Hội Bồ Tát Tạng (phần kinh nói về kho tàng giáo pháp của Bồ Tát; Bồ Tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài), phần thứ mười hai, đoạn sáu — Phẩm Tính Không Thể Nghĩ Bàn của Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật), phần thứ tư, đoạn bốn.
Bấy giờ Phật bảo Xá Lợi Tử (Śāriputra, vị đệ tử của Phật nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Thế nào là Bồ Tát Ma Ha Tát (đại Bồ Tát, bậc Bồ Tát lớn) tin nhận, kính vâng một cách chắc chắn, trong sạch, không nghi ngờ đối với các pháp bất cộng không thể nghĩ bàn của Như Lai (pháp bất cộng: những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với hàng đệ tử hay Bồ Tát), cho đến khởi lên lòng thấy hiếm có, lạ lùng?
Này Xá Lợi Tử, Như Lai thành tựu mười tám pháp bất cộng của Phật. Nhờ thành tựu như vậy, Như Lai — bậc Ứng Chánh Đẳng Giác (Ứng: bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) — ở giữa đại chúng cất tiếng rống sư tử chân chính (lời tuyên bố quả quyết, không chút sợ hãi, như sư tử rống làm muôn thú khiếp phục), tự xưng: 'Ta ở ngôi vị tôn quý của bậc Đại Tiên (bậc tu hành vĩ đại, chỉ Phật), chuyển bánh xe Phạm luân lớn (Phạm luân: bánh xe giáo pháp thanh tịnh; chuyển bánh xe là đem giáo pháp ra giảng dạy, lan truyền).' Tất cả sa môn (người xuất gia tu hành), bà la môn (giới tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ xưa), chư thiên, ma vương, Phạm thiên (vị trời cai quản cõi trời thanh tịnh) trong thế gian đều không thể chuyển bánh xe ấy một cách đúng pháp.
Này Xá Lợi Tử, thế nào gọi là mười tám pháp bất cộng của Phật? Này Xá Lợi Tử, đó là: Như Lai ở đời không có điều gì sai lầm, sơ suất. Vì không có sai sót nên gọi là Như Lai. Thế nào gọi là không có sai lầm, sơ suất? Này Xá Lợi Tử, thân nghiệp (mọi hành động của thân) của Như Lai không có sai sót. Vì không có sai sót, nên tất cả mọi người trong thế gian, dù ngu hay trí, đều không thể đưa ra lý lẽ đúng đắn mà bảo rằng thân của Như Lai có sai sót. Vì sao vậy? Vì thân nghiệp của Phật Bạc Già Phạm (Bhagavat, nghĩa là Thế Tôn, bậc được đời tôn kính) rốt ráo không có sai sót.
Này Xá Lợi Tử, các đức Phật Như Lai đi lại trong đời: khi nhìn thẳng về phía trước, khi xoay mình ngoảnh lại, khi co, khi duỗi, khi khoác tăng già chi (tấm y lớn nhất trong ba tấm y của người xuất gia), khi cầm giữ y và bát, khi tiến, khi dừng, khi đi, khi về, khi đi, đứng, ngồi, nằm — trong mọi việc ấy Như Lai không hề sai lệch về oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm đúng phép), luôn đoan nghiêm, khoan thai, có thứ lớp.
Này Xá Lợi Tử, khi Như Lai đi vào thành ấp hoặc khi trở về, hai chân bước trên không, mà dấu bánh xe nghìn căm (một trong những tướng tốt ở lòng bàn chân Phật) hiện ra trên mặt đất; hoa bát đặc ma (hoa sen đỏ) có hương thơm mầu nhiệm làm vui lòng người tự nhiên vọt lên đỡ lấy chân Như Lai. Những loài hữu tình (chúng sinh có tâm thức, tình cảm) ở cõi súc sinh nếu được chân Như Lai chạm đến thì suốt trọn bảy đêm được hưởng mọi niềm vui, sau khi mạng chung được sinh về cõi lành, ở trong thế giới an vui.
Này Xá Lợi Tử, y phục Như Lai mặc không dính sát vào thân, luôn cách thân chừng bốn ngón tay; ngay cả gió Phệ Lam Bà (thứ gió dữ dội nhất, có sức thổi tan cả núi) cũng không thể thổi lay động. Này Xá Lợi Tử, ánh sáng nơi thân Như Lai chiếu soi khắp cả, không chỗ nào gián đoạn; chạm đến chúng sinh nào thì khiến chúng sinh ấy khởi lên cảm giác an vui. Này Xá Lợi Tử, tất cả những điều như thế đều là tướng thân không có lỗi, nên nói thân Như Lai không có sai sót. Như chính Ngài đã chứng được thân không sai sót, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ dứt hẳn những sai sót của thân nghiệp.
Này Xá Lợi Tử, khẩu nghiệp (mọi lời nói) của Như Lai không có sai sót. Vì không có sai sót, nên tất cả mọi người trong thế gian, dù ngu hay trí, đều không thể dò tìm một cách đúng đắn ra lỗi lầm trong lời nói của Như Lai. Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, Như Lai là người nói đúng lúc, Như Lai là người nói lời chân thật, là người nói lời xác đáng, là người nói hợp thời điểm, là người nói sao làm vậy, là người khéo giải thích ngôn từ, là người nói lời làm chúng sinh vui mừng, là người nói không lặp lại thừa thãi, là người nói lời có văn và nghĩa đều trang nghiêm, là người chỉ phát ra một âm thanh mà khiến tất cả đều tin hiểu, vui mừng. Này Xá Lợi Tử, tất cả những điều như thế đều là tướng lời nói không có lỗi, nên nói khẩu nghiệp của Như Lai không có sai sót. Như chính Ngài đã chứng được lời nói không sai sót, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ dứt hẳn những sai sót của khẩu nghiệp.
