Pháp hội Thắng Man phu nhân, thứ bốn mươi tám
Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) ở nước Xá-vệ, tại rừng cây của thái tử Kỳ-đà, trong vườn của ông Cấp Cô Độc. Bấy giờ vua Ba-tư-nặc nước Kiều-tát-la cùng phu nhân Mạt-lợi vừa mới chứng pháp (tự mình thấy được chân lý của đạo Phật). Hai người cùng bàn với nhau: "Con gái ta là Thắng Man, hiền từ, sáng dạ, thông minh nhanh nhạy, nghe nhiều, có trí tuệ. Nếu được gặp Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật) thì với giáo pháp rất sâu xa, nó sẽ hiểu ngay, không còn nghi ngờ gì. Nay ta nên sai người khéo nói đến khơi dậy lòng tin chân thành nơi nó."
Bàn xong, vua và phu nhân liền viết thư, ca ngợi những công đức chân thật của Như Lai. Rồi sai một sứ giả tên là Chân-đề-la mang thư của vua đến thành Vô Đấu, trao cho phu nhân Thắng Man. Phu nhân Thắng Man mở thư đọc, suy ngẫm kỹ, rồi kính cẩn nâng thư lên đầu, vui mừng, sinh lòng cho đây là điều hiếm có. Phu nhân hướng về Chân-đề-la mà nói kệ (bài thơ trong kinh Phật) rằng:
Tôi nghe tiếng Như Lai, ở đời thật khó gặp;
Lời ấy nếu chân thật, ta sẽ ban áo quần cho ngươi.
Nếu đức Phật Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) ấy vì làm lợi cho đời mà xuất hiện,
Ắt sẽ thương xót đến con, cho con được thấy dung mạo thật của Ngài.
Vừa nghĩ đến trong khoảnh khắc, Phật liền ở giữa hư không
Hiện thân không thể nghĩ bàn, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp nơi.
Thắng Man cùng quyến thuộc (những người thân và kẻ theo hầu) đều đến tụ hội,
Chắp tay ngước nhìn, lễ lạy, ca ngợi bậc Đại Đạo Sư (người thầy lớn dẫn đường).
Thân sắc tốt đẹp của Như Lai, ở thế gian không gì sánh bằng;
Không gì so được, không thể nghĩ bàn, vì thế nay con kính lạy.
Sắc thân Như Lai không bao giờ cùng tận, trí tuệ của Ngài cũng vậy;
Mọi pháp nơi Ngài đều thường còn, vì thế con quy y (nương tựa trở về) nơi Ngài.
Ngài đã khéo chế ngự những lỗi lầm của tâm, cùng bốn loại (lỗi) của thân (?),
Đã đến cõi không thể nghĩ bàn, vì thế nay con kính lạy.
Ngài biết hết mọi pháp sở tri (mọi điều có thể biết được), thân trí tuệ không chút vướng ngại;
Đối với các pháp không hề quên sót, vì thế nay con kính lạy.
Cúi đầu lạy bậc vượt ngoài mọi sự đo lường, cúi đầu lạy bậc không ai sánh bằng,
Cúi đầu lạy bậc tự tại với mọi pháp, cúi đầu lạy bậc vượt ngoài suy nghĩ.
Xin thương xót che chở cho con, khiến hạt giống pháp (mầm lành của giáo pháp) trong con được tăng trưởng,
Cho đến thân cuối cùng (đời cuối trước khi thành Phật), con luôn được ở trước Như Lai.
Những việc phước con đã làm, ở đời này và các đời khác,
Nhờ sức của thiện căn (gốc rễ điều lành) ấy, nguyện Phật luôn nhiếp thụ (thu nhận, che chở, dắt dẫn) con.
Phu nhân Thắng Man nói kệ xong, cùng các quyến thuộc và toàn thể đại chúng cúi đầu lạy sát chân Phật. Khi ấy đức Thế Tôn liền vì Thắng Man mà nói kệ rằng:
Xưa kia, vì quả bồ-đề (sự giác ngộ), Ta đã từng chỉ dạy cho con;
Nay con lại gặp được Ta, và đời sau cũng sẽ như vậy.
Nói kệ xong, ngay giữa hội chúng, Phật thụ ký (báo trước việc một người chắc chắn sẽ thành Phật) cho phu nhân Thắng Man về quả A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật): "Nay con ca ngợi công đức thù thắng của Như Lai. Nhờ thiện căn ấy, trong vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều không đếm được; kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), con sẽ làm vua tự tại giữa cõi trời và cõi người, mọi thứ cần dùng đều đầy đủ. Sinh ra ở đâu con cũng thường được gặp Ta, ngay trước mặt mà ca ngợi Ta, chẳng khác gì hôm nay. Con lại sẽ cúng dường vô lượng vô số chư Phật Thế Tôn. Qua hai vạn a-tăng-kỳ kiếp, con sẽ thành Phật, hiệu là Phổ Quang Như Lai, Ứng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chính Đẳng Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp).
Cõi nước của vị Phật ấy không có các ác thú (những cõi xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không có khổ già, bệnh, suy yếu; cũng không có cả tên gọi của các ác nghiệp đạo (những con đường hành động xấu như giết hại, trộm cắp, tà dâm...). Chúng sinh ở đó hình dáng đoan nghiêm, có đủ năm cảnh đẹp (những hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm xúc tốt đẹp), chỉ hưởng toàn niềm vui, hơn hẳn cả chư thiên ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất trong cõi Dục, nơi hưởng lạc bậc nhất). Chúng sinh ở đó đều hướng về Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hướng đến thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh). Những ai tu học Đại thừa như thế đều sẽ đến sinh ở cõi ấy."
Khi phu nhân Thắng Man được thụ ký xong, vô lượng chư thiên và loài người trong lòng hớn hở, đều nguyện được vãng sinh (sinh về) thế giới của vị Phật ấy. Lúc ấy đức Thế Tôn đều thụ ký cho họ sẽ sinh về cõi nước kia.
Phu nhân Thắng Man nghe Phật thụ ký xong, đứng chắp tay trước Như Lai, phát mười lời thề lớn, nói rằng:
"Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, đối với các giới (những điều răn cấm người tu phải giữ) đã thọ, con không khởi tâm vi phạm.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, đối với các bậc thầy và bậc trưởng thượng, con không khởi tâm kiêu mạn.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, đối với mọi chúng sinh, con không khởi tâm giận dữ.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, đối với những người hơn con và những điều tốt đẹp của người khác, con không khởi tâm ganh ghét.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, dù chỉ có chút ít thức ăn, con không khởi tâm keo kiệt.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, con không vì bản thân mà nhận và tích chứa của cải; hễ nhận được gì đều là để cứu giúp những chúng sinh nghèo khổ.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, con không mong được đền ơn mà thực hành tứ nhiếp sự (bốn cách gần gũi, thu phục chúng sinh: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích cho họ, và cùng làm việc với họ); với tâm không tham lợi, không biết chán, không giới hạn ngăn ngại, con nhiếp thụ chúng sinh.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, khi thấy chúng sinh không nơi nương tựa, bị giam cầm, trói buộc, bệnh tật, phiền muộn, gặp đủ thứ hiểm nguy khốn ách, con quyết không bỏ rơi họ, nhất định mong cho họ được yên ổn, đem điều lành làm lợi ích cho họ, giúp họ thoát khỏi mọi khổ đau.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, nếu thấy những ác luật nghi (những nghề nghiệp, lối sống xấu ác đã thành nếp như săn bắn, giết mổ) và những kẻ phạm vào giới cấm thanh tịnh của Như Lai, thì ở các thành ấp, xóm làng thuộc quyền con cai quản, ai đáng điều phục (chế ngự, sửa trị) thì con điều phục, ai đáng nhiếp thụ thì con nhiếp thụ. Vì sao? Vì nhờ điều phục và nhiếp thụ mà chính pháp (giáo pháp chân chính của Phật) được tồn tại lâu dài. Chính pháp tồn tại lâu dài thì cõi trời, cõi người đông đầy, các đường ác giảm bớt, khiến pháp luân (bánh xe pháp, hình ảnh chỉ giáo pháp được giảng dạy, lan truyền) của Như Lai luôn được chuyển.
Bạch Thế Tôn, từ hôm nay cho đến khi đạt bồ-đề, con nhiếp thụ chính pháp, quyết không quên mất. Vì sao? Quên mất chính pháp là quên Đại thừa; quên Đại thừa là quên ba-la-mật (các hạnh tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); quên ba-la-mật là bỏ Đại thừa. Nếu các Bồ-tát (người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) chưa vững chắc với Đại thừa thì việc nhiếp thụ chính pháp không bền, không đủ sức vượt khỏi cảnh giới phàm phu (người thường còn mê lầm), như vậy là mất mát lớn. Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát nhiếp thụ chính pháp trong hiện tại và tương lai đều có đầy đủ lợi ích lớn lao vô biên.
