Hội thứ hai: Hội Vô Biên Trang Nghiêm
Phẩm Đà-la-ni Vô Thượng, thứ nhất (phần một)
Tôi nghe như vầy. Một thời Phật ở thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), tại rừng trúc Ca-lan-đà. Cùng ở với Ngài có đông đảo các vị đại tỳ-kheo (tăng sĩ xuất gia đã thọ giới đầy đủ) và vô lượng vô số Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát là người tu hành cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn). Các vị Bồ-tát này đều là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, sẽ nối ngôi Phật). Họ từ các cõi Phật khác đến họp.
Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) được đại chúng vây quanh, cúng dường, cung kính, và Ngài thuyết pháp cho họ. Khi ấy trong chúng có một vị Bồ-tát tên là Vô Biên Trang Nghiêm. Vị ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật mà bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, con có chút điều nghi, nay muốn thưa hỏi. Cúi mong Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) thương xót cho phép."
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát ma-ha-tát Vô Biên Trang Nghiêm: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời Phật gọi người tu), Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: bậc đáng được cúng dường, giác ngộ chân chính và trọn khắp) cho phép ông hỏi tuỳ ý. Ta sẽ theo chỗ ông nghi mà giải nói, khiến ông vui mừng."
Khi ấy Bồ-tát ma-ha-tát Vô Biên Trang Nghiêm bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con hỏi là vì những vị Bồ-tát đang hướng cầu trí tuệ vô biên, mặc áo giáp tinh tấn (ví sự siêng năng bền bỉ như áo giáp che chở người ra trận); vì những Bồ-tát cầu đạt đến bậc phương tiện thiện xảo lớn (phương tiện thiện xảo: khéo dùng những cách thức thích hợp với từng người để dạy dỗ, cứu độ); vì những vị hướng đến trí khéo léo về vô biên nghĩa lý; vì những vị mới bắt đầu phát khởi trí lớn quyết định; vì những vị đã an trú trên con đường bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn)."
"Bạch Thế Tôn, con vì các Bồ-tát như thế mà thưa hỏi Như Lai, cũng vì làm lợi ích, an vui cho loài hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có nhận biết). Con hỏi vì những vị có tâm không gì sánh ví, suy xét nghĩa lý của trí thanh tịnh về các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng; cũng chỉ lời Phật dạy), của trí lớn và phương tiện rất sâu, chọn lựa phân tích mà được sự khéo léo quyết định về vô lượng nghĩa lý; vì những vị muốn hướng cầu toà sư tử lớn, bước lên toà sư tử của Nhất thiết trí (trí biết rõ hết thảy, tức trí của Phật; toà sư tử là toà ngồi thuyết pháp của Phật, ví sự oai hùng không sợ hãi); vì những vị đúng lúc mới phát khởi, dũng mãnh siêng tu, được bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường tu), khéo léo trong lời nói, tích tập tinh tấn, mặc áo giáp mũ trụ. Vì các Bồ-tát như thế mà con thưa hỏi Như Lai."
"Bạch Thế Tôn, nếu có Bồ-tát nguyện muốn đưa các hữu tình vượt lên đến bờ bên kia (ví sự giải thoát, ra khỏi biển khổ sống chết); lại có vị chí cầu vô ngại, vô uý (không bị ngăn trở, không sợ hãi), trụ trong sự không sợ hãi, dùng phương tiện tuỳ theo căn cơ (khả năng tiếp nhận) của mỗi người mà diễn giảng nghĩa các pháp, khéo phân biệt, không thêm không bớt; lại đối với bản tính, tự tính (tính chất vốn có của chính nó) của các pháp mà tuyên dương đúng như thật."
"Bạch Thế Tôn, lại có vị đi vào tâm không gì sánh ví, tâm tối thắng (hơn hết) và tâm vô thượng (cao nhất), vì được tự tại. Vì những vị như thế mà con thưa hỏi Như Lai."
"Bạch Thế Tôn, nếu các hữu tình cầu tự nhiên trí (trí sẵn có tự nhiên, không do học mà được) và vô sư trí (trí tự mình chứng, không cần thầy), phá vỡ cái vỏ vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý; ví như vỏ trứng bao bọc), vượt trên cả trời và người, hết sức thù thắng hiếm có, làm lợi lạc tất cả thế gian; muốn hướng cầu trí lớn không sợ hãi, trừ tự nhiên trí (?); muốn chỉ bày sự khéo léo của sự hiểu biết vô biên, sắp nói những pháp quyết định vô lượng, muốn dùng ánh sáng soi chiếu trời người thế gian; lại có vị vì các chúng sinh mà ưa muốn chỉ bày trí lớn và phương tiện vô thượng, vô ngại, muốn thực hành sự thấy biết thanh tịnh rốt ráo, cầu đạt bậc khéo léo của Nhất thiết trí — con nay vì các Bồ-tát ấy mà muốn hỏi Như Lai."
"Bạch Thế Tôn, nếu các Bồ-tát trụ ở bậc ấy rồi, sẽ mau chóng viên mãn thành tựu bậc Như Lai, và chứng được ba-la-mật-đa (hạnh tu hoàn hảo đưa đến bờ giải thoát) về phương tiện thiện xảo không thể nghĩ bàn, chỉ dùng chút công sức mà làm cho chúng sinh chín muồi, ngay trước mắt được trí tuệ như vậy, khiến chúng sinh bỏ pháp ác, tăng trưởng pháp lành, chỉ bày con đường bồ-đề và dòng giống của chư Phật, và có thể đặt vô lượng chúng sinh vào chỗ không còn lùi bước đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp của Phật)."
"Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát ấy có thể mở con đường giác ngộ, khiến tâm người vui mừng trong Phật pháp; con vì những vị ấy mà thưa hỏi Như Lai. Bạch Thế Tôn, đại chúng nay đã tụ họp đông đủ, nay chính là lúc nói pháp vi diệu. Cúi mong Như Lai chỉ bày, diễn nói pháp môn (cửa vào giáo pháp) như vậy, trao cho các Bồ-tát, khiến họ được viên mãn những nguyện không thể nghĩ bàn và tất cả thiện căn (gốc lành, tức công đức đã gieo trồng) của bậc nhất sinh bổ xứ."
"Bạch Thế Tôn, pháp môn đà-la-ni (pháp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn, nghe một điều mà nhớ được nhiều điều, không quên mất; cũng chỉ những câu chú) khéo léo như thế, Như Lai nên tuỳ lúc trao cho, khiến các Bồ-tát giữ được ý chỉ sâu xa của vô lượng pháp môn, khéo léo quyết định, và dùng lời nói diễn giảng các nghĩa. Lại có vị chí thích sẽ chứng bồ-đề, an trú trong sự nghiệp thần thông lớn vô biên, làm chín muồi vô lượng vô số chúng sinh, tiếp nhận trí khéo léo của Như Lai. Cúi mong Ngài chỉ bày pháp môn như thế, để khiến chúng sinh chứng đạo bồ-đề."
"Bạch Thế Tôn, xưa kia trong đêm dài (ví thời gian dài lâu trong vòng sống chết) Ngài đã phát thệ nguyện lớn, khiến vô số chúng sinh an trú nơi trí Phật và tự nhiên trí. Pháp môn đà-la-ni như thế nên được diễn nói, khiến các Bồ-tát thành tựu thiện căn của chính mình, và nhờ sức oai thần gia hộ của Như Lai mà giữ gìn được những nguyện vô thượng không thể nghĩ bàn ấy."
