Hội Thiện Trụ Ý Thiên Tử, thứ ba mươi sáu, phần ba – Phẩm Phá tướng Bồ-tát, thứ sáu (hội: một phần lớn trong bộ kinh; thiên tử: vị trời, chúng sinh cõi trời; phẩm: một chương; Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh).
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát lớn tiêu biểu cho trí tuệ) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), như Phật đã nói về Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có công hạnh cao) sơ phát tâm (mới phát tâm cầu giác ngộ thành Phật), vì nghĩa gì mà gọi là sơ phát tâm?" Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Nếu có Bồ-tát nhìn một cách bình đẳng tất cả các tưởng (ý niệm, hình ảnh trong tâm) sinh khởi trong ba cõi (tam giới: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới – ba cõi mà chúng sinh trôi lăn trong vòng sống chết), như thế được gọi là sơ phát tâm. Văn-thù-sư-lợi, đó gọi là Bồ-tát sơ phát tâm."
Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa Phật nói, nếu có Bồ-tát sinh tâm tham dục là sơ phát tâm, sinh tâm sân giận là sơ phát tâm, sinh tâm ngu si là sơ phát tâm. Bạch Thế Tôn, điều Ngài nói há chẳng phải bảo đó là sơ phát tâm sao?" (Chữ "phát" ở đây vừa có nghĩa "phát khởi", vừa có nghĩa "làm bật ra, gỡ bỏ"; đoạn này dùng lối chơi chữ ấy (?).)
Bấy giờ thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Thưa đại sĩ (bậc người lớn, cách gọi tôn kính Bồ-tát), nếu các Bồ-tát khởi tham, sân, si mà gọi là sơ phát tâm, thì tất cả phàm phu còn bị trói buộc đầy đủ (bởi mọi phiền não) đều phải gọi là Bồ-tát phát tâm. Vì sao? Vì các phàm phu ấy từ xưa đến nay vẫn thường phát khởi tâm ba độc (tham, sân, si – ba thứ như chất độc làm hại thân tâm) như thế." Văn-thù-sư-lợi nói với Thiện Trụ Ý: "Thiên tử, ông nói tất cả phàm phu từ xưa đến nay thường phát được tâm ba độc ấy, nghĩa đó không đúng. Vì sao? Vì tâm lực của tất cả phàm phu yếu kém, không thể phát được tham, sân, si này. Chỉ có chư Phật Thế Tôn, tất cả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sống chết), Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ không cần thầy, không đi giáo hóa rộng rãi), và các Bồ-tát ở bậc bất thoái chuyển (bậc tu hành không còn bị thối lui khỏi con đường thành Phật) mới có thể phát được tham, sân, si mà thôi. Vì thế phàm phu không thể phát được." Thiện Trụ Ý nói: "Thưa đại sĩ, sao nay ngài lại nói như vậy, khiến hội chúng này không hiểu không biết, rơi vào lưới nghi ngờ, thật đáng lo sợ."
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi nói với Thiện Trụ Ý: "Thiên tử, ý ông thế nào? Như con chim bay qua lại trong không trung, dấu chân của chim ấy trong hư không, là có sự cất bước đi hay không có sự cất bước đi (?)" Thiện Trụ Ý nói: "Không phải là không có sự cất bước đi." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, đúng vậy, thiên tử. Vì nghĩa ấy mà tôi nói như thế: nếu có ai phát được tham dục, sân giận, ngu si, thì chỉ có chư Phật, Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Duyên giác (hàng tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ) và Bồ-tát bất thoái mới phát được mà thôi."
"Thiên tử nên biết: không có chỗ nương dựa, gọi đó là phát; không có sự nắm giữ bám chấp, gọi đó là phát. Đã không có chỗ nương dựa, lại không có nắm giữ bám chấp, đó chính là cảnh 'không có gì' (?), ấy gọi là phát. Đó là cảnh không phân biệt, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không thể sinh, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không thật, ấy gọi là phát. Đó là cảnh chẳng phải vật, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không đến, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không đi, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không sinh, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không bám víu, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không chứng đắc, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không tranh cãi, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không suy nghĩ, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không hư hoại, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không lời nói, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không bị phá, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không chữ nghĩa, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không chấp giữ, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không trụ, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không lấy, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không bỏ, ấy gọi là phát. Đó là cảnh không nhổ bỏ, ấy gọi là phát. Thiên tử nên biết, đó là Bồ-tát sơ phát tâm."
