc cụ của tất cả trời, người, a-tu-la không ai đánh mà tự kêu. Lại trong các tiếng nhạc ấy phát ra các tiếng pháp, tức là: tiếng vô thường (mọi sự đều thay đổi, không bền), tiếng khổ, tiếng vô ngã (không có một cái "ta" chủ thể thường còn), tiếng không (mọi pháp không có tự tính riêng), tiếng vô tướng (không bám vào hình tướng), tiếng vô nguyện (không mong cầu gì), tiếng ly dục (lìa tham muốn), tiếng giải thoát, tiếng pháp giới (toàn thể mọi sự vật, xét theo bản tính chân thật), tiếng như như (bản tính chân thật, như vậy của mọi pháp, không đổi khác), tiếng thực tế (tận cùng của sự thật), tiếng đàn ba-la-mật (ba-la-mật là pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác; đàn ba-la-mật là bố thí), tiếng thi ba-la-mật (trì giới), tiếng sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục), tiếng tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn, siêng năng), tiếng thiền ba-la-mật (thiền định), tiếng bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ), tiếng đại từ (thương yêu, ban vui), tiếng đại bi (xót thương, cứu khổ), tiếng đại hỷ (vui theo điều lành của người), tiếng đại xả (buông bỏ, bình đẳng không thiên vị), tiếng hòa hợp, tiếng lợi ích, tiếng xuất ly (ra khỏi sinh tử) — phát ra trăm nghìn thứ tiếng pháp như thế.

 Lại khi các thứ tiếng ấy phát ra, vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm) ức na-do-tha (một đơn vị đếm rất lớn) trăm nghìn chúng sinh đều được an trụ ở bậc bất thoái chuyển (không còn lui sụt) đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là giác ngộ cao tột, chân chánh và trọn khắp, tức quả vị Phật). Lại có người thành tựu quả Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không đi giáo hóa rộng), có người thành Thanh văn, cho đến có người được làm Đại Phạm Thiên Vương, Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng, cai trị cả bốn châu thiên hạ bằng chánh pháp), v.v.

 Khi ấy chư Phật Thế Tôn mười phương đều bảo các thị giả đệ tử của mình: "Này các thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi đệ tử), nay các ông không nên thưa hỏi việc này. Vì sao vậy? Nhân duyên của ánh sáng này không phải là cảnh giới của hàng Thanh văn, Bích-chi Phật. Nếu ta nói ra thì cho đến trời, người, a-tu-la ở thế gian đều sẽ mê muội chìm đắm. Vì vậy không nên thưa hỏi việc này. Nếu chư Phật Như Lai nói về nhân duyên của ánh sáng như thế thì đó là điều có thể làm sinh ra và thành tựu các căn lành thù thắng không thể nghĩ bàn; ánh sáng ấy cũng nhờ các căn lành thù thắng không thể nghĩ bàn như thế mà sinh ra, tức là các hạnh ba-la-mật bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ. Những hạnh như thế chính là chỗ sinh ra ánh sáng, cũng là chỗ thành tựu ánh sáng. Vì vậy chúng ta, chư Phật Như Lai, dù trong một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài) hay gần một kiếp mà khen ngợi công đức của ánh sáng như thế cũng không thể nói hết. Lại nhờ sức các căn lành từ, bi, hỷ, xả như thế cùng nhau huân tu (thấm nhuần, tu tập lâu dài), nên ánh sáng này có thể làm sinh ra niềm vui."

 Khi ấy các thị giả của chư Phật mười phương, mỗi vị đều ân cần thỉnh cầu đến ba lần, thưa rằng: "Cúi mong Thế Tôn, vì thương xót hết thảy trời người, vì làm cho hết thảy trời người được an vui, vì làm lợi ích cho hết thảy trời người, vì làm cho các căn lành của Bồ-tát được chín muồi, xin nói cho chúng con nghe nhân duyên của ánh sáng." Các vị Bồ-tát ấy thỉnh cầu như vậy rồi, chư Phật Thế Tôn mười phương lại bảo các thị giả đệ tử của mình: "Này các thiện nam tử, các ông hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ nói cho các ông." Các thị giả thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, chúng con mong muốn được nghe."

 Khi ấy các đức Phật kia đều bảo thị giả của mình: "Này thiện nam tử, có một thế giới tên là Ta-bà. Ở cõi ấy có Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Giác, Minh Hạnh Túc (trí sáng và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến cõi giải thoát), Thế Gian Giải (thấu hiểu mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dắt dẫn người tu), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Thế Tôn. Ngài ra đời trong cõi đời có năm thứ vẩn đục (ngũ trược: thời đại vẩn đục, tư tưởng sai lầm, phiền não dày đặc, chúng sinh xấu ác, tuổi thọ ngắn ngủi). Chúng sinh cõi ấy phần nhiều bị tham dục, sân hận, ngu si và các phiền não bức bách. Những chúng sinh ấy không biết cung kính, không biết hổ thẹn, chẳng chút xấu hổ, việc làm phần nhiều là điều không lành. Vậy mà Ngài có thể ở trong đời ác vẩn đục như thế mà thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nay hiện đang ở giữa đại chúng thuyết pháp.