"Bạch Thế Tôn, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã chứng vô lượng phương tiện thiện xảo, được trụ nơi bậc không sợ hãi không thể nghĩ bàn, rõ biết sự khác nhau trong ý thích của các chúng sinh, trong vô lượng ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) đã chứa nhóm các trí tuệ giác ngộ."
"Bạch Thế Tôn, đại chúng này chiêm ngưỡng Như Lai không lúc nào rời mắt; đối với Nhất thiết trí trí (trí biết rõ hết thảy mọi sự của Phật) và các pháp tạng (kho tàng giáo pháp), họ chí cầu không biếng nhác, ưa muốn không chán, nguyện được nghe nghĩa quyết định của Như Lai. Bạch Thế Tôn, Ngài an trú trong cảnh giới Nhất thiết trí, đều đã biết nguyện của các Bồ-tát này, cùng sự phát tâm tiến tới, sự khéo léo và sự chín muồi của họ."
"Bạch Thế Tôn, các pháp môn, các cửa đà-la-ni này có câu nghĩa trọn vẹn, là sự khéo léo quyết định về tất cả các pháp. Pháp môn như thế Như Lai nên nói, khiến Bồ-tát nào chưa chín muồi thì đều được chín muồi, ai đã chín muồi thì mau được thần thông và sự thấy biết giải thoát của tâm Nhất thiết trí. Bạch Thế Tôn, nếu các Bồ-tát còn trụ ở bậc chưa vững định, khi được dự nghe pháp này rồi sẽ thành tựu cảnh giới Nhất thiết trí. Bạch Thế Tôn, con vì duyên cớ này mà dám bày câu hỏi lớn. Cúi mong đấng đại từ dùng oai thần gia hộ, che chở, nhiếp thọ (thâu nhận và dìu dắt) các Bồ-tát mà nói pháp như vậy."
"Bạch Thế Tôn, đời mạt thế (thời cuối, khi chánh pháp suy tàn) về sau, khi tranh luận nổi lên, hữu tình chấp chặt mà làm hại lẫn nhau, tam độc (ba thứ độc: tham lam, sân giận, si mê) tăng trưởng, phá hoại rối loạn chánh pháp — mong khiến các Bồ-tát trong thời ấy dùng lòng đại từ bi mà chịu đựng việc ấy, lưu truyền pháp này mà không tranh cãi. Do thuận theo sự không tranh cãi mà có thể giữ được đại từ đại bi, và sẽ tích tập được sức mạnh của các thiện căn. Bạch Thế Tôn, con nay dám vì nghĩa này mà thưa hỏi Như Lai nghĩa quyết định của pháp môn vô ngại."
"Bạch Thế Tôn, thế nào là vô lượng pháp môn của các Bồ-tát ấy, là cửa ánh sáng của pháp, và là phương tiện phát khởi tất cả các pháp? Lại nguyện Như Lai nói pháp môn vắng lặng không hoại diệt, đồng thời diễn nói kho pháp vi mật vô biên, đầy đủ thành tựu niệm lực (sức ghi nhớ) không gián đoạn, hàng phục bọn ma oán (ma: các thế lực gây chướng ngại việc tu hành) và các luận thuyết khác, mà không bị họ đánh bại."
"Cúi mong Như Lai diễn nói chánh pháp, khiến chúng sinh tích tập thiện căn, cũng khiến tích tập sự khéo léo vô biên, đối với Nhất thiết trí trí mà thị hiện xuất sinh, tuỳ theo trí nhớ mà kết tập (gom góp, sắp xếp) vô lượng pháp yếu, được các biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát) thanh tịnh đầy đủ, câu nghĩa không gì sánh, nối tiếp không rối loạn; muốn khiến họ chứng được vô lượng pháp môn và phương tiện chân thật của đà-la-ni. Lại khiến chúng sinh phát khởi ý thích, vì họ mà nói về gia hành (sự dụng công tu tập) của hai thời trước và sau, chỉ cho thấy các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, được tự tại đối với nhân, và pháp không có chỗ trụ."
"Nguyện các Bồ-tát rõ biết bổn sự (những việc làm đời trước) của các Như Lai mười phương, dùng thần thông không sợ hãi đi khắp các cõi Phật, trao cho chúng sinh ở đó pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) thanh tịnh, cũng vì họ chỉ bày pháp không thể nghĩ bàn, là phương tiện thiện xảo làm chín muồi trí Phật. Con vì nghĩa này mà dám có lời thỉnh cầu. Cúi mong Thế Tôn nói pháp rất sâu, là phương tiện rộng lớn của bậc Như Lai; vì Nhất thiết trí mà nói ý chỉ của vô lượng pháp không thể nghĩ bàn thâu tóm mọi sự khéo léo, khiến nguyện và phương tiện thiện xảo của các Bồ-tát ấy được viên mãn. Các Bồ-tát này được dự nghe pháp rồi, đều sẽ chứng được ánh sáng lớn của pháp, thành tựu sự khéo léo thù thắng của bồ-đề, và khiến thệ nguyện lớn của họ đều được viên mãn."
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát ma-ha-tát Vô Biên Trang Nghiêm: "Lành thay, lành thay! Vô Biên Trang Nghiêm, ông nay vì các Bồ-tát trụ nơi nguyện thanh tịnh và phương tiện thiện xảo (khéo dùng cách thức thích hợp để giáo hoá), cũng vì thương xót các chúng sinh, mà dùng trí tuệ quyết định khéo hỏi Như Lai. Công đức của ông không có giới hạn. Hãy lắng nghe, lắng nghe, và suy nghĩ đúng như thật. Nay Ta sẽ vì ông phân tích giải nói, khiến các Bồ-tát trong cảnh giới trí Phật sinh ra vô lượng các thứ công đức." Bồ-tát Vô Biên Trang Nghiêm thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn, chúng con ưa muốn được nghe."
Bấy giờ Phật bảo Vô Biên Trang Nghiêm: "Nếu các Bồ-tát vì cầu nguyện khéo léo vô biên, thì nên biết lời nói bí mật của chư Phật, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), suy nghĩ, quán sát đúng lý. Quán sát thế nào? Vô Biên Trang Nghiêm, trí của Như Lai thâu tóm mọi sự khéo léo, điều gì tuyên nói ra cũng đều thanh tịnh. Các Bồ-tát ấy nên tiến tu pháp yếu này. Điều chư Phật nói đều bình đẳng; các Ngài an trú trong lòng đại bi đối với khắp mọi loài, quyết định làm chín muồi các loài hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có nhận biết): hoặc người ở thừa thấp (thừa: cỗ xe, ví pháp tu chở người đến giải thoát) chí mong giải thoát theo đạo Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu tự mình giải thoát); có người hướng đến Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết) chân thật tối thắng; có người thệ nguyện lớn viên mãn, thành tựu Nhất thiết trí (trí biết rõ hết thảy của Phật)."
"Ta nay an trú nơi giải thoát vô thượng, xa lìa các pháp thấp kém của những thừa khác, khéo đi vào lời nói bí mật của chư Phật, và nói những câu chữ không gì sánh của Như Lai, rộng lớn thanh tịnh, thâu tóm các pháp, khiến các hữu tình tuỳ theo căn tính của mình mà được giải thoát, được chín muồi. Nhưng đối với pháp này thì tất cả đều bình đẳng, không thêm không bớt, không thiếu không sót, cho đến không có hình sắc và không có hình sắc nào sánh bằng (?), không bờ không mé, tự tính vốn thanh tịnh. Điều chư Phật Thế Tôn diễn nói là rõ biết đúng như thật tự tính và bản tính, mà không có pháp nào là được rõ biết hay không được rõ biết."
"Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều là Như Lai nói bằng giả danh (tên gọi tạm đặt, không có thực thể). Nếu các pháp ấy chỉ do giả danh, thì không thể lấy pháp mà đặt bày, cũng không có sự chỉ bày. Vì không có chỉ bày, nên điều Như Lai nói đều là thắng nghĩa (chân lý tối thượng) chân thật, tuỳ theo pháp mà cùng đi vào tất cả các pháp. Đối với tất cả pháp, không trụ nơi phân biệt, cũng chẳng phải không trụ; dùng pháp phân biệt và không phân biệt mà chứng biết tất cả pháp bình đẳng như thật, không có sai khác."
"Pháp không có sinh, vì cái pháp sinh như thế vốn không có gì. Pháp không có pháp, vì nó sinh ra do phân biệt sai lầm, do biến kế (suy lường, tưởng tượng khắp nơi rồi chấp là thật). Pháp không có khởi lên, vì không tự tại. Pháp không có đối đãi, vì buông bỏ trọn vẹn. Pháp không có tác dụng, vì không đến không đi. Pháp không có tự tính, vì vượt qua tất cả các pháp có tự tính. Pháp vốn bình đẳng, không có sai khác, vì không có hý luận (bàn luận suông, phân biệt vô ích xa rời chân lý)."
"Tuỳ theo việc làm mà khởi nguyện thù thắng, không gì không thành tựu; nhưng trong đó không có người làm, cho đến không có chút pháp nào được, tất cả đều trở về nơi không. Vì thế Như Lai nói tất cả các pháp như huyễn như mộng, không có cao thấp. Khi Ta dùng thệ nguyện lớn thanh tịnh này mà thâu nhận chúng sinh, thì thật không có chút pháp nào có thể chấp trước."
"Vô Biên Trang Nghiêm, đây là cửa ánh sáng pháp của các Bồ-tát. Nhờ cửa này mà nguyện thù thắng được tăng trưởng, như mặt trời mọc lên, ánh sáng chiếu khắp. Những thiện nam tử như thế, ai có thể tin hiểu pháp môn này, thì sẽ làm ánh sáng pháp cho các chúng sinh."
"Vô Biên Trang Nghiêm, nếu các Bồ-tát bên trong suy nghĩ chân chính, bên ngoài không tán loạn, an trú vững vàng, có thể đoạn trừ các chướng ngại, tuỳ niệm Phổ Quang tam-muội của Bồ-tát (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một; Phổ Quang nghĩa là ánh sáng chiếu khắp), và có thể tin hiểu pháp rất sâu, thì nên quán sát các pháp môn này."
"Tất cả các pháp Như Lai đều biết, và dùng cửa duyên khởi (mọi sự vật đều do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra) để chỉ bày tuyên nói. Duyên khởi như thế hư vọng không thật, tự tính và bản tính đều trống không vắng lặng. Tính duyên khởi này cũng không chân thật, nó có thể khiến chúng sinh ô nhiễm hay thanh tịnh; tìm khắp mười phương đều không thể được. Vì không thể được nên không có sự nắm giữ. Vì không có sự nắm giữ, nên ngay cả điều Ta nói còn nên buông bỏ, huống chi là những điều chẳng phải pháp. Cái gọi là buông bỏ ấy cũng không có, cũng không có chỗ nắm lấy, không có công dụng, bản tính vốn thanh tịnh."
"Tất cả các pháp không có phân biệt, vì rõ biết tính như thật của sự phân biệt. Tất cả các pháp không có chỗ trụ, cũng không thể thấy, vì không có tính khác biệt. Vì thế các pháp không trụ không nương, chỉ do danh tự đặt bày mà có; chúng đều trống không vắng lặng, không có tự tính, không trụ mà trụ. Vì thế các pháp không có chỗ trụ, vì chỗ vốn không có, vì hết, vì diệt, và vì biến đổi. Như Lai chỉ dùng tên gọi khác mà tuyên nói; mật ý (ý nghĩa sâu kín) như thế cần phải rõ biết."
"Không nên chấp trước điều thiện và điều bất thiện. Nếu chấp pháp thiện, thì pháp bất thiện kia cũng sẽ bị chấp trước. Do chấp trước pháp bất thiện như thế mà sinh ra các khổ não. Ở đây Phật dùng tên gọi khác mà chỉ nói đó là Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống trong vòng sống chết vốn mang khổ đau). Do không chấp trước thiện và bất thiện, các thứ ái (tham luyến) kia diệt; điều mà pháp thiện đoạn trừ ở đây, Như Lai dùng tên gọi khác chỉ nói là Tập thánh đế (chân lý cao quý về nguyên nhân của khổ: sự tham ái, chấp trước chất chứa lại)."
"Vì rõ biết được Thánh đế thứ hai, vì diệt, vì hết, vì không còn nhớ tưởng, vì quán sát nhàm lìa thấy vốn không có gì, vì không có cảm nhận vui mừng, vì không phân biệt — ở đây Như Lai dùng tên gọi khác mà nói là Khổ diệt đế (chân lý cao quý về sự chấm dứt khổ). Vì rõ biết Diệt thánh đế thứ ba, con đường được tìm cầu ấy ngộ nhập đúng như thật bậc của tất cả các pháp, vượt qua mọi cảnh giới nhớ tưởng, phân biệt và hý luận; tu tập tương ứng với tám chi, từ chánh kiến cho đến chánh định (Bát chánh đạo: tám con đường chân chính — thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); rõ biết Thánh đế về con đường đi đến diệt khổ — ở đây Phật dùng tên gọi khác mà tuyên nói là Đế thứ tư (Đạo đế: chân lý cao quý về con đường diệt khổ)."
"Chư Phật Thế Tôn ở đây đặt bày: biết khổ, đoạn tập, chứng diệt, tu đạo; khổ, tập, khổ diệt, và con đường đi đến diệt. Cái khổ này vốn không có, chỉ vì theo thế tục mà đặt tên giả. Những thứ như vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý), tất cả đều là sự phan duyên (tâm bám víu vào đối tượng) của cái không có trí. Vì sao? Vì nơi cái không có trí ấy, cũng không có chút phan duyên nào có thể nắm lấy, không có chỗ chứng, không có ánh sáng, không thể rõ biết, cũng không thể được; thì trong đó sẽ có vật gì? Tất cả đều là pháp hư vọng, hư hoại, không có gì bền chắc."
"Trong đó, nếu lấy vật thật mà đặt bày, thì người ấy sẽ chấp vào thường (cho rằng có cái thường còn mãi); nếu chấp vào không phân biệt, thì người ấy sẽ chấp vào đoạn (cho rằng dứt mất hẳn). Vì thế đối với khổ không nên phân biệt, mà nhờ trí tuệ nên rõ biết: tự tính của cái không có trí chính là tự tính của khổ, vì nó tương ứng với vô minh. Vô minh cũng không tương ứng với vật; hoặc nếu không tương ứng thì cái đó cũng không có, vì nó không tương ứng. Vì thế vô minh chẳng phải phân biệt, chẳng phải không phân biệt, không làm không hoại, cũng không có người làm, vì người làm được đặt bày ấy không thể được."