Này Xá Lợi Tử, tâm của Như Lai không có sai sót. Vì không có sai sót, nên tất cả mọi người trong thế gian, dù ngu hay trí, đều không thể dò xét một cách đúng đắn ra sai sót trong ý nghiệp (hoạt động của tâm) của Như Lai. Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, Như Lai không rời bỏ pháp thiền định rất sâu, mà vẫn có thể khởi làm các Phật sự (việc làm của Phật nhằm giáo hóa chúng sinh) không cần nhọc lòng suy tính; đối với tất cả các pháp, trí thấy biết không ngăn ngại của Ngài tự nhiên vận hành. Vì vậy nói tâm Như Lai không có sai sót. Như chính Ngài đã chứng được tâm không sai sót, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ dứt hẳn những sai sót của ý nghiệp. Này Xá Lợi Tử, vì thân, khẩu, ý nghiệp như thế đều không có sai sót, nên đó gọi là pháp bất cộng thứ nhất của Như Lai: các nghiệp không có sai sót.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là lời nói phát ra của Như Lai không có sự hấp tấp, nóng nảy? Này Xá Lợi Tử, vì Như Lai phát ra lời nói không hấp tấp, nóng nảy, nên tất cả ma, quyến thuộc của ma, cùng các thiên tử khác và các ngoại đạo (những người theo giáo phái ngoài Phật giáo) trong thế gian đều không thể rình được chỗ sơ hở của Như Lai. Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, lời nói của Như Lai vốn không hấp tấp, nóng nảy, cũng không có gì kéo theo sự nóng nảy. Vì sao vậy? Vì từ lâu Ngài đã lìa bỏ hẳn mọi sự yêu thích và giận ghét. Dù tất cả chúng sinh tôn kính, tâm Ngài cũng không tự cao; dù bị khinh rẻ, nhục mạ, tâm Ngài cũng không buồn rầu.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, Như Lai không có việc gì làm quá thời hạn hoặc làm không trọn vẹn, nên không vì những việc ấy mà sinh hối tiếc, rồi theo việc trước mà phát ra lời nóng nảy. Lại nữa, này Xá Lợi Tử, Như Lai không tranh cãi với đời, vì thế Như Lai không có lời nói nóng nảy. Như Lai luôn an trú trong định Vô tránh (trạng thái thiền định sâu không có sự tranh chấp với ai) rất sâu, không chấp vào "cái của ta", cũng không nắm giữ gì, xa lìa mọi trói buộc; vì thế Như Lai không có lời nói nóng nảy. Này Xá Lợi Tử, vô lượng lời nói không nóng nảy như thế, Như Lai đều đã chứng nhập trọn vẹn. Như Phật đã chứng được lời nói không nóng nảy, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ dứt hẳn mọi sự hấp tấp, nóng nảy. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ hai của Như Lai: lời nói không hấp tấp, nóng nảy.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là chánh niệm (sự ghi nhớ, tỉnh giác chân chính) của Như Lai không quên mất? Này Xá Lợi Tử, vì chánh niệm của Như Lai không quên mất, nên không ở nơi một pháp nào mà sinh mê muội, rối loạn. Vì sao vậy? Vì Như Lai an trú trong tĩnh lự (thiền định, sự lắng tâm suy xét), giải thoát (sự thoát khỏi mọi ràng buộc phiền não), tam ma địa (samādhi, trạng thái tâm chuyên chú định vào một chỗ) và tam ma bát để (samāpatti, trạng thái định sâu, tâm thân quân bình) mà không mê lầm, quên lãng; vì quán sát những chuyển động trong tâm của các loài hữu tình mà không bị vướng ngại; vì tùy theo căn cơ thích hợp mà giảng nói pháp mầu không quên sót; vì đối với vô ngại giải (bốn loại trí hiểu và diễn đạt không ngăn ngại) về nghĩa lý, về pháp, về ngôn từ giải thích và về biện tài (tài ăn nói, biện luận) đều không quên sót; vì đối với quá khứ, vị lai, hiện tại có trí thấy biết không ngăn ngại. Vô lượng điều như vậy Ngài đều không quên sót. Như chính Ngài đã chứng được trí thấy biết không ngăn ngại về quá khứ, vị lai, hiện tại mà không quên sót, Ngài cũng vì các loài hữu tình nói pháp như vậy, khiến họ chứng được chánh niệm không quên mất. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ ba của Như Lai: chánh niệm không quên mất.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là ở Như Lai không thể tìm thấy tâm nào không ở trong định? Này Xá Lợi Tử, Như Lai dù đi hay đứng, dù ngồi hay nằm, dù ăn hay uống, dù nói hay im lặng, luôn ở trong định sâu, không hề ra khỏi định. Vì sao vậy? Vì Như Lai đã chứng được ba la mật đa (pāramitā, sự hoàn thiện tuyệt đối, đưa đến bờ giác ngộ) tối thắng về tam ma địa rất sâu, thành tựu tĩnh lự sâu xa không chướng ngại. Này Xá Lợi Tử, không có chúng sinh nào trong các loài hữu tình, dù đang ở trong định hay không ở trong định, có thể thấy được tâm và tâm sở (các trạng thái tâm lý đi kèm theo tâm) của Như Lai, trừ khi được oai lực của Như Lai gia hộ thì mới biết được. Như chính Ngài đã chứng được tâm luôn ở trong định, Ngài cũng vì các loài hữu tình, dựa vào tam ma địa mà nói pháp như vậy, khiến họ dứt hẳn tâm tán loạn. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ tư của Như Lai: không có tâm nào không ở trong định.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là Như Lai không có các ý tưởng phân biệt khác nhau? Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, vì có ý tưởng phân biệt khác nhau nên mới có thể an trú trong tâm không bình đẳng. Tâm Như Lai luôn an trú trong sự bình đẳng, nên đối với tất cả không có các ý tưởng phân biệt khác nhau. Này Xá Lợi Tử, Như Lai đối với các cõi Phật không có ý tưởng phân biệt khác nhau, vì các cõi Phật ấy đều như hư không. Như Lai đối với các loài hữu tình không có những ý tưởng sai biệt, vì bản tính của các loài hữu tình ấy vốn không có "cái tôi" thật. Như Lai đối với các đức Phật không có những ý tưởng sai biệt, vì pháp tính (bản chất chân thật của mọi sự vật) không có sai khác, với trí tuệ bình đẳng. Như Lai đối với tất cả các pháp không có những ý tưởng sai biệt, vì pháp tính lìa tham dục vốn bình đẳng.