Con phát những lời thề lớn này, đức Thánh Chủ Thế Tôn tuy đã chứng biết, nhưng các chúng sinh thiện căn mỏng manh, có thể sinh ra lưới nghi, cho rằng mười lời thề lớn này khó thành tựu; vì thế họ có thể suốt đêm dài (thời gian dài trong sinh tử) quen làm điều không lành, chịu mọi khổ não. Vì muốn làm lợi ích cho những chúng sinh như thế, nay trước Phật con phát lời thề chân thật: Bạch Thế Tôn, con nay phát mười thệ nguyện lớn này, nếu là thật không dối, thì trên đại chúng sẽ mưa hoa trời và vang tiếng nhạc trời vi diệu."
Phu nhân Thắng Man nói lời ấy trước Như Lai xong, giữa hư không liền mưa hoa trời và vang ra tiếng nhạc trời vi diệu, có lời khen rằng: "Lành thay, phu nhân Thắng Man! Đúng như lời bà nói, chân thật không khác." Bấy giờ hội chúng thấy điềm lành ấy, hết mọi nghi ngờ, vô cùng vui mừng, đồng thanh xướng lên: "Nguyện cùng phu nhân Thắng Man, sinh ra ở đâu cũng đồng một nguyện, đồng một hạnh." Khi ấy đức Phật Thế Tôn đều thụ ký cho đại chúng đúng như điều họ nguyện.
Bấy giờ phu nhân Thắng Man lại phát ba nguyện lớn trước Phật, dùng sức của nguyện ấy để làm lợi ích cho vô biên chúng sinh. Nguyện thứ nhất: nhờ thiện căn của con, trong mọi đời con đều được trí tuệ về chính pháp. Nguyện thứ hai: khi đã được trí tuệ chân chính, ở bất cứ đời nào con cũng giảng nói cho chúng sinh không biết mỏi mệt. Nguyện thứ ba: vì nhiếp thụ và giữ gìn chính pháp, trong mọi thân được sinh ra, con không tiếc thân mạng.
Khi ấy đức Thế Tôn nghe các nguyện ấy xong, bảo Thắng Man: "Như mọi hình sắc đều nằm trong hư không, cũng thế, các nguyện của Bồ-tát nhiều như cát sông Hằng (ví cho số nhiều không kể xiết) đều nằm trong các nguyện này. Ba nguyện này chân thật và rộng lớn."
Bấy giờ phu nhân Thắng Man lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con xin nương nhờ sức uy thần và tài biện thuyết của Phật để nói về đại nguyện, mong Ngài cho phép." Phật nói: "Thắng Man, cứ nói theo ý con." Phu nhân Thắng Man nói: "Tất cả các nguyện nhiều như cát sông Hằng của Bồ-tát đều nằm trong một đại nguyện. Một đại nguyện ấy là nhiếp thụ chính pháp của Như Lai. Việc nhiếp thụ chính pháp như vậy là chân thật và rộng lớn."
Phật nói: "Lành thay, Thắng Man! Con đã tu tập lâu đời, trí tuệ và phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt người) rất sâu xa vi diệu. Ai hiểu được nghĩa con nói thì người ấy đã trồng các gốc lành từ lâu đời. Việc nhiếp thụ chính pháp như con nói đều là điều chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói, đang nói và sẽ nói. Ta đạt quả Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp) cũng thường dùng đủ mọi cách để nói về nhiếp thụ chính pháp. Công đức của việc ca ngợi nhiếp thụ chính pháp như vậy không có bờ bến, trí tuệ của Như Lai cũng không có bờ bến. Vì sao? Vì nhiếp thụ chính pháp có công đức lớn, có lợi ích lớn."
Khi ấy phu nhân Thắng Man lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con sẽ nương nhờ sức uy thần của Phật mà giảng thêm về nghĩa rộng lớn của nhiếp thụ chính pháp." Phật nói: "Ta cho phép con nói." Phu nhân Thắng Man nói: "Nghĩa rộng lớn của nhiếp thụ chính pháp là: nhờ đó mà được vô lượng tất cả Phật pháp, cho đến có thể gồm thâu tám vạn nhóm hạnh tu. Ví như lúc đầu kiếp (khi thế giới mới hình thành), các đám mây nhiều màu nổi lên, mưa xuống đủ thứ châu báu; cũng vậy, đám mây thiện căn của nhiếp thụ chính pháp có thể mưa xuống cơn mưa phước báo vô lượng.
Bạch Thế Tôn, lại như vào đầu kiếp, trong khối nước lớn có thể sinh ra kho tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại thành một cõi lớn) cùng bốn trăm ức châu lục đủ loại; cũng vậy, nhiếp thụ chính pháp sinh ra vô lượng kho tàng cõi giới của Đại thừa, cùng sức thần thông của các Bồ-tát, đủ mọi pháp môn (cửa ngõ tu tập), khiến mọi niềm an vui của thế gian và xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian, tức con đường giải thoát) đều đầy đủ, điều mà chư thiên và loài người chưa từng có.
Lại như mặt đất gánh vác bốn gánh nặng. Những gì là bốn? Một là biển cả, hai là núi non, ba là cỏ cây, bốn là chúng sinh. Cũng vậy, những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp có thể gánh vác bốn trọng trách còn hơn cả mặt đất kia. Những gì là bốn? Đối với những chúng sinh xa lìa thiện hữu (bạn lành, người dẫn dắt tu tập), không được nghe pháp, làm điều phi pháp, thì đem thiện căn của cõi người, cõi trời mà làm cho họ thành thục; với người cầu quả Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) thì trao cho Thanh văn thừa (thừa: cỗ xe, tức con đường tu); với người cầu quả Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lý nhân duyên, không cần thầy) thì trao cho Độc giác thừa; với người cầu Đại thừa thì trao cho Đại thừa. Đó gọi là những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp có thể gánh vác bốn trọng trách hơn cả mặt đất kia.
Bạch Thế Tôn, những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp như thế đã dựng nên mặt đất lớn, có thể gánh vác bốn trọng trách, khắp vì chúng sinh mà làm người bạn không cần mời, dùng lòng đại bi làm lợi ích, thương xót chúng sinh, làm mẹ của chánh pháp cho thế gian.
Lại như mặt đất là nơi sinh ra bốn loại châu báu. Những gì là bốn? Một là loại vô giá, hai là loại giá cao, ba là loại giá vừa, bốn là loại giá thấp. Cũng vậy, những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp dựng nên mặt đất lớn; chúng sinh gặp được họ thì được bốn món báu lớn, thù thắng nhất trong mọi thứ báu. Những gì là bốn? Đó là chúng sinh gặp được bạn lành ấy, có người được thiện căn của cõi người, cõi trời; có người chứng thiện căn công đức của Thanh văn, của Bích-chi Phật (tức Độc giác), hoặc của Vô thượng thừa (cỗ xe cao nhất, tức Phật thừa). Đó gọi là những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp dựng nên mặt đất lớn, chúng sinh gặp được thì có thể được bốn món báu lớn. Bạch Thế Tôn, việc sinh ra báu lớn ấy gọi là chân thật nhiếp thụ chính pháp.
Bạch Thế Tôn, nói nhiếp thụ chính pháp, nghĩa là chính pháp không khác với nhiếp thụ chính pháp; chính pháp tức là nhiếp thụ chính pháp. Bạch Thế Tôn, ba-la-mật không khác với nhiếp thụ chính pháp; nhiếp thụ chính pháp tức là ba-la-mật-đa (tức ba-la-mật). Vì sao? Những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp, với ai cần dùng bố thí để giúp thành thục thì dùng bố thí mà giúp thành thục, cho đến xả bỏ cả thân mình, thuận theo ý người ấy mà giúp họ thành thục, khiến chúng sinh ấy an trụ trong chính pháp; đó gọi là bố thí ba-la-mật.
Với ai cần dùng giới để giúp thành thục thì giữ gìn sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), làm trong sạch thân, lời nói và ý nghĩ, cho đến oai nghi (cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép), thuận theo ý người ấy mà giúp họ thành thục, khiến chúng sinh ấy an trụ trong chính pháp; đó gọi là giới ba-la-mật.
