Thiên 160 — Hội 44 – Phẩm 4 Tỳ-kheo lo việc chúng

 Phẩm Tỳ-kheo doanh sự (vị tăng xuất gia lo liệu công việc chung và quản lý tài vật của tăng chúng), thứ tư

 Lúc ấy Ma-ha Ca-diếp (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng về hạnh khổ hạnh) bạch Phật: "Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật), tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) như thế nào thì có thể lo liệu công việc chung?" Phật bảo Ca-diếp: "Ta cho phép hai hạng tỳ-kheo được lo liệu công việc chung. Hai hạng ấy là gì? Một là người giữ giới trong sạch. Hai là người sợ đời sau, lòng sợ vững như kim cương. Lại có hai hạng. Hai hạng ấy là gì? Một là người biết rõ nghiệp báo (quả báo do việc làm thiện ác gây ra). Hai là người có lòng hổ thẹn với mình, hổ thẹn với người và biết ăn năn. Lại có hai hạng. Hai hạng ấy là gì? Một là bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh). Hai là người tu được bát bối xả (tám pháp thiền định giúp lìa bỏ sự tham đắm vào cõi sắc và cõi vô sắc). Ca-diếp, những hạng tỳ-kheo như vậy, ta cho phép lo liệu công việc, tự mình không có tì vết. Vì sao? Ca-diếp, vì giữ gìn ý người khác là việc khó.

 Ca-diếp, trong Phật pháp có nhiều cách xuất gia, nhiều căn tính, nhiều tâm ý, nhiều cách giải thoát, nhiều cách dứt trừ kết sử (phiền não trói buộc). Có người tu a-lan-nhã (sống ở chỗ vắng vẻ yên tĩnh, xa làng xóm), có người khất thực (đi xin ăn để nuôi thân tu hành), có người ưa ở núi rừng, có người ưa ở gần làng xóm mà giữ giới trong sạch, có người lìa được bốn ách (bốn thứ trói buộc như cái ách trên cổ trâu: tham dục, chấp vào sự tồn tại, thấy biết sai lầm, vô minh), có người siêng năng học rộng nghe nhiều, có người giỏi biện giảng các pháp, có người khéo giữ giới luật, có người khéo giữ oai nghi phép tắc của tỳ-ni (giới luật), có người đi khắp thành ấp làng xóm thuyết pháp cho người. Có những vị tỳ-kheo tăng như thế; tỳ-kheo doanh sự phải khéo nắm được tâm tính của những người ấy.

 Ca-diếp, nếu tỳ-kheo a-lan-nhã ưa chỗ vắng vẻ, tỳ-kheo doanh sự không nên bắt làm mọi việc sai bảo. Có lúc tỳ-kheo a-lan-nhã đến lượt phải làm việc theo thứ tự trong tăng chúng, thì tỳ-kheo doanh sự nên làm thay; nếu tự mình không làm thì nên nhờ người khác làm thay, không nên sai bảo tỳ-kheo a-lan-nhã. Nếu không phải lúc vị ấy đang tu đạo thì có thể để vị ấy làm chút ít. Ca-diếp, nếu có tỳ-kheo khất thực, tỳ-kheo doanh sự nên dành cho tỳ-kheo khất thực đồ ăn ngon.

 Nếu có tỳ-kheo lìa được bốn ách, tỳ-kheo doanh sự nên cung cấp mọi thứ vị ấy cần, như áo mặc, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men. Ở chỗ tỳ-kheo lìa ách cư trú, tỳ-kheo doanh sự không nên lớn tiếng gọi la, cũng không để người khác lớn tiếng gọi la, để bảo vệ tỳ-kheo lìa ách. Tỳ-kheo doanh sự đối với tỳ-kheo lìa ách nên sinh lòng tôn kính như đối với Thế Tôn, nghĩ rằng: "Tỳ-kheo như thế có thể làm cột trụ cho Phật pháp", và cung cấp những gì vị ấy cần.

 Ca-diếp, nếu có tỳ-kheo siêng năng học rộng nghe nhiều, tỳ-kheo doanh sự nên khuyến khích, nói rằng: "Xin Đại đức (cách gọi tôn kính các vị tỳ-kheo) siêng học rộng nghe nhiều, đọc tụng cho thông thuộc; tôi sẽ lo việc sai bảo, phục dịch cho các Đại đức. Nếu các Đại đức siêng học rộng nghe nhiều, thì trong tỳ-kheo tăng sẽ là chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc trang sức) quý, có thể lên tòa cao giảng rộng chánh pháp, cũng tự sinh trí tuệ." Tỳ-kheo doanh sự không nên sai bảo vị ấy không đúng lúc, nên giúp đỡ để vị ấy tu học rộng.