Như Lai đối với người giữ giới, tâm không thiên ái; đối với người phạm giới, tâm không giận ghét; đối với người có ơn, không gì không đền đáp; đối với người có oán, lòng không hề muốn hại; đối với những người được Ngài điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thục), không ai là không được đối xử bình đẳng; đối với những người ở trong tà định (nhóm chúng sinh nhất định đi theo đường sai lệch), tâm Ngài không khinh mạn; đối với tất cả các pháp, Ngài an trú bình đẳng. Vì vậy gọi là Như Lai không có những ý tưởng sai biệt. Như chính Ngài đã chứng được sự không có ý tưởng phân biệt khác nhau, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ dứt hẳn mọi ý tưởng phân biệt sai khác. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ năm của Như Lai: không có các ý tưởng phân biệt khác nhau.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là Như Lai có tâm xả (tâm buông bỏ, quân bình, không thiên lệch) mà không do chọn lựa cân nhắc? Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, Như Lai đã tu Thánh đạo (con đường tu tập của bậc thánh) rồi mới chứng được tâm xả này, chứ không phải chưa tu đạo mà chứng được. Như Lai đã tu tâm, đã tu giới (giới luật, những điều răn để giữ thân miệng trong sạch), đã tu tuệ (trí tuệ) rồi mới chứng được tâm xả này, chứ không phải chưa tu mà chứng được. Này Xá Lợi Tử, tâm xả của Như Lai đi theo trí tuệ, không đi theo si mê. Tâm xả của Như Lai là vượt ngoài thế gian, không rơi vào thế gian. Tâm xả của Như Lai là thuộc bậc thánh, là đưa đến thoát ly, không phải không thuộc bậc thánh, không phải không đưa đến thoát ly. Tâm xả của Như Lai có thể chuyển Phạm luân (bánh xe giáo pháp thanh tịnh), thương xót chúng sinh, luôn không rời bỏ. Tâm xả của Như Lai tự nhiên thành tựu, không phải nhờ dùng phép đối trị (phương pháp chống lại, khắc chế phiền não) mà có.
Này Xá Lợi Tử, tâm xả của Như Lai không cao cũng không phải không cao, cũng không thấp kém; an trú bất động, xa lìa hai cực đoan (hai thái cực đối lập như có – không, thường còn – đoạn diệt), vượt qua mọi sự suy lường, chọn lựa; biết chờ đúng thời, cũng không để quá thời; không dao động, không suy tính, không phân biệt, không phân biệt khác lạ, không tu thêm cũng không suy giảm, không kiêu mạn buông lung, không phô bày; là tính chân thật, là tính như như (bản chất vốn như vậy, không thay đổi), là tính không hư dối, không phải là tính không như như. Vô lượng điều như vậy. Này Xá Lợi Tử, Như Lai đã thành tựu tâm đại xả như thế, và vì muốn cho chúng sinh viên mãn tâm xả nên nói pháp như vậy. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ sáu của Như Lai: tâm xả không do chọn lựa cân nhắc.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là chí nguyện mong muốn của Như Lai không hề thoái giảm? Này Xá Lợi Tử, chí nguyện nào không thoái giảm? Đó là chí nguyện về điều thiện của Như Lai. Lại vì nghĩa gì gọi là chí nguyện? Này Xá Lợi Tử, chí nguyện đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh) của Như Lai không giảm; chí nguyện đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) của Như Lai không giảm; chí nguyện thuyết pháp của Như Lai không giảm; chí nguyện điều phục chúng sinh không giảm; chí nguyện làm cho chúng sinh thành thục (chín muồi căn lành để đến giác ngộ) không giảm; chí nguyện khởi lên sự xa lìa (rời bỏ thế tục, phiền não) không giảm; chí nguyện dạy dỗ dẫn dắt Bồ Tát không giảm; chí nguyện nối tiếp dòng giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) không để đứt mất không giảm. Tất cả các đức Như Lai không làm theo dục vọng; chí nguyện của Như Lai lấy trí tuệ làm dẫn đường. Như chính Ngài đã chứng được chí nguyện không thoái giảm, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ chứng được chí nguyện về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả mọi sự, tức trí tuệ của Phật) viên mãn, vô thượng. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ bảy của Như Lai: chí nguyện không thoái giảm.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là chánh cần (sự siêng năng chân chính) của Như Lai không thoái giảm? Này Xá Lợi Tử, chánh cần nào không thoái giảm? Đó là sự siêng năng không bỏ rơi chúng sinh cần được giáo hóa, sự siêng năng không có ý xua đuổi những người đến nghe pháp. Vì những điều như thế không hề thoái lui, nên nói chánh cần của Như Lai không giảm. Này Xá Lợi Tử, giả sử Như Lai gặp được những người ưa nghe pháp, có đủ khả năng làm pháp khí (người có căn cơ đủ sức tiếp nhận giáo pháp, như đồ đựng chứa được nước), nếu họ có thể nghe pháp suốt nhiều kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) mà không mỏi mệt, thì Như Lai cũng suốt nhiều kiếp không rời chỗ ngồi, không vì ăn uống, liên tục thuyết pháp không hề tạm ngưng.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, Như Lai vì chúng sinh, giả sử vượt qua các thế giới của Phật nhiều như số cát sông Hằng (Gaṅgā, con sông lớn ở Ấn Độ; số cát sông Hằng ví cho số lượng nhiều không đếm xuể) mà chỉ có một chúng sinh nằm trong phạm vi được Phật giáo hóa, thì khi ấy Như Lai cũng đích thân đến chỗ người ấy để nói những điều cốt yếu của pháp, khiến người ấy giác ngộ thấu suốt; sự siêng năng chân chính của Ngài không biết chán. Này Xá Lợi Tử, thân của Như Lai không mỏi mệt, lời nói và tâm cũng không mỏi mệt. Vì sao vậy? Vì thân, lời nói và tâm của Như Lai luôn an ổn, nghỉ ngơi. Này Xá Lợi Tử, Như Lai suốt những kiếp dài khởi lên tinh tấn (sự nỗ lực bền bỉ trong việc tu tập điều thiện), khen ngợi tinh tấn, vì các chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ siêng tu tinh tấn ấy mà chứng được giải thoát của bậc thánh. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ tám của Như Lai: chánh cần không thoái giảm.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là Như Lai đối với tất cả, đối với một pháp, đối với mọi loại, và đối với mọi niệm đều không có thoái giảm? Vì sao vậy? Vì niệm (sự ghi nhớ, tỉnh giác) của các đức Như Lai không thoái giảm. Này Xá Lợi Tử, Như Lai đã chứng được A nậu đa la tam miệu tam bồ đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), quán sát không gián đoạn tất cả chúng sinh, biết rõ dòng tâm nối tiếp nhau trong quá khứ và vị lai của họ; ở trong đó, Như Lai rốt ráo biết rõ, không hề quên niệm. Lại sau khi đã biết đúng như thật các hành vi của chúng sinh, ở trong đó Như Lai không còn phải nhọc dùng trí suy xét nữa, mà niệm của Như Lai chưa từng thoái giảm.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, Như Lai sắp đặt ba nhóm chúng sinh (ba hạng chúng sinh: chắc chắn đi theo đường chánh, chắc chắn đi theo đường tà, và chưa nhất định), sau khi đã xem xét kỹ căn cơ, sự hiểu biết, sự tin hiểu và chí hướng tu hành của họ thì không cần nhớ nghĩ lại, không cần suy nghĩ lại, không cần quán sát lại, luôn vì chúng sinh giảng nói pháp mầu không hề gián đoạn. Vì sao vậy? Vì niệm của Như Lai không thoái giảm. Như chính Ngài đã chứng được niệm không thoái giảm, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ dứt hẳn mọi sự thoái giảm của niệm. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ chín của Như Lai: niệm không thoái giảm.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là tam ma địa (trạng thái định, tâm chuyên chú vào một chỗ) của Phật không thoái giảm? Này Xá Lợi Tử, tam ma địa của Phật cùng với tất cả các pháp có bản tính bình đẳng, không có gì là không bình đẳng. Vì sao vậy? Vì tất cả, một pháp và mọi loại pháp đều không có tính không bình đẳng. Này Xá Lợi Tử, do nhân duyên gì mà tam ma địa của Phật lại không thoái giảm? Này Xá Lợi Tử, vì chân như (thực tại chân thật, bản chất như thế của mọi pháp) bình đẳng, nên tam ma địa bình đẳng; vì tam ma địa bình đẳng, nên Như Lai bình đẳng. Vì có thể chứng nhập tính bình đẳng như thế, nên tam ma địa được gọi là "đẳng định" (định bình đẳng).