Với ai cần dùng nhẫn nhục để giúp thành thục, nếu chúng sinh ấy chửi mắng, sỉ nhục, phỉ báng, quấy rối, thì dùng tâm không giận, tâm muốn làm lợi ích và sức nhẫn cao nhất, cho đến sắc mặt cũng không thay đổi, thuận theo ý người ấy mà giúp họ thành thục, khiến chúng sinh ấy an trụ trong chính pháp; đó gọi là nhẫn ba-la-mật.
Với ai cần dùng tinh tấn để giúp thành thục, đối với chúng sinh ấy không khởi tâm biếng nhác, yếu hèn, mà khởi lòng mong muốn lớn lao và sự siêng năng cao nhất, trong cả bốn oai nghi (đi, đứng, nằm, ngồi), thuận theo ý người ấy mà giúp họ thành thục, khiến chúng sinh ấy an trụ trong chính pháp; đó gọi là tinh tấn ba-la-mật.
Với ai cần dùng tĩnh lự (thiền định, giữ tâm lắng yên) để giúp thành thục, đối với chúng sinh ấy, dùng tâm không tán loạn mà thành tựu chính niệm (sự tỉnh giác, ghi nhớ đúng đắn), những việc đã từng làm không bao giờ quên, thuận theo ý người ấy mà giúp họ thành thục, khiến chúng sinh ấy an trụ trong chính pháp; đó gọi là tĩnh lự ba-la-mật.
Với ai cần dùng trí tuệ để giúp thành thục, khi các chúng sinh ấy vì muốn được lợi ích mà hỏi nghĩa các pháp, thì với tâm không mỏi mệt, giảng nói cho họ tất cả các bộ luận, tất cả các minh xứ (các ngành học thuật như ngôn ngữ, lý luận, y học, kỹ nghệ và giáo lý nhà Phật), cho đến các nghề khéo léo, khiến họ hiểu đến tận cùng, thuận theo ý người ấy mà giúp họ thành thục, khiến chúng sinh ấy an trụ trong chính pháp; đó gọi là trí tuệ ba-la-mật. Vì thế, bạch Thế Tôn, ba-la-mật không khác với nhiếp thụ chính pháp; nhiếp thụ chính pháp tức là ba-la-mật."
Khi ấy phu nhân Thắng Man lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con nương nhờ sức uy thần và tài biện thuyết của Phật, lại nói về đại nghĩa." Phật hỏi: "Đại nghĩa là gì?" "Bạch Thế Tôn, nhiếp thụ chính pháp không khác với người nhiếp thụ chính pháp; không khác với nhiếp thụ chính pháp, tức là những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp chính là nhiếp thụ chính pháp. Vì sao? Nếu những người con trai lành, con gái lành nhiếp thụ chính pháp vì chính pháp mà xả bỏ thân, mạng và của cải, thì những người như thế:
Vì xả bỏ thân, họ chứng được mé sau cùng của sinh tử (tức chấm dứt vòng sinh tử), xa lìa già bệnh, được pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý, không sinh không diệt) của Như Lai: không hư hoại, thường còn, không biến đổi, vắng lặng rốt ráo, không thể nghĩ bàn.
Vì xả bỏ mạng sống, họ chứng được mé sau cùng của sinh tử, vĩnh viễn lìa khỏi cái chết, được sự thường còn vô biên, thành tựu mọi công đức lành không thể nghĩ bàn, an trụ trong mọi thần biến (năng lực biến hóa nhiệm mầu) của Phật pháp.
Vì xả bỏ của cải, họ chứng được mé sau cùng của sinh tử, vượt hơn các chúng sinh, quả báo tròn đầy không cùng tận, không giảm bớt, có đủ công đức trang nghiêm không thể nghĩ bàn, được mọi chúng sinh tôn trọng cúng dường.
Bạch Thế Tôn, những người con trai lành, con gái lành xả bỏ thân, mạng, của cải để nhiếp thụ chính pháp đều được chư Như Lai thụ ký.
Bạch Thế Tôn, khi chính pháp sắp diệt, có các tỳ-kheo (đàn ông xuất gia thọ đủ giới), tỳ-kheo-ni (phụ nữ xuất gia thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia) kéo bè kết phái, gây ra tranh cãi kiện tụng; bấy giờ những người con trai lành, con gái lành với tâm không dua nịnh quanh co, không lừa dối, yêu thích chính pháp, nhiếp thụ chính pháp, thì đứng vào nhóm người lành. Ai đứng vào nhóm người lành, ắt được chư Phật thụ ký.
Bạch Thế Tôn, con thấy nhiếp thụ chính pháp có sức mạnh lớn như vậy. Như Lai lấy điều này làm con mắt, làm gốc rễ của pháp, làm pháp dẫn đường, làm pháp thông suốt."
Bấy giờ đức Thế Tôn nghe phu nhân Thắng Man nói về oai lực lớn của nhiếp thụ chính pháp, khen rằng: "Đúng thế, đúng thế! Lành thay, Thắng Man! Sức oai đức lớn của nhiếp thụ chính pháp đúng như con nói. Như một lực sĩ có sức mạnh lớn, chỉ chạm nhẹ vào mạt-ma (chỗ hiểm yếu trên thân, chạm vào thì đau đớn hoặc chết) của người khác cũng khiến người ấy đau đớn dữ dội, bệnh nặng thêm; cũng vậy, Thắng Man, dù chỉ một phần nhỏ của nhiếp thụ chính pháp cũng khiến ma Ba-tuần (vua ma ở cõi Dục, chuyên ngăn cản người tu) đau đớn thấm thía, buồn rầu, kêu khóc, than thở. Thắng Man, Ta chưa từng thấy một pháp lành nào khác làm cho ma buồn khổ bằng một phần nhỏ của nhiếp thụ chính pháp.
Thắng Man, ví như con trâu chúa, hình sắc đẹp đẽ, thân vóc đặc biệt, hơn hẳn mọi con trâu khác; cũng vậy, Thắng Man, người tu Đại thừa dù chỉ nhiếp thụ chính pháp một phần nhỏ cũng đã hơn hẳn mọi pháp lành của Thanh văn và Độc giác.
Thắng Man, lại như núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan nhà Phật) cao rộng, nghiêm trang tráng lệ, hơn hẳn mọi núi khác; cũng vậy, Thắng Man, người mới bước vào Đại thừa, vì lòng muốn làm lợi ích mà không đoái hoài thân mạng để nhiếp thụ chính pháp, liền vượt hơn mọi thiện căn của người tuy ở lâu trong Đại thừa nhưng còn đoái hoài thân mạng.
Vì thế, Thắng Man, hãy đem việc nhiếp thụ chính pháp mà chỉ bày, giáo hóa mọi chúng sinh. Như vậy, Thắng Man, nhiếp thụ chính pháp được phước lợi lớn và quả báo lớn. Thắng Man, Ta suốt vô số a-tăng-kỳ kiếp ca ngợi công đức của nhiếp thụ chính pháp như thế cũng không thấy hết bờ bến. Vì thế, nhiếp thụ chính pháp thành tựu vô lượng công đức như vậy."
Phật bảo Thắng Man: "Nay con hãy giảng tiếp về nhiếp thụ chính pháp mà Ta đã nói, điều mà tất cả chư Phật đều yêu thích." Thắng Man bạch: "Lành thay, bạch Thế Tôn! Nhiếp thụ chính pháp chính là Đại thừa. Vì sao? Vì Đại thừa sinh ra tất cả Thanh văn, Độc giác, cùng mọi pháp lành của thế gian và xuất thế gian. Như ao A-nậu-đạt (hồ lớn ở phương bắc theo truyền thuyết, nguồn của các con sông lớn) tuôn ra tám con sông lớn; cũng vậy, Đại thừa sinh ra tất cả Thanh văn, Độc giác, cùng mọi pháp lành của thế gian và xuất thế gian.
Bạch Thế Tôn, lại như mọi hạt giống, cỏ cây, rừng rậm đều nương vào mặt đất mà sinh trưởng; cũng vậy, tất cả Thanh văn, Độc giác, cùng mọi pháp lành của thế gian và xuất thế gian đều nương vào Đại thừa mà sinh trưởng. Vì thế, bạch Thế Tôn, an trụ trong Đại thừa, nhiếp thụ Đại thừa, tức là an trụ và nhiếp thụ tất cả Thanh văn, Độc giác, cùng mọi pháp lành của thế gian và xuất thế gian.