 Ca-diếp, nếu có tỳ-kheo thuyết pháp, tỳ-kheo doanh sự nên cung cấp mọi việc, nên đưa tỳ-kheo thuyết pháp đến các thành ấp làng xóm, khuyến khích mọi người đến nghe pháp; ở chỗ thuyết pháp cũng nên lo liệu, trải tòa cao đẹp cho người thuyết pháp. Nếu có tỳ-kheo cậy sức mạnh muốn phá việc thuyết pháp, tỳ-kheo doanh sự nên đến hòa giải; cũng nên thường đến chỗ người thuyết pháp mà khen "Hay thay".

 Ca-diếp, nếu có tỳ-kheo khéo giữ giới luật, khéo giữ nghĩa lý của tỳ-ni, tỳ-kheo doanh sự nên đến chỗ vị ấy thường xuyên hỏi nghĩa: "Tôi phải lo việc thế nào để không mắc tội, tự mình không bị tổn hại, cũng không hại người khác?" Tỳ-kheo giữ nghĩa tỳ-ni nên xem xét tâm của người lo việc, tùy theo việc người ấy làm mà nói pháp cho nghe, tức là: việc này nên làm, việc này không nên làm. Tỳ-kheo doanh sự đối với người giữ luật phải một lòng tin tưởng, lễ kính, cúng dường.

 Nếu tỳ-kheo tăng có đồ vật đáng chia, nên tùy lúc cung cấp cho tăng, không nên cất giấu; tùy theo nhu cầu của tăng mà chia cho, đáng cho thì cho đúng lúc; không cho với tâm xấu, không cho trái pháp, không cho vì lòng thiên vị, không cho vì giận, không cho vì si mê, không cho vì sợ hãi. Làm theo phép của tăng, không làm theo lối người tại gia; làm theo quy chế của tăng, không tự đặt ra quy chế mà làm; không coi của tăng như của mình mà tự do sử dụng; cho đến việc nhỏ cũng cùng tăng quyết định, không tự ý quyết định.

 Về các đồ dùng — tức là của thường trú tăng (tài sản cố định thuộc chung của tăng chúng tại chùa), của Phật (tài vật cúng dường riêng cho Phật, cho tháp Phật), và của chiêu-đề tăng (tài vật dành cho tăng chúng bốn phương, tức các vị tăng khách từ khắp nơi đến) — tỳ-kheo doanh sự phải phân biệt rõ. Của thường trú tăng không được đem cho chiêu-đề tăng, của chiêu-đề tăng không được đem cho thường trú tăng. Của thường trú tăng không được trộn lẫn với của chiêu-đề tăng, của chiêu-đề tăng không được trộn lẫn với của thường trú tăng. Của thường trú tăng và của chiêu-đề tăng không được trộn lẫn với của Phật; của Phật không được trộn lẫn với của thường trú tăng và của chiêu-đề tăng.

 Nếu của thường trú tăng nhiều mà chiêu-đề tăng có chỗ cần, tỳ-kheo doanh sự nên họp tăng, phát thẻ biểu quyết (hành trù: phát thẻ tre để các vị tăng bỏ phiếu) và hỏi ý ưng thuận (sách dục: hỏi sự đồng ý, kể cả của người vắng mặt); nếu tăng hòa hợp đồng ý thì nên đem của thường trú tăng chia cho chiêu-đề tăng.

 Ca-diếp, nếu tháp Như Lai (tháp thờ xá-lợi Phật; Như Lai là danh hiệu của Phật) có chỗ cần, hoặc sắp hư hỏng, mà của thường trú tăng hay của chiêu-đề tăng nhiều, tỳ-kheo doanh sự nên họp tăng, phát thẻ biểu quyết và hỏi ý ưng thuận, nói như vầy: "Tháp Phật này hư hỏng, nay có chỗ cần; của thường trú tăng và của chiêu-đề tăng này nhiều. Xin Đại đức tăng lắng nghe: nếu tăng thấy đã đến lúc, xin tăng chấp thuận. Nếu tăng không tiếc của bố thí đã được, dù là của thường trú tăng hay của chiêu-đề tăng, thì nay tôi đem dùng để sửa sang tháp Phật." Nếu tăng hòa hợp đồng ý, tỳ-kheo doanh sự nên dùng của tăng sửa sang tháp Phật. Nếu tăng không hòa hợp, tỳ-kheo doanh sự nên đi khuyên góp những người tại gia khác, xin của cải để sửa sang tháp Phật.

 Ca-diếp, nếu của Phật nhiều, tỳ-kheo doanh sự không được đem của Phật chia cho thường trú tăng và chiêu-đề tăng. Vì sao? Vì đối với của này phải xem như là Thế Tôn. Của Phật, cho đến một sợi chỉ, đều là do thí chủ (người bố thí) có lòng tin dâng cúng cho Phật. Vì thế các vị trời và người đời đối với của này đều xem như là tháp Phật, huống chi là vật báu. Nếu trước đó có người đem áo cúng vào tháp Phật, thì tấm áo ấy ở trong tháp Phật thà để gió thổi mưa dầm cho mục nát hết, chứ không nên đem áo ấy đổi lấy vật báu. Vì sao? Vì của trong tháp Như Lai không ai có thể định giá được, lại vì Phật không cần gì cả.