"Vô Biên Trang Nghiêm, đây là pháp môn thuận theo minh (trí sáng suốt) của các Bồ-tát, giúp rõ biết và ngộ nhập tự tính của vô minh. Nhờ cửa này mà có thể bỏ hết bóng tối vô minh, ngay trước mắt chứng được pháp thuận theo minh, khéo tu tập các phần bồ-đề (các pháp tu dẫn đến giác ngộ), khéo rõ biết các Thánh đế. Các Bồ-tát ấy đối với pháp môn này có thể được thanh tịnh, tức là: do không sinh mà khổ được thanh tịnh; do không phan duyên mà tập được thanh tịnh; do diệt hết mà diệt được thanh tịnh; do tu tập mà đạo được thanh tịnh; vì tin vào sự bình đẳng nên đạo tức là bình đẳng."
"Sự sai khác về tên gọi khác nhau của các pháp như thế, cần phải hiểu rõ; hiểu rồi thì nên đoạn, nên chứng, nên tu. Đối với lời Như Lai, nếu có thể hiểu rõ, thì người ấy liền biết khắp, liền theo đó mà đoạn, liền chứng, liền tu tập. Vì thế bậc thánh biết như vậy rồi, đối với tất cả các pháp không lấy không bỏ, liền được an trú nơi pháp môn Tứ đế (bốn chân lý cao quý: khổ, tập, diệt, đạo)."
"Vô Biên Trang Nghiêm, tất cả các pháp không có phân biệt, cũng không tăng trưởng, cũng không tích tập, vì bậc thánh khéo rõ biết đúng như thật. Các vị không khởi phân biệt, không làm hý luận, có thể thấy đúng như thật, không chê bai không chấp trước. Do đạo mà đoạn trừ, nên đối với các pháp thiện không khởi phân biệt, cũng không hý luận, huống chi pháp bất thiện. Do tương ứng với sự không phân biệt, nên cũng không trụ nơi sự đoạn trừ pháp và chẳng phải pháp. Nếu biết khắp mà đoạn, thì không có kết (sự trói buộc) của pháp và kết của chẳng phải pháp. Người ấy có thể rõ biết pháp trói buộc là hư vọng, và pháp hư vọng này trống không, chẳng có gì. Đây là cửa chân lý mà những vị ấy đi vào. Nhờ cửa này mà không ưa không giận, chứng được xả (tâm buông bỏ, bình thản) trọn vẹn, có thể đoạn các trói buộc, an trú nơi chánh đạo, đến được bờ bên kia, chứng tự tính của pháp mà không có vào ra."
"Vô Biên Trang Nghiêm, ông nay nên quán tất cả các pháp: bản tính đều là không, tự tính vắng lặng, không có người làm. Các pháp chẳng phải thật sự tương ứng với sự trói buộc, cũng chẳng phải không tương ứng. Đối với pháp không có tự tính ấy không nên chấp trước, cũng không nên lìa tính và chẳng phải tính mà khởi phân biệt. Đã có thể rõ biết nhân duyên thanh tịnh, thì không nên hý luận về tất cả các pháp do nhân duyên sinh ra trong các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sống chết). Tính của duyên ấy là không, rốt ráo thanh tịnh. Những nhân duyên như thế không tương ứng lẫn nhau; các pháp xoay vần nối nhau mà không có chỗ làm, không có chỗ đi, không có sự nghiệp. Hãy suy nghĩ tất cả các pháp như thế: vì chúng không lẫn nhau, nên không có tự tính, không nương không trụ."
"Vô Biên Trang Nghiêm, ông ở trong đây nên ngộ nhập, thì có thể tăng trưởng pháp môn thanh tịnh, ánh sáng chiếu khắp, không thể hư hoại: do thâu nhận nên sẽ được thanh tịnh; do không hý luận nên sẽ làm ánh sáng; do vượt qua kiết sử (các phiền não trói buộc và sai khiến tâm) không còn chấp trước nên sẽ được ra khỏi."
"Vô Biên Trang Nghiêm, tất cả các pháp chỉ có danh và tướng để chỉ bày tuyên nói. Thế nào là danh và tướng? Tướng là các sắc (vật chất, hình thể) do tứ đại (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) tạo thành; danh là tất cả các uẩn (nhóm yếu tố hợp thành con người) không phải sắc, tức thọ (cảm nhận), tưởng (nhận biết, hình dung), hành (tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt nhận thức). Danh và tướng như thế, tất cả đều hư vọng không thật; vì điên đảo nên mới có chấp trước, hoặc cho sắc là ta, sắc là của ta; do phân biệt tướng nên có danh để chỉ nói. Danh và sắc như thế, cả hai đều không thật, tất cả đều là pháp hư vọng, hư hoại, như huyễn như mộng. Thể của sắc không bền chắc, như điều thấy trong mộng; cho đến bốn uẩn kia cũng không chân thật, chỉ dùng văn tự thế tục mà đặt bày. Khi biết như thế thì không thấy có khổ. Do chân lý thật nên không có phan duyên; vì không có phan duyên nên tâm không có gì; vì không có gì thì làm sao có sự tương ứng với phan duyên kia? Nhờ đó mà nơi cảnh giới Niết-bàn được vượt qua tưởng và sự diệt của cái được biết."
"Vô Biên Trang Nghiêm, tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới sống chết) do tưởng và tác ý (sự khởi tâm hướng đến đối tượng) sinh ra; vì thế nói rằng tam giới là hư vọng. Tưởng và tác ý cũng không chân thật. Cái tưởng ấy tức là sự chấp trước vào sắc; mọi tác ý đều tương ứng với thọ, tưởng, hành, thức. Bản tính các pháp cũng không tương ứng, chẳng phải không tương ứng, cho đến chẳng phải tưởng, cũng chẳng phải tác ý. Bản tính của tưởng và tác ý đều là không; mọi lời nói cũng đều hư vọng, chỉ tạm đặt bày để khiến tính được vắng lặng. Vô Biên Trang Nghiêm, bản tính các pháp vì là giả danh, nên những điều nói như thế cũng đều bình đẳng."
"Vô Biên Trang Nghiêm, ở trong pháp này mà chứng chân lý thật, các Bồ-tát nên rõ biết: vì chư Như Lai đã xả lìa tất cả kiết sử, nên điều gì các Ngài diễn nói rốt cuộc đều không uổng phí. Các ông ở đây nên khéo suy nghĩ, chớ để chấp trước; đối với tất cả các pháp chớ sinh phân biệt, hãy lìa các hý luận, rõ biết tất cả pháp không có tự tính, mà đối với chúng sinh thì khởi ý nghĩ từ bi; hãy suy nghĩ ngộ nhập pháp môn như thế, vì lợi ích cho tất cả mà chỉ bày diễn nói."
"Pháp môn gì? Tức là rõ biết các pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) thuộc về vô minh, ngộ được các pháp vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt) như trí kiến v.v.; nên thanh tịnh khắp mà chứng nhập trí không hý luận về tất cả hữu vi và vô vi. Không phải số mà vào số, không phải số mà trụ số (?). Vì thuận theo pháp không phải số như thế, nên chứng nhập pháp môn thanh tịnh vô vi, được trí tuệ ánh sáng giữ gìn khắp cả, thâu giữ các pháp khiến không mất hoại, có thể dùng phương tiện thiện xảo của trí tuệ giác ngộ mà rộng vì chúng sinh diễn nói các pháp."