Như đức Phật Thế Tôn đã nói sáu điều, đó là: chính pháp còn, chính pháp diệt, biệt giải thoát (bộ giới luật người xuất gia thọ trì, giữ được từng điều thì thoát được từng lỗi), tỳ-nại-da (luật, tức các phép tắc kỷ cương của người tu), xuất gia chân chính, thọ cụ túc (thọ đủ giới để chính thức thành tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni). Sáu điều này là vì Đại thừa mà nói. Vì sao? Chính pháp còn là nói vì Đại thừa: Đại thừa còn tức là chính pháp còn. Chính pháp diệt là nói vì Đại thừa: Đại thừa diệt tức là chính pháp diệt. Biệt giải thoát và tỳ-nại-da, hai pháp này nghĩa như nhau mà tên khác nhau. Tỳ-nại-da chính là sự học của Đại thừa. Vì sao? Vì là vì Phật mà xuất gia và thọ cụ túc. Vì thế giới uẩn (toàn bộ khối giới hạnh) của Đại thừa chính là tỳ-nại-da, là xuất gia chân chính, là thọ cụ túc.
Bạch Thế Tôn, A-la-hán (quả vị cao nhất của Thanh văn, đã dứt phiền não, không còn tái sinh trong ba cõi) không có xuất gia và thọ cụ túc. Vì sao? Vì A-la-hán không phải vì Như Lai mà xuất gia, thọ cụ túc. A-la-hán quy y Như Lai với tâm còn sợ hãi. Vì sao? Vì A-la-hán đối với mọi hành (mọi sự vật do nhân duyên hợp thành, luôn biến đổi) vẫn còn mang ý nghĩ sợ hãi, như có người cầm gươm muốn đến hại mình. Vì thế A-la-hán chưa chứng được sự an vui rốt ráo của sự thoát ly.
Bạch Thế Tôn, người đã có chỗ nương tựa thì không tìm chỗ nương tựa nữa. Như các chúng sinh không nơi nương tựa, gặp chỗ này chỗ kia sợ hãi, vì muốn được yên ổn nên tìm chỗ quy y. Bạch Thế Tôn, A-la-hán cũng vậy, vì có sợ hãi nên quy y Như Lai.
Vì thế A-la-hán và Bích-chi Phật vẫn còn sự sinh, phạm hạnh (đời sống trong sạch của người tu) chưa thật lập xong, việc cần làm chưa làm xong, vì còn những điều phải đoạn trừ mà chưa rốt ráo, nên còn cách xa niết-bàn (trạng thái tắt hết phiền não, giải thoát hoàn toàn khỏi sinh tử). Vì sao? Vì chỉ có Như Lai, bậc Ứng, Chính Đẳng Giác, mới chứng được niết-bàn, thành tựu vô lượng công đức không thể nghĩ bàn, những gì cần đoạn trừ đều đã đoạn trừ, thanh tịnh rốt ráo, được mọi chúng sinh ngưỡng vọng, vượt qua cảnh giới của nhị thừa (hai cỗ xe Thanh văn và Độc giác) và của Bồ-tát. A-la-hán và các vị kia thì không như vậy. Nói rằng họ được niết-bàn, ấy là phương tiện của Phật. Vì thế A-la-hán và các vị kia còn cách xa niết-bàn.
Bạch Thế Tôn, nói rằng A-la-hán và Bích-chi Phật quán xét giải thoát, bốn trí (bốn điều tự biết: sự sinh của ta đã hết, phạm hạnh đã lập, việc cần làm đã làm xong, không còn thân đời sau) đã rốt ráo, được an nghỉ, thì đều là lời Như Lai nói tùy theo ý người nghe, là lời bất liễu nghĩa (lời chưa nói đến nghĩa rốt ráo). Vì sao? Vì có hai loại chết. Những gì là hai? Một là phần đoạn tử, hai là biến dịch tử. Phần đoạn tử (cái chết của thân có hình hài và tuổi thọ giới hạn từng đoạn) là cái chết của chúng sinh còn nối tiếp trong sinh tử. Biến dịch tử (cái chết vi tế khi thân biến đổi, thăng tiến từng bậc, nơi các bậc thánh) là cái chết của A-la-hán, Bích-chi Phật và các Bồ-tát tự tại (Bồ-tát đã lên các bậc cao, tự tại), với ý sinh thân (thân vi tế do ý nguyện mà thành), cho đến khi đạt bồ-đề.
Trong hai loại chết ấy, dựa theo phần đoạn tử mà nói rằng A-la-hán và Bích-chi Phật sinh trí biết "sự sinh của ta đã hết"; vì chứng được quả hữu dư (quả chứng còn chừa lại phần chưa trọn vẹn) nên sinh trí biết "phạm hạnh đã lập"; vì điều mà mọi phàm phu ngu muội không làm được, bảy hạng người hữu học (những bậc thánh còn đang phải học, chưa đến quả A-la-hán) chưa làm xong, và vì phiền não nối tiếp sinh tử đã đoạn trừ rốt ráo, nên sinh trí biết "việc cần làm đã làm xong".
Bạch Thế Tôn, nói rằng A-la-hán và Bích-chi Phật sinh trí biết "không còn thọ hậu hữu (thân đời sau)", thật ra họ chưa đoạn được mọi phiền não, chưa có trí hiểu rõ mọi sự thọ sinh. Vì sao? Vì A-la-hán và Bích-chi Phật còn phiền não sót lại chưa đoạn hết, nên không thể biết rõ mọi sự thọ sinh.
Phiền não có hai loại: trụ địa phiền não (phiền não gốc, nằm sâu làm nền cho các phiền não khác sinh ra) và khởi phiền não (phiền não hiện khởi, nổi lên từng lúc trong tâm). Trụ địa có bốn. Những gì là bốn? Đó là: kiến nhất xứ trụ địa (gốc phiền não do thấy biết sai lầm, được đoạn cùng một lúc khi thấy chân lý), dục ái trụ địa (gốc tham ái ở cõi Dục, cõi còn ham muốn các dục lạc), sắc ái trụ địa (gốc tham ái ở cõi Sắc, cõi trời có thân hình vi tế mà không còn dục), hữu ái trụ địa (gốc tham luyến sự tồn tại ở cõi Vô Sắc, cõi chỉ có tâm không có hình sắc).
Bạch Thế Tôn, bốn trụ địa này có thể sinh ra mọi khởi phiền não khắp nơi. Khởi phiền não thì từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) đều cùng khởi lên với tâm. Bạch Thế Tôn, còn vô minh trụ địa (gốc vô minh, tức sự mê muội không thấy chân lý, nằm sâu kín) thì từ vô thủy (không có điểm khởi đầu) đến nay không cùng khởi lên với tâm. Bạch Thế Tôn, sức của bốn trụ địa tuy có thể làm chỗ nương cho mọi khởi phiền não, nhưng so với vô minh trụ địa thì dù dùng phép tính đếm hay ví dụ cũng không sao bì kịp.
Bạch Thế Tôn, vô minh trụ địa như vậy có sức mạnh lớn nhất, hơn cả hữu ái trụ địa. Ví như ma vương, về sắc thân, sức lực, uy đức và quyến thuộc, hơn hẳn chư thiên ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại; cũng vậy, vô minh trụ địa trùm lấp bốn trụ địa, là chỗ nương của phiền não nhiều hơn số cát sông Hằng, lại khiến bốn loại phiền não kia tồn tại lâu dài. Trí của Thanh văn, Độc giác không đoạn được nó, chỉ có trí của Như Lai mới đoạn được. Bạch Thế Tôn, đúng thế, đúng thế, vô minh trụ địa có sức mạnh lớn nhất.
Bạch Thế Tôn, như lấy thủ (sự bám chấp, nắm giữ) làm duyên, lấy hữu lậu nghiệp (những hành động còn dính phiền não, dẫn đến tái sinh) làm nhân mà sinh ra ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc); cũng vậy, lấy vô minh trụ địa làm duyên, lấy vô lậu nghiệp (những hành động không còn phiền não) làm nhân mà sinh ra ý sinh thân của A-la-hán, Bích-chi Phật và các Bồ-tát có sức lớn. Ý sinh thân và vô lậu nghiệp của ba bậc này đều lấy vô minh trụ địa làm chỗ nương. Nó tuy có duyên mà cũng có thể làm duyên (?). Bạch Thế Tôn, vì thế ba loại ý sinh thân và vô lậu nghiệp đều lấy vô minh trụ địa làm duyên, giống như hữu ái.
Bạch Thế Tôn, hữu ái trụ địa không đồng tác dụng với vô minh trụ địa. Vô minh trụ địa khác với bốn trụ địa; cái khác với bốn trụ địa ấy chỉ Phật mới đoạn được. Vì sao? A-la-hán và Bích-chi Phật tuy đoạn được bốn trụ địa, nhưng đối với lậu tận lực (năng lực đã dứt sạch mọi phiền não) thì chưa được tự tại, chưa thể tự mình chứng ngay. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì nói "lậu tận" đối với họ chỉ là cách nói gán thêm (?).
