Thiên 155 — Hội 42 Những điều Bồ-tát Di-lặc hỏi

 Kinh Đại Bảo Tích (bộ kinh Đại thừa lớn, tên có nghĩa là "khối báu lớn", gồm nhiều hội kinh nhỏ), Hội Bồ-tát Di-lặc hỏi, thứ bốn mươi hai.

 Đời Đại Đường, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Bồ-đề-lưu-chí dịch.

 Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Phật (bậc Giác Ngộ, ở đây là Đức Thích-ca Mâu-ni) ở nước Ba-la-nại (xứ Vārāṇasī ở Bắc Ấn Độ, nơi Phật giảng pháp lần đầu tiên), trong rừng Thí Lộc (vườn Lộc Uyển, khu rừng nai được che chở), cùng với năm trăm vị đại tỳ-kheo (nam giới xuất gia đã nhận đủ giới luật), tất cả đều là những vị được mọi người biết đến. Đứng đầu là các vị: A-nhã Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật), Ma-ha Ca-diếp, Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp, Già-da Ca-diếp, Na-đề Ca-diếp, Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, A-nan (người em họ và thị giả của Phật), La-hầu-la (con trai của Phật). Lại có một vạn vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài; Ma-ha-tát: bậc lớn, chỉ các Bồ-tát có địa vị tu chứng cao), đứng đầu là các vị: Bồ-tát Thiện Ý, Bồ-tát Tăng Thượng Ý, Bồ-tát Kiên Cố Ý, Bồ-tát Sư Tử Ý, Bồ-tát Quán Thế Âm (vị Bồ-tát lắng nghe tiếng kêu khổ của thế gian để cứu giúp), Bồ-tát Đại Thế Chí (vị Bồ-tát có trí tuệ và oai lực lớn), Bồ-tát Biện Tích, Bồ-tát Mỹ Âm, Bồ-tát Thắng Tràng, Bồ-tát Tín Tuệ, Bồ-tát Thủy Thiên, Bồ-tát Đế Thắng, Bồ-tát Đế Thiên, Bồ-tát Vô Phan Duyên, Bồ-tát Cụ Biện Tài, Bồ-tát Thần Thông Diệu Hoa, Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), và pháp vương tử (con của vua Pháp, chỉ vị Bồ-tát sẽ kế thừa ngôi vị Phật) Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ).

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) được vô lượng trăm nghìn đại chúng vây quanh cúng dường cung kính, Ngài vì họ mà thuyết pháp. Lúc ấy Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc ở trong hội chúng liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất (cách tỏ lòng cung kính), chắp tay cúi đầu lễ mà bạch Phật rằng: Thưa Thế Tôn, con có chút nghi ngờ, nay muốn thưa hỏi, chỉ mong Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) thương mà cho phép. Phật bảo Bồ-tát Di-lặc: Nếu có điều gì nghi ngờ, nay cho ông tùy ý hỏi, ta sẽ giải nói để ông được vui mừng. Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc nghe Phật cho phép rồi, vui mừng hớn hở mà bạch Phật rằng: Thưa Thế Tôn, Bồ-tát thành tựu bao nhiêu pháp thì lìa được các ác đạo (các đường tái sinh xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) và ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn đi sai đường), mà có thể mau chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật)? Phật bảo Bồ-tát Di-lặc: Hay lắm, hay lắm, Di-lặc! Nay ông vì muốn thương xót tất cả, làm lợi ích và an vui cho trời người trong thế gian, nên mới hỏi Như Lai nghĩa lý sâu xa như vậy. Ông hãy lắng nghe kỹ và khéo suy nghĩ, ta sẽ vì ông phân tích giảng giải. Bồ-tát Di-lặc liền bạch Phật: Dạ vâng, thưa Thế Tôn, con rất mong được nghe.

 Phật bảo Di-lặc: Bồ-tát thành tựu một pháp thì lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Một pháp ấy là gì? Đó là phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) với ý chí thù thắng. Đó gọi là một pháp.

 Này Di-lặc, lại có hai pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Hai pháp ấy là gì? Một là luôn siêng năng tu tập xa-ma-tha (pháp "chỉ": dừng lắng tâm ý, giữ tâm yên định). Hai là thành thạo khéo léo về tỳ-bát-xá-na (pháp "quán": dùng trí tuệ quán chiếu thấy rõ sự thật). Đó gọi là hai pháp.