"Vô Biên Trang Nghiêm, đây là cửa vào đà-la-ni (pháp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn, không quên mất; cũng chỉ những câu chú) của các Bồ-tát. Nhờ cửa này mà sinh ra trí tuệ giác ngộ phân biệt rộng lớn, và có thể phát khởi trí khéo léo diễn nói nghĩa lý các pháp. Vô Biên Trang Nghiêm, trong đây cái gì là cửa đà-la-ni ấy, mà nhờ đó Bồ-tát đối với các pháp được phương tiện thiện xảo của tổng trì (nắm giữ trọn vẹn tất cả)? Vô Biên Trang Nghiêm, trong đây Bồ-tát trụ nơi trí khéo léo thanh tịnh khắp, thực hành biện tài, dùng trí tuệ giác ngộ về nghĩa lý mà quán sát bản tính, tự tính của các pháp. Nhưng tự tính của tất cả các pháp không có chỗ trụ, không danh không tướng, không có chỗ xây dựng; sự xây dựng vô biên không thể tuyên bày, chỉ dùng lời nói thế tục mà diễn nói. Bản tính, tự tính của tất cả các pháp đều không thể nói, không đến không đi, không có văn tự; văn tự thanh tịnh, không có công dụng."
"Vì sao? Vì bản tính các pháp ngang bằng hư không. Tất cả các pháp cũng như vậy, không làm, không khởi, không tướng, thanh tịnh, dùng hư không mà chỉ bày diễn nói. Đây là cửa không phải cửa của các pháp; vì cửa thanh tịnh nên rốt ráo không nhiễm, cũng không theo nhiễm. Vì sao? Vì các pháp rốt ráo không sinh không khởi, tự tính của chúng cũng không sinh khởi. Vì thế nên biết: tự tính của tất cả các pháp được nói trong ba đời là không có tính, nhưng cũng không nên chấp rằng các pháp không có tính. Đây là cửa đà-la-ni không chấp trước của các Bồ-tát."
"Vì để cửa của các Bồ-tát được thanh tịnh, nên chỉ bày nói tất cả các pháp như thế: cái có hình tướng, thì hình tướng được nói ấy tức chẳng phải hình tướng, không làm không hoại, không ưa không giận. Vì thế nên biết cửa hình tướng tức là chẳng phải cửa, vì cửa thanh tịnh. Nhờ đó có thể vào pháp môn thanh tịnh không hình tướng. Vì muốn rõ biết cửa hình tướng này vốn không có gì, nên không dùng nghĩa có mà tuyên nói như thế. Vì không có chỗ làm nên vào được không hình tướng. Vô Biên Trang Nghiêm, cửa không hình tướng được nói như thế là vận hành vì sự thanh tịnh của đà-la-ni."
"Vô Biên Trang Nghiêm, cái gọi là cửa, giống như hư không. Tất cả các pháp nương nơi hư không mà có sinh diệt; những cái sinh diệt ấy, tính đều bình đẳng. Khi quán như thế thì không có sinh diệt, không có chỗ nắm giữ. Đối với tất cả các pháp nên biết như vậy: tất cả các pháp cũng chẳng phải nắm giữ, chẳng phải không nắm giữ, chẳng phải bằng, chẳng phải không bằng, cho đến không có chút pháp nào có thể được. Nhờ đó có thể rõ biết cửa hình tướng này; và vì để được cửa vô tướng thanh tịnh mà chỉ bày diễn nói."
"Vô Biên Trang Nghiêm, nói vô tướng (không có tướng), tức là không có thân và không có sự đặt bày thân, không có danh, không có câu, cũng không có sự chỉ hiện. Đối với nghĩa của lời dạy này nên rõ biết: cái không hình tướng ấy ngang bằng với hư không. Nói hư không, thì cũng không có hư không và không có sự chỉ nói về không. Đây là pháp môn nhóm sức mạnh của trí sáng suốt thuận theo sự rõ biết vô minh. Bồ-tát có thể chứng phương tiện và ý chỉ sâu xa của cửa đà-la-ni; do chứng nhập nên không có tranh luận, không có quên mất, tuỳ nhập lời nói bí mật không gián đoạn, tức là cửa đà-la-ni — ví như có vị long vương tên là Vô Nhiệt Não (vua rồng ở hồ Vô Nhiệt Não, nơi phát nguồn các sông lớn), trút mưa lớn, tuôn chảy không dứt."
"Vô Biên Trang Nghiêm, cái gọi là đà-la-ni, là nghĩa của câu gì?" Bồ-tát ma-ha-tát Vô Biên Trang Nghiêm bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, đà-la-ni tức là tên gọi tạm của phương tiện bí mật thuận theo các pháp, tức là việc tuỳ theo trí nhớ mà giữ gìn khắp cả, tức là những câu chữ của lời nói khi thuyết pháp. Nhờ sức của khối trí tuệ mà được vào hàng đà-la-ni như thế; dùng trí tuệ giác ngộ khéo léo mà nên thọ trì sức mạnh bồ-đề vô lượng vô biên. Bạch Thế Tôn, như con hiểu, phương tiện diễn nói của trí vô biên này là vì muốn lợi ích chúng sinh, chỉ bày lưu truyền khiến pháp không dứt."
"Bạch Thế Tôn, cửa đà-la-ni này là hư không lớn, là đại phương quảng (rộng lớn, bao trùm, chỉ giáo pháp sâu rộng). Vì nghĩa ấy nên có thể tuyên nói rộng rãi. Do nói pháp bình đẳng và có thể thâu nhận, nên gọi là thuận theo giáo pháp, khéo léo chỉ bày, lưu truyền rộng lớn. Vì sự phân biệt văn tự được trọn vẹn, nên thành tựu biện tài thông đạt (tài ăn nói thông suốt về lời lẽ). Do quán sát nghĩa lý và khéo léo nói ra, nên biện tài về nghĩa (tài giảng giải ý nghĩa) được trọn vẹn. Do khéo chỉ bày quyết định các pháp, nên biện tài về pháp (tài giảng giải giáo pháp) được trọn vẹn. Thương xót chúng sinh, dùng đại từ bi mà có thể thâu nhận họ; do thâu nhận nên lần lượt điều phục, khiến họ được thanh tịnh; không có hý luận mà có thể diễn nói pháp xả bình đẳng."
Khi Thế Tôn nói phẩm pháp môn phương tiện bí mật của đà-la-ni này, vô lượng vô biên nghĩa lý khéo léo từ miệng Phật tuôn ra.
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát ma-ha-tát Vô Biên Trang Nghiêm: "Cái gọi là cửa, tức là một tên gọi khác của cửa Nhất thiết trí trí (trí biết rõ hết thảy mọi sự) của Như Lai. Trong cửa này, nhờ lời nói mà được diễn nói tất cả các pháp. Như Lai an trú nơi sự thấy biết tự nhiên vô biên thanh tịnh, rốt ráo thanh tịnh, dùng sự không có chỗ trụ, không có chỗ xây dựng mà tuôn chảy ra những pháp rộng lớn rất sâu."
"Vô Biên Trang Nghiêm, Như Lai từng nói tất cả các pháp đều là Phật pháp. Vì đối với các pháp có thể khéo rõ biết, nên gọi là Phật pháp. Bản tính các pháp ngang bằng với Phật pháp, vì thế các pháp đều là Phật pháp. Do có thể rõ biết pháp và chẳng phải pháp, nên nói là có thể rõ biết tất cả các pháp. Người có thể rõ biết, tức là có thể rõ biết cửa đà-la-ni. Đà-la-ni này có thể vào khắp tất cả các pháp, tức là lời nói, sự diễn nói, sự bàn luận. Tất cả lời nói, diễn nói, bàn luận đều do văn tự biểu thị mà tuyên nói."