Vì thế A-la-hán, Bích-chi Phật và các Bồ-tát thân cuối cùng (chỉ còn một đời nữa là thành Phật) do bị vô minh trụ địa che lấp nên đối với pháp này pháp kia không biết, không thấy. Vì không biết không thấy pháp này pháp kia, nên điều đáng đoạn mà chưa đoạn, điều đáng dứt hết mà chưa dứt hết. Vì đối với pháp này pháp kia chưa đoạn, chưa dứt hết, nên chỉ được giải thoát còn sót, không phải giải thoát toàn bộ; được thanh tịnh còn sót, không phải thanh tịnh toàn bộ; được công đức còn sót, không phải công đức toàn bộ.
Bạch Thế Tôn, vì được giải thoát còn sót mà không phải giải thoát toàn bộ, cho đến công đức còn sót mà không phải công đức toàn bộ, nên họ chỉ biết khổ (nỗi khổ của đời sống) còn sót, đoạn tập (nguyên nhân sinh ra khổ) còn sót, chứng diệt (sự chấm dứt khổ) còn sót, tu đạo (con đường đưa đến chấm dứt khổ) còn sót."
Bấy giờ phu nhân Thắng Man lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu biết khổ còn sót, đoạn tập còn sót, chứng diệt còn sót, tu đạo còn sót, thì gọi là diệt độ (dứt sạch phiền não, vượt qua sinh tử) một phần, chứng niết-bàn một phần, đang hướng về cõi niết-bàn. Nếu biết tất cả khổ, đoạn tất cả tập, chứng tất cả diệt, tu tất cả đạo, thì người ấy ở giữa thế gian vô thường hư hoại này chứng được niết-bàn thường còn, vắng lặng, mát mẻ. Bạch Thế Tôn, người ấy ở giữa thế gian không ai che chở, không nơi nương tựa, trở thành người che chở, thành chỗ nương tựa. Vì sao? Vì trong các pháp, ai thấy có cao thấp thì không chứng niết-bàn; người có trí bình đẳng, giải thoát bình đẳng, thanh tịnh bình đẳng mới chứng niết-bàn. Vì thế niết-bàn gọi là bình đẳng một vị (đồng một tính chất). Thế nào là một vị? Đó là vị giải thoát.
Bạch Thế Tôn, nếu vô minh trụ địa chưa đoạn, chưa dứt hết, thì không được niết-bàn một vị bình đẳng. Vì sao? Vì vô minh trụ địa chưa đoạn, chưa dứt hết, nên mọi lỗi lầm nhiều hơn số cát sông Hằng, đáng đoạn mà chưa đoạn, đáng dứt hết mà chưa dứt hết. Vì mọi lỗi lầm nhiều hơn số cát sông Hằng chưa đoạn, chưa dứt hết, nên các công đức nhiều hơn số cát sông Hằng chưa hiểu rõ, chưa chứng được.
Vì thế vô minh trụ địa là nơi sinh ra mọi pháp cần đoạn và mọi tùy phiền não (các phiền não phụ, theo phiền não gốc mà sinh). Từ đó sinh ra: phiền não ngăn che tâm, phiền não ngăn che chỉ (sự dừng lắng tâm), phiền não ngăn che quán (sự soi xét sâu bằng trí tuệ), phiền não ngăn che tĩnh lự, cho đến ngăn che tam-ma-bát-để (trạng thái thiền định sâu, tâm đều đặn quân bình), gia hạnh (công phu gắng sức chuẩn bị), trí, quả, chứng, lực (các năng lực của Phật) và vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp). Tất cả các phiền não nhiều hơn số cát sông Hằng ấy chỉ có bồ-đề của Như Lai, trí kim cương của Phật (trí tuệ cứng chắc như kim cương, phá được mọi thứ) mới đoạn được. Các khởi phiền não đều nương vào vô minh trụ địa, lấy vô minh trụ địa làm nhân duyên.
Bạch Thế Tôn, khởi phiền não này từng sát-na đều cùng khởi lên với tâm. Bạch Thế Tôn, vô minh trụ địa từ vô thủy đến nay không cùng khởi lên với tâm. Bạch Thế Tôn, những pháp cần đoạn nhiều hơn số cát sông Hằng, mà bồ-đề của Như Lai, trí kim cương của Phật mới đoạn được, đều nhờ vô minh trụ địa nâng đỡ, dựng lập. Ví như mọi hạt giống, rừng cây đều nương vào mặt đất mà sinh trưởng; nếu đất hoại thì chúng cũng hoại theo. Cũng vậy, những pháp cần đoạn nhiều hơn số cát sông Hằng mà bồ-đề của Như Lai, trí kim cương của Phật mới đoạn được, đều nương vào vô minh trụ địa mà sinh trưởng. Nếu vô minh trụ địa ấy bị đoạn, thì những pháp cần đoạn nhiều hơn số cát sông Hằng ấy cũng đều bị đoạn theo.
Như vậy, những pháp cần đoạn nhiều hơn số cát sông Hằng, tất cả phiền não và khởi phiền não đều đã đoạn, liền chứng được các pháp của chư Phật nhiều hơn số cát sông Hằng không thể nghĩ bàn; đối với mọi pháp chứng được thần thông vô ngại, được mọi tri kiến (sự biết và thấy), lìa mọi lỗi lầm, được mọi công đức, làm vị Đại Pháp Vương (vua của giáo pháp), tự tại đối với các pháp, chứng bậc tự tại với mọi pháp, cất tiếng sư tử hống (tiếng gầm của sư tử, ví cho lời tuyên bố quả quyết, không chút sợ hãi) chân chính: "Sự sinh của ta đã hết, phạm hạnh đã lập, việc cần làm đã làm xong, không còn thọ thân đời sau." Vì thế, bạch Thế Tôn, tiếng sư tử hống ấy là dựa vào liễu nghĩa (nghĩa rốt ráo, nói trọn vẹn) mà khẳng định dứt khoát.
Bạch Thế Tôn, trí biết không còn thọ thân đời sau có hai loại. Những gì là hai? Một là chư Như Lai, dùng sức điều ngự (chế ngự, dạy dỗ) mà dẹp tan bốn loại ma (ma phiền não, ma thân năm uẩn, ma chết, và thiên ma), vượt lên mọi thế gian, được mọi chúng sinh ngưỡng vọng, chứng pháp thân thanh tịnh không thể nghĩ bàn, được tự tại đối với mọi điều cần biết, thù thắng nhất, cao tột không gì hơn, không còn việc gì phải làm, không thấy còn bậc nào phải chứng nữa, đầy đủ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), lên bậc vô úy thù thắng nhất, quán xét mọi pháp không chút ngăn ngại, cất tiếng sư tử hống chân chính: "Không còn thọ thân đời sau." Hai là A-la-hán và Bích-chi Phật, đã vượt qua nỗi sợ hãi của vô lượng sinh tử, hưởng niềm vui giải thoát, nghĩ rằng: "Nay ta đã lìa nỗi sợ sinh tử, không còn chịu các khổ."
Bạch Thế Tôn, A-la-hán và Bích-chi Phật quán xét như vậy mà cho là không còn thọ thân đời sau, nhưng chưa chứng được niết-bàn an nghỉ bậc nhất. Họ ở nơi bậc chưa chứng, vì không mê muội về pháp, nên có thể tự hiểu rằng: "Nay ta chứng được bậc hữu dư y (bậc còn sót chỗ nương, chưa trọn vẹn), nhất định sẽ chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Vì sao? Vì Thanh văn, Độc giác đều đi vào Đại thừa, mà Đại thừa chính là Phật thừa (con đường thành Phật). Vì thế ba thừa chính là nhất thừa (một cỗ xe duy nhất, là con đường thành Phật mà mọi thừa đều quy về). Người chứng nhất thừa thì được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề chính là niết-bàn. Niết-bàn chính là pháp thân thanh tịnh của Như Lai. Chứng pháp thân chính là nhất thừa. Không khác Như Lai, không khác pháp thân; nói Như Lai tức là pháp thân. Chứng pháp thân rốt ráo tức là nhất thừa rốt ráo. Nhất thừa rốt ráo tức là lìa sự nối tiếp sinh tử.
Vì sao? Bạch Thế Tôn, Như Lai trụ thế không có giới hạn, bằng với mé sau (tận cùng của tương lai). Như Lai có thể dùng đại bi vô hạn, thệ nguyện vô hạn để làm lợi ích cho thế gian. Ai nói như vậy là nói khéo. Nếu lại nói rằng Như Lai là thường còn, là pháp không cùng tận, là chỗ nương tựa rốt ráo của mọi thế gian, cũng gọi là nói khéo. Vì thế, ở giữa thế gian không ai che chở, không nơi nương tựa, có thể suốt đến mé sau làm chỗ quy y không cùng tận, chỗ quy y thường còn, chỗ quy y rốt ráo, đó chính là Như Lai, bậc Ứng, Chính Đẳng Giác.