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, nếu bờ mé của tham bình đẳng thì bờ mé lìa tham cũng bình đẳng; nếu bờ mé của sân (giận dữ) bình đẳng thì bờ mé lìa sân cũng bình đẳng; nếu bờ mé của si (mê muội) bình đẳng thì bờ mé lìa si cũng bình đẳng; nếu bờ mé của hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) bình đẳng thì bờ mé của vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) cũng bình đẳng; nếu bờ mé của sinh tử (vòng luân hồi sống chết) bình đẳng thì bờ mé của niết bàn (trạng thái tịch diệt, chấm dứt mọi khổ đau và luân hồi) cũng bình đẳng. Vì Như Lai chứng nhập tính bình đẳng như thế, nên đối với tam ma địa không có thoái giảm. Vì sao vậy? Vì tính bình đẳng không có thoái giảm.
Này Xá Lợi Tử, tam ma địa này của Phật không gắn liền với mắt, cũng không gắn liền với tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Vì sao vậy? Vì các căn (giác quan) của Như Lai ấy không hề khiếm khuyết. Lại nữa, tam ma địa của Như Lai không nương vào địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc), không nương vào thủy giới, hỏa giới, phong giới (yếu tố nước, lửa, gió); không nương vào cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn), cõi Sắc (cõi trời còn thân hình vi tế nhưng đã lìa dục), cõi Vô sắc (cõi trời không còn thân hình, chỉ còn tâm thức); không nương vào đời này và đời khác. Vì sao vậy? Vì không nương tựa vào đâu nên không thoái, không giảm. Vì vậy, Như Lai đúng như chính Ngài đã chứng được các tam ma địa không thoái giảm, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ chứng được các tam ma địa. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười của Như Lai: tam ma địa không thoái giảm.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là trí tuệ của Như Lai không thoái giảm? Này Xá Lợi Tử, thế nào gọi là trí tuệ của Như Lai? Đó là: trí tự mình biết rõ các pháp, không nhờ người khác mà biết; trí diễn nói pháp mầu cho các loài hữu tình khác và cho người khác; trí vô ngại giải (trí hiểu và diễn đạt không ngăn ngại) khéo léo vô tận; trí phân biệt tất cả các câu văn; trí thấu hiểu một câu mà có thể nói suốt trăm nghìn đại kiếp không cùng tận; trí tùy theo điều người ta nghe mà dứt sạch lưới nghi ngờ; trí không bị ngăn ngại ở mọi nơi; trí giảng nói và sắp đặt ba thừa của bậc thánh (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác, Bồ Tát); trí có thể thông suốt khắp tám vạn bốn nghìn tâm hành (những chuyển động, khuynh hướng của tâm) của các loài hữu tình; trí tùy theo căn cơ thích hợp mà mở bày tám vạn bốn nghìn kho tàng pháp.
Này Xá Lợi Tử, trí tuệ này của Như Lai không bờ bến, không giới hạn, không có cùng tận. Vì trí tuệ này không thể cùng tận, nên những lời nói theo trí tuệ ấy cũng không cùng tận. Vì vậy nói trí tuệ của Như Lai không thoái giảm. Như chính Ngài đã chứng được trí tuệ không thoái giảm, Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ chứng được trí tuệ vô tận. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười một của Như Lai: trí tuệ không thoái giảm.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là sự giải thoát của Như Lai không thoái giảm? Này Xá Lợi Tử, thế nào gọi là sự giải thoát của Như Lai? Này Xá Lợi Tử, những người theo Thanh văn thừa (con đường của những đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu hành giải thoát) nhờ hiểu theo âm thanh lời dạy mà được giải thoát; những người theo Độc giác thừa (con đường của những người tự mình giác ngộ không cần thầy) nhờ hiểu theo các nhân duyên mà được giải thoát; còn Phật Bạc Già Phạm thì nhờ xa lìa mọi sự chấp trước vào hai cực đoan mà được giải thoát. Vì vậy gọi là sự giải thoát của Như Lai. Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, sự giải thoát như thế, ở thời trước không bị trói buộc, ở thời sau không chuyển đổi, và không dừng trụ nơi hiện tại.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, mắt và sắc (hình sắc mà mắt thấy) đều được giải thoát khỏi hai sự chấp; cũng vậy, tai và tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc chạm đều được giải thoát khỏi hai sự chấp, vì sự giải thoát ấy nhận lấy mà không chấp, không nương dựa. Lại nữa, này Xá Lợi Tử, tâm và trí có tự tính sáng trong, bản thể không tì vết nhơ bẩn. Vì vậy các đức Phật nhờ trí tuệ tương ứng với tâm trong một sát na (khoảnh khắc cực ngắn) mà chứng được A nậu đa la tam miệu tam bồ đề. Do đó, Như Lai tùy theo điều đã chứng ngộ, cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ chứng ngộ được pháp như thế. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười hai của Như Lai: giải thoát không thoái giảm.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là tất cả thân nghiệp của Như Lai đều lấy trí làm dẫn đường, theo trí mà vận hành? Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, vì Ngài thành tựu được thân nghiệp ấy, nên tất cả các loài hữu tình hễ thấy Như Lai thì liền được điều phục, hoặc nghe Ngài thuyết pháp cũng đều được điều phục. Vì vậy Như Lai có khi hiện sự im lặng mà điều phục chúng sinh, có khi hiện việc ăn uống mà điều phục chúng sinh, có khi hiện các oai nghi mà điều phục chúng sinh, có khi hiện các tướng tốt (ba mươi hai tướng đặc biệt trên thân Phật) mà điều phục chúng sinh, có khi hiện các vẻ đẹp phụ theo hình tướng (tám mươi vẻ đẹp nhỏ đi kèm các tướng tốt) mà điều phục chúng sinh, có khi hiện tướng đỉnh đầu không ai nhìn thấy được (đỉnh đầu Phật cao đến mức không ai thấy được tận cùng) mà điều phục chúng sinh, có khi hiện tướng nhìn ngắm mà điều phục chúng sinh, có khi hiện hào quang thần diệu chiếu chạm đến mà điều phục chúng sinh, có khi hiện việc dạo bước, nhấc chân, đặt chân mà điều phục chúng sinh, có khi hiện việc đi lại nơi thành ấp, làng xóm mà điều phục chúng sinh. Này Xá Lợi Tử, nói tóm lại, Phật Bạc Già Phạm không có oai nghi nào mà không điều phục chúng sinh. Vì vậy nói tất cả thân nghiệp của Như Lai đều lấy trí làm dẫn đường, theo trí mà vận hành. Ngài cũng vì chúng sinh nói pháp như vậy, khiến họ chứng nhập trí như thế. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười ba của Như Lai: thân nghiệp do trí dẫn đường.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là tất cả khẩu nghiệp của Như Lai đều lấy trí làm dẫn đường, theo trí mà vận hành? Vì sao vậy? Này Xá Lợi Tử, Phật Bạc Già Phạm không nói pháp hư dối, vì thế lấy trí làm dẫn đường; mọi sự thọ ký (lời Phật báo trước về việc thành Phật hay quả vị tương lai của ai đó) đều đầy đủ trọn vẹn; mọi điều Ngài giảng nói, lời lẽ đều rõ ràng, mầu nhiệm. Này Xá Lợi Tử, lời nói của Như Lai tùy theo hoàn cảnh hiện ra mà vận hành, không thể nghĩ bàn. Nay ta sẽ nói sơ lược.
Này Xá Lợi Tử, lời nói của Như Lai là: lời dễ hiểu rõ, lời dễ nhận biết, lời không khoa trương, lời không thấp kém, lời không phải không thù thắng, lời không quanh co, lời không lắp bắp, lời không rườm rà rối loạn, lời không trúc trắc chậm chạp, lời không thô lỗ, lời không mập mờ, lời có âm thanh êm dịu, lời đáng vui thích, lời không yếu ớt, lời không bông lơn, lời không vội vã, lời không nặng nề lặp lại, lời không gấp gáp, lời khéo ngắt đoạn gọn gàng, lời khéo giải thích, lời hài hòa đẹp đẽ tuyệt diệu, lời có âm thanh thù thắng mầu nhiệm, lời khéo xướng lên dẫn dắt, lời trong trẻo vang xa, lời vang như sấm lớn, lời không sót lọt, lời như uống cam lồ (thứ nước ngọt bất tử của chư thiên, ví cho giáo pháp đem lại an lạc), lời có ý nghĩa, lời đáng gần gũi, lời rộng lớn, lời đáng yêu quý, lời không nhiễm bụi trần, lời lìa bụi bặm dơ bẩn, lời không cấy gieo uế tạp, lời không cấu đục, lời không ngu độn, lời có uy nghiêm mạnh mẽ, lời không chướng ngại, lời có thể dạy dỗ dẫn dắt, lời sáng sạch, lời ngay thẳng, lời không e sợ, lời không thiếu hụt, lời không nhẹ nổi vội vàng, lời làm sinh vui mừng, lời làm thân thư thái, lời làm tâm phấn khởi, lời làm lắng dịu lòng tham, lời làm lắng dịu lòng giận, lời phá tan si mê, lời nuốt chửng ma quân, lời điều phục kẻ ác, lời dẹp tan các luận thuyết sai khác, lời có sự biểu hiện rõ ràng, lời như tiếng trống trời, lời làm người trí vui lòng, lời như tiếng chim ca lăng tần già (kalaviṅka, loài chim có tiếng hót rất hay), lời như tiếng của Thiên Đế (vua cõi trời, tức Đế Thích), lời như tiếng Phạm thiên, lời như tiếng sóng biển, lời như tiếng sấm trong mây, lời như tiếng đất núi chấn động gầm vang, lời như tiếng chim hồng hạc chúa, lời như tiếng chim công chúa, lời như tiếng chim hoàng oanh, lời như tiếng chim mạng mạng (loài chim hai đầu chung một thân, tiếng hót hay), lời như tiếng ngỗng nhạn chúa, lời như tiếng hươu chúa, lời như tiếng đàn không hầu (một loại đàn dây cổ), lời như tiếng nhạc cụ phạt lạc ca (?), lời như tiếng trống bát noa phược (paṇava, một loại trống nhỏ), lời như tiếng rống lớn của loài thú (chữ gốc không rõ, có thể là tiếng tù và ốc lớn) (?), lời như tiếng sáo dài, lời dễ mở hiểu, lời dễ phân biệt, lời thông suốt sáng rõ, lời vừa lòng vui ý, lời đáng lắng nghe, lời có âm thanh sâu xa, lời không câm ngọng, lời êm tai, lời làm sinh căn lành (gốc rễ của điều thiện), lời có câu văn không thiếu sót, lời khéo nói câu văn, lời có câu văn phù hợp với nghĩa lý, lời có câu văn phù hợp với giáo pháp, lời hợp thời, lời đối đáp nhanh nhạy đúng lúc, lời không để quá thời, lời biết căn cơ hơn kém, lời làm trang nghiêm hạnh bố thí, lời làm trong sạch thi la (giới hạnh), lời dạy hạnh nhẫn nhục, lời rèn luyện chánh cần, lời làm người ưa thích tĩnh lự, lời giúp thấu hiểu chánh tuệ (trí tuệ chân chính), lời gom góp điều thiện của lòng từ, lời của lòng bi không mỏi mệt, lời của tâm hỷ (niềm vui khi thấy người khác được an lạc) trong sạch, lời chứng nhập tâm xả, lời sắp đặt ba thừa, lời khiến dòng giống Tam bảo không bị đứt mất, lời sắp đặt ba nhóm chúng sinh, lời làm trong sạch ba môn giải thoát (ba cửa đưa đến giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện), lời tu khắp các chân lý (các sự thật căn bản như khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ và con đường diệt khổ), lời tu khắp các trí, lời mà người thông đạt không chê bai, lời được bậc thánh khen ngợi, lời rộng như hư không, lời thành tựu mầu nhiệm về mọi phương diện.