"Trong đó, về văn tự thì chữ A là đầu, chữ Hà (đọc là 'ha', chữ cuối trong bảng chữ cái Phạn) là cuối. Giống như việc vào thai, nhận thai, giữ thai thì lấy người mẹ làm đầu; lại như hạt giống được nuôi lớn thì lấy người cha làm đầu; như sự tích tụ các uẩn thì lấy sự sinh làm đầu, rồi sau đó mới xây dựng sự sai khác của các phần còn lại, sáu xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và các căn lần lượt chín muồi. Cũng như thế, lấy tự mẫu (các chữ cái gốc) làm đầu, tất cả các văn tự khác nhau hoà hợp lại; như thế lấy tự mẫu làm đầu mà phát sáng, nuôi lớn (?). Tức là chữ A làm đầu, chữ Hà làm cuối, các chữ còn lại ở khoảng giữa, tuỳ theo sự tương ứng hoà hợp mà vận hành. Đây chính là cửa đà-la-ni có thể đi vào lời nói diễn giảng."
"Lại nên rõ biết tất cả các hành (mọi sự vật hiện tượng do tạo tác mà có) đều hư hoại diệt mất, như văn tự kia khi học viết xong rồi liền xoá bỏ. Cũng như thế, tất cả sự xây dựng nên các hữu chi (các mắt xích nối nhau tạo nên vòng sống chết) đều sẽ hư hoại diệt mất. Như các hành kia do hoà hợp mà sinh, thì khi không hoà hợp nên biết là hoại diệt. Hai thứ như thế tương ứng hoà hợp mà tạo nên tất cả sự trói buộc của tham ái trong các cõi hữu; cũng do hai thứ hoà hợp như thế mà tạo nên tất cả các pháp hữu vi. Quán sát như thế, dần dần có thể làm thanh tịnh pháp môn vô tác (không tạo tác). Nhờ đó có thể vào cửa đà-la-ni diễn nói về sinh diệt, khiến phương tiện thiện xảo của các Bồ-tát mau được trọn vẹn. Giống như tự mẫu, chữ A làm đầu, chữ Hà làm cuối; làm như thế rồi, nên dùng lời nói để diễn giảng bàn luận, khéo đi vào tất cả lời lẽ bí mật. Lại nên rõ biết pháp không chướng ngại mà chỉ bày tuyên nói."
"Vô Biên Trang Nghiêm, giống như tự mẫu, chữ A làm đầu, cho đến tất cả các chữ khác; phân biệt xong rồi, tác ý nối tiếp mà đi vào việc viết. Sau chữ Hà thì không còn chữ nào có thể đặt thêm nữa. Do hai thứ tác ý ấy mà có thể sinh ra tất cả những hành có ý. Hai sự phân biệt ấy không có chân thật, vì trong chân thật không có chút văn tự nào; bản tính, tự tính cũng không có phân biệt và không phân biệt, mà trong đó cũng không có chút phần nào được làm ra."
"Vô Biên Trang Nghiêm, tất cả các pháp đều do trí mà biết; trí ấy đều từ sự xây dựng văn tự mà được sinh khởi. Do văn tự ấy không thành tựu, nên trí kia cũng không có hình tướng có thể được. Vì sao? Vì trong chân thật không có hình tướng. Do đi vào sự không hình tướng như thế, nên xả lìa tất cả sự nghiệp đã làm; vì không có chỗ làm nên xả lìa tất cả việc hữu vi."
"Vô Biên Trang Nghiêm, đây là pháp môn giữ gìn khắp, khéo léo, thanh tịnh của đà-la-ni. Nếu các Bồ-tát học pháp này, có thể khởi tất cả sự nghiệp không si mê, vì chúng sinh tuyên nói chánh pháp khiến không thiếu sót, không trụ nơi các tưởng che lấp, bám vào tâm, và có thể xa lìa tưởng cùng tác ý; vì có thể đi vào trí tuệ giác ngộ về các pháp, nên chứng được sự khéo léo về ý chỉ sâu xa của trí vô biên."
"Vô Biên Trang Nghiêm, nếu các Bồ-tát đã nắm khắp các danh rồi, rõ biết tất cả các pháp chỉ có danh do các thứ lời nói tích tập mà khởi lên, chứ không có chân thật — người biết như thế nên tuỳ nhập sự khéo léo về ý chỉ sâu xa của cửa đà-la-ni. Thế nào là nên đi vào sự khéo léo về ý chỉ sâu xa của cửa đà-la-ni? Là biết mọi danh đều không có chỗ trụ, không trụ ở trong, ngoài, giữa, bên của các pháp, ở bất cứ chỗ nào cũng đều không thể được, chỉ nương vào các thứ lời nói tích tập mà tạm đặt bày. Đối với danh được đặt bày mà tuỳ theo đó giác ngộ đúng như thật, đó là câu như thật. Dùng câu như thật này nên rõ biết tất cả các pháp không danh không nói. Đây là bậc lực vô uý (sức mạnh và sự không sợ hãi) của chư Phật. Đối với mọi pháp nên dùng cửa này mà chỉ bày diễn nói."
"Tất cả các pháp Như Lai nói, chẳng phải tính một, chẳng phải tính khác. Vì các pháp không có tính một hay khác, nên tất cả các pháp này chẳng phải sinh, chẳng phải có. Tuyên bày như thế thì các pháp cũng là không. Pháp nếu là không thì tức là vô tướng (không có tướng); nếu vô tướng thì tức là vô nguyện (không mong cầu) (không, vô tướng, vô nguyện là ba cửa giải thoát). Nếu pháp là không, vô tướng, vô nguyện, thì không thể biết, không thể biết khắp, không nên nói nó là có hay là không. Nói có hay không chỉ là lời nói, không nên ở trong đó mà sinh chấp trước. Vì sao? Như Lai thường nói: nếu không chấp trước tất cả các pháp, đó là thắng nghĩa chân thật; nếu có chấp trước, thì do sự chấp trước ấy mà đối với pháp này pháp kia lại theo đó sinh chấp trước. Chấp trước như thế, tất cả đều là không, là pháp hư hoại, chỉ là sự phân biệt hý luận hư vọng."
"Vô Biên Trang Nghiêm, ông nên quán: diễn nói các pháp mà đối với pháp ấy thật không có sự chỉ nói; há trong đây lại có người nói mà nói cho người khác sao? Vô Biên Trang Nghiêm, pháp thanh tịnh này từ chư Như Lai diễn ra; người có thể rõ biết thật rất hiếm có. Vô Biên Trang Nghiêm, các ông nay ở trước Ta nghe pháp như thế, có thể khéo rõ biết, trụ nơi lòng tin thanh tịnh, có thể sinh thắng giải (sự hiểu biết vững chắc, quyết định) — những người như vậy tuy nhiều; nhưng đời sau, chúng sinh có thể rõ biết khắp pháp này thì hiếm có, chỉ trừ những người ngay lúc này ở nơi Ta phát thệ nguyện rằng: 'Nguyện đời sau, vì làm lợi ích và an vui cho các chúng sinh, sẽ thọ trì giáo pháp của Như Lai.'"