Pháp là đạo nhất thừa; Tăng (đoàn thể người tu) là chúng ba thừa. Hai chỗ quy y này không phải chỗ nương rốt ráo, gọi là chỗ nương một phần. Vì sao? Vì nói đạo nhất thừa là để chứng pháp thân rốt ráo; về sau không còn nói đạo nhất thừa nữa. Chúng ba thừa vì có sợ hãi nên quy y Như Lai, cầu ra khỏi và tu học, vì còn có việc phải làm, vì đang hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì thế hai chỗ nương ấy không phải chỗ nương rốt ráo, mà là chỗ nương có giới hạn.
Nếu các chúng sinh được Như Lai điều phục, quy y Như Lai, được thấm nhuần nước pháp, do lòng tin ưa mà quy y Pháp và Tăng tỳ-kheo, thì hai chỗ quy y này là do thấm nhuần nước pháp mà tin và vào quy y. Còn Như Lai thì không phải là chỗ quy y do thấm nhuần nước pháp mà tin vào; nói Như Lai tức là chỗ nương chân thật. Hai chỗ quy y kia, xét theo nghĩa chân thật, tức gọi là quy y rốt ráo nơi Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai không khác hai chỗ quy y này. Vì thế Như Lai chính là tam quy y (ba chỗ nương tựa: Phật, Pháp, Tăng).
Vì sao? Vì nói đạo nhất thừa. Như Lai thù thắng nhất, đầy đủ bốn vô úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật), cất tiếng sư tử hống chân chính. Nếu chư Như Lai tùy theo mong muốn của chúng sinh mà dùng phương tiện nói ra hai thừa, thì đó chính là Đại thừa. Xét theo đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng) thì không có hai thừa; hai thừa đều cùng vào nhất thừa; nhất thừa chính là thắng nghĩa thừa (cỗ xe của chân lý tối thượng).
Bạch Thế Tôn, Thanh văn và Độc giác khi mới chứng thánh đế (chân lý của bậc thánh, tức bốn sự thật: khổ, tập, diệt, đạo), không phải dùng một trí mà đoạn được các trụ địa, cũng không phải dùng một trí mà chứng được bốn biến tri (bốn sự biết trọn vẹn về khổ, tập, diệt, đạo) và các công đức, cũng không phải dùng một pháp mà hiểu rõ được nghĩa của bốn pháp này. Bạch Thế Tôn, trong trí xuất thế gian không có bốn trí đến dần, nhận biết dần. Bạch Thế Tôn, trí xuất thế gian không có pháp đến dần, như ví dụ kim cương (một lần phá là đứt hết). Bạch Thế Tôn, Thanh văn và Độc giác dùng các trí về từng thánh đế khác nhau để đoạn các trụ địa, chứ không có trí đệ nhất nghĩa xuất thế gian.
Chỉ có Như Lai, bậc Ứng, Chính Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính và khắp cả), chứ không phải cảnh giới của Thanh văn, Độc giác, mới dùng trí về tính không (lẽ các pháp không có tự thể cố định) không thể nghĩ bàn mà phá được tất cả lớp vỏ (?) phiền não. Bạch Thế Tôn, trí rốt ráo phá vỡ lớp vỏ phiền não ấy gọi là trí đệ nhất nghĩa xuất thế gian. Trí về thánh đế lúc ban đầu không phải trí rốt ráo, mà là trí đang hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Bạch Thế Tôn, nghĩa thánh chân thật không thuộc về hai thừa. Vì sao? Vì Thanh văn và Độc giác chỉ thành tựu được một phần công đức mà được gọi là thánh. Bạch Thế Tôn, nói thánh đế không phải là chân lý của Thanh văn, Độc giác và công đức của họ; chân lý này chỉ có Như Lai, bậc Ứng, Chính Đẳng Giác, biết rõ trước tiên, rồi sau mới vì chúng sinh thế gian bị bao bọc trong lớp vỏ vô minh mà chỉ bày, giảng nói, nên gọi là thánh đế.
Bạch Thế Tôn, thánh đế này rất sâu xa vi diệu, khó thấy khó hiểu, không thể phân biệt, không phải cảnh giới của suy lường, mọi thế gian đều không thể tin, chỉ có Như Lai, bậc Ứng, Chính Đẳng Giác, mới biết được. Vì sao? Vì đây là nói về như lai tạng (tính Phật vốn sẵn có trong mọi chúng sinh, bị phiền não che lấp, như kho báu bị vùi) rất sâu xa. Như lai tạng là cảnh giới của Phật, không phải chỗ thực hành của Thanh văn, Độc giác. Thánh đế được nói dựa trên như lai tạng. Như lai tạng này rất sâu xa vi diệu, nên thánh đế được nói cũng sâu xa vi diệu, khó thấy khó hiểu, không thể phân biệt, không phải cảnh giới của suy lường, mọi thế gian đều không thể tin, chỉ có Như Lai, bậc Ứng, Chính Đẳng Giác, mới biết được.
Nếu ai đối với như lai tạng bị vô lượng phiền não quấn buộc mà không nghi ngờ, thì đối với pháp thân của Như Lai đã ra khỏi kho phiền não cũng không nghi ngờ. Bạch Thế Tôn, nếu ai đối với như lai tạng và pháp thân Phật này, cảnh giới bí mật không thể nghĩ bàn của Phật, mà tâm đạt đến chỗ rốt ráo, thì đối với nghĩa hai thánh đế được nói kia có thể tin, có thể hiểu, có thể sinh thắng giải (sự hiểu biết vững chắc, quyết định).
Những gì gọi là nghĩa của hai thánh đế? Đó là hữu tác và vô tác. Hữu tác thánh đế (thánh đế còn có tạo tác, còn giới hạn) là nghĩa bốn thánh đế chưa tròn đủ. Vì sao? Vì phải nhờ người khác che chở, nên không thể biết tất cả khổ, đoạn tất cả tập, chứng tất cả diệt, tu tất cả đạo. Vì thế không biết hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt) và niết-bàn. Bạch Thế Tôn, vô tác thánh đế (thánh đế không còn tạo tác, viên mãn) là nói nghĩa bốn thánh đế tròn đủ. Vì sao? Vì tự che chở được mình, nên biết tất cả khổ, đoạn tất cả tập, chứng tất cả diệt, tu tất cả đạo.
Nghĩa tám thánh đế được nói như vậy, Như Lai chỉ dùng bốn thánh đế mà nói. Đối với nghĩa bốn thánh đế vô tác này, chỉ có Như Lai, bậc Ứng, Chính Đẳng Giác, làm xong việc một cách rốt ráo, không phải sức A-la-hán và Bích-chi Phật làm được. Vì sao? Vì không phải các pháp hơn kém, thấp, vừa, cao mà chứng được niết-bàn. Thế nào là Như Lai làm xong việc rốt ráo đối với vô tác thánh đế? Là chư Như Lai, bậc Ứng, Chính Đẳng Giác, biết khắp các khổ, đoạn các phiền não và vượt qua khổ, tập do phiền não gồm thâu, chứng được sự diệt của mọi khổ nơi thân ý sinh (thân vi tế do ý nguyện mà thành), và tu mọi con đường diệt khổ.
Bạch Thế Tôn, không phải vì hoại diệt một pháp nào mà gọi là khổ diệt. Vì sao? Vì nói khổ diệt là không khởi đầu, không tạo tác, không sinh khởi, không cùng tận, thường còn bất động, bản tính thanh tịnh, ra khỏi lớp vỏ phiền não. Bạch Thế Tôn, Như Lai thành tựu những pháp không thể nghĩ bàn nhiều hơn số cát sông Hằng, đầy đủ trí giải thoát, gọi là pháp thân. Bạch Thế Tôn, pháp thân như vậy khi chưa lìa phiền não thì gọi là như lai tạng.
Bạch Thế Tôn, như lai tạng chính là trí tính không của Như Lai. Như lai tạng là điều mà mọi Thanh văn, Độc giác chưa từng thấy, cũng chưa từng được, chỉ có Phật biết rõ và tự chứng được. Bạch Thế Tôn, trí tính không của như lai tạng này lại có hai loại. Những gì là hai? Một là không như lai tạng (mặt "trống không" của như lai tạng), nghĩa là lìa mọi phiền não, vốn là thứ không thuộc về trí giải thoát. Bạch Thế Tôn, hai là bất không như lai tạng (mặt "không trống không" của như lai tạng), đầy đủ những pháp không thể nghĩ bàn của trí giải thoát của Phật, nhiều hơn số cát sông Hằng. Bạch Thế Tôn, hai trí về tính không này, các vị đại Thanh văn nhờ lòng tin mới vào được.