Này Xá Lợi Tử, vì lời nói của Như Lai vi diệu, thanh tịnh, vô lượng vô biên như thế, nên nói tất cả khẩu nghiệp của Như Lai đều lấy trí làm dẫn đường, theo trí mà vận hành. Như chính Ngài đã chứng được khẩu nghiệp như thế, Ngài cũng tùy theo các loài hữu tình mà nói pháp, khiến họ chứng nhập lời nói như vậy. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười bốn của Như Lai: khẩu nghiệp do trí dẫn đường.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là tất cả ý nghiệp của Như Lai đều lấy trí làm dẫn đường, theo trí mà vận hành? Này Xá Lợi Tử, vì nơi Như Lai, tâm, ý và thức đều không thể nói được. Này Xá Lợi Tử, Như Lai phải dùng trí mà tìm hiểu; vì trí vượt trội nên gọi là Như Lai. Trí của Như Lai này theo đến tâm của tất cả chúng sinh, theo vào ý của tất cả chúng sinh, không lìa thức của tất cả chúng sinh; thiêu sạch các pháp và các tam ma địa; không nhờ duyên khác mà vượt qua mọi cảnh giới được duyên (đối tượng mà tâm nhận biết); xa lìa các duyên sinh diệt và các nẻo của ba cõi tồn tại (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc); vượt qua mọi loại kiêu mạn; giải thoát khỏi nghiệp của ma; lìa mọi sự dua nịnh, dối trá; buông bỏ "ta" và "cái của ta"; trừ diệt lớp màng tối tăm của vô minh si mê; khéo tu các chi đạo (các yếu tố của con đường tu tập dẫn đến giác ngộ); bằng với hư không, không có phân biệt; cùng với pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng, cảnh giới chân thật của các pháp) không có sai khác. Này Xá Lợi Tử, Như Lai chứng nhập ý nghiệp như thế, với tướng trạng như thế lấy trí làm dẫn đường, theo tâm chúng sinh mà nói pháp, khiến họ chứng nhập ý của Như Lai. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười lăm của Như Lai: ý nghiệp do trí dẫn đường.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là Như Lai đối với đời quá khứ có trí thấy biết không vướng mắc, không ngăn ngại vận hành? Này Xá Lợi Tử, vì sao trí này gọi là "vận hành"? Này Xá Lợi Tử, Như Lai dùng trí không ngăn ngại có thể biết, trong vô lượng vô biên đời quá khứ như thế, tất cả các cõi Phật khi thành, khi hoại; tất cả những việc ấy nhiều vô lượng vô số, Như Lai đều dùng phương tiện khéo léo mà đếm biết được hết. Như vậy cho đến tất cả những việc thuộc về cỏ cây, rừng rậm, các loại thuốc trong các cõi Phật, Như Lai đều biết rõ được hết. Như vậy cho đến thân của các chúng sinh và những danh xưng tạm đặt cho chúng sinh trong các cõi Phật, tất cả tướng trạng ấy Ngài đều biết rõ. Lại có thể biết rõ bao nhiêu chúng sinh trong đó với các tính khác nhau, các sắc thân khác nhau, cho đến nói rộng ra, Như Lai đều biết rõ được hết.
Này Xá Lợi Tử, như vậy, các đức Phật xuất hiện ở đời trong các cõi ấy, chánh pháp do mỗi một đức Như Lai ấy giảng nói, Như Lai đều có thể phân biệt biết rõ đúng như thật. Như vậy cho đến bấy nhiêu chúng sinh đã được điều phục theo Thanh văn thừa, hoặc đã được điều phục theo Độc giác thừa, hoặc đã được điều phục theo Đại thừa (con đường của Bồ Tát, cứu độ mọi loài để cùng thành Phật), Như Lai cũng đều biết rõ được hết. Lại những tướng sai khác của các cõi Phật, chúng bí sô (tỳ kheo, người xuất gia nam đã thọ giới đầy đủ), tuổi thọ, thời gian chánh pháp tồn tại, hơi thở vào, hơi thở ra, việc thọ dụng ăn uống, những tướng sai khác thuộc loại như thế, Như Lai đều biết rõ được hết.
Này Xá Lợi Tử, tướng trạng trong đời quá khứ của tất cả các loài hữu tình — khi chết, khi sinh, thuộc cõi nào, theo nẻo nào — Như Lai đều có thể phân biệt và biết rõ đúng như thật. Lại các căn tính khác nhau, các hạnh tính khác nhau, các tính tin hiểu khác nhau của các loài hữu tình, vô lượng như thế Ngài đều biết rõ được hết. Lại có thể biết rõ dòng tâm nối tiếp nhau, tức là tâm như thế như thế nối liền không gián đoạn, tâm như thế như thế sinh khởi; các tướng của những tâm ấy nhiều loại, không phải chỉ một, Như Lai đều dùng phương tiện mà đếm biết được hết.
Này Xá Lợi Tử, Như Lai hoặc dùng hiện trí (trí biết trực tiếp ngay trước mắt), hoặc dùng chủng loại trí (trí suy biết theo từng loại tương tự), chứng biết được dòng tâm nối tiếp đã qua đi trong quá khứ như thế. Tự mình đã chứng được trí này, không gì là không đầy đủ, Ngài theo tâm chúng sinh mà nói pháp, muốn khiến họ chứng nhập trí như thế. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười sáu của Như Lai: trí không ngăn ngại về quá khứ.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là Như Lai đối với đời vị lai có trí thấy biết không vướng mắc, không ngăn ngại vận hành? Này Xá Lợi Tử, vì sao trí này gọi là "vận hành"? Đó là: trong đời vị lai, tất cả các đức Như Lai sẽ xuất hiện, hoặc sẽ diệt độ (nhập niết bàn, qua đời), hoặc sẽ có, hoặc sẽ không có — tất cả tướng trạng ấy Như Lai đều biết rõ được hết. Như vậy cho đến khi kiếp lửa sắp tới thiêu đốt, khi kiếp nước sắp tới hủy hoại, khi kiếp gió sắp tới hủy hoại (ba đại tai họa vào thời kỳ thế giới tan hoại), cho đến tất cả các cõi Phật sẽ tồn tại lâu hay mau, khác nhau thế nào, Như Lai đều biết rõ được hết. Như vậy cho đến trong các cõi Phật vị lai, đất có bao nhiêu hạt bụi nhỏ, những việc về cỏ cây, rừng rậm, các loại thuốc, cho đến màu sắc, hình tướng của các vì sao trong tương lai, nhiều loại không phải chỉ một, Như Lai đều biết rõ được hết.