 Này Di-lặc, lại có ba pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Ba pháp ấy là gì? Một là thành tựu đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ). Hai là tu tập pháp không (lẽ mọi sự vật đều trống rỗng, không có thực thể cố định). Ba là đối với hết thảy pháp (mọi sự vật, hiện tượng) không sinh phân biệt. Đó gọi là ba pháp.

 Này Di-lặc, lại có bốn pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bốn pháp ấy là gì? Một là an trụ nơi giới thanh tịnh. Hai là lìa khỏi lưới nghi ngờ. Ba là ưa ở a-lan-nhã (chỗ vắng vẻ yên tĩnh nơi rừng núi). Bốn là khởi tâm chính kiến (thấy biết đúng đắn). Đó gọi là bốn pháp.

 Này Di-lặc, lại có năm pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Năm pháp ấy là gì? Một là an trụ nơi pháp không. Hai là không tìm lỗi người khác. Ba là luôn tự quán xét mình. Bốn là yêu thích chính pháp. Năm là che chở giữ gìn người khác. Đó gọi là năm pháp.

 Này Di-lặc, lại có sáu pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Sáu pháp ấy là gì? Một là không có tham dục. Hai là không sinh giận dữ. Ba là không khởi si mê. Bốn là luôn lìa lời nói thô ác. Năm là an trụ nơi tính không. Sáu là tâm như hư không. Đó gọi là sáu pháp.

 Này Di-lặc, lại có bảy pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bảy pháp ấy là gì? Một là an trụ nơi chính niệm (sự ghi nhớ, tỉnh giác đúng đắn). Hai là thành tựu trạch pháp (khả năng phân biệt pháp nào đúng, pháp nào sai). Ba là phát khởi tinh tấn (siêng năng không lùi bước). Bốn là luôn sinh niềm hoan hỷ. Năm là thân được khinh an (thân tâm nhẹ nhàng, thư thái, an ổn). Sáu là an trụ trong các thiền định. Bảy là thực hành xả (tâm buông xả, quân bình, không thiên lệch) một cách đầy đủ. Đó gọi là bảy pháp.

 Này Di-lặc, lại có tám pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Tám pháp ấy là gì? Một là chính kiến (thấy biết đúng đắn). Hai là chính tư duy (suy nghĩ đúng đắn). Ba là chính ngữ (lời nói đúng đắn). Bốn là chính nghiệp (hành động đúng đắn). Năm là chính mệnh (cách sống, nuôi thân chính đáng). Sáu là chính cần (siêng năng đúng đắn). Bảy là chính niệm. Tám là chính định (tâm định đúng đắn). Đó gọi là tám pháp.

 Này Di-lặc, lại có chín pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Chín pháp ấy là gì? Một là mau lìa các dục và các pháp ác bất thiện, an trụ nơi sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất), có tầm (tâm hướng tìm đến đối tượng một cách thô), có tứ (tâm xét kỹ đối tượng một cách tinh tế), có hỷ (niềm vui mừng), có lạc (sự an vui), và tâm nhất cảnh tính (tâm chuyên chú vào một đối tượng duy nhất). Hai là xa lìa tầm và tứ, an trụ nơi nhị thiền (tầng thiền thứ hai), có nội tịnh (nội tâm trong lặng), có hỷ, có lạc và tâm nhất cảnh tính. Ba là xa lìa hỷ, an trụ nơi tam thiền (tầng thiền thứ ba), có xả, có niệm, có tuệ, có lạc và tâm nhất cảnh tính. Bốn là xa lìa ưu khổ và cả hỷ lạc, an trụ nơi tứ thiền (tầng thiền thứ tư), xả và niệm thanh tịnh, không khổ không vui, và tâm nhất cảnh tính. Năm là vượt qua mọi ý tưởng về hình sắc, không còn bám vào đối tượng khác, an trụ nơi định Không Vô Biên Xứ (định quán hư không vô tận). Sáu là vượt qua định Không Vô Biên Xứ rồi, an trụ được nơi định Thức Vô Biên (định quán thức vô tận). Bảy là vượt qua định Thức Vô Biên Xứ rồi, an trụ được nơi định Vô Sở Hữu (định quán không có gì cả). Tám là vượt qua định Vô Sở Hữu Xứ rồi, an trụ nơi định Phi Tưởng Phi Phi Tưởng (định mà tâm tưởng cực kỳ vi tế, không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng). Chín là vượt qua định Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ rồi, an trụ được nơi định Diệt Thọ Tưởng (định dập tắt hoàn toàn cảm thọ và tri giác). Đó gọi là chín pháp.