Bạch Thế Tôn, trí tính không của mọi Thanh văn, Độc giác như vậy vẫn bám vào cảnh của bốn điên đảo (bốn cái thấy ngược: cho vô thường là thường, khổ là vui, không có ta là có ta, không sạch là sạch) mà vận hành. Vì thế mọi Thanh văn, Độc giác chưa từng thấy, cũng chưa từng chứng. Sự diệt của mọi khổ, chỉ có Phật tự chứng ngay, phá các phiền não, tu con đường diệt khổ.
Bạch Thế Tôn, trong bốn đế này, ba đế là vô thường, một đế là thường. Vì sao? Vì ba đế ấy thuộc vào tướng hữu vi. Tướng hữu vi thì là vô thường. Vô thường là pháp phá hoại. Pháp phá hoại thì không phải chân lý, không phải thường còn, không phải chỗ quy y. Vì thế ba đế, xét theo đệ nhất nghĩa, không phải chân lý, không phải thường còn, không phải chỗ quy y. Bạch Thế Tôn, chỉ một đế khổ diệt là lìa tướng hữu vi. Lìa tướng hữu vi thì tính thường còn. Tính thường còn thì không phải pháp phá hoại. Không phải pháp phá hoại thì là chân lý, là thường còn, là chỗ quy y. Bạch Thế Tôn, vì thế thánh đế khổ diệt, xét theo thắng nghĩa (nghĩa tối thượng), là chân lý, là thường còn, là chỗ quy y.
Bạch Thế Tôn, đế khổ diệt này là không thể nghĩ bàn, vượt ngoài cảnh giới tâm thức của mọi chúng sinh, cũng không phải trí của mọi Thanh văn, Độc giác theo kịp. Ví như người mù từ lúc sinh không thấy các màu sắc, trẻ sơ sinh bảy ngày không thấy vầng mặt trời; đế khổ diệt cũng vậy, không phải đối tượng của tâm thức phàm phu, cũng không phải cảnh giới trí tuệ của mọi Thanh văn, Độc giác.
Thức của phàm phu là hai biên kiến (cái thấy chấp vào hai cực đoan). Trí của mọi Thanh văn, Độc giác gọi là tịnh trí (trí trong sạch). Biên kiến là đối với năm thủ uẩn (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức, do bám chấp mà thành) mà chấp làm cái ta, sinh ra những phân biệt sai lệch. Biên kiến có hai. Những gì là hai? Đó là thường kiến (chấp có cái ta thường còn mãi) và đoạn kiến (chấp chết là mất hẳn). Bạch Thế Tôn, nếu ai thấy sinh tử là vô thường, niết-bàn là thường, không phải chấp đoạn hay chấp thường, thì gọi là chính kiến (cái thấy đúng đắn).
Vì sao? Những người suy đoán thấy thân, các căn, người cảm thọ, người suy nghĩ đều tan hoại ngay trong đời này, không hiểu được sự nối tiếp của các đời, mù lòa không có mắt trí tuệ, nên sinh ra đoạn kiến. Đối với sự nối tiếp của tâm, từng sát-na diệt hoại, ngu tối không hiểu cảnh giới của ý thức, nên sinh ra thường kiến. Bạch Thế Tôn, nhưng nghĩa chân thật của từng điều ấy vượt ngoài mọi phân biệt và các kiến giải thấp kém; chỉ do phàm phu ngu muội vọng sinh tưởng sai, chấp trước điên đảo, nên cho là đoạn, cho là thường.
Bạch Thế Tôn, chúng sinh điên đảo đối với năm thủ uẩn: vô thường mà tưởng là thường, khổ mà tưởng là vui, không có ta mà tưởng là có ta, không sạch mà tưởng là sạch. Tịnh trí của Thanh văn, Độc giác đối với cảnh giới Như Lai và pháp thân Phật thì chưa từng thấy. Hoặc có chúng sinh vì tin Như Lai nên đối với Như Lai khởi tưởng thường, tưởng vui, tưởng ta và tưởng sạch; đó không phải cái thấy điên đảo, mà chính là chính kiến. Vì sao? Vì pháp thân Như Lai là thường ba-la-mật, lạc (vui) ba-la-mật, ngã (ta chân thật) ba-la-mật, tịnh (trong sạch) ba-la-mật. Nếu chúng sinh thấy như vậy, gọi là chính kiến. Người có chính kiến gọi là Phật tử chân thật, sinh ra từ miệng Phật, sinh ra từ chính pháp, do pháp hóa sinh, được phần Phật pháp.
Bạch Thế Tôn, nói tịnh trí, đó là trí ba-la-mật của mọi Thanh văn, Độc giác. Tịnh trí này đối với đế khổ diệt còn chưa phải là cảnh giới của nó, huống gì đế khổ diệt là chỗ thực hành của trí bốn nhập lưu (bốn chỗ nương, bốn lối vào dòng thánh) (?). Vì sao? Vì người mới tu của ba thừa, không mê muội về pháp, đối với nghĩa ấy sẽ chứng, sẽ hiểu. Bạch Thế Tôn, vì nghĩa gì mà nói bốn nhập lưu? Bạch Thế Tôn, bốn nhập lưu này là pháp thế gian. Bạch Thế Tôn, chỉ một nhập lưu (?) là cao nhất, trên hết trong các nhập lưu; xét theo đệ nhất nghĩa, đó là nhập lưu, là chỗ quy y, là đế khổ diệt.
Bạch Thế Tôn, sinh tử nương vào như lai tạng. Vì có như lai tạng nên nói mé trước (điểm khởi đầu) của sinh tử không thể biết được. Bạch Thế Tôn, vì có như lai tạng nên mới có sinh tử; nói như vậy gọi là nói khéo. Bạch Thế Tôn, sinh tử là: các thụ căn (các giác quan cảm nhận) diệt rồi, liền tiếp nối không gián đoạn, các thụ căn chưa có lại khởi lên, gọi là sinh tử. Bạch Thế Tôn, hai pháp sinh và tử ấy là như lai tạng; theo pháp thế tục (cách nói thông thường của thế gian) thì gọi là sinh tử. Bạch Thế Tôn, chết là các thụ căn diệt; sinh là các thụ căn khởi. Còn như lai tạng thì không sinh không chết, không lên không xuống, lìa tướng hữu vi. Bạch Thế Tôn, như lai tạng thường hằng, không hư hoại.
Vì thế, bạch Thế Tôn, như lai tạng là chỗ nương, chỗ giữ, chỗ dựng lập cho kho trí giải thoát không lìa nó; cũng là chỗ nương, chỗ giữ, chỗ dựng lập cho các pháp hữu vi bên ngoài, tách lìa nó, không thuộc về trí giải thoát. Bạch Thế Tôn, nếu không có như lai tạng thì không có việc chán khổ, ưa cầu niết-bàn. Vì sao? Vì sáu thức (sáu sự nhận biết: thấy, nghe, ngửi, nếm, chạm, và ý biết) cùng cái được biết, bảy pháp như vậy chỉ là từng sát-na không dừng, không chịu đựng được các khổ, nên không thể chán lìa và nguyện cầu niết-bàn. Còn như lai tạng không có mé trước, không sinh không diệt, là pháp có thể cảm nhận các khổ (?), nên nó vì chán khổ mà nguyện cầu niết-bàn.
Bạch Thế Tôn, như lai tạng không phải là ta, người, chúng sinh hay kẻ thọ mạng (những quan niệm chấp có một cái ta thật sự). Như lai tạng không phải là cảnh giới của chúng sinh có thân kiến (chấp thân này là ta), chúng sinh điên đảo, chúng sinh có không kiến (chấp vào cái không, cho rằng hoàn toàn không có gì). Bạch Thế Tôn, như lai tạng là kho của pháp giới (toàn thể chân lý), là kho của pháp thân, là kho xuất thế gian, là kho có tính thanh tịnh.