Như vậy cho đến trong khắp mỗi một cõi Phật, các đức Phật, Độc giác, Thanh văn và Bồ Tát sẽ xuất hiện ở đời trong tương lai, mọi việc thọ dụng như ăn uống, hơi thở vào, hơi thở ra, các oai nghi đi đứng với vô lượng tướng trạng, Như Lai đều biết rõ đúng như thật. Như vậy cho đến sự giáo hóa khác nhau của mỗi một đức Như Lai, việc quán sát tính của các loài hữu tình sẽ chứng giải thoát — hoặc theo Thanh văn thừa, hoặc theo Độc giác thừa, hoặc theo Đại thừa mà sẽ chứng giải thoát — Như Lai đều biết rõ tất cả. Như vậy trong khắp mỗi một cõi Phật ở đời vị lai, nơi sinh ra khác nhau của bấy nhiêu chúng sinh, tâm và các pháp tâm sở của các loài hữu tình, Như Lai đều biết rõ tất cả.
Này Xá Lợi Tử, Như Lai biết rõ đúng như thật như thế, không phải vì có dòng tâm nối tiếp vươn xa đến đời sau, mà là do Như Lai quán sát đời vị lai nên biết rõ đúng như thật. Tự mình đã chứng rồi, Ngài cũng vì chúng sinh diễn nói pháp này, muốn khiến họ chứng nhập trí như thế. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười bảy của Như Lai: trí không ngăn ngại về vị lai.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, thế nào là Như Lai đối với đời hiện tại có trí thấy biết không vướng mắc, không ngăn ngại vận hành? Này Xá Lợi Tử, vì sao trí này gọi là "vận hành"? Này Xá Lợi Tử, Như Lai đối với tất cả các cõi Phật trong mười phương ở đời hiện tại, dùng ba loại phương tiện mà đếm biết, biết rõ như vậy: các đức Phật, các chúng Bồ Tát, các chúng Thanh văn, các chúng Độc giác hiện tại với bao nhiêu sự sai khác, Ngài đều biết rõ được hết. Lại có thể biết rõ những việc như màu sắc, hình tướng các vì sao, cỏ cây, các loại thuốc, rừng rậm ở đời hiện tại, cho đến số lượng bụi nhỏ của tất cả đất đai trong mười phương hiện tại, Như Lai dùng phương tiện mà đếm biết đúng như thật.
Này Xá Lợi Tử, tất cả nước trong các cõi nước mười phương nhiều không thể nghĩ bàn, Như Lai dùng một đầu sợi lông nhấc từng giọt cho đến hết; vô lượng như thế Ngài đều có thể hiểu rõ, dùng phương tiện mà đếm biết. Lại sự sai khác của những ngọn lửa bốc lên trong tất cả lửa ở các cõi nước mười phương, Như Lai đều dùng phương tiện mà đếm biết. Lại tất cả gió ở các cõi nước mười phương nương nơi chỗ có hình sắc mà khởi lên, Như Lai cũng có thể dùng phương tiện mà biết rõ. Lại các khoảng hư không lớn ở các cõi nước mười phương, đo bằng đầu sợi lông thì được bao nhiêu, nhiều loại không phải chỉ một, Như Lai đều dùng phương tiện mà đếm biết đúng như thật.
Này Xá Lợi Tử, Như Lai biết rõ ba loại cõi chúng sinh ở hiện tại như thế, cho đến biết rõ cõi chúng sinh địa ngục hiện tại, nhân sinh vào đó và nhân ra khỏi đó. Lại biết cõi chúng sinh súc sinh hiện tại, nhân sinh vào và nhân ra khỏi đều biết rõ. Chúng sinh ở cõi Diêm ma (cõi do vua Diêm ma cai quản, nơi của loài quỷ đói) cũng như vậy. Lại có thể biết rõ các cõi chúng sinh trong loài người hiện tại, nhân sinh vào đó và nhân chết đi đều biết rõ. Lại có thể biết rõ các cõi chúng sinh ở nẻo trời hiện tại, nhân sinh vào đó và nhân chết đi đều biết rõ. Lại có thể biết rõ dòng tâm nối tiếp của chúng sinh hiện tại, tính còn phiền não, tính đã lìa phiền não, cùng sự sai khác về các căn của những chúng sinh hiện tại được giáo hóa và những chúng sinh không thuộc phạm vi được giáo hóa, sự sai khác về các căn của tất cả chúng sinh; vô lượng như thế, Như Lai đều biết rõ đúng như thật.
Này Xá Lợi Tử, Như Lai biết rõ tất cả các pháp hiện tại như thế, không phải trí của Như Lai vận hành theo hai thức (cái biết phân chia thành chủ thể và đối tượng); Ngài vì muốn cho các chúng sinh thấu hiểu sự không hai (không phân chia đối đãi) mà nói pháp này, khiến họ giác ngộ trí như thế. Này Xá Lợi Tử, đó gọi là pháp bất cộng thứ mười tám của Như Lai: trí không ngăn ngại về hiện tại.
Lại nữa, này Xá Lợi Tử, các đức Phật Như Lai vì thành tựu mười tám pháp bất cộng của Phật như thế, nên viên mãn không sót, khắp cả mười phương thế giới, ánh sáng chiếu tỏa đến tất cả đại chúng. Lại do pháp ấy là pháp hiếm có, kỳ đặc, có ánh sáng oai lực, danh tiếng và công đức, nên làm lu mờ tất cả hội chúng của trời và ma. Này Xá Lợi Tử, các pháp bất cộng của Phật nơi Như Lai không thể nghĩ bàn, không bờ không bến như hư không. Nếu có người muốn tìm biết giới hạn của tất cả pháp bất cộng của Như Lai, thì chẳng khác gì có người đi tìm bờ mé của hư không. Này Xá Lợi Tử, các vị Bồ Tát Ma Ha Tát ấy, sau khi nghe các pháp bất cộng của Phật nơi Như Lai không thể nghĩ bàn như hư không, thì tin nhận, kính vâng một cách chắc chắn, chí hướng trong sạch, không mê lầm, không nghi ngờ, lại càng phấn khởi, sinh lòng vui mừng sâu xa, khởi lên ý tưởng thấy hiếm có, lạ lùng."
Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này nên nói bài kệ (bài thơ tóm ý trong kinh) rằng:
Thân, lời và ý của Đạo Sư (bậc thầy dẫn đường, chỉ Phật)
Không hề sai sót, cũng không dao động;
Lại dùng pháp ấy dẫn dắt chúng sinh:
Đó là pháp bất cộng (phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) của Như Lai.