"Thiên tử, Bồ-tát phát tâm, nếu đối với tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) như thế mà không yêu đắm, không suy tưởng, không thấy không biết, không nghe không nhận thức, không lấy không bỏ, không sinh không diệt, thì gọi là phát tâm chân thật. Thiên tử, vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, nếu có thể nương vào pháp giới (bản tính chân thật chung của mọi pháp) như thế, bình đẳng như thế, thật tế (chỗ tột cùng của sự chân thật) như thế, phương tiện (cách khéo léo để giáo hóa) như thế, thì tham dục, sân giận, ngu si ấy được phát. Lại nếu quyết định nương vào được như thế, thì mắt, tai cho đến ý được phát; sự chấp lấy sắc cho đến sự chấp lấy thức (sắc và thức là đầu và cuối của năm ấm – năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc – thân thể vật chất; thọ – cảm nhận; tưởng – nhận biết hình ảnh, khái niệm; hành – các hoạt động tạo tác của tâm; thức – sự phân biệt, nhận biết) được phát. Như thế thì tất cả các kiến chấp (quan điểm sai lầm mà mình bám chặt) được phát; vô minh (sự mê muội, không thấy chân lý) và hữu ái (lòng ham muốn được tồn tại) được phát; cho đến các chi phần của mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nối tiếp nhau tạo nên vòng sống chết) được phát; mọi việc thuộc năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, cảm giác chạm êm ái) được phát; lòng yêu đắm ba cõi được phát; ngã kiến (cái thấy cho rằng có một cái 'ta' thật) được phát; ngã sở kiến (cái thấy cho rằng có những vật thật sự 'của ta') được phát; lấy ngã kiến làm gốc, sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai quan điểm sai lầm của các học thuyết bên ngoài Phật giáo thời ấy) được phát; tưởng về Phật được phát, tưởng về Pháp (giáo lý của Phật) được phát, tưởng về Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành) được phát, tưởng về mình được phát, tưởng về người được phát, tưởng về đất được phát, tưởng về nước được phát, tưởng về lửa được phát, tưởng về gió được phát, tưởng về hư không được phát, tưởng về thức được phát; bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lệch: cho cái vô thường là thường, cái khổ là vui, cái không có 'ta' là có 'ta', cái nhơ nhớp là trong sạch) được phát; bốn thức trụ (bốn chỗ mà tâm thức nương bám: sắc, thọ, tưởng, hành) được phát; năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối hận, hoài nghi) được phát; tám tà (tám điều sai lầm, trái với tám con đường chân chính) được phát; chín não (chín điều phiền não oán hận) được phát; mười ác nghiệp đạo (mười việc ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, tà kiến) được phát."
"Thiên tử nên biết, nay tôi nói tóm lại: tất cả sự phân biệt, tất cả chỗ phân biệt, tất cả lời nói, tất cả các tướng (hình tướng bề ngoài mà tâm bám vào), tất cả sự tiến tới, tất cả sự mong cầu, tất cả sự nắm giữ bám chấp, tất cả sự suy tưởng, tất cả ý niệm, tất cả chướng ngại, Bồ-tát đều phải phát. Ông nên biết đúng như thật. Thiên tử, vì nghĩa ấy, nay nếu ông có thể đối với các pháp này mà không yêu đắm, không suy tưởng, thì đó gọi là phát chân thật."
