Thiên 48 — Hội 12 – Phẩm 6 Bố thí ba-la-mật

 Phẩm thứ sáu – Đà-na ba-la-mật-đa (sự hoàn thiện của hạnh bố thí; đà-na nghĩa là bố thí, cho đi; ba-la-mật-đa là pháp tu đã đạt đến chỗ hoàn hảo, đưa người sang bờ giải thoát).

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-tử (tức Xá-lợi-phất, vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật): "Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) vì a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật) mà siêng năng tu tập các ba-la-mật-đa, thực hành hạnh Bồ-tát? Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát thực hành hạnh Bồ-tát, tức là siêng năng tu học sáu ba-la-mật-đa như thế này; đó gọi là thực hành hạnh Bồ-tát.

 Này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là sáu ba-la-mật-đa? Này Xá-lợi-tử, đó là: Đà-na ba-la-mật-đa (hoàn thiện về bố thí), Thi-la ba-la-mật-đa (hoàn thiện về giữ giới), Sạn-để ba-la-mật-đa (hoàn thiện về nhẫn nhục), Tỳ-lợi-da ba-la-mật-đa (hoàn thiện về tinh tấn, siêng năng), Tĩnh lự ba-la-mật-đa (hoàn thiện về thiền định, lắng tâm suy xét), Bát-nhã ba-la-mật-đa (hoàn thiện về trí tuệ thấy rõ chân lý). Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sáu ba-la-mật-đa. Bồ-tát ma-ha-tát nương vào sáu ba-la-mật-đa như vậy mà đi trên con đường Bồ-tát.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là Bồ-tát ma-ha-tát nương vào đà-na ba-la-mật-đa mà thực hành hạnh Bồ-tát? Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát vì độ chúng sinh, khi thực hành đà-na ba-la-mật-đa, thì làm thí chủ cho các chúng sinh. Nếu có sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giới tu sĩ, tư tế của đạo Bà-la-môn) v.v. đến xin, đều cho hết thảy: cần ăn thì cho ăn, cần uống thì cho uống, những món ăn quý lạ không gì là không cho hết. Như vậy, hoặc xin xe cộ, áo quần, vòng hoa, hương xoa, hương bột; hoặc xin chỗ ngồi, chỗ nằm, đồ tựa, giường chiếu, đồ trải, thuốc men, đèn đuốc, âm nhạc, tôi tớ; hoặc xin vàng bạc, ngọc ma-ni (một loại ngọc quý trong suốt), trân châu, lưu ly, ốc xà cừ, ngọc bích, san hô và các thứ báu; hoặc xin voi, ngựa, xe, kiệu, vườn rừng, ao hồ, con trai con gái, vợ, thê thiếp, tiền của, lúa gạo, kho tàng; hoặc xin mọi đồ hưởng thụ của bậc vua tự tại cai trị bốn đại châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, tức toàn thế giới) và các đồ vui chơi giải trí; hoặc có người đến xin tay chân, tai mũi, đầu mắt, thịt máu, xương tủy, các bộ phận thân thể. Bồ-tát ma-ha-tát thấy người đến xin, đều có thể vui vẻ cho hết thảy.