 Này thiện nam tử, đức Thích-ca Như Lai ở thế giới ấy có một vị đại đệ tử là Bồ-tát ma-ha-tát tên Văn-thù-sư-lợi, có công đức lớn, đầy đủ trí tuệ, tinh tấn dũng mãnh, có oai thần lớn. Vì có thể khiến các Bồ-tát đều được hoan hỷ, vì có thể khiến các Bồ-tát tu hành đầy đủ, vì khiến các Bồ-tát tăng thêm uy lực, vì khiến các Bồ-tát phát tâm siêng năng dũng mãnh, vì có thể khéo phân biệt mọi câu pháp, vì có thể đạt đến bờ bên kia của trí tuệ không ngăn ngại, vì có thể có đầy đủ tài biện luận không ngăn ngại, lại vì đối với các môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều đã nghe mà không quên) đã được tự tại, vì đã thành tựu trọn vẹn mọi công đức không thể nghĩ bàn của Bồ-tát — nên vị Bồ-tát ấy sắp thưa hỏi đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác về pháp môn rất sâu, để thành tựu căn lành cho các Bồ-tát, để những người đi theo Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát, tức con đường tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh) được trọn đủ các pháp không thể nghĩ bàn của chư Phật kia.

 Này thiện nam tử, lại nữa, Văn-thù-sư-lợi kia phóng ánh sáng này là muốn cho vô lượng a-tăng-kỳ chúng Bồ-tát ở các thế giới mười phương nhóm họp đông đủ, để các Bồ-tát ấy được pháp thù thắng. Vì nhân duyên ấy mà Văn-thù-sư-lợi phóng ánh sáng lớn chiếu khắp các cõi Phật."

 Khi ấy các thị giả của chư Phật ở các thế giới mười phương lại thưa hỏi các đức Phật kia: "Bạch Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi ấy an trụ trong tam-muội nào mà phóng ra ánh sáng này?" Khi ấy chư Phật mười phương đều bảo thị giả đệ tử của mình: "Này các thiện nam tử, Văn-thù-sư-lợi ấy vì nhập vào tam-muội Phổ Minh Vô Cấu Trang Nghiêm nên phóng ra ánh sáng này." Các thị giả Bồ-tát lại thưa với chư Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con chưa từng thấy ánh sáng nào như thế, trong sạch như thế, có thể khiến thân tâm hoan hỷ như thế." Chư Phật lại bảo các Bồ-tát: "Há chẳng phải vị ấy muốn dạy các Bồ-tát khởi tu hành sao? Há chẳng phải vị ấy muốn nhóm họp đông đủ chúng Bồ-tát sao? Há chẳng phải vị ấy muốn tập hợp các Bồ-tát để tuyên nói kinh điển mầu nhiệm như thế này sao?"

 Khi ấy, trong các thế giới của chư Phật ở mười phương, vô lượng, không thể nghĩ bàn, nhiều như số cát sông Hằng, mỗi thế giới có vô lượng a-tăng-kỳ chúng Bồ-tát, đều tự đến chỗ các đức Thế Tôn của mình, cúi đầu lễ chân Phật. Lễ xong liền thưa với các đức Phật kia: "Bạch Thế Tôn, ánh sáng này là của ai, đức này là của ai? Chúng con từ trước đến nay chưa từng thấy nghe, bỗng hiện ra ánh sáng này chiếu khắp các thế giới." Bấy giờ các đức Phật kia lại bảo chúng Bồ-tát: "Này các thiện nam tử, có một thế giới tên là Ta-bà, Phật ở đó hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác, hiện đang thuyết pháp. Nơi ấy có vị Bồ-tát tên Văn-thù-sư-lợi, đủ oai đức lớn. Vị ấy vì muốn nhóm họp đông đủ tất cả chúng Bồ-tát ma-ha-tát nên phóng ra ánh sáng này." Khi ấy các Bồ-tát ấy lại thưa với các đức Phật kia: "Bạch Thế Tôn, nay chúng con muốn đến thế giới Ta-bà, ý muốn được ra mắt đức Thích-ca Như Lai để lễ bái cung kính, để cúng dường hầu hạ, để thưa hỏi nghĩa lý, và cũng muốn được gặp Văn-thù-sư-lợi cùng các vị Bồ-tát ma-ha-tát khác." Các đức Thế Tôn kia liền bảo các Bồ-tát ấy: "Này các thiện nam tử, muốn đi thì tùy ý, các ông nên biết lúc thích hợp."