 Ca-diếp, người lo việc trong sạch tốt lành như thế thì không để tài vật của Tam bảo (Ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) bị trộn lẫn; lại đối với lợi dưỡng (lợi lộc và đồ cúng dường) của mình thì lòng luôn biết đủ, đối với tài vật của Tam bảo không sinh ý tưởng là của mình.

 Ca-diếp, nếu tỳ-kheo doanh sự sinh lòng giận, đối với bậc Đại đức giữ giới — người đáng được đi nhiễu quanh bên phải (cách bày tỏ lòng tôn kính) và lễ kính — mà cậy quyền tự tiện xua đuổi, sai khiến, thì tỳ-kheo doanh sự ấy vì duyên lòng giận mà đọa vào địa ngục lớn; nếu được làm người thì làm nô bộc cho người khác, thường bị chủ hành hạ sai khiến, bị người đánh roi.

 Lại nữa, Ca-diếp, nếu tỳ-kheo doanh sự cậy quyền tự tiện đặt thêm quy chế nặng nề, vượt quá mức thường lệ của tăng, trách phạt các tỳ-kheo, bắt làm việc không đúng lúc, thì tỳ-kheo doanh sự ấy do gốc rễ bất thiện này mà đọa vào tiểu địa ngục nhiều đinh. Sinh vào đó rồi, bị trăm nghìn cây đinh đóng căng thân mình (?); thân ấy bốc cháy, phát ra lửa lớn như một đống lửa lớn. Nếu đối với bậc giữ giới có đức lớn mà dùng việc nặng nề để dọa nạt, vì nói lời giận dữ như thế, nên tỳ-kheo doanh sự ấy sinh vào địa ngục, có cái lưỡi dài năm trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), bị trăm nghìn cây đinh đóng lên lưỡi, mỗi cây đinh phát ra lửa lớn.

 Ca-diếp, nếu tỳ-kheo doanh sự thường được của tăng mà keo kiệt cất giấu, hoặc cho tăng không đúng lúc, hoặc làm khó dễ mới cho, hoặc làm khổ người ta rồi mới cho, hoặc cho ít, hoặc không cho, hoặc cho người này mà không cho người kia, thì tỳ-kheo doanh sự ấy do gốc rễ bất thiện này mà đọa làm loài ngạ quỷ (quỷ đói) nhơ bẩn, thường ăn viên phân. Người ấy chết đi sẽ sinh vào chỗ đó. Bấy giờ lại có những ngạ quỷ khác đưa đồ ăn ra cho thấy mà không cho. Con quỷ ấy lúc đó mong muốn được ăn, chăm chăm nhìn đồ ăn, mắt không hề chớp, chịu khổ đói khát; trong trăm nghìn năm thường không được ăn. Có khi được đồ ăn thì đồ ăn biến thành phân, hoặc thành máu mủ. Vì sao? Vì có người giữ giới, được người kính lễ, mà nó cậy quyền tự tiện, làm khó dễ khi đưa của tăng cho người ấy.

 Ca-diếp, nếu tỳ-kheo doanh sự đem của thường trú tăng, của chiêu-đề tăng và của Phật mà tự tiện dùng lẫn lộn, thì phải chịu quả báo khổ lớn, hoặc chịu một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), hoặc hơn một kiếp. Vì sao? Vì đã xâm phạm tài vật của Tam bảo. Ca-diếp, nếu tỳ-kheo doanh sự nghe về tội như thế, biết tội như thế, mà vẫn cố ý sinh lòng giận đối với người giữ giới, thì nay ta nói: người ấy chư Phật Thế Tôn cũng không cứu chữa được. Ca-diếp, vì thế tỳ-kheo doanh sự nghe về những tội trái pháp như vậy rồi, phải khéo giữ gìn nghiệp thân, miệng, ý, giữ gìn cho mình và cũng giữ gìn cho người. Ca-diếp, tỳ-kheo doanh sự thà tự ăn thịt mình, chứ quyết không dùng lẫn lộn tài vật của Tam bảo để làm áo, bát, đồ ăn uống."

 Lúc ấy Ma-ha Ca-diếp bạch Phật: "Thế Tôn, thật là điều chưa từng có! Như Lai tự vì lòng từ mà nói pháp như vầy: vì người không biết hổ thẹn mà nói về pháp của kẻ không biết hổ thẹn, vì người biết hổ thẹn mà nói về pháp của người biết hổ thẹn."

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm mười ba.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm mười bốn.

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Thích Đạo Cung đời Bắc Lương (một triều đại ở miền tây bắc Trung Quốc, thế kỷ thứ năm) dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video