Như lai tạng có bản tính thanh tịnh này, theo chỗ con hiểu, dù bị khách trần phiền não (phiền não như bụi từ ngoài bám vào, không phải bản chất của tâm) làm nhiễm, vẫn là cảnh giới không thể nghĩ bàn của Như Lai. Vì sao? Bạch Thế Tôn, tâm thiện và tâm bất thiện từng sát-na đều không bị khách trần phiền não làm nhiễm. Vì sao? Phiền não không chạm đến tâm, tâm không chạm đến phiền não; vậy làm sao pháp không chạm đến lại có thể làm nhiễm tâm? Bạch Thế Tôn, nhưng vì có phiền não nên có tâm bị nhiễm theo. Sự nhiễm theo phiền não khó hiểu, khó rõ; chỉ có Phật Thế Tôn là con mắt, là trí tuệ, là gốc rễ của pháp, là bậc tôn quý, là người dẫn đường, là chỗ nương của chính pháp, mới biết và thấy đúng như thật."
Bấy giờ đức Thế Tôn khen phu nhân Thắng Man: "Lành thay, lành thay! Đúng như con nói, tâm có tính thanh tịnh mà bị phiền não làm nhiễm theo, thật khó biết rõ. Lại nữa, Thắng Man, có hai pháp khó biết rõ. Những gì là hai? Tâm có tính thanh tịnh là khó biết rõ; tâm ấy bị phiền não làm nhiễm cũng khó biết rõ. Hai pháp như thế, chỉ có con và các Bồ-tát đã thành tựu đại pháp mới nghe và nhận được; còn các Thanh văn khác phải nhờ lòng tin mới hiểu được.
Thắng Man, nếu đệ tử của Ta có lòng tin tăng thượng (lòng tin vững mạnh, vượt trội), thuận theo trí pháp, thì sẽ đạt đến chỗ rốt ráo trong pháp này. Thuận theo trí pháp là: quán xét các căn, thức và cảnh; quán xét nghiệp báo (quả báo của hành động); quán xét mắt của A-la-hán (?); quán xét sự tự tại của tâm và niềm vui ưa thích thiền định; quán xét thần biến thần thông của bậc thánh Thanh văn, Độc giác. Nhờ thành tựu năm phép quán khéo léo này, các đệ tử Thanh văn hiện tại và vị lai, do lòng tin tăng thượng, thuận theo trí pháp, khéo hiểu được tâm có tính thanh tịnh bị phiền não làm nhiễm mà đạt đến chỗ rốt ráo. Thắng Man, chỗ rốt ráo ấy là nhân của Đại thừa. Con nay nên biết, người tin Như Lai thì đối với pháp sâu xa không sinh lòng phỉ báng."
Bấy giờ phu nhân Thắng Man bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, còn có nghĩa khác có thể đem lại nhiều lợi ích. Con xin nương nhờ sức uy thần của Phật mà giảng nói việc này." Phật nói: "Lành thay! Nay cho phép con nói." Phu nhân Thắng Man nói: "Có ba hạng con trai lành, con gái lành, đối với pháp sâu xa, tránh được việc tự làm tổn hại mình, sinh nhiều công đức, vào đạo Đại thừa. Những gì là ba? Hoặc có người con trai lành, con gái lành tự mình thành tựu được trí về pháp sâu xa; hoặc có người thành tựu trí thuận theo pháp; hoặc có người đối với pháp sâu xa này không hiểu được, thì ngưỡng vọng tôn xưng Như Lai, cho rằng: 'Chỉ Phật mới biết, không phải cảnh giới của ta.' Ngoài ba hạng con trai lành, con gái lành này, các chúng sinh khác đối với pháp sâu xa thì tùy chỗ mình hiểu mà chấp trước, nói càn, đi ngược chính pháp, quen theo ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật); đó là những hạt giống mục nát. Dù họ ở phương khác, cũng nên đến mà dẹp trừ. Những kẻ mục nát ấy, mọi chư thiên và loài người nên cùng nhau chế phục."
Phu nhân Thắng Man nói lời ấy xong, cùng các quyến thuộc cúi đầu lạy sát chân Phật. Khi ấy đức Phật Thế Tôn khen: "Lành thay, Thắng Man! Đối với pháp sâu xa, con khéo dùng phương tiện giữ gìn, hàng phục kẻ thù, khéo thông suốt. Con đã từng gần gũi trăm nghìn câu-chi (một câu-chi là mười triệu) chư Phật Như Lai, nên mới nói được nghĩa này."
Bấy giờ đức Thế Tôn phóng ánh sáng thù thắng chiếu khắp đại chúng, thân bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, mỗi cây cao chừng bảy thước, dùng làm đơn vị đo chiều cao), dùng sức thần thông bước đi giữa hư không, trở về thành Xá-vệ. Phu nhân Thắng Man cùng các quyến thuộc ngước nhìn Thế Tôn, mắt không rời giây lát; khi Ngài đã khuất khỏi tầm mắt, ai nấy vui mừng hớn hở, lần lượt cùng nhau ca ngợi công đức của Như Lai, một lòng niệm Phật trở về thành Vô Đấu. Phu nhân khuyên vua Hữu Xưng (chồng của phu nhân) dựng lập Đại thừa. Trong thành, phụ nữ từ bảy tuổi trở lên được phu nhân giáo hóa bằng Đại thừa; đại vương Hữu Xưng cũng đem Đại thừa giáo hóa đàn ông từ bảy tuổi trở lên. Khắp cả nước, nhân dân không ai là không tu học.
Bấy giờ đức Thế Tôn vào rừng Thệ-đa (tức rừng cây của thái tử Kỳ-đà), gọi tôn giả A-nan (thị giả thân cận của Phật) và nghĩ đến Thiên Đế. Khi ấy Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba) cùng các quyến thuộc, theo ý niệm của Phật mà đến, đứng trước Phật. Đức Thế Tôn bảo Đế Thích: "Kiều-thi-ca (họ của Đế Thích), ông hãy thọ trì kinh này, giảng nói, chỉ bày, để chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di) được an vui." Ngài lại bảo A-nan: "Ông cũng hãy thọ trì, vì bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) mà phân tích giảng nói."
Khi ấy Thiên Đế Thích bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, kinh này nên gọi tên là gì? Phải vâng giữ thế nào?" Phật bảo Thiên Đế: "Kinh này thành tựu công đức vô biên, sức của mọi Thanh văn, Độc giác không theo kịp, huống gì các chúng sinh khác. Kiều-thi-ca nên biết, kinh này là khối công đức lớn rất sâu xa vi diệu. Nay Ta sẽ vì ông nói sơ lược tên kinh. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ và ghi nhớ." Khi ấy Thiên Đế Thích và tôn giả A-nan bạch: "Lành thay, bạch Thế Tôn! Chúng con xin vâng lời dạy."
Phật nói: "Kinh này ca ngợi công đức chân thật của Như Lai, nên giữ như vậy. Kinh nói mười thệ nguyện lớn không thể nghĩ bàn, nên giữ như vậy. Kinh nói lấy một đại nguyện gồm thâu mọi nguyện, nên giữ như vậy. Kinh nói nhiếp thụ chính pháp không thể nghĩ bàn, nên giữ như vậy. Kinh nói vào nhất thừa, nên giữ như vậy. Kinh nói thánh đế vô biên, nên giữ như vậy. Kinh nói như lai tạng, nên giữ như vậy. Kinh nói pháp thân Phật, nên giữ như vậy. Kinh nói nghĩa tính không che giấu điều chân thật, nên giữ như vậy. Kinh nói nghĩa một đế, nên giữ như vậy. Kinh nói một chỗ nương tựa thường còn, bất động, vắng lặng, nên giữ như vậy. Kinh nói về điên đảo và chân thật, nên giữ như vậy. Kinh nói tâm có tự tính thanh tịnh bị phiền não che giấu, nên giữ như vậy. Kinh nói về người con chân thật của Như Lai, nên giữ như vậy. Kinh nói tiếng sư tử hống chân chính của phu nhân Thắng Man, nên giữ như vậy.
Lại nữa, Kiều-thi-ca, điều kinh này nói dứt được mọi nghi ngờ, là liễu nghĩa quyết định, đưa vào đạo nhất thừa. Kiều-thi-ca, nay Ta đem kinh Thắng Man Phu Nhân Sư Tử Hống đã nói này giao phó cho ông, cho đến khi nào chính pháp còn tồn tại, hãy chỉ bày, giảng nói khắp các cõi mười phương." Thiên Đế Thích thưa: "Lành thay, bạch Thế Tôn! Con xin vâng lời dạy." Bấy giờ Thiên Đế Thích, tôn giả A-nan, cùng đại hội gồm chư thiên, loài người, A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay sân giận, gây chiến), Kiện-thát-bà (loài thần âm nhạc của cõi trời) và các loài khác, nghe Phật nói xong, thảy đều vô cùng vui mừng, tin nhận và vâng làm theo.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm mười chín.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ một trăm hai mươi.
Đời Đại Đường, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Bồ-đề-lưu-chí vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video