Hội Thiện Trụ Ý Thiên Tử (Thiện Trụ Ý là tên một vị thiên tử; thiên tử là vị trời, con cháu của các vị trời ở cõi trời), phần hai của hội thứ ba mươi sáu — Phẩm Khai Thật Nghĩa (mở bày nghĩa chân thật) thứ hai.
Khi ấy, trong đại chúng tụ họp có các vị trời đứng đầu, tức là thiên tử Thiện Trụ Ý, thiên tử Thiện Tịch, thiên tử Tàm Quý, cùng với chín mươi sáu ức thiên tử như thế; tất cả đều đi theo con đường của Bồ-tát (người phát nguyện cứu độ mọi chúng sinh và tu hành để thành Phật). Họ cùng nhau đến chỗ Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ), đến ngoài cửa thì đi nhiễu quanh bên phải bảy vòng. Nhiễu bảy vòng xong, họ rưới xuống hoa mạn-đà-la cõi trời (loài hoa trời màu trắng, nhìn thấy thì lòng vui vẻ). Hoa rưới xuống phủ khắp hư không, cao mười do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), kết thành một đài lưới hoa, hình như bảo tháp. Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi cầm đài hoa ấy cúng dường đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật). Cúng dường xong, Ngài liền dùng sức thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) khiến trong hư không của tất cả cõi nước trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp lại, gọi là một cõi Phật) này đều có lưới hoa phủ khắp. Ánh sáng của hoa chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới, tất cả đều sáng rực. Lại rưới xuống hoa mạn-đà-la cõi trời.
Khi ấy Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát bậc lớn, đã tu hành lâu đời) Văn-thù-sư-lợi ung dung, thong thả từ tinh xá (nhà ở, nơi tu hành của người xuất gia) bước ra, lại dùng sức thần thông khiến nơi mình ở tự nhiên có tòa báu mầu nhiệm bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não). Tòa ấy cao lớn, trang nghiêm đầy đủ. Văn-thù-sư-lợi nghiêm trang dung mạo, sửa sang y phục, bước lên tòa báu ấy. Bấy giờ thiên tử Thiện Trụ Ý thấy Văn-thù-sư-lợi đã lên tòa báu, liền cúi đầu lễ chân Văn-thù-sư-lợi rồi lui đứng một bên. Hết thảy chư thiên cũng đều cúi đầu lễ chân Văn-thù-sư-lợi.
Khi ấy Văn-thù-sư-lợi suy nghĩ như thế này: "Hôm nay ai có thể kham nổi việc cùng ta ở trước Thế Tôn đối đáp xiển dương pháp sâu xa? Ai là pháp khí (người có căn cơ, đủ sức tiếp nhận giáo pháp, như cái đồ đựng đựng được pháp) có thể tiếp nhận những câu không thể nghĩ bàn như thế: câu rất khó chứng, câu không có chỗ chốn, câu không chấp trước, câu không hý luận (không bàn suông vô ích), câu không thể nắm được, câu không thể nói, câu rất sâu, câu chân thật, câu không ngăn ngại, câu không thể phá hoại, câu không (mọi pháp không có tự tính riêng), câu vô tướng (không bám vào hình tướng), câu vô nguyện (không mong cầu gì), câu như như (bản tính chân thật như vậy của mọi pháp, không đổi khác), câu thực tế (tận cùng của sự thật), câu pháp giới (toàn thể mọi sự vật xét theo bản tính chân thật), câu không hình dạng, câu không nắm lấy, câu không buông bỏ, câu Phật, câu Pháp, câu Tăng, câu trí tuệ đầy đủ, câu ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử) bình đẳng, câu hết thảy pháp không có gì để được, câu hết thảy pháp không sinh, câu sư tử (lời không sợ hãi như tiếng rống của sư tử), câu dũng mãnh, câu không phải câu (?). Nói những câu như thế rồi, ai là người nghe được?"
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi lại suy nghĩ: "Nay ở đây chỉ có thiên tử Thiện Trụ Ý đã từng cúng dường nhiều đức Phật trong quá khứ, đã vào được pháp nhẫn sâu xa (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý sâu xa mà không lay động), đầy đủ tài biện luận, có thể cùng ta ở trước Thế Tôn bàn về nghĩa chân thật." Khi ấy Văn-thù-sư-lợi nghĩ như vậy rồi, liền nói với thiên tử Thiện Trụ Ý: "Này thiên tử, nay ông đã được pháp nhẫn rất sâu, lại có đầy đủ tài biện luận không ngăn ngại, nay có thể cùng ta đến chỗ Thế Tôn đối luận nghĩa sâu mầu như thế chăng?"