 Này Xá-lợi-tử, nói gọn lại, mọi thứ mà thế gian cần dùng, vì Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đại thí nên chỉ cần thấy người đến xin thì không gì là không cho.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát vì thực hành đà-na ba-la-mật-đa, nên lại có mười pháp bố thí trong sạch. Mười là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát không dùng của cải kiếm được một cách bất chính để bố thí. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát không bức bách chúng sinh để bố thí. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát không do sợ hãi mà bố thí. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát không bỏ qua lời mời thỉnh mà bố thí (?). Năm là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không nhìn mặt mà phân biệt người. Sáu là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí mà đối với các chúng sinh không có ý nghĩ phân biệt khác nhau. Bảy là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí với tâm không tham ái. Tám là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không khởi giận dữ. Chín là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không cầu cõi nước (?). Mười là Bồ-tát ma-ha-tát đối với các chúng sinh khởi ý nghĩ xem họ là ruộng phước (nơi gieo trồng phúc đức, như ruộng gieo hạt sinh ra lúa), không khinh miệt mà bố thí. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành mười thứ bố thí trong sạch, để làm tròn đầy đà-na ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa, lại có mười cách bố thí trong sạch. Mười là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí mà không bác bỏ nghiệp báo (luật nhân quả: việc làm sẽ đưa đến quả báo tương ứng). Hai là Bồ-tát ma-ha-tát không bố thí với ý tà vạy. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát không bố thí mà thiếu lòng tin hiểu. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không chán mỏi. Năm là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không phô bày (?). Sáu là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí một cách hăng hái mạnh mẽ, nhiệt thành. Bảy là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không đổi ý hối tiếc. Tám là Bồ-tát ma-ha-tát đối với người giữ giới không bố thí vì thiên vị kính trọng riêng. Chín là Bồ-tát ma-ha-tát đối với người phạm giới không bố thí với ý khinh rẻ. Mười là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không mong quả báo. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành mười thứ bố thí trong sạch, vì muốn làm tròn đầy đà-na ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa, lại có mười cách thực hành bố thí trong sạch. Mười là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát không vừa bố thí vừa chê bai. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát không quay mặt đi mà bố thí. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát không bố thí một cách không trong sạch. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không tỏ vẻ tức giận. Năm là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không tỏ vẻ ganh ghét. Sáu là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không tỏ vẻ oán hận. Bảy là Bồ-tát ma-ha-tát không bố thí mà thiếu sự ân cần trân trọng. Tám là Bồ-tát ma-ha-tát không bố thí mà không tự tay trao. Chín là Bồ-tát ma-ha-tát không hứa cho nhiều rồi sau lại cho ít. Mười là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không cầu đời sau. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành mười thứ bố thí trong sạch, vì muốn làm tròn đầy đà-na ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa, lại có mười cách thực hành bố thí trong sạch. Mười là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát không bố thí lúc có lúc không, mà bố thí thường xuyên. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không ràng buộc phụ thuộc (?). Ba là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không phân biệt. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không vì duyên cớ khác. Năm là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không ít ỏi kém cỏi. Sáu là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không mong tiền của, sắc đẹp và quyền tự tại. Bảy là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không vì cầu sinh làm Đế Thích, Phạm thiên, các vị Hộ thế (bốn vị thiên vương giữ gìn thế gian) hay các vị trời lớn. Tám là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không phải để hồi hướng về địa vị thanh văn (người nghe pháp tu để tự giải thoát) hay độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không giáo hóa rộng). Chín là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không để bị người thông minh chê trách. Mười là Bồ-tát ma-ha-tát bố thí không có lúc nào không hồi hướng (hướng công đức về mục đích) về tát-phạt-nhã (nhất thiết trí, trí tuệ biết tất cả của Phật). Này Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành mười thứ bố thí trong sạch, đều để làm tròn đầy đà-na ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa, lại có mười cách thực hành bố thí trong sạch. Mười là gì? Nghĩa là trong mười pháp nói trước, ra khỏi hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) mà chứng đắc vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn).