 Khi ấy, ở mười phương, vô lượng a-tăng-kỳ, không thể nghĩ bàn, không thể tính, không thể cân, không thể lường ức na-do-tha trăm nghìn tần-bà-la (một đơn vị đếm cực lớn) vị Bồ-tát ma-ha-tát, mỗi vị lễ chân Phật xong, trong khoảnh khắc như người lực sĩ co duỗi cánh tay, đều biến mất khỏi thế giới của mình mà hiện đến cõi nước Ta-bà này. Bấy giờ chúng Bồ-tát ma-ha-tát từ mười phương đến đều đi tới chỗ đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác. Trong số ấy, có vị có thể rưới xuống các thứ hương, tức là hương xoa, hương bột và tràng hương, mà đến chỗ đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác. Có vị Bồ-tát rưới xuống các thứ hoa đẹp, tức là: hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa bát-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (sen vàng, súng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa chiêm-ba-ca (hoa vàng, rất thơm), hoa ba-tra-lợi, hoa đà-nô-ca-lợi, hoa a-tha-mục-đa-ca, hoa tô-ma-na, hoa bà-lợi-sư-ca, hoa mạn-đà-la (hoa trời màu trắng, nhìn thấy thì lòng vui vẻ), hoa ma-ha mạn-đà-la (mạn-đà-la lớn), hoa ba-lô-sa, hoa ma-ha ba-lô-sa, hoa chiên-đà-la, hoa ma-ha chiên-đà-la, hoa vi diệu chiên-đà-la, hoa chước-ca-la, hoa ma-ha chước-ca-la, hoa tối diệu chước-ca-la (đều là tên các loài hoa ở Ấn Độ và cõi trời) — rưới xuống các thứ tràng hoa như thế mà đến chỗ đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác. Có vị Bồ-tát ma-ha-tát có thể phát ra trăm nghìn âm thanh tuyệt diệu mà đến chỗ đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác. Lại có vị Bồ-tát ma-ha-tát có thể dùng một tiếng vang khắp cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp lại, gọi là một cõi Phật) để ca ngợi công đức Phật mà đến chỗ đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác. Với đủ các thứ trang nghiêm như thế, tất cả đều đến chỗ đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác.

 Bấy giờ chúng Bồ-tát ma-ha-tát từ mười phương đến nhóm họp đông đủ ở thế giới Ta-bà này. Khi ấy, mọi chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới này, ở địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (loài quỷ đói), hay ở cõi Diêm-ma (cõi của vua Diêm-ma, chủ quản địa ngục), đều được lặng yên, thân tâm an vui, không có tham dục, sân hận, ngu si, xa lìa mọi thứ độc hại như ganh ghét, đố kỵ, nịnh hót, dối trá, ngã mạn và phiền não nóng bức. Hết thảy chúng sinh đều khởi lòng từ, tràn đầy hoan hỷ. Vì sao vậy? Vì nhờ sức oai thần của các vị đại Bồ-tát mười phương ấy mà có việc như thế.

 Khi ấy vô lượng trăm nghìn ức na-do-tha đại Bồ-tát ma-ha-tát ở mười phương đều nhóm họp tại chỗ đức Thế Tôn Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác. Đến chỗ Phật rồi, các vị cúi đầu sát đất lễ kính, đi nhiễu quanh bên phải ba vòng, rồi đứng trong hư không, liền nhập vào tam-muội Ẩn Thân của Bồ-tát (định làm cho thân ẩn đi, không ai thấy). Nhập tam-muội rồi, tùy ý mà hiện ra vô lượng trăm nghìn tòa sen lớn đủ các sắc đẹp, ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) trên đó, rồi đều ẩn thân, khiến không còn hiện ra nữa.

 Khi ấy tôn giả Ma-ha Ca-diếp (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng về hạnh khổ hạnh, sống đơn giản nghiêm khắc), thấy điềm lành đặc biệt hiếm có cùng việc thần thông lớn ấy; lại thấy chúng ấy rưới xuống mưa hoa và hương lớn, cũng thấy chúng ấy tấu lên vô lượng tiếng nhạc, lại thấy chúng ấy phóng ra ánh sáng lớn, lại thấy các tứ thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn cõi đất người ở trong một thế giới) trong tam thiên thế giới này đều có mưa hoa đẹp, chất cao đến đầu gối; lại thấy tất cả đại chúng — trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài không phải người, cho đến tất cả tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di — đều có đầy đủ thân tướng màu vàng ròng. Bấy giờ tôn giả Ma-ha Ca-diếp từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa oai nghi nghiêm chỉnh, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, nói kệ (bài thơ tán tụng trong kinh Phật) khen ngợi rằng:

 Ngài luôn ban niềm vui, mọi an lạc cho tất cả, / Dung nhan tròn đầy, không chút nhơ, trong sạch;

 Bậc đại nhân dũng mãnh có đủ Thập lực (mười sức trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều đúng sai, biết nghiệp quả, biết căn tính chúng sinh…), / Đầy đủ tướng trăm phúc bền chắc như kim cương;

 Đi khắp ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử), giữa trời và người, / Không ai có thể bằng được Phật;

 Không thể nghĩ bàn, khó đo lường, / Cúi mong Ngài dứt trừ lòng ngờ của con.

 Trải qua trăm nghìn na-do-tha kiếp, / Ngài thường bố thí để thu phục thế gian;

 Xa lìa chấp trước, không nương dựa vào đâu, / Giữ giới cấm trong sạch, không ai sánh bằng;

 Tu nhẫn nhục đầy đủ, vượt hơn thế gian, / Trong mọi sức mạnh, Thập lực là cao nhất;

 Công đức trọn đủ, không ai hơn được, / Chỉ mong Ngài dứt hẳn lòng ngờ của con.

 Trải trăm nghìn kiếp tu các hạnh, / Vì thấy chúng sinh chịu các khổ;

 Dũng mãnh tinh tấn, mãi không mỏi mệt, / Luôn khởi niềm vui không thể lường;

 Đầu, mắt, tủy, não đem cho người, / Bỏ cả con trai, con gái cùng vợ thiếp;

 Chán lìa nước nhà, thành quách và mọi của cải, / Chỉ mong Ngài gỡ lưới ngờ của con.