Tâm Ngài không tự cao, cũng không tự hạ,
Rốt ráo xa lìa cả giận ghét lẫn yêu thích;
Luôn trụ nơi không tranh, tranh chấp dứt hẳn:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Đạo Sư đối với pháp và trí,
Và những gì giải thoát thực hành, đều không quên niệm;
Các vô ngại giải (trí hiểu và diễn đạt không ngăn ngại) cũng không sai sót:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Dù đứng, dù ăn, dù đi kinh hành (đi qua lại chậm rãi để giữ tâm tỉnh giác),
Dù ngồi, dù nằm, tâm luôn ở trong định;
Không rối loạn, cũng không có ý tưởng về chúng sinh:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Đấng Thiện Thệ (danh hiệu Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát) đối với các cõi Phật,
Đối với hữu tình và chư Phật, không có ý tưởng phân biệt khác nhau;
Trụ nơi tính bình đẳng, hiểu biết rộng lớn:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Bậc Tối Thắng không có tâm xả do chọn lựa cân nhắc,
Vì đã khéo tu con đường quyết định thù thắng;
Không có phân biệt, không phân biệt khác lạ:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Đại Sư có ý muốn thiện không thoái giảm,
Luôn đi cùng từ bi và phương tiện khéo léo;
Điều phục chúng sinh rộng lớn vô lượng:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Thiện Thệ tinh tấn chưa từng giảm sút,
Quán xét chúng sinh được giáo hóa nhiều vô biên;
Dùng ba nghiệp (thân, lời, ý) điều phục các chúng sinh:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Đại niệm của chư Phật chưa từng giảm sút,
Ngồi nơi tòa Bồ đề (chỗ ngồi dưới cội cây nơi Phật thành đạo) thành bậc Chánh Giác;
Đã giác ngộ các pháp, không cần giác ngộ lại:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Không có phân biệt, không phân biệt khác lạ,
Tự nhiên an trú trong tam ma địa bình đẳng (trạng thái định sâu);
Tĩnh lự và các pháp đều không nương tựa vào đâu:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Trí tuệ Đạo Sư cát tường bậc nhất,
Thông suốt hành vi của tất cả chúng sinh;
Diễn nói pháp mầu, ai nấy tùy ý hiểu:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Thanh văn giải thoát nhờ nghe tiếng, Độc giác nhờ hiểu nhân duyên,
Còn sự giải thoát thù thắng của chư Phật
Không ngăn ngại, lìa cấu nhiễm, ví như hư không;
Tâm đại xả của Thiện Thệ khó nghĩ lường.
Chư Phật vốn không có tâm phân biệt,
Dòng tâm nối tiếp có tự tính giải thoát;
Như pháp giải thoát ấy, Ngài nói cho mọi người:
Đó là pháp bất cộng của Như Lai.
Chúng sinh tận mắt thấy oai nghi của Phật,
Khi đứng, khi đi, khi vào thành ấp;
Tướng tốt, ánh sáng, mọi điều hiện ra,
Không ai không được điều phục mà tu điều thiện.
Bậc tát đỏa (bậc hữu tình, ở đây chỉ Phật) chân thật phóng ra ánh sáng,
Nhiều câu chi (một câu chi là mười triệu) chúng sinh được an vui;
Ánh sáng hiện ra, không ai không được độ:
Đó là pháp bất cộng tối thắng.
Bậc Thánh tự nhiên diễn ra tiếng pháp,
Ai cũng được nghe, tùy ý mà hiểu;
Tiếng pháp được nghe như tiếng vang đáp lại:
Đó gọi là pháp bất cộng tối thắng.
Đạo Sư Thiện Thệ không có nghiệp do tâm toan tính,
Mọi hành nghiệp vận hành đều do trí;
Trí đi vào tâm của tất cả chúng sinh:
Đó gọi là pháp bất cộng tối thắng.
Các tam ma địa và các tĩnh lự
Khéo tu trọn vẹn, lìa hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt vô ích);
Trụ nơi tính bình đẳng giống như hư không:
Đó gọi là pháp bất cộng tối thắng.
Đối với tất cả các pháp trong đời quá khứ,
Trí biết các nẻo luân hồi khác nhau và sự giải thoát,
Trí mầu của Thiện Thệ vận hành không ngăn ngại:
Đó gọi là pháp bất cộng tối thắng.
Chư Phật đối với đời vị lai kia,
Thế giới sẽ có và sẽ không còn,
Chúng sinh, cõi nước và các bậc Tối Thắng,
Đều biết rõ chân chính, không sót một điều.
Thiện Thệ quán xét đời vị lai,
Tâm lặng lẽ chưa từng có lúc tán loạn;
Biết đúng như thật chúng sinh và các pháp:
Đó gọi là pháp bất cộng tối thắng.
Mọi sự trôi chảy trong đời hiện tại,
Bậc Tối Thắng không chướng ngại, đều biết được hết;
Cảnh giới của Đạo Sư bằng với hư không:
Đó gọi là pháp bất cộng của Như Lai.
Đã nói xong các pháp bất cộng của Như Lai,
Mười tám pháp tối thắng không thể nghĩ bàn;
Tính chân như (bản chất chân thật, như thế của mọi pháp) thật bằng hư không,
Bồ Tát thông tuệ mới có thể tin nhận.
"Này Xá Lợi Tử, đó gọi là Như Lai thành tựu mười tám pháp bất cộng của Phật như thế. Nhờ thành tựu như vậy, Như Lai — bậc Ứng Chánh Biến Tri (bậc đáng được cúng dường, hiểu biết chân chính và trọn khắp) — ở giữa đại chúng cất tiếng rống sư tử chân chính, tự xưng: 'Ta ở ngôi vị tôn quý của bậc Đại Tiên, có thể chuyển Phạm luân.' Tất cả sa môn, bà la môn, chư thiên, ma vương, Phạm thiên trong thế gian đều không thể chuyển bánh xe ấy một cách đúng pháp. Này Xá Lợi Tử, các vị Bồ Tát Ma Ha Tát an trú trong lòng tin trong sạch như thế, đối với mười điều không thể nghĩ bàn của Như Lai và mười loại pháp không thể nghĩ bàn, đều tin nhận, kính vâng một cách chắc chắn, chí hướng trong sạch, không mê lầm, không nghi ngờ, lại càng phấn khởi, sinh lòng vui mừng sâu xa, khởi lên ý tưởng thấy hiếm có, lạ lùng."
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi.
Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi mốt.
Tam Tạng Pháp Sư (vị pháp sư thông suốt ba kho tàng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang đời Đại Đường vâng chiếu chỉ của vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video