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát bố thí như vậy có thể được mười thứ công đức thượng diệu, lợi ích đáng khen ngợi. Mười là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí thức ăn, nên được sống lâu, tài biện luận, an vui, sắc đẹp, sức mạnh hùng dũng, không gì là không đầy đủ. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí thức uống, nên được xa lìa hẳn mọi cơn khát ái dục của phiền não, không gì là không đầy đủ. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí các xe cộ, nên được mọi việc lợi ích an vui, không gì là không đầy đủ. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí áo quần, nên được thành tựu sự hổ thẹn (biết xấu hổ với mình và với người), da dẻ trong sạch như màu vàng ròng, không gì là không đầy đủ. Năm là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí hương và vòng hoa, nên được giới trong sạch, nghe nhiều học rộng, các tam-ma-địa (định, tâm chuyên chú vào một đối tượng), hạnh thánh như hương xoa, không gì là không đầy đủ. Sáu là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí hương bột và hương xoa, nên sẽ được khắp thân thơm sạch, hạnh thánh thơm mầu, không gì là không đầy đủ. Bảy là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí món ăn ngon nhất, nên được vị cam lộ (thứ nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho pháp mầu) cao quý, tướng đại trượng phu, không gì là không đầy đủ. Tám là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí nhà cửa phòng ốc, nên sẽ được làm nhà, làm chỗ ở, làm chỗ cứu giúp, làm cồn đảo, làm chỗ nương về, làm chỗ hướng đến cho các chúng sinh, không gì là không đầy đủ. Chín là Bồ-tát ma-ha-tát do thương người bệnh mà bố thí thuốc thang, nên sẽ được không già, không bệnh, không chết, đầy đủ thuốc mầu bất tử cam lộ, không gì là không đầy đủ. Mười là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí các thứ đồ dùng nuôi sống, nên chiêu cảm được mọi đồ dùng tròn đầy và các pháp phần bồ-đề (các yếu tố đưa đến giác ngộ), không gì là không đầy đủ. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát vì được bồ-đề mà tu hành bố thí này, được mười thứ công đức thượng diệu, lợi ích đáng khen ngợi như vậy, đều để làm tròn đầy đà-na ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa mà tu hành bố thí, lại được mười thứ công đức thượng diệu, lợi ích đáng khen ngợi. Mười là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí đèn đuốc, nên được năm mắt trong sạch của Như Lai (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), không gì là không đầy đủ. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí âm nhạc, nên được thiên nhĩ (tai nghe được mọi âm thanh xa gần) trong sạch của Như Lai, không gì là không đầy đủ. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí các thứ vàng bạc, ngọc ma-ni, trân châu, lưu ly, ốc xà cừ, ngọc bích, san hô và mọi châu báu, nên chiêu cảm được đầy đủ ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật), không gì là không đầy đủ. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí các thứ báu lẫn lộn và các loài hoa nổi tiếng, nên được đầy đủ tám mươi tướng tùy hiện (tám mươi vẻ đẹp phụ đi kèm), không gì là không đầy đủ. Năm là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí voi, ngựa, xe cộ, nên được đồ chúng rộng lớn, quyến thuộc đông đảo, không gì là không đầy đủ. Sáu là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí vườn rừng, đài quán, nên được thành tựu tĩnh lự, giải thoát (các phép thiền giúp tâm thoát khỏi ràng buộc), tam-ma-địa, tam-ma-bát-để (đẳng chí, trạng thái định sâu, tâm bình đẳng an trụ), không gì là không đầy đủ. Bảy là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí tiền của, lúa gạo, kho tàng, nên được thành tựu tròn đầy kho báu các pháp, không gì là không đầy đủ. Tám là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí tôi tớ, người hầu, nên được thân tâm tự tại tròn đầy, nhàn nhã thong dong, không gì là không đầy đủ. Chín là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí con trai con gái, vợ, thê thiếp, nên được a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề tròn đầy, đáng yêu, đáng vui, vừa ý, không gì là không đầy đủ. Mười là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí mọi ngôi vua tự tại cai trị bốn châu, nên được nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết tất cả, tức trí Phật) tròn đầy, vi diệu về mọi phương diện, không gì là không đầy đủ. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bố thí như vậy gọi là thâu nhận mười thứ công đức thượng diệu, lợi ích đáng khen ngợi, đều để làm tròn đầy đà-na ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát vì được a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khi thực hành đà-na ba-la-mật-đa, sự bố thí đã tu lại được mười thứ lợi ích đáng khen ngợi. Mười là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí năm dục (năm thứ thú vui của giác quan: sắc, tiếng, hương, vị, xúc) thượng hạng, nên được khối giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (sự biết rõ mình đã giải thoát) trong sạch, không gì là không đầy đủ. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí đồ vui chơi thượng hạng, nên được niềm vui pháp trong sạch như dạo chơi, không gì là không đầy đủ. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí chân, nên chiêu cảm được đôi chân tròn đầy của pháp và nghĩa, đi đến tòa bồ-đề (chỗ ngồi thành Phật), không gì là không đầy đủ. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí tay, nên chiêu cảm được bàn tay pháp trong sạch tròn đầy để cứu vớt chúng sinh, không gì là không đầy đủ. Năm là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí tai mũi, nên được các giác quan thành tựu tròn đầy, không gì là không đầy đủ. Sáu là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí các khớp tay chân, nên được thân Phật uy nghiêm trong sạch, không nhiễm ô, không gì là không đầy đủ. Bảy là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí mắt, nên được mắt pháp trong sạch nhìn thấy mọi chúng sinh không bị ngăn ngại, không gì là không đầy đủ. Tám là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí máu thịt, nên được thân mạng bền chắc, có phương tiện khéo léo chân thật để nhiếp giữ, nuôi lớn mọi chúng sinh, không gì là không đầy đủ. Chín là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí tủy não, nên được thân như kim cương (thứ đá báu cứng nhất, không gì phá được) tròn đầy, không thể phá hoại, không gì là không đầy đủ. Mười là Bồ-tát ma-ha-tát do bố thí đầu, nên chứng được cái đầu của nhất thiết trí trí tròn đầy, vượt khỏi ba cõi, cao tột không gì hơn, không gì là không đầy đủ. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát vì được bồ-đề mà bố thí như vậy, thâu nhận được những tướng trạng như vậy, những công đức thượng diệu, lợi ích đáng khen ngợi làm tròn đầy Phật pháp, đều để làm tròn đầy đà-na ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát như vậy, khi thực hành đà-na ba-la-mật-đa, bản tính thông minh sáng suốt, trí tuệ rất sâu, dùng vô lượng phương tiện mà bố thí: lấy của cải thế gian để cầu của cải của các bậc thánh vương là vô thượng chính đẳng bồ-đề; lấy của cải sinh tử để cầu của cải bất tử của bậc tiên là cam lộ; lấy của cải hư dối để cầu của cải chắc thật của bậc hiền thánh. Vì như vậy mà rộng thực hành bố thí. Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát này vì cầu vô thượng bồ-đề và Niết-bàn (cảnh giới tắt hết phiền não, chấm dứt sinh tử), khi đem của cải thế gian ra tu hành bố thí, thì mọi của cải và đồ hưởng thụ trên thế gian không gì là không bỏ hết. Vì sao? Vì tất cả đều nương vào vô thượng chính đẳng giác.

 Này Xá-lợi-tử, như người nông dân trên đời nương vào cày và bò, cày bừa đất xong liền gieo hạt giống. Như vậy, người nông dân nương vào công sức vô lượng của dụng cụ cày bừa, lần lượt mà