"Nếu có người đời trước đã ở nơi Như Lai mà phụng sự cúng dường, sinh lòng tin hiểu sâu xa, ưa thích mong cầu, nguyện được nghe sự khéo léo về ý chỉ sâu xa của pháp rất sâu, thì các Bồ-tát ấy thường có thể được pháp đà-la-ni. Vô Biên Trang Nghiêm, những người do đời trước cúng dường Như Lai, lại được gặp vô lượng chư Phật, phụng sự cúng dường; những người tin hiểu sâu xa ý chỉ nhân duyên của pháp rất sâu; những người khéo cầu pháp, có nhiều thắng giải; những người thực hành sâu rộng, cầu Đại thừa (cỗ xe lớn: pháp tu cầu thành Phật để cứu độ khắp chúng sinh); những người theo Thanh văn thừa nhàm lìa ba cõi, siêng tu hành pháp rất sâu — những người này chưa từng được nghe pháp rất sâu này."
"Vô Biên Trang Nghiêm, Như Lai vì muốn lợi ích và an vui cho các hữu tình này, khiến họ chứng được chủng trí (trí biết rõ mọi sự sai biệt của các pháp) giác ngộ rất sâu, rộng lớn, vô lượng, khó thấy khó hiểu, nên lại tuyên nói pháp rất sâu. Đây không phải là chỗ đi của kẻ phàm phu ngu muội, ít nghe, chấp trước, không cầu pháp; mà là chỗ nương tựa của những người tu hành đúng lý, thiện căn đầy đủ, đối với lỗi nhỏ nhặt cũng sinh lòng sợ hãi lớn, và đối với những điều đáng sợ thì cầu giải thoát."
"Vô Biên Trang Nghiêm, Như Lai nay vì các ông cùng trời người thế gian mà thường diễn nói pháp không sinh mỏi mệt, là vì xưa kia khi Phật hành đạo Bồ-tát, trong vô lượng ức kiếp đã tinh cần tu học pháp rất sâu này; tu học xong rồi, dùng phương tiện mà hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích): làm sao vì các hữu tình mà chuyển bánh xe pháp vi diệu vô thượng (chuyển pháp luân: ví việc thuyết pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), và vì hữu tình mà thị hiện trí lớn vô thượng, khiến dòng giống Nhất thiết trí trí không bị dứt."
"Vô Biên Trang Nghiêm, đây là do nguyện lực đời trước của Như Lai, vì để khiến tất cả dòng giống không bị dứt, và gia hộ oai thần cho các câu đà-la-ni này, chỉ bày diễn nói pháp rất sâu này, khiến được lưu truyền rộng rãi, khiến các hữu tình trong Phật pháp có thể ngộ nhập, khiến dòng giống Nhất thiết trí không bị dứt, làm sáng tỏ và truyền bá rộng các giáo pháp này."
"Vô Biên Trang Nghiêm, các ông nay muốn theo học Như Lai, thì khi có chúng sinh mong cầu pháp, hãy chỉ bày diễn nói, chớ sinh mỏi mệt. Vô Biên Trang Nghiêm, các Bồ-tát theo pháp mình đã nghe, ở trong đại chúng nên rộng diễn nói tất cả các pháp hành; nhờ vậy sẽ được gần trí Phật, có thể mau chứng được cửa đà-la-ni. Do chứng được đà-la-ni, nên chỉ dùng chút công sức mà có thể thọ trì pháp môn thanh tịnh có ánh sáng chiếu rọi."
"Vô Biên Trang Nghiêm, bản tính của tất cả các pháp là thanh tịnh. Nếu bản tính của pháp chẳng phải tương ứng với cái kia, chẳng phải không tương ứng, chẳng phải trụ trong hoà hợp, chẳng phải không hoà hợp, thì trong các pháp không có pháp. Nếu không có, thì không có chỗ nào để chỉ nói, chỉ trừ sự hết nhân. Vì nhân hết nên lìa; vì lìa nên diệt. Ta vì muốn hữu tình rõ biết, nên nói bản tính, tự tính của tất cả các pháp. Nơi ấy không có nhân thì không có sự hết nhân; vì không có sự hết nhân nên không lìa không diệt."
"Vô Biên Trang Nghiêm, ông hãy quán pháp Như Lai nói thanh tịnh như thế. Nếu có người dùng pháp mà quán Như Lai, thì người ấy thấy Như Lai không thanh tịnh. Vì sao? Như Lai chẳng phải pháp, cũng chẳng phải chẳng phải pháp. Như Lai còn không an trụ nơi chút pháp nào, huống chi là chẳng phải pháp. Nếu trụ nơi chẳng phải pháp, thì không có lẽ ấy. Như Lai vượt qua mọi pháp biểu thị, không thể tuyên nói, vì tất cả lời nói đều thanh tịnh. Vì thế Như Lai tột cùng sâu thẳm, rộng lớn vô lượng."
"Vô Biên Trang Nghiêm, như vậy Như Lai không phải do sắc mà biểu thị, không phải do thọ, tưởng, hành, thức mà biểu thị. Như Lai cũng chẳng phải do sắc hết mà giải thoát, chẳng phải do thọ, tưởng, hành, thức hết mà giải thoát. Do đó Như Lai dứt mọi biểu thị, chẳng phải cùng tương ứng với các pháp như sắc, cũng chẳng phải không tương ứng, mà đối với tất cả hữu vi và vô vi có thể giải thoát khắp cả, không khởi phân biệt, không có hý luận. Như Lai không tương ứng với thủ (sự nắm giữ, bám chấp) đối với sắc, cũng không tương ứng với các thủ đối với thọ, tưởng, hành, thức; dứt hẳn gốc rễ của tất cả thủ uẩn (các uẩn do bám chấp mà thành), mà cũng xa lìa gốc rễ của các pháp, tức là không hý luận, không vào không ra, vượt qua bộc lưu (dòng thác lũ, ví phiền não cuốn trôi chúng sinh), không trụ nơi cảnh giới trí vô thượng của chư Phật, cũng chẳng phải không trụ."
"Nên nói rằng Như Lai không trụ nơi chút pháp nào, không lấy không bỏ. Như nói về Như Lai, thì nói về pháp cũng như vậy. Vì Như Lai không tương ứng, nên pháp của Như Lai cũng không tương ứng. Như pháp của Như Lai, các pháp cũng như vậy. Theo lý như thật, các pháp đều như thế, nên Thế Tôn nói tất cả các pháp đều là chân như (thể tính chân thật, như vậy, không biến đổi của mọi pháp). Chân như của tất cả các pháp với chân như của Phật không hai, không khác, chẳng một, chẳng khác. Như Lai an trú nơi pháp không phân biệt, vì không phải do biến kế."
"Vô Biên Trang Nghiêm, Như Lai nói pháp rốt cuộc không vượt ra ngoài tất cả các pháp. Vì sao? Vì không có chút pháp nào có thể vượt qua. Vô Biên Trang Nghiêm, Như Lai vào lúc nọ chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp), nhưng vào lúc ấy thật không có pháp nào có thể được, vì tất cả các pháp và các pháp phụ theo đều không thể được. Không khởi phân biệt, cũng không khởi tưởng về pháp và chẳng phải pháp, cùng tác ý. Đối với pháp tính (thể tính của các pháp) có bản tính thanh tịnh ấy, không an trụ, cũng không xây dựng. Khi rõ biết và chọn lựa pháp như thế, cũng không có người rõ biết và người chọn lựa."