Bấy giờ thiên tử Thiện Trụ Ý đáp Văn-thù-sư-lợi: "Thưa Đại sĩ (bậc người lớn, cách gọi tôn kính Bồ-tát), tôi nói thế này: nếu người ấy đối với tôi không có lời nói, không diễn thuyết, không thưa hỏi, cũng không đáp lại, không có Phật, Pháp, Tăng, dứt mất ba thừa (ba cỗ xe đưa người đến giải thoát: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), không có sinh tử, không có niết-bàn (cảnh giới vắng lặng, dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử), không hợp không tan, không mở bày không phát khởi, không phát ra tiếng, trừ bỏ mọi văn tự — nếu nói như thế thì tôi sẽ cùng đàm luận."
Văn-thù-sư-lợi nói với thiên tử Thiện Trụ Ý: "Này thiên tử, ta nói thế này: người ấy đối với ta có thể không nghe, không lĩnh hội, không đọc, không tụng, không nhận, không giữ, không suy, không nhớ, không nắm lấy, không buông bỏ, không hay, không biết, không nghe lời ta, không nói lại cho người khác. Vì sao vậy? Vì bồ-đề (sự giác ngộ) của chư Phật vốn không có văn tự, không có tâm, lìa tâm, không có sự giác ngộ nào. Tuy tạm đặt tên để nói, nhưng cái tên ấy cũng là không."
Thiện Trụ lại nói: "Thưa Đại sĩ, nay xin hãy vì các thiên tử mà nói; các thiên tử này rất muốn nghe Đại sĩ nói." Văn-thù-sư-lợi nói: "Này thiên tử, ta trọn không nói cho người muốn nghe, cũng không nói cho người nghe mà tiếp nhận. Vì sao vậy? Hễ có nghe có nhận thì đó là chấp trước. Thế nào là chấp trước? Tức là chấp có ta, chấp có người, chấp có chúng sinh, chấp có thọ mạng (một sinh mạng kéo dài), chấp có sĩ phu (một con người làm chủ thể hành động). Vì chấp trước nên mới có nghe có nhận. Nghe nhận như thế, nên biết người ấy đang ở trong ba thứ trói buộc. Ba thứ trói buộc là gì? Một là trói buộc do thấy có ta, hai là trói buộc do thấy có chúng sinh, ba là trói buộc do thấy có pháp. Này thiên tử, nếu không có ba thứ trói buộc do thấy biết sai ấy mà nghe pháp, nên biết người ấy đang ở trong ba thứ trong sạch. Ba thứ trong sạch là gì? Một là không thấy thân mình, không phân biệt, không suy nghĩ, không chứng biết. Hai là không thấy người nói, không phân biệt, không suy nghĩ, không chứng biết. Ba là không thấy điều được nói, không phân biệt, không suy nghĩ, không chứng biết. Này thiên tử, đó gọi là ba thứ trong sạch. Này thiên tử, nếu ai có thể nghe như thế thì đó là nghe bình đẳng, chẳng phải không bình đẳng."
Khi ấy thiên tử Thiện Trụ Ý khen Văn-thù-sư-lợi: "Lành thay, lành thay! Ngài nói điều này thật hay. Thưa Đại sĩ, nếu ai có thể nói được như thế, nên biết đó chính là lời nói của bậc bất thoái chuyển (không còn lui sụt trên đường tu)." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thôi, này thiên tử, nay ông không nên vọng tưởng phân biệt về việc Bồ-tát thối chuyển. Vì sao vậy? Nếu Bồ-tát có thối chuyển thì trọn không thể thành Đẳng Chánh Giác (sự giác ngộ chân chánh, bình đẳng của Phật). Vì sao vậy? Vì trong bồ-đề không có pháp thối lui."