 Thế Tôn thuở trước khi bố thí, / Voi, ngựa, xe, kiệu không sao đếm xuể;

 Hơn cả na-do-tha y phục thượng hạng, / Luôn vui vẻ ban cho thế gian;

 Thế Tôn luôn bố thí với tấm lòng sẵn sàng (?), / Những vật dụng đủ loại và mọi thứ quý báu,

 Đồ ăn uống, thuốc thang cùng ruộng nhà; / Vì thế hôm nay con thưa hỏi.

 Thuở xưa bị cắt thân thể cùng tai mũi, / Trong lòng không vết nhơ, chẳng sinh giận;

 Nếu người khác vặn hỏi lời đúng pháp, / Ngài vẫn khéo léo nói về sức nhẫn nhục;

 Vì thông suốt pháp "không" sâu xa, / Tâm ý vi diệu, khó mà cân lường;

 Bậc công đức hay ban vui cho người, / Vì thế nay con hỏi bậc không nhơ.

 Các lậu (phiền não, vì chúng làm cho tâm rò rỉ, chảy mãi trong sinh tử) đã sạch từ lâu, mọi hoạn nạn đều trừ, / Ngài thấy sâu xa chúng sinh chìm trong các khổ;

 Kẻ ngu si bị bóng tối che phủ, / Sinh trong nhơ đục và chấp có ta, có người;

 Thương xót các loài, khởi lòng từ, / Trải trăm nghìn kiếp siêng năng tu hành;

 Mở ra bờ bồ-đề giác ngộ chân chánh, / Chỉ mong Ngài dứt trừ mối ngờ nay của con.

 Khéo ra vào cửa thần thông, / Ẩn hiện tự tại, khéo đi khéo dừng;

 Chứng được vô ngã, phá tướng "ta", / Phá hoại các pháp mà cũng chẳng rơi vào trống không;

 Phật ở giữa đời mà không nhiễm đắm, / Hạnh chân chánh chân thật và suy nghĩ chân chánh;

 Vi diệu vắng lặng, lìa mọi nhơ, / Chỉ mong vì con giải quyết mối ngờ này.

 Thế Tôn ngày trước khi tu hành, / Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn chưa từng tạm bỏ;

 Thiền định, trí tuệ cũng thường tu, / Làm lợi ích chúng sinh không gì sánh;

 Khối công đức khó nghĩ lường, / Sâu rộng như biển không cùng tận;

 Khéo đi đến cũng khéo an trụ, / Chỉ mong Ngài làm chỗ nương tựa cho con.

 Thuở xưa bậc không nhơ tu lòng đại từ, / Con bồ câu hoảng sợ chạy đến nương, Ngài cứu không bỏ;

 Khoét thân, cắt đùi, máu chảy lênh láng, / Cân thịt trao cho chim ưng để thế mạng bồ câu;

 Cả thân lên bàn cân, tưởng đã ngang bằng, / Mà bồ câu vẫn nặng, thân Ngài vẫn nhẹ;

 Bậc đại quang minh khéo léo thực hành lòng từ, / Chỉ mong vì con giải quyết nỗi nghi.

 Dù núi Tu-di lay động, sao trời rơi rụng, / Cung điện chư thiên thảy đều tan nát;

 Nước bốn biển lớn một sớm khô cạn, / Cung A-tu-la dời lên ở trên trời;

 Giả sử vầng mặt trời rơi xuống đất, / Trăng sáng giữa không bỗng tối mờ;

 Thì lời của chư Phật Chánh Giác, bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người và trời), / Vẫn chân thật, không hai lời.

 Khi ấy tôn giả Ma-ha Ca-diếp nói kệ khen ngợi xong, lại thưa với Phật: "Bạch đức Thế Tôn, bậc đại đức, do nhân duyên gì mà thế gian có ánh sáng vi diệu này? Lại do nhân duyên gì mà bỗng hiện ra điềm lành chưa từng có như thế, các tướng rõ ràng?" Khi ấy Thế Tôn bảo Đại Ca-diếp: "Này Ca-diếp, nay ông không nên thưa hỏi việc này. Vì sao vậy? Cảnh giới như thế không phải là điều mà hàng Thanh văn, Duyên giác (tức Bích-chi Phật, bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) biết được. Nếu ta nói nghĩa của ánh sáng này thì hết thảy trời, người, a-tu-la ở thế gian đều sẽ kinh sợ nghi ngờ, rơi vào chỗ mê muội chìm đắm. Vì vậy nay ông không nên hỏi."

 Bấy giờ Đại Ca-diếp lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi mong đấng đại từ, vì thương xót hết thảy trời người, vì làm lợi ích cho hết thảy trời người, vì làm cho hết thảy trời người được an vui, xin nói nhân duyên rất sâu của ánh sáng này, khiến con được hiểu rõ." Khi ấy Thế Tôn bảo Ca-diếp: "Ông hãy lắng nghe kỹ và khéo suy nghĩ, ta sẽ nói cho ông." Đại Ca-diếp thưa: "Lành thay, bạch Thế Tôn, con mong muốn được nghe, xin Ngài rủ lòng giảng bày."