Bấy giờ Thế Tôn khen Văn-thù-sư-lợi: "Lành thay, lành thay, Văn-thù-sư-lợi! Nay ông đã có thể vì các Bồ-tát mà giảng đầy đủ nghĩa sơ phát tâm như thế. Văn-thù-sư-lợi, thuở trước ông đã từng cúng dường vô lượng vô biên đức Phật Thế Tôn, nhiều hơn số cát sông Hằng, nên mới nói được như vậy."
Bấy giờ tôn giả Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, điều Văn-thù-sư-lợi vừa nói về Bồ-tát sơ phát tâm và việc đạt được vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trú vững chắc nơi chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt), hai việc trước và sau ấy là bình đẳng không khác nhau sao?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Xá-lợi-phất, xưa kia đức Thế Tôn Nhiên Đăng (một vị Phật trong quá khứ) đã thọ ký (báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) cho ta rằng: 'Ma-na-bà (chàng thanh niên, tức tiền thân của Phật Thích-ca), trong tương lai, qua a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không thể đếm; kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), ông sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Giác (các danh hiệu của Phật: Như Lai – bậc từ chân lý mà đến; Ứng Cúng – bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Giác – bậc giác ngộ đúng đắn và trọn khắp).' Xá-lợi-phất, khi ấy ta cũng không lìa tâm này mà được vô sinh nhẫn. Như vậy, Xá-lợi-phất, ông nên biết nghĩa sơ phát tâm của tất cả Bồ-tát đúng như lời Văn-thù-sư-lợi nói, không có gì khác."
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu nghĩa Phật nói, thì tất cả đều là sơ phát. Vì sao? Như Thế Tôn đã nói, tất cả sự sơ phát đều là không phát; mà cái không phát ấy chính là Bồ-tát sơ phát tâm." Khi nói pháp này, hai vạn ba nghìn Bồ-tát chứng vô sinh nhẫn; năm nghìn tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) đối với các pháp dứt sạch lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ làm tâm hao tổn) mà được giải thoát; sáu mươi ức (số đếm rất lớn) thiên tử xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sáng thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng ngộ trên đường giải thoát).
Bấy giờ tôn giả Đại Ca-diếp (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng về hạnh tu khổ hạnh) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi đây lại có thể vì việc này mà làm điều khó làm, tuyên nói pháp môn sâu xa như thế, khiến chúng sinh được nhiều lợi ích." Văn-thù-sư-lợi nói với Ca-diếp: "Thưa Đại đức Ca-diếp, thật ra tôi không làm việc khó làm. Vì sao? Tất cả các pháp đều không có tạo tác, cũng không có đã làm, đang làm, sẽ làm. Thưa Đại Ca-diếp, đối với các pháp, tôi chẳng làm cũng chẳng không làm, nghĩa ấy cũng như vậy. Lại nữa, thưa Đại Ca-diếp, đối với chúng sinh, tôi không có cứu độ giải thoát, cũng không có trói buộc. Vì sao? Vì tất cả các pháp đều không có gì cả. Ca-diếp, sao ngài lại nói trước mặt Thế Tôn rằng tôi có thể làm việc khó làm? Lại nữa, thưa Đại Ca-diếp, tôi không làm gì cả, xin chớ nói tôi có thể làm việc khó làm. Thưa Đại Ca-diếp, thật tôi không làm; chẳng riêng tôi không làm, Như Lai cũng không làm, Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ không cần thầy) cũng không làm, A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sống chết) cũng không làm."
"Lại nữa, thưa Đại Ca-diếp, hạng người nào có thể làm việc khó làm? Nếu muốn nói đúng ai có thể làm việc khó làm, thì đó chỉ là tất cả phàm phu ngây ngô như trẻ thơ; nói như thế mới gọi là nói khéo. Vì sao? Như các đức Như Lai đều không có gì đã được, đang được, sẽ được; cho đến tất cả Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Bích-chi-phật cũng không được gì; chỉ có phàm phu là được tất cả."