Thiện Trụ lại hỏi: "Thưa Đại sĩ, nếu như thế thì sự thối chuyển này có ở chỗ nào?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Này thiên tử, nên biết: do tham dục nên có thối chuyển; do sân hận nên có thối chuyển; do ngu si nên có thối chuyển; do ái luyến sự tồn tại nên có thối chuyển; do vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ chân lý) nên có thối chuyển; cho đến do sinh tử phát sinh từ mười hai hữu phần (mười hai mắt xích nhân duyên nối tiếp nhau làm cho chúng sinh xoay vần trong sinh tử) nên có thối chuyển; do nhân nên có thối chuyển; do kiến chấp nên có thối chuyển; do danh (phần tinh thần) nên có thối chuyển; do sắc (phần vật chất, thân thể) nên có thối chuyển; do cõi dục nên có thối chuyển; do cõi sắc nên có thối chuyển; do cõi vô sắc nên có thối chuyển; do hạnh Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) nên có thối chuyển; do hạnh Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ khi không có Phật ra đời, không giáo hóa rộng) nên có thối chuyển; do phân biệt nên có thối chuyển; do chấp trước nên có thối chuyển; do tướng nên có thối chuyển; do nắm giữ tướng nên có thối chuyển; do đoạn kiến (cái thấy sai cho rằng chết là hết) nên có thối chuyển; do thường kiến (cái thấy sai cho rằng có cái thường còn mãi) nên có thối chuyển; do nắm lấy nên có thối chuyển; do buông bỏ nên có thối chuyển; do tưởng có ta nên có thối chuyển; do tưởng có chúng sinh nên có thối chuyển; do tưởng có thọ mạng nên có thối chuyển; do tưởng có sĩ phu nên có thối chuyển; do tưởng có phúc-già-la (phiên âm tiếng Phạn pudgala, nghĩa là cái "người" làm chủ thể đi luân hồi) nên có thối chuyển; do suy tưởng nên có thối chuyển; do trói buộc nên có thối chuyển; do điên đảo (thấy sai lệch, ngược với sự thật) nên có thối chuyển; do ngã kiến (chấp có cái ta thật) nên có thối chuyển; do sáu mươi hai kiến chấp (sáu mươi hai thứ quan niệm sai lầm về ta và thế giới) lấy ngã kiến làm gốc nên có thối chuyển; do các triền cái (những thứ phiền não che lấp tâm như tham, sân, buồn ngủ, xao động, nghi ngờ) nên có thối chuyển; do các ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) nên có thối chuyển; do các nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng tương ứng) nên có thối chuyển; do các giới (mười tám yếu tố của nhận thức) nên có thối chuyển; do tưởng có Phật nên có thối chuyển; do tưởng có Pháp nên có thối chuyển; do tưởng có Tăng nên có thối chuyển. Như thế cho đến: 'Ta sẽ thành Phật, ta sẽ nói pháp, ta độ chúng sinh, ta sẽ phá ma, ta được trí tuệ' — do các tưởng ấy nên có thối chuyển.
Như thế, này thiên tử, nếu có thể không phân biệt mười lực của Như Lai (mười sức trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), không phân biệt bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), không phân biệt mười tám pháp bất cộng (mười tám đức đặc biệt chỉ Phật có, không chung với ai), không phân biệt hết thảy căn, lực, giác, đạo (các pháp tu hỗ trợ cho giác ngộ: năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo), không phân biệt các tướng tốt vẻ đẹp, không phân biệt việc trang nghiêm cõi Phật, không phân biệt Thanh văn, không phân biệt Bồ-tát, cho đến không phân biệt mọi sự phân biệt về thối chuyển — thì gọi là bất thoái chuyển."
Khi ấy thiên tử Thiện Trụ Ý lại thưa với Văn-thù-sư-lợi: "Thưa Đại sĩ, nếu như vậy thì ở chỗ nào mà được bất thoái chuyển?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Này thiên tử, nên biết: do thông đạt trí tuệ của Phật nên được bất thoái chuyển; do không nên bất thoái chuyển; do vô tướng nên bất thoái chuyển; do vô nguyện nên bất thoái chuyển; do như như nên bất thoái chuyển; do pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) nên bất thoái chuyển; do thực tế nên bất thoái chuyển; do bình đẳng nên bất thoái chuyển."
Thiện Trụ Ý nói: "Thưa Đại sĩ, nếu nói như vậy thì hết thảy phân biệt và không phân biệt, cả hai đều không khác nhau. Vì sao vậy? Vì đều do suy nghĩ phân biệt mà sinh ra. Vì vậy mới được nói là có thối chuyển." Ông lại hỏi: "Sự thối chuyển như thế là pháp có hay pháp không?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Sự thối chuyển như thế chẳng phải có, chẳng phải không." Thiện Trụ Ý nói: "Thưa Đại sĩ, nếu vậy thì thối chuyển ở chỗ nào?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Nắm lấy 'có' hay 'không' đều là nắm lấy hư vọng, là nắm lấy điên đảo, là nắm lấy không đúng như thật. Người ấy không nắm lấy, cũng chẳng phải không nắm lấy. Vì nghĩa ấy mà nói là thối chuyển. Nhưng pháp thối chuyển ấy không thể nói là có, không thể nói là không. Vì sao vậy? Nếu trong có hay không mà có thối chuyển thì đó là lỗi. Vì sao vậy? Nếu có pháp thối chuyển thì rơi vào bên thường; nếu không có pháp thối chuyển thì rơi vào bên đoạn. Nhưng Thế Tôn dạy: không trụ trong thường, không trụ trong đoạn, chẳng đoạn chẳng thường — đó là điều Thế Tôn đã nói. Này thiên tử, nếu người ấy đối với cái tưởng không chân thật từ trước mà chứng biết rõ (là không thật), thì gọi là chẳng đoạn chẳng thường. Này thiên tử, đó là pháp môn về sự thối chuyển của Bồ-tát." Khi nói pháp này, mười nghìn thiên tử được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ chứng biết và an nhiên chấp nhận rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video