 Này Di-lặc, lại có mười pháp lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Mười pháp ấy là gì? Một là khéo thành tựu Kim Cương tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm định sâu; Kim Cương: vững chắc như kim cương, phá được mọi phiền não). Hai là thành tựu tam-muội Tương Ưng Xứ Phi Xứ (định hiểu rõ điều gì hợp lý, có thể xảy ra và điều gì không). Ba là thành tựu tam-muội Phương Tiện Hạnh. Bốn là thành tựu tam-muội Biến Chiếu Minh. Năm là thành tựu tam-muội Phổ Quang Minh. Sáu là thành tựu tam-muội Phổ Biến Chiếu Minh. Bảy là thành tựu tam-muội Bảo Nguyệt. Tám là thành tựu tam-muội Nguyệt Đăng. Chín là thành tựu tam-muội Xuất Ly. Mười là thành tựu tam-muội Thắng Tràng Tý Ấn. Đó gọi là mười pháp. Này Di-lặc, Bồ-tát thành tựu các pháp như vậy rồi thì lìa được các ác đạo và ác tri thức, mau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc được nghe pháp này, lòng rất vui mừng, trịch áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, liền ở trước Phật nói kệ (bài thơ tụng) khen ngợi rằng:

 Trong các kiếp (khoảng thời gian cực dài) quá khứ, Phật đã bỏ vợ con yêu quý,

 Cả đầu, mắt và xương tủy, đạt đến bờ bên kia của bố thí (tức bố thí ba-la-mật: hạnh cho đi được hoàn thành trọn vẹn, đưa sang bờ giác ngộ).

 Phật luôn giữ gìn giới cấm như con bò Ly (giống bò lông dài) quý cái đuôi của nó,

 Thù thắng nhất, không ai sánh bằng, đạt đến bờ bên kia của giới.

 Phật dùng sức nhẫn nhục, xa lìa sự chống trái tranh cãi,

 Không tìm lỗi lầm của người, đạt đến bờ bên kia của nhẫn.

 Phật dùng sức tinh tấn, được sự vắng lặng vô thượng,

 Rốt ráo luôn an vui, đạt đến bờ bên kia của siêng năng.

 Phật dùng sức thiền định, diệt được mọi tội lỗi nhơ bẩn,

 Làm thầy dẫn đường cho trời và người, đạt đến bờ bên kia của định.

 Phật dùng sức trí tuệ, khéo biết rõ các pháp

 Tự tính vốn không có gì, đạt đến bờ bên kia của tuệ.

 Phật dưới cây bồ-đề (cây nơi Phật ngồi thiền và thành đạo) hàng phục các quân ma,

 Đầy đủ trí tuệ tối thắng, thành tựu đạo vô thượng.

 Bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) với sức không sợ hãi, tại nước Ba-la-nại

 Chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi) thanh tịnh, dẹp tan các ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo).

 Trí tuệ lớn vô thượng vượt ra khỏi thế gian,

 Phóng ra ánh sáng thanh tịnh, khéo nói những điều cốt yếu của các pháp.

 Sắc thân thanh tịnh của Như Lai, trí tuệ và công đức

 Vượt hơn mọi thế gian, đến được bờ bên kia.

 Bấy giờ A-nan bạch Phật: Thưa Thế Tôn, Bồ-tát Di-lặc này thật hiếm có, đã thành tựu được vô lượng biện tài (tài nói năng giảng giải lưu loát), tùy theo ý nghĩ của chúng sinh mà nói pháp bình đẳng, lại không hề bị trói buộc vào văn tự. Phật bảo A-nan: Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. A-nan, Bồ-tát Di-lặc đâu phải chỉ hôm nay mới ở trước ta nói kệ khen Phật. Về thuở quá khứ cách đây mười vô số kiếp, khi ấy có một đức Phật hiệu là Diễm Quang Du Hý Diệu Âm Tự Tại Vương Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường), Chính Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính, trọn khắp), Minh Hạnh Túc (bậc trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao tột không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật, Thế Tôn.