Bấy giờ Đại Ca-diếp lại hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Thưa đại sĩ, tất cả chư Phật không được những gì?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Tất cả chư Phật không được 'ta', không được phú-già-la (cá thể trôi lăn trong vòng sống chết, tức cái mà người ta gọi là 'người'), không được chúng sinh, không được thọ mạng, không được sĩ phu (con người làm chủ các hành động — đây đều là những tên gọi khác của cái 'ta'), không được đoạn (chấp rằng chết là hết), không được thường (chấp rằng có cái thường còn), không được các ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), không được các nhập (sáu giác quan cùng sáu loại đối tượng của chúng), không được các giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu loại nhận thức), không được các danh sắc (phần tâm và phần thân của chúng sinh), không được Dục giới (cõi của những chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dâm dục…), không được Sắc giới (cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), không được Vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm thức, không còn thân hình), không được phân biệt, không được suy tư, không được niệm xứ (chỗ để tâm chú niệm vào) (?), không được cái sinh ra từ nhân, không được điên đảo (cái thấy sai lệch, lấy giả làm thật), không được tham, sân, si, không được đời này, không được đời sau, không được 'ta', không được 'cái của ta', cho đến không được tất cả các pháp. Thưa Đại đức Ca-diếp, như vậy tất cả các pháp lần lượt đều không được, mà cũng không mất; không trói không cởi, không lấy không bỏ, không gần không xa. Vì thế, Ca-diếp, nên hiểu rõ pháp môn như thế. Nếu chư Phật Thế Tôn đều không được gì, thì chính những phàm phu không có Phật pháp, chưa từng nghe giáo pháp kia mới được tất cả. Vì thế phàm phu có thể làm việc khó làm; chẳng phải chư Phật làm, chẳng phải Bích-chi-phật làm, chẳng phải A-la-hán làm, mà đó gọi là việc phàm phu làm."
Ca-diếp lại hỏi: "Họ làm những gì?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Làm ra cái thấy đoạn diệt, làm ra cái thấy thường còn, làm ra sự nhiễm đắm, làm ra sự nương dựa, làm ra sự nhớ nghĩ, làm ra sự lấy bỏ, cho đến làm ra tất cả hý luận (bàn luận suông, vô ích), phân biệt, chạy theo cao thấp hơn kém và những việc như thế. Vì thế, thưa Đại đức Ca-diếp, đối với các pháp như thế, chư Phật Thế Tôn đều không làm gì, không có đã làm, đang làm, sẽ làm; chỉ có phàm phu mới làm được việc khó làm."
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, điều gọi là vô sinh nhẫn, thế nào gọi là vô sinh nhẫn? Bạch Thế Tôn, lại vì nghĩa gì mà còn gọi là pháp vô sinh nhẫn? Bồ-tát làm sao đạt được pháp nhẫn ấy?" Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Thật ra không có người nào ở trong pháp sinh diệt mà đạt được vô sinh nhẫn. Nói là 'đạt được' thì chỉ là lời nói, tên gọi. Vì sao? Vì pháp vô sinh không thể nắm được; vì lìa mọi bám víu nên không đạt được pháp nhẫn; đạt được cái không có gì để đạt, không được cũng không mất; vì thế nói là đạt được vô sinh pháp nhẫn."
"Lại nữa, Văn-thù-sư-lợi, vô sinh pháp nhẫn ấy là: vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không sinh; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không đến; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không đi; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không có 'ta'; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không có chủ; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không có gì để lấy; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không có gì để bỏ; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không có gì cả; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không thật; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không có gì ngang bằng; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không có gì ngang bằng với cái vô song; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không thể so sánh; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không nhiễm như hư không; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không bị phá hoại; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không đứt đoạn; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không nhơ; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp không sạch; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp là không (không có tự thể cố định, chỉ do nhân duyên hợp thành); vì an nhận như thế rằng tất cả pháp vô tướng (không có hình tướng thật); vì an nhận như thế rằng tất cả pháp vô nguyện (không có gì để mong cầu); vì an nhận như thế rằng tất cả pháp lìa tham, sân, si; vì an nhận như thế rằng tất cả pháp là chân như (cái thật như vốn có, không đổi khác); vì an nhận như thế rằng tất cả pháp là pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp); vì an nhận như thế rằng tất cả pháp là thật tế (chỗ tột cùng của sự chân thật)."
"Như vậy tất cả các pháp không phân biệt, không gắn kết với nhau, không nhớ nghĩ, không hý luận, không suy tư, không tạo tác, không có sức, yếu ớt hư dối, như trò ảo thuật, như giấc mộng, như tiếng vang, như cái bóng, như ảnh trong gương, như thân cây chuối (bóc mãi từng bẹ cũng không có lõi), như đám bọt, như bong bóng nước — vì an nhận như thế. Cái có thể an nhận ấy cũng không có gì để an nhận; chẳng phải pháp, chẳng phải phi pháp, chỉ dùng tên gọi mà nói pháp ấy thôi; nhưng tên gọi ấy cũng không thể nắm được, bản tính tự nó xa lìa — nói nhẫn là như thế. Tin hiểu, ưa thích đi vào, không mê lầm, không nghi ngờ, không kinh hãi, không sợ sệt, không lay động, không chìm đắm; sự an nhận ấy thấm khắp thân rồi, nhập định đúng đắn mà tu hành, không thấy thân mình, cũng không có chỗ trụ. Văn-thù-sư-lợi, đó là Bồ-tát ma-ha-tát đối với các pháp đạt được vô sinh nhẫn, cho đến không hành theo bất kỳ tưởng nào."
Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, cái gọi là nhẫn, thế nào là nhẫn? Cho đến không bị cảnh giới (các đối tượng bên ngoài mà giác quan tiếp xúc) phá hoại, nên gọi là nhẫn." Khi ấy thiên tử Thiện Trụ Ý hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Thưa đại sĩ, thế nào là không bị cảnh giới phá hoại?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, như con mắt, pháp gì phá hoại mắt? Đó là sắc đẹp, sắc xấu có thể phá hoại mắt. Như sắc phá hoại mắt, âm thanh phá hoại tai, cho đến pháp (đối tượng của ý) phá hoại ý cũng như vậy. Thiên tử, nếu Bồ-tát mắt thấy sắc mà không chấp lấy tướng, không đắm thích, không phân biệt, không suy nghĩ, không ưa không ghét, biết bản tính là không, không có ý niệm, thì không bị các sắc làm tổn hại; cho đến ý đối với pháp cũng như vậy. Thiên tử, nếu sáu tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không vướng mắc, không trói buộc, không hư hoại, không tổn thương, thì Bồ-tát như thế là an trú nơi pháp nhẫn. Vì an trú nơi pháp nhẫn nên đối với tất cả pháp không phân biệt gì cả: không có sinh, không có chẳng sinh; không có lậu (phiền não rò rỉ), không có chẳng lậu; không có thiện, không có chẳng thiện; không có làm, không có chẳng làm; không nghĩ đến pháp thế gian lẫn pháp xuất thế gian (pháp vượt ra ngoài thế gian, tức con đường giải thoát), không phân biệt, không suy tư. Đó gọi là vô sinh pháp nhẫn." Khi nói pháp này, có sáu vạn ba nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật); một vạn hai nghìn Bồ-tát đạt được vô sinh pháp nhẫn.
Bấy giờ thiên tử Thiện Trụ Ý lại thưa Văn-thù-sư-lợi: "Thưa đại sĩ, thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát phát khởi thắng hạnh (hạnh tu thù thắng, vượt trội), vượt lên, chuyển tiến, ngày càng tăng mà đi vào các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát, gồm mười bậc gọi là Thập địa)?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, ở trong đó ai có thể phát khởi thắng hạnh, mà nói rằng các địa có sự vượt lên chuyển tiến?" Thiện Trụ Ý nói: "Thưa đại sĩ, há ngài không biết rằng các Bồ-tát tu hành thù thắng, lần lượt tăng tiến, cho đến vượt lên mà làm tròn đủ mười địa sao?" Văn-thù-sư-lợi nói với Thiện Trụ Ý: "Không phải vậy, thiên tử. Tôi nghe Phật nói tất cả các pháp đều như trò ảo thuật, như vật hóa phép ra; ông không tin sao?" Thiện Trụ Ý nói: "Thưa đại sĩ, lời Thế Tôn là chân thật, ai dám không tin." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, như người do ảo thuật làm ra và trò ảo thuật, há lại có thắng hạnh, vượt lên, chuyển vào, cho đến đầy đủ mười địa sao?" Thiện Trụ Ý nói: "Không có, thưa đại sĩ." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng như vậy, thiên tử. Nếu người do ảo thuật làm ra và trò ảo thuật mà có thể vượt hạnh, chuyển vào, thì chúng ta cũng sẽ vượt lên, chuyển vào như thế. Vì sao? Như Thế Tôn nói, tất cả các pháp đều như ảo hóa, nên không có sự chuyển vào."
"Thiên tử, vì thế nếu nói các địa có sự chuyển vào, thì đó chẳng phải là chuyển vào. Tôi cũng không nói các địa có sự chuyển vào. Vì sao? Vì tất cả các pháp không có sự chuyển vào. Vì thế pháp này không thể chuyển vào trong pháp kia: tức là sắc (thân thể vật chất) không thể chuyển vào trong thọ (cảm nhận), thọ không thể chuyển vào trong sắc; tưởng (nhận biết hình ảnh, khái niệm) không thể chuyển vào trong hành (các hoạt động tạo tác của tâm), hành không thể chuyển vào trong tưởng; thức (sự phân biệt, nhận biết) không thể chuyển vào trong sắc, sắc không thể chuyển vào trong thức. Thiên tử, như vậy cho đến đối với tất cả các pháp, đều nên nói theo cách bốn câu như thế (lối nói xét cả hai chiều giữa hai pháp như trên)."
"Lại nữa, mắt không chuyển vào trong tai, tai không chuyển vào trong mắt; mũi không chuyển vào trong lưỡi, lưỡi không chuyển vào trong mũi; thân không chuyển vào trong ý, ý không chuyển vào trong thân. Vì sao? Vì tính của tất cả các pháp mỗi thứ khác nhau, mỗi thứ hoạt động trong cảnh giới riêng của mình, trơ lì không hay biết, không có nhận thức, cũng như cỏ cây, tường vách, ngói đá, như bóng trong gương, như trò ảo thuật, như vật hóa phép ra, không thể chứng biết, không thể chạm tới; chỉ một tướng, tức là vô tướng. Vì nghĩa ấy, tất cả các pháp không có sự vượt lên chuyển tiến, không ra không vào, không đi không đến."
"Thiên tử nên biết, nếu các Bồ-tát hiểu biết như vậy rằng tất cả các pháp không có sự vượt lên chuyển tiến, thì không còn phân biệt các địa, cũng không có việc vào đạo, không có việc rời bỏ địa, cũng không có thối lui; trong sự vượt lên chuyển tiến nơi bồ-đề (giác ngộ) ấy, không có mất, không có diệt. Vì sao? Nếu người thấy các ấm, các giới, các nhập (năm ấm, mười tám giới, mười hai nhập: các cách phân chia thân tâm và thế giới thành những thành phần) đúng như chân thật, thì người ấy không có sự vượt lên chuyển tiến. Vì sao? Vì bản tính của tất cả các pháp vốn trong sạch. Thiên tử, đó gọi là Bồ-tát vượt qua các bậc của đạo."
"Thiên tử, ví như nhà ảo thuật hóa ra xe kiệu, cung điện lầu gác mười tầng, rồi cho người do phép hóa ra ở trong đó. Thiên tử, ý ông thế nào? Cung điện lầu gác của người ấy có chỗ nhất định không?" Thiện Trụ Ý nói: "Không có, thưa đại sĩ." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, đúng vậy, thiên tử. Thấy các địa của Bồ-tát có sự vượt lên chuyển tiến, việc ấy cũng giống như thế."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video