"Vô Biên Trang Nghiêm, câu đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng) được diễn nói này, tức là câu không phải câu của Như Lai, vì câu thanh tịnh. Vì nghĩa ấy nên các Bồ-tát được trí thanh tịnh về tất cả các câu. Nhờ đó có thể vào cửa đà-la-ni có ý chỉ sâu xa vô biên, mà cũng không có chút pháp nào có thể chứng nhập, không đến không đi."
"Vô Biên Trang Nghiêm, cái gọi là câu, không có câu nào có thể được, vì không phải câu mới là câu. Đối với tất cả các câu nên biết như vậy. Các câu như thế là câu nhàm lìa. Câu nhàm lìa là câu hư vọng; câu hư vọng tức là câu nhàm lìa. Tất cả các câu ấy là câu diệt tận; câu diệt tận tức là câu chân như; câu chân như tức là câu rốt ráo; câu rốt ráo là câu hết, lìa, diệt; câu hết, lìa, diệt tức là câu Niết-bàn; câu Niết-bàn tức chẳng phải thế tục, không có câu để đặt bày, cũng không có sự chỉ nói."
"Vô Biên Trang Nghiêm, nói một câu, tức là trong tất cả các pháp thiện và bất thiện đều bình đẳng đi vào. Thế nào là một câu? Tức là câu lìa. Trong sự nhàm lìa không có chút câu nào là tất cả các câu; như câu nhàm lìa, cũng chẳng phải câu, vì câu thanh tịnh. Nếu câu thanh tịnh tức là Niết-bàn thanh tịnh; nếu Niết-bàn thanh tịnh tức là câu thanh tịnh. Các câu như thế đều không thể nói. Nếu dùng lời nói để tuyên bày câu, thì những lời ấy tìm khắp mười phương cũng không thể được; vậy ai nói cho ai? Vì thế tất cả lời nói đều là không. Nếu chúng là không thì không có nghĩa, không nên ở trong đó mà sinh ra hý luận phân biệt. Nghĩa của các câu như thế, tất cả đều là câu không phân biệt, câu không hý luận."
"Vì thế người tu quán hạnh (pháp tu quán sát), khi tìm cầu quán sát tất cả các câu, nên biết đều là lìa, diệt, Niết-bàn. Các câu như thế không khác Niết-bàn, cũng không thể nói, nhưng cũng chẳng phải không khác. Do các câu lời nói đều hư vọng, nên vì câu thanh tịnh mà tuyên nói một cách khéo léo, biểu thị các câu, chứ chẳng phải biểu thị thật. Nếu chẳng phải biểu thị, chẳng phải không biểu thị, thì ở nơi trung đạo (con đường giữa, không rơi vào hai cực đoan). Nếu ở nơi trung đạo thì không phân biệt, vì trong đây sự phân biệt đã dứt. Khi bình đẳng đi vào pháp tính này, thì không có chỗ nào để làm chút việc ác, vì không có chỗ được. Không làm như thế, cũng không làm khắp, cũng không làm một cách gần gũi ngang bằng (?). Nếu làm như thế, chư Phật nói đó là người theo Bồ-tát thừa; khi không có chút pháp nào có thể làm, người ấy thực hành ở địa vị Bồ-tát, vì an trụ nơi đà-la-ni thanh tịnh vô thượng."
"Vô Biên Trang Nghiêm, nay Ta sẽ nói các câu đà-la-ni. Nhờ các câu này mà khiến các Bồ-tát được đà-la-ni và có thể chỉ bày kho pháp vô biên. Nên nói rằng những vị này trụ nơi bậc không tranh cãi, vì có thể phá dẹp các luận thuyết khác, vì hết sức vắng lặng, vì diễn nói pháp rộng rãi. Trong đây, cái gì là các câu đà-la-ni của pháp môn ấy?"
(Thần chú, giữ nguyên âm đọc; số trong ngoặc là thứ tự câu chú) Đa điệt tha: Nhã duệ (1), Vi nhã duệ (2), Ổ kế (3), Ô ca phiệt để (4), A lộ kế (5), A lộ ca phiệt để (6), Bát ra bệ (7), Bát ra bà phiệt để (8), Na lị thiết nính (9), Nễ na lị thiết đàm phiệt để (10), Át thế (11), Át tha phiệt để (12), Thú thát nính (13), Bệ thú thát nính (14), Bát lị thú thát nính (15), Khất lị da (16), Khất lị da phiệt để (17), Ốt đa ra ni (18), San đa ra ni (19), Ma ha tỳ xã duệ (20), Ma ha tỳ xã da phiệt để (21), A nộ san địa (22), A bát ra để san địa (23), Dữu già ma (?) nại đà (24), Tất địa (25), Tất đà át thế (26), Tất đà át tha phiệt để (27), Ma để (28), Ma để bát ra bệ (29), Ốt đa lị (30), Ốt đa ra phiệt để (31), Nhị ma lị (32), Di ma ra nộ tán địa (33), Tát lê (34), Tát ra phiệt để (35), Tát ra nộ già để (36), Sa minh (37), Sa ma lam bà nhị già để (38), Yết để (39), A nễ già để (40),
A bát ra để nễ phiệt để (41), Di thế sái (42), Di thế sái phiệt để (43), A ma hê nễ (44), Nễ ma hê nễ (45), Bát ra ma hê nễ (46), Ổ hà ổ đa ra ninh (47), Ma ra bát na duệ (48), A thế sát (49), A nộ bả thế sát (50), A nộ già mê (51), A bát ra để già mê (52), A già đế (53), A na già để (54), Già để nhị thú đà nễ (55), Bát lị thú đệ (56), Khương kiệt sai xế na nễ dạ đế (57), Ma để bát ra tị đế (58), Ma để tỳ thú đà nễ (59), Tam mạn đa nộ yết đế (60), Tam mạn đa bát lị phược lê (61), Tam mạn đa tỳ thú đà (62), Nễ a nộ bả ngật ra hứ (63), A nễ ngật ra hứ đế (64), Hứ na ra thê (65), A ra tha tỳ thú địa bát ra minh (66), Hề đô nễ địa san ninh bát ra tị để (67), Bát ra tị đa phiệt để (68), Tỳ nễ thiết giả duệ (69), Tị nễ thiết giả da nộ yết đế (70), A nan đa ra thế (71), A nan đa bật ngật ra hề (72), Ma xã tỳ thú địa (73), A nộ kiệt ra hề (74), Bát ra kiệt ra hà tỳ thú đà nễ (75), A địa da đa ma tỳ kiệt đế (76), Ma hứ ra đà tỳ thú đà nễ (77), Bật địa da nộ kiệt để (78), Bật địa da nộ tán địa (79), Bát lị thú đà nễ (80).
"Vô Biên Trang Nghiêm, đây là những câu nêu ra và giải bày của đà-la-ni (pháp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn; cũng chỉ những câu chú). Các Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) nhờ những câu này mà có thể nhớ giữ kho pháp của vô lượng Như Lai (danh hiệu của Phật), cũng có thể vì các hữu tình (chúng sinh có tình cảm, có nhận biết) mà chỉ bày diễn nói, trụ nơi bậc không tranh cãi; lại có thể tuỳ nhập sự khéo léo về ý chỉ sâu xa của tất cả các câu nghĩa, khéo rõ biết vô lượng trí tuệ giác ngộ phân biệt rộng lớn, và tuỳ theo điều mình nguyện mà đều được viên mãn."
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ tư.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ năm.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Bồ-đề Lưu-chí đời Đại Đường vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video