 Khi ấy có một người con nhà bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ trong xã hội Ấn Độ xưa) tên là Hiền Thọ, tướng mạo đầy đủ, ai thấy cũng vui mừng. Từ vườn cây đi ra, chàng thấy đức Như Lai ấy đoan nghiêm đẹp đẽ lạ thường, các giác quan đều vắng lặng, đã đạt xa-ma-tha (tâm dừng lắng, yên định), như ao nước trong sạch không chút cáu bẩn, lấy ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ để tự trang nghiêm; như cây ta-la (một loại cây lớn ở Ấn Độ) đang nở hoa, như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm vũ trụ của Phật giáo) cao vượt hơn tất cả; gương mặt tươi vui như trăng tròn, uy quang rực rỡ như mặt trời chói sáng, thân hình cân đối tròn đầy như cây ni-câu-đà (một loại cây đa ở Ấn Độ, tán tròn đều). Lúc ấy Hiền Thọ thấy tướng mạo thù thắng của đức Phật Như Lai, lòng sinh niềm tin trong sạch, suy nghĩ rằng: "Thật hiếm có thay đức Thế Tôn, đã thành tựu vô lượng công đức trang nghiêm như vậy. Ta cũng nguyện ở đời sau thành tựu được thân công đức như thế." Phát nguyện xong, chàng gieo mình xuống đất, lại tự nghĩ: "Nếu đời sau ta được thân Phật, chỉ mong Như Lai đặt chân lên người ta." Bấy giờ đức Phật ấy biết ý Hiền Thọ, liền đặt chân lên thân Hiền Thọ. Ngay lúc Phật đặt chân xuống, Hiền Thọ được vô sinh pháp nhẫn (sự an nhiên chấp nhận và an trụ trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Thế Tôn quay lại bảo các tỳ-kheo: "Các ông chớ lấy chân đạp lên Hiền Thọ. Vì sao vậy? Vị này là Bồ-tát Ma-ha-tát, nay đã chứng được vô sinh pháp nhẫn, lại thành tựu được các thần thông: thiên nhãn (mắt thấy xa không chướng ngại), thiên nhĩ (tai nghe xa không chướng ngại), tha tâm (biết tâm ý người khác), túc trú (biết các đời trước) và thần cảnh trí thông (biến hóa, đi lại tự tại)." Bấy giờ Hiền Thọ liền ở trước Phật nói kệ khen ngợi rằng:

 Phật ở khắp mười phương cõi, tôn quý nhất, không ai hơn;

 Vượt hơn mọi thế gian, nay con cúi đầu đảnh lễ.

 Ánh sáng lớn của Như Lai che lấp cả mặt trời mặt trăng;

 Vượt hơn mọi thế gian, nay con cúi đầu đảnh lễ.

 Ví như sư tử gầm, các loài thú đều sợ hãi;

 Thế Tôn có uy đức lớn, dẹp tan các ngoại đạo.

 Tướng lông trắng giữa hai chân mày (bạch hào: sợi lông trắng xoáy tròn giữa hai mày, một trong ba mươi hai tướng tốt) sáng như ánh pha-lê (thủy tinh trong suốt),

 Chiếu khắp thế gian, vượt hơn tất cả.

 Thế Tôn không ai sánh bằng, bàn chân có hình bánh xe nghìn nan hoa,

 Thanh tịnh giáo hóa thế gian, có thể làm rung chuyển cả mặt đất.

 Thành tựu con đường ra khỏi luân hồi, vượt qua biển phiền não (các trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, si mê),

 Đem của báu công đức tùy ý ban cho tất cả.

 Giới thanh tịnh của Như Lai giống như mặt đất,

 Sinh ra mọi công đức, không có ý tưởng thương ghét.

 Nhờ sức trí tuệ, biết rõ các pháp đều là không;

 Chúng sinh và thọ giả (cái "người sống" có tuổi thọ, một dạng chấp có cái tôi thật), phân biệt ra đều không thể nắm bắt.

 Khéo biết tính chúng sinh, những gì tâm họ nghĩ và nơi họ hướng tới,

 Làm ngọn đèn sáng cho đời, làm lợi ích cho tất cả.

 Thế gian bị khổ bức bách, trôi chìm trong dòng nước xiết (ví cho phiền não cuốn trôi chúng sinh);

 Vì các chúng sinh, Ngài luôn khởi sức đại tinh tấn.

 Thế Tôn đã lìa phiền não, lìa sinh, già, bệnh, chết;

 Ở giữa đời như hư không, chẳng nhiễm chút gì.

 Uy quang lớn của trí tuệ phá tan mọi bóng tối;

 Mãi lìa tham lam, giận dữ, si mê, nay con cúi đầu đảnh lễ.