 Bấy giờ Phật lại bảo Đại Ca-diếp: "Này Ca-diếp, nay Văn-thù-sư-lợi của ta nhập vào tam-muội Phổ Minh Vô Cấu Trang Nghiêm. Nhờ sức tam-muội nên phóng ra ánh sáng này, chiếu khắp các cõi nước của chư Phật ở mười phương nhiều hơn cát sông Hằng, để nhóm họp đông đủ vô lượng vô biên, không thể đếm, không thể lường a-tăng-kỳ đại Bồ-tát ma-ha-tát đến thế giới Ta-bà này. Các vị ấy đều đã cúi đầu lễ chân ta, đi nhiễu quanh bên phải ba vòng, ở trong hư không cao chừng một cây đa-la (cây thốt nốt, một loài cây cọ rất cao, thường dùng làm đơn vị đo chiều cao), mỗi vị ngồi kiết già trên tòa sen lớn của mình."

 Khi ấy tôn giả Đại Ca-diếp lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nay có những vị Bồ-tát ma-ha-tát nào có sức oai thần đức độ mà rưới xuống hoa và hương vi diệu như thế, lại phát ra trăm nghìn tiếng nhạc như thế, không ai đánh mà tự kêu?" Phật bảo Đại Ca-diếp: "Này Ca-diếp, đó là vì sức oai thần của các Bồ-tát mười phương mà rưới xuống hoa và hương thù thắng vi diệu như thế, cho đến ở trong hư không phía trên, vô lượng tiếng nhạc đều tự kêu."

 Ca-diếp lại thưa: "Bạch Thế Tôn, con ở trong đây không thấy đến một vị Bồ-tát nào cả, vì sao Thế Tôn lại nói có các Bồ-tát mười phương?" — "Này Ca-diếp, hết thảy hàng Thanh văn, Bích-chi Phật trọn không thể thấy được chúng Bồ-tát ma-ha-tát ấy. Vì sao vậy? Này Ca-diếp, vì hàng Thanh văn, Bích-chi Phật ở đây không an trụ nơi đại từ đại bi. Nếu có thể an trụ trong địa vị từ bi ấy thì mới có thể làm việc lợi ích cho người khác, cũng mới có thể thực hành các ba-la-mật bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ. Nếu đã nhận lấy chánh vị (quả vị chứng nhập niết-bàn của hàng Thanh văn, Duyên giác, đã vào đó thì không còn phát tâm lớn cứu độ chúng sinh) thì trọn không thể đi đến chỗ mà các Bồ-tát này đi. Này Ca-diếp, các Bồ-tát ma-ha-tát ấy đều nhập vào tam-muội ẩn thân, vì vậy hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật không thể thấy các Bồ-tát ấy. Chỉ trừ chư Phật và các đại Bồ-tát đã an trụ ở địa vị ấy mới có thể thấy được mà thôi. Này Ca-diếp, các Bồ-tát mới bước vào Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu để thành Phật và cứu độ mọi người) còn không thể thấy, huống gì hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật mà thấy được. Nếu nói thấy được thì không có lẽ ấy."

 Khi ấy Đại Ca-diếp lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát phải có đủ bao nhiêu pháp, tu căn lành gì, được công đức gì mới có thể nhập vào tam-muội ẩn thân này?" Phật nói: "Này Ca-diếp, Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu mười pháp thì liền được tam-muội ẩn thân này. Mười pháp ấy là gì? Một là chí tính hiền hòa mềm mỏng, an trụ sâu vững trong lòng tin chân chánh. Hai là luôn không bỏ rơi hết thảy chúng sinh. Ba là rốt ráo thành tựu trọn vẹn tâm đại từ đại bi. Bốn là hiểu rõ hết thảy mà không chấp trước các tướng. Năm là tuy suy nghĩ tìm cầu hết thảy Phật pháp nhưng trọn không nắm giữ một cách sai lầm. Sáu là cũng không suy nghĩ tưởng nhớ đến trí của hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật. Bảy là mọi thứ ở thế gian đều có thể buông bỏ hết, cho đến thân mạng còn không tiếc, huống gì vật khác mà lại không bố thí. Tám là tuy đi trong vô lượng phiền não của sinh tử mà không nhiễm đắm các hạnh hữu vi (những việc làm do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt). Chín là thường tu vô lượng bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ mà không phân biệt các ba-la-mật. Mười là thường khởi tâm này: 'Ta sẽ đặt hết thảy chúng sinh vào bồ-đề xong, rồi sau mới ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo)', mà không chấp lấy tướng bồ-đề và tướng chúng sinh. Này Ca-diếp, đó là Bồ-tát ma-ha-tát có đủ mười pháp thì liền có thể được tam-muội ẩn thân."

 Khi ấy tôn giả Đại Ca-diếp lại thưa với Phật: "Hiếm có thay, Thế Tôn! Ngài nói việc này thật hay. Bạch Thế Tôn, chỉ có Ngài mới nói được như vậy. Bạch Thế Tôn, hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật còn chưa từng một lần phát tâm rằng: 'Ta sẽ đặt hết thảy chúng sinh vào địa vị A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử, quả vị cao nhất của Thanh văn)', huống gì là Phật pháp." Phật nói: "Này Ca-diếp, đúng vậy, đúng vậy. Vì thế hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật đều không thể nhập vào tam-muội ẩn thân mà Bồ-tát thực hành. Ngay cả tên của tam-muội này họ còn không biết, làm sao nhập được? Nếu nói nhập được thì không có lẽ ấy."

 Khi ấy tôn giả Đại Ca-diếp lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nay chúng con rất mong được thấy các đại Bồ-tát ma-ha-tát ấy. Vì sao vậy? Vì các vị đại sĩ ấy rất khó gặp gỡ." Phật nói: "Này Ca-diếp, ông hãy tạm chờ, phải đợi Văn-thù của ta đến, các Bồ-tát ấy sẽ ra khỏi định, các ông sau đó mới thấy được. Tuy vậy, này Ca-diếp, ông cũng đã được vô lượng trăm nghìn pháp môn tam-muội, nay hãy thu nhiếp tâm mà tìm xem các Bồ-tát ma-ha-tát ấy đang ở đâu, trong oai nghi nào, làm việc gì."

 Bấy giờ Đại Ca-diếp vâng lời Phật dạy, nhờ oai thần của Phật và sức thần thông của mình, liền nhập vào hai vạn pháp môn tam-muội, tìm kiếm như thế xem các Bồ-tát ấy nay ở chỗ nào, trong oai nghi nào: đang đi chăng? — mà rốt cuộc không thấy; đang đứng chăng? — cũng không thấy; đang nằm nghiêng tựa chăng? — cũng không thấy; đang ngồi ngay ngắn chăng? — cũng không thấy; cho đến cũng không biết dùng lời gì, làm việc gì, từ đâu đến, đi về đâu. Bấy giờ ông ra khỏi định, đến trước Phật thưa: "Thật lạ lùng thay, Thế Tôn! Thật lạ lùng thay, Thế Tôn! Con đã trải qua hai vạn môn định để tìm các Bồ-tát mà rốt cuộc không thấy gì. Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát ma-ha-tát ấy còn chưa chứng biết chỗ tát-bà-nhã (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật) mà đã được tam-muội vi diệu như thế, huống gì khi chứng được bồ-đề vô thượng. Bạch Thế Tôn, các thiện nam tử, thiện nữ nhân nào thấy nghe phép thần biến như thế mà không mau phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì không có lẽ ấy. Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát có thể được tam-muội ẩn thân như thế, vì muốn độ hết thảy chúng sinh mà mặc áo giáp tinh tấn, nhưng trọn không rời định mầu nhiệm này." Phật bảo Ca-diếp: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Ở đây, hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật còn không phải là cảnh giới của họ, huống gì các chúng sinh khác."

 Khi ấy tôn giả Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nghĩ như thế này: "Thế Tôn khen ta là trí tuệ bậc nhất trong hàng Thanh văn. Nay ta thử tìm xem các Bồ-tát ấy nay ở chỗ nào, trong oai nghi nào, làm việc gì. Nếu được thấy, há chẳng tốt sao?" Bấy giờ Xá-lợi-phất nghĩ như vậy rồi, nhờ oai thần của Phật và sức của mình, liền nhập vào ba vạn pháp môn tam-muội, xoay vần quan sát các Bồ-tát ấy nay ở chỗ nào, trong oai nghi nào, nhưng không biết được dù chỉ một chút dấu vết nhỏ như sợi lông.

 Khi ấy tôn giả Tu-bồ-đề (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu lý "không" bậc nhất) nghĩ như thế này: "Nay ta cũng nên tìm xem các Bồ-tát ấy ở chỗ nào, trong oai nghi nào, làm việc gì. Nếu thấy được, há chẳng tốt sao?" Bấy giờ Tu-bồ-đề nghĩ như vậy rồi, nhờ oai thần của Phật và sức của mình, liền nhập vào bốn vạn pháp môn tam-muội, tìm khắp các Bồ-tát ấy xem ở chỗ nào, trong oai nghi nào, cho đến không thấy đi, đứng, ngồi, nằm, từ đâu đến, đi về đâu. Sau đó ông ra khỏi định, đến trước Phật, cúi đầu lễ chân, thưa: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói con là bậc nhất trong hàng Thanh văn về tam-muội Vô Tránh (định không tranh chấp, sống hòa hợp với tất cả, không làm ai phiền não). Pháp môn tam-muội ấy con cũng đã được. Như thế, bạch Thế Tôn, khi con nhập định, giả sử có người có sức thần thông lớn, có thể lấy trăm ức tứ thiên hạ làm một cái trống lớn, lấy núi Tu-di làm một cái dùi lớn; khi con đang định, cho một người to lớn đứng trước mặt con, cầm dùi lớn ấy đánh vào trống lớn không tạm ngừng, cho đến trải qua một kiếp, thì tiếng trống như thế còn không lọt vào tai, huống gì làm loạn tâm khiến con ra khỏi định. Nếu nói tiếng trống ấy có thể làm hại định, kéo con dậy được thì mãi mãi không có lẽ ấy. Bạch Thế Tôn, tam-muội Vô Tránh mà nay con có được rộng lớn như vậy. Vừa rồi con trải qua bốn vạn tam-muội, tìm khắp các Bồ-tát ấy mà trọn không thể thấy, cho đến không thấy tướng đi lại trong chốc lát của một người nào.

 Như vậy, bạch Thế Tôn, có những vị Bồ-tát ma-ha-tát, vì tìm cầu trí không thể nghĩ bàn như thế mà vì từng chúng sinh một, trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng, sinh vào địa ngục chịu đủ mọi khổ. Bạch Thế Tôn, các vị ấy vì cầu đạo Bồ-tát nên tuy trải qua mọi khổ mà không rời bỏ trí rất sâu không thể nghĩ bàn như thế. Như vậy, bạch Thế Tôn, nếu ngày nay tâm lậu của con chưa hết, chưa được giải thoát, đối với Phật pháp còn có chỗ chưa biết, thì xin cho con về sau thường ở trong sinh tử, không bao giờ rời bỏ cỗ xe lớn mầu nhiệm không thể nghĩ bàn ấy nữa."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Tu-bồ-đề: "Lành thay, lành thay! Thật đúng như lời ông nói. Ông vì lòng tin mà nói như vậy. Nếu khiến thân này của ông không nhập niết-bàn, thì nhờ căn lành ấy, ở đời vị lai, qua số kiếp nhiều hơn cát sông Hằng, ông sẽ được làm Chuyển luân thánh vương, dùng chánh pháp trị đời, sau đó mới thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lại nữa, này Tu-bồ-đề, số chúng sinh các loài trong tam thiên đại thiên thế giới này có nhiều chăng?" Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thế Tôn!" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, này Tu-bồ-đề. Giả sử mọi chúng sinh trong các thế giới ấy đều thành tựu trí tuệ như Xá-lợi-phất, hiểu lý không bậc nhất như Tu-bồ-đề, khổ hạnh vượt bậc như Đại Ca-diếp; cho các vị đại Thanh văn như thế cùng dốc hết sự hiểu biết và thấy biết mà tìm các Bồ-tát ấy, dù trong một kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, cho đến vô lượng kiếp như cát sông Hằng, cũng không thể thấy. Nếu nói thấy được thì không có lẽ ấy. Vì sao vậy? Này Tu-bồ-đề, mọi việc làm của các Bồ-tát ấy không phải là cảnh giới mà hết thảy Thanh văn, Bích-chi Phật đi tới được, vì vậy hàng Nhị thừa (hai cỗ xe: Thanh văn và Duyên giác) trọn không thể thấy." Khi nói pháp này, trong hội chúng có tám vạn bốn nghìn trời và người đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; tam thiên thế giới chấn động theo sáu cách.

 Khi ấy Văn-thù-sư-lợi ở trong phòng mình suy nghĩ như thế này: "Nay mười vạn ức trăm nghìn vị đại Bồ-tát này đều đã nhóm họp. Ta nên lại triệu tập đại chúng chư thiên, khiến tất cả cùng tụ về như mây, như thế có được chăng?" Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi suy nghĩ xong, liền dùng sức thần thông, theo ý muốn hóa ra tám vạn bốn nghìn ức na-do-tha đóa sen báu mầu nhiệm, lớn như bánh xe, cọng bằng vàng ròng, lá bằng bạc trắng, có lưới báu thắng tạng (?) và ngọc tỳ-lưu-ly (một loại ngọc quý màu xanh biếc). Trong mỗi hoa ấy đều có Phật hóa hiện và các Bồ-tát ngồi kiết già trên đài sen, thân màu vàng tía, có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm hình thể đặc biệt của bậc đại nhân, tức Phật), oai đức lồng lộng, ánh sáng chiếu khắp. Bấy giờ các hoa sen ấy bay lên các cõi trời: trời Tứ Thiên Vương (cõi trời thấp nhất, do bốn vị vua trời cai quản), trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-ma, trời Đâu-suất, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại (đều là các tầng trời của cõi dục), và các cõi trời Phạm thiên, cho đến trời Hữu Đảnh (tầng trời cao nhất). Nói tóm lại, các hoa sen hóa hiện ấy đến khắp tam thiên đại thiên thế giới này, cho đến trăm ức núi Tu-di, trăm ức tứ thiên hạ, cung trời cõi dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục), cung trời cõi sắc (cõi của chư thiên đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), không đâu là không đến. Các Phật hóa hiện và chúng Bồ-tát ấy phát ra tiếng lớn, vang báo khắp tam thiên đại thiên thế giới, nói kệ rằng:

 Thế Tôn là mặt trời trí tuệ sáng, / Hiếm có xuất hiện ở thế gian;

 Ví như hoa ưu-đàm, / Mà còn khó gặp hơn thế;

 Thích Sư Tử (Phật Thích-ca, bậc như sư tử giữa loài người), bậc anh hùng trong loài người, / Nay đã hiện ra ở đời;

 Ban bố pháp sâu mầu, / Nhổ hẳn gốc rễ mọi khổ.

 Chư thiên tuy sung sướng, / Ai giữ được lâu dài?

 Theo nghiệp lại rơi về ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), / Lại chịu muôn khổ độc;

 Những dục lạc đã quen theo, / Chỉ làm tham ái tăng thêm;

 Ba cõi vốn không có vui thật, / Mà kẻ ngu lại say đắm.

 Đã được điều khó nhất, / Tức là gặp chư Phật ra đời;

 Kẻ ngu si buông lung, / Sao biết được khổ chưa dứt?

 Các ngươi hãy mau cầu / Thấy Phật, nghe chánh pháp;

 Nếu bậc Thánh đã vào niết-bàn, / Dù hối hận cũng khó theo kịp.

 Lưới ma (ma là những thế lực phá hoại việc tu hành, cám dỗ con người vào sinh tử) thật đáng sợ, / Mà các ngươi còn buông lung;

 Một khi đã bị trói buộc, / Còn mong ngày nào được thoát?

 Chỉ có cầu Phật pháp, / Các ngươi mới làm chỗ nương nhờ cho chúng sinh;

 Các ngươi chỉ cần mau cầu / Ba mươi hai tướng tốt (tức là cầu thành Phật);

 Phật có thể cứu thế gian, / Ngoài ra không ai để nương tựa.

 Bậc anh hùng của đời thật hiếm có, / Lòng đại từ khó nghĩ lường;

 Trong vô lượng ức kiếp, / Hạnh đã làm không thể đo;

 Gom góp công đức và trí tuệ, / Thành tựu nên Thích Sư Tử;

 Xiển dương pháp vi diệu, / Rất sâu, khó hiểu biết.

 Ở đâu có chúng sinh, / Và ta, người, thọ mạng?

 Như thế phá thường kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có cái gì thường còn mãi), / Đã dứt rồi thì tự không còn sót gì;

 Buông bỏ mọi tướng, / Vì chúng sinh mà nói điều này.

 Tuyên bày thực tế chân thật, / Nơi mọi hoạt động của tâm thế gian đều dứt;

 Chỉ có không, vô tướng, / Vô nguyện, cũng vô tác (không tạo tác);

 Hư không vốn không hình, / Không khởi cũng không diệt;

 Không đến cũng không đi, / Là điều bậc trí đã nói.

 Không cùng tận, không sinh ra, / Vốn trong sạch, không có gì;

 Không hình tướng để thấy, / Không suy tưởng nào nói được;

 Chúng sinh vốn không sinh, / Sao nói được là chết?

 Vắng lặng, không có chúng sinh, / Vậy chúng sinh ở chỗ nào?

 Dùng lời và tiếng để nói pháp, / Mà pháp không trụ nơi lời và tiếng;

 Cũng không thể diễn bằng văn tự, / Thế Tôn đã nói như thế.

 Tìm khắp mọi nơi, / Không thấy gió, nước, lửa;

 Đất cũng không có gì để phân biệt, / Đó là điều mắt tuệ tuyên bày.

 Sắc, thọ cùng tưởng, / Hành, thức đều như hư không;

 Tạm gọi đó là năm ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hay biết), / Thật ra không có gì tích tụ lại;

 Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, / Tâm ý cùng các căn (giác quan);

 Tuy nói bản tính là không, / Mà cái không cũng không thể nắm được.

 Sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm, / Cùng các thứ pháp (đối tượng của ý);

 Đều do phân biệt sinh ra, / Mà thể của phân biệt vốn rỗng lặng.

 Cõi dục và cõi sắc, / Cùng các cõi trời vô sắc (cõi chỉ còn tâm, không còn thân hình);

 Đều nói là như huyễn hóa, / Giả dối, không chân thật.

 Các đức Thế Tôn như thế, / Vì chúng sinh mà nói pháp;

 Muốn cầu thoát khỏi mọi khổ, / Hãy mau quy về bậc Đại Đạo Sư.

 Khi các Phật hóa hiện kia nói kệ này, khắp tam thiên đại thiên thế giới đều được nghe. Có chín mươi sáu ức chư thiên cõi dục, cõi sắc xa lìa bụi trần, lìa nhơ uế, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy pháp trong sạch, tức thấy rõ chân lý lần đầu, chứng quả vị đầu tiên trên đường giải thoát). Hai vạn thiên tử chán lìa các dục. Ba vạn hai nghìn thiên tử đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Một vạn thiên tử tu theo Bồ-tát thừa được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ chứng biết và an nhiên chấp nhận rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Khi ấy, vô lượng vô biên a-tăng-kỳ ức na-do-tha trăm nghìn đại chúng chư thiên được các đức Như Lai hóa hiện kia khuyên mời, trong khoảnh khắc đều tụ về như mây ở chỗ đức Thích-ca Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác, cúi đầu lễ dưới chân, đi nhiễu quanh bên phải ba vòng rồi lui đứng một bên. Họ dùng hoa và hương cõi trời, tức là hoa ưu-bát-la, hoa bát-đầu-ma, hoa câu-vật-đầu, hoa phân-đà-lợi, hoa mạn-đà-la, hoa ma-ha mạn-đà-la, cùng các tràng hoa, hương bột, hương xoa, rải dâng lên Thế Tôn, cùng các thứ cúng dường khác. Lại dùng đủ thứ tiếng nhạc mầu nhiệm cõi trời ca hát khen ngợi, vang đầy hư không. Bấy giờ đại chúng tụ họp đông đến mức khó mà đếm xuể, tràn đầy khắp tứ thiên hạ này, không còn chỗ đất trống nào dù chỉ bằng đầu cây gậy mà không có người. Các vị trời ấy có oai đức lớn, hoa họ rải xuống đầy khắp tứ thiên hạ, chất cao đến đầu gối.

 Kinh Đại Bảo Tích (bộ kinh lớn tập hợp nhiều hội thuyết pháp, ví như kho báu chứa nhiều châu báu), quyển thứ một trăm lẻ hai.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm lẻ ba.

 Đời nhà Tùy, Tam tạng (vị tăng thông thạo cả ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Đạt-ma Cấp-đa dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video