 Phật bảo A-nan: Thần thông mà Bồ-tát Hiền Thọ đạt được, từ đó đến nay không hề lui mất. Ý ông thế nào? Hiền Thọ khi ấy đâu phải người nào khác, chính là Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc trong hội này đây. A-nan bạch Phật: Thưa Thế Tôn, nếu Bồ-tát Di-lặc đã chứng vô sinh pháp nhẫn từ lâu, cớ sao vẫn chưa đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Phật bảo A-nan: Bồ-tát có hai cách trang nghiêm và hai cách nhiếp thủ (thu nhận, gom về), đó là: nhiếp thủ chúng sinh, trang nghiêm chúng sinh; nhiếp thủ cõi Phật, trang nghiêm cõi Phật. Bồ-tát Di-lặc ở đời quá khứ tu hạnh Bồ-tát thường ưa nhiếp thủ cõi Phật, trang nghiêm cõi Phật. Còn ta thuở xưa tu hạnh Bồ-tát thường ưa nhiếp thủ chúng sinh, trang nghiêm chúng sinh. Vả lại, Di-lặc tu hạnh Bồ-tát đã trải bốn mươi kiếp thì ta mới phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nhờ sức dũng mãnh tinh tấn, ta liền vượt qua chín kiếp, ở trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. A-nan, ta nhờ mười pháp mà chứng được bồ-đề. Mười pháp ấy là gì? Một là có thể đem cho những vật mình yêu quý. Hai là có thể đem cho người vợ mình yêu quý. Ba là có thể đem cho đứa con mình yêu quý. Bốn là có thể đem cho cái đầu mình yêu quý. Năm là có thể đem cho đôi mắt mình yêu quý. Sáu là có thể đem cho ngôi vua mình yêu quý. Bảy là có thể đem cho châu báu mình yêu quý. Tám là có thể đem cho máu thịt mình yêu quý. Chín là có thể đem cho xương tủy mình yêu quý. Mười là có thể đem cho tay chân mình yêu quý. Đó gọi là mười pháp. Ta thực hành những pháp này nên đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 A-nan, lại có mười pháp có thể chứng bồ-đề. Mười pháp ấy là gì? Một là được công đức của giới. Hai là thành tựu sức nhẫn. Ba là phát khởi tinh tấn. Bốn là đạt được các thiền định. Năm là có trí tuệ lớn. Sáu là đối với các chúng sinh luôn không bỏ rơi. Bảy là đối với các chúng sinh khởi tâm bình đẳng. Tám là đối với các pháp không thường xuyên tu tập. Chín là khéo thành tựu tính không chân thật. Mười là khéo thành tựu vô tướng (không bám vào hình tướng nào) và vô nguyện (không mong cầu tạo tác). Đó gọi là mười pháp. Ta thực hành những pháp này nên đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. A-nan, Bồ-tát Di-lặc thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát không thể bỏ ra tay chân đầu mắt, chỉ dùng phương tiện khéo léo (cách thức khéo léo để tu và giáo hóa) theo con đường an vui mà tích tập quả bồ-đề vô thượng chính đẳng. Bấy giờ A-nan bạch Phật: Thưa Thế Tôn, vì sao Di-lặc thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát chỉ dùng phương tiện khéo léo theo con đường an vui mà có thể tích tập được bồ-đề vô thượng? Phật bảo A-nan: Di-lặc thuở xưa tu đạo Bồ-tát, ngày đêm sáu thời (ba thời ban ngày và ba thời ban đêm), trịch áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cúi đầu lễ, ở trước chư Phật nói kệ rằng:

 Nay con quy mệnh (đem cả thân mạng nương về) đảnh lễ hết thảy chư Phật mười phương,

 Chúng Bồ-tát, chúng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình), cùng các bậc Đại tiên (bậc thánh) có thiên nhãn.

 Con cũng lễ tâm bồ-đề, nhờ đó xa lìa các ác đạo,

 Có thể được sinh lên cõi trời, cho đến chứng Niết-bàn (sự dập tắt hoàn toàn phiền não và khổ đau, ra khỏi vòng luân hồi).

 Nếu con có tạo chút tội nào, do tâm mà sinh ra,

 Nay đối trước chư Phật xin sám hối (bày tỏ lỗi lầm và hối cải), cho được trừ diệt.

 Những công đức mà thân, miệng, ý con nay đã tích tập,

 Nguyện làm nhân bồ-đề, sẽ thành đạo vô thượng.

 Những ai cúng dường Như Lai trong các cõi nước mười phương,

 Cùng trí tuệ vô thượng của Phật, nay con đều tùy hỷ (vui mừng theo việc lành của người).

 Có tội thì đều sám hối, có phúc thì đều tùy hỷ;

 Nay con lễ chư Phật, nguyện thành trí tuệ vô thượng.

 Các vị đại Bồ-tát mười phương đã chứng đến thập địa (mười bậc tu chứng cao của Bồ-tát),

 Nay con cúi đầu đảnh lễ, nguyện mau chứng bồ-đề.

 Chứng được bồ-đề rồi, sẽ dẹp tan quân ma,

 Chuyển pháp luân thanh tịnh, làm lợi ích các loài chúng sinh.

 Nguyện chư Phật thường ở thế gian trải vô lượng câu-chi (đơn vị số lớn, bằng mười triệu) kiếp,

 Đánh trống pháp lớn, cứu độ chúng sinh khổ đau.

 Con chìm trong bùn dục vọng, bị dây tham trói buộc,

 Đủ thứ ràng buộc vây quanh, xin Phật rủ lòng xem xét.

 Chúng sinh dù tội cấu nặng nề, chư Phật cũng không chán bỏ;

 Xin dùng đại từ bi độ thoát con khỏi biển sinh tử (vòng sống chết luân hồi).

 Các Thế Tôn hiện tại cùng chư Phật quá khứ, vị lai,

 Con đường Bồ-tát các Ngài đã đi, nay con nguyện tu học theo.

 Đầy đủ các ba-la-mật (các hạnh tu đưa từ bờ mê sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), thành tựu sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm, gồm năm thần thông kể trên và lậu tận thông — dứt sạch phiền não),

 Độ thoát các chúng sinh, chứng đạo vô thượng.

 Biết rõ các pháp là không, không tướng, không tự tính (không có bản chất riêng tự tồn tại),

 Không chỗ trụ, không biểu hiện, không sinh cũng không diệt.

 Lại như bậc Đại tiên tôn (Phật) khéo hiểu rõ vô ngã (không có cái tôi thật),

 Không có bổ-đặc-già-la (cái "người", chủ thể đi luân hồi), cho đến không có thọ giả.

 Đối với mọi việc bố thí, không chấp ngã và ngã sở (những gì cho là "của tôi");

 Vì làm an vui chúng sinh mà đem cho, không chút keo kiệt.

 Nguyện những vật con bố thí không cần gắng sức mà tự sinh ra;

 Quán xét biết rõ đều là không, đầy đủ bố thí ba-la-mật.

 Giữ giới không khuyết thiếu, được thi-la (giới hạnh) thanh tịnh của Phật;

 Vì không có chỗ bám trụ, đầy đủ giới ba-la-mật.

 Nhẫn nhục như tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió, chịu đựng mọi thứ mà không phản ứng), không sinh tâm phân biệt;

 Vì không giận hờn, đầy đủ nhẫn ba-la-mật.

 Nguyện dùng sức thân tâm phát khởi đại tinh tấn,

 Bền vững không lười biếng, đầy đủ tinh tấn ba-la-mật.

 Với các tam-muội Như Huyễn, Như Hóa và Dũng Mãnh Tinh Tấn,

 Cùng Kim Cương tam-muội v.v., đầy đủ thiền ba-la-mật.

 Nguyện chứng trí tam minh (ba sự sáng suốt: biết các đời trước, thấy sự sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não), vào ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện),

 Thấu rõ ba đời bình đẳng, đầy đủ tuệ ba-la-mật.

 Sắc thân vi diệu của chư Phật, ánh sáng và uy đức lớn lao,

 Cùng hạnh tinh tấn của Bồ-tát, nguyện con đều được tròn đầy.

 Người mang danh hiệu Di-lặc siêng tu những hạnh như thế,

 Đầy đủ sáu ba-la-mật, an trụ nơi thập địa.

 Phật bảo A-nan: Bồ-tát Di-lặc an trụ trong phương tiện khéo léo như vậy mà tích tập A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. A-nan, còn ta thuở xưa cầu đạo phải chịu khổ vô lượng mới tích tập được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Thuở xa xưa có một vị thái tử tên là Kiến Nhất Thiết Nghĩa, đoan nghiêm đẹp đẽ lạ thường, tướng mạo đầy đủ, ai thấy cũng vui mừng. Thái tử ra dạo vườn, thấy một người bệnh đang chịu khổ nặng nề, sinh lòng thương xót, liền hỏi rằng: "Bệnh của ngươi nay lẽ nào không có thuốc chữa được sao?" Bấy giờ người bệnh liền dùng kệ thưa với thái tử:

 Bệnh tôi thuốc khó tìm, thế gian không thể có;

 Đến quốc vương cũng không có, huống gì kẻ bệnh khổ này.

 Những người thông hiểu các sách luận, khéo nói phương thuốc,

 Dù muốn chữa trị, thuốc ấy cũng khó mà có được.

 Bấy giờ thái tử lại dùng kệ nói với người bệnh:

 Vàng bạc, ngọc ma-ni (ngọc báu quý giá), cho đến voi ngựa,

 Ngươi cần gì cứ nói ra, ta sẽ trừ lo khổ cho ngươi.

 Bấy giờ người bệnh lại dùng kệ thưa với thái tử:

 Nếu được uống máu thái tử, tôi ắt được an vui;

 Xin ngài sinh lòng hoan hỷ, cho tôi để khỏi lo khổ.

 Bấy giờ thái tử lại dùng kệ nói với người bệnh:

 Ta vì các chúng sinh dù phải rơi vào ngục Vô Gián (địa ngục khổ nhất, đau đớn không lúc nào ngừng),

 Trải nhiều kiếp còn nhẫn chịu được, huống chi chút máu trong thân.

 Bấy giờ thái tử liền lấy dao bén đâm vào thân cho máu chảy ra, để người bệnh kia tùy ý dùng, không hề sinh một chút ý nghĩ hối tiếc. A-nan nên biết, thái tử Kiến Nhất Thiết Nghĩa khi ấy đâu phải người nào khác, chính là thân ta nay đây. Nước bốn biển lớn còn có thể đo lường được, chứ máu thân ta bỏ ra thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát thì không thể đếm xuể.

 Phật bảo A-nan: Thuở xa xưa có một vị thái tử tên là Diệu Hoa, đoan nghiêm thù thắng, tướng mạo đầy đủ, ai thấy cũng vui mừng. Từ vườn cây đi ra, thái tử thấy một người bệnh thân thể gầy gò, sinh lòng thương xót, liền hỏi rằng: "Bệnh của ngươi nay lẽ nào không có thuốc chữa được sao?" Bấy giờ người bệnh liền dùng kệ thưa với thái tử:

 Đời dù có thầy thuốc giỏi, cũng không thuốc chữa bệnh tôi;

 Chỉ mong ngài sinh lòng từ thương xót, trừ lo khổ cho tôi.

 Bấy giờ thái tử liền dùng kệ nói với người bệnh:

 Ta vì làm lợi ích thế gian, tất cả đều đem cho;

 Thân thể hay châu báu, ai cần cứ nói ra.

 Bấy giờ người bệnh lại dùng kệ thưa với thái tử:

 Ngài ví như vua thuốc lớn, tùy ý chữa mọi bệnh;

 Cũng như ánh mặt trời mặt trăng, soi khắp mọi thế gian.

 Nếu ngài lấy được tủy trong thân, xoa khắp thân tôi,

 Bệnh này mới tiêu trừ, suốt đêm dài (khoảng thời gian lâu dài) được an vui.

 Bấy giờ thái tử lại dùng kệ nói với người bệnh:

 Nếu có các chúng sinh đập nát thân ta để lấy tủy,

 Vì lợi ích thế gian, lòng ta không sinh lo phiền.

 Bấy giờ thái tử liền tự đập nát thân mình lấy xương tủy, đưa cho người bệnh kia tùy ý dùng, không hề sinh một chút ý nghĩ hối tiếc. A-nan nên biết, thái tử Diệu Hoa khi ấy đâu phải người nào khác, chính là thân ta nay đây. Nước bốn biển lớn còn có thể đo lường được, chứ xương tủy ta bỏ ra thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát thì không thể đếm xuể. Phật bảo A-nan: Thuở xa xưa có một vị quốc vương tên là Nguyệt Quang, đoan nghiêm đẹp đẽ lạ thường, tướng mạo đầy đủ, ai thấy cũng vui mừng. Từ vườn cây đi ra, vua thấy một người mù nghèo khổ đi ăn xin, sinh lòng thương xót, liền hỏi rằng: "Ngươi cần gì, ta sẽ cho ngươi. Hoặc đồ ăn thức uống, áo quần, đồ trang sức, đồ dùng, vàng bạc, ngọc ma-ni cùng các châu báu, ngươi muốn gì ta đều cho cả." Bấy giờ người mù liền dùng kệ thưa với vua:

 Đại vương như mặt trời mặt trăng, ánh sáng soi khắp thế gian,

 Đầy đủ công đức thù thắng, chẳng bao lâu sẽ sinh lên cõi trời.

 Hết thảy những sắc màu tươi đẹp, nay tôi đều không thấy;

 Xin vua khởi lòng từ bi, cho tôi đôi mắt ngài yêu quý.

 Bấy giờ đại vương liền dùng kệ nói với người mù:

 Ngươi mau đến lấy mắt, để ngươi được an vui;

 Nguyện ta đời sau được mắt thanh tịnh của Phật.

 Ta tu hạnh Bồ-tát thì tất cả đều phải xả bỏ;

 Nếu ta không cho ngươi, thế là trái với bản nguyện (lời nguyện ban đầu).

 Bấy giờ vua Nguyệt Quang liền lấy dao bén tự khoét mắt mình, đưa cho người mù kia tùy ý dùng, không hề sinh một chút ý nghĩ hối tiếc. A-nan nên biết, vua Nguyệt Quang khi ấy đâu phải người nào khác, chính là thân ta đây. Núi chúa Tu-di còn có thể đo lường được, chứ đôi mắt yêu quý ta bỏ ra thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát thì không thể đếm xuể. A-nan, Bồ-tát Di-lặc thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát đã phát nguyện rằng: "Nếu có lúc chúng sinh mỏng nhạt dâm dục, giận dữ, si mê, thành tựu thập thiện (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), thì vào lúc ấy ta mới thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." A-nan, ở đời vị lai sẽ có các chúng sinh mỏng nhạt dâm dục, giận dữ, si mê, thành tựu thập thiện; vào lúc ấy Bồ-tát Di-lặc sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì sức bản nguyện của vị Bồ-tát ấy.

 Phật bảo A-nan: Ta thuở xưa tu đạo Bồ-tát đã nói thế này: "Nguyện ta ở đời ác ngũ trược (năm thứ vẩn đục: thời đại suy đồi, tà kiến lan tràn, phiền não dày đặc, chúng sinh xấu ác, tuổi thọ ngắn ngủi), giữa những chúng sinh xấu ác, tham lam giận dữ nặng nề, không hiếu thảo cha mẹ, không kính trọng thầy và người lớn, cho đến người thân thuộc cũng không hòa thuận với nhau — vào lúc ấy ta sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." A-nan, vì lời nguyện ấy mà nay những thành ấp xóm làng ta đi vào, có nhiều chúng sinh chửi mắng ta, đem những thuyết đoạn kiến (cho rằng chết là hết) và thường kiến (cho rằng có cái tôi tồn tại mãi mãi) để tụ tập đám đông (chống lại ta) (?); khi ta đi khất thực thì họ ném bụi đất lên ta, trộn các thứ độc vào thức ăn đưa cho ta ăn, hoặc dùng đàn bà để vu khống ta. A-nan, nay ta nhờ sức bản nguyện mà vì những chúng sinh xấu ác như thế khởi lòng đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) mà thuyết pháp cho họ.

 Bấy giờ A-nan bạch Phật: Thưa Thế Tôn, đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (Ứng: bậc xứng đáng nhận cúng dường; Chính Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng trọn vẹn) làm được việc khó làm, nhẫn được điều khó nhẫn; những kẻ chưa được điều phục, Ngài đều khiến cho được điều phục; Ngài gánh vác những chúng sinh tội lỗi nhơ bẩn như thế mà thuyết pháp cho họ. Phật bảo A-nan: Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Vì sao vậy? Vì đó là chỗ mà lòng đại bi của Như Lai bao bọc. Bấy giờ A-nan bạch Phật: Thưa Thế Tôn, con nghe lời thệ nguyện bền chắc của Như Lai mà lông trên thân đều dựng đứng. Thưa Thế Tôn, kinh này nên gọi tên là gì? Chúng con nên thọ trì thế nào? Phật bảo A-nan: Kinh này tên là "Di-lặc Sở Vấn" (Những điều Di-lặc hỏi), cũng gọi là "Vãng Tích Bản Nguyện Nhân Duyên" (Nhân duyên về bản nguyện thuở xưa). Ông hãy thọ trì theo những tên ấy. Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Di-lặc, tôn giả A-nan, cùng hết thảy trời, người, a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng tính hay ganh ghét, giận dữ, thường đánh nhau với chư thiên), càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời) v.v. trong thế gian, nghe Phật nói đều rất hoan hỷ, tin nhận và vâng làm.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm mười một.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm mười hai.

 Không rõ tên người dịch, ghi kèm vào mục lục kinh đời Tần; đã khảo xét đối chiếu và biên vào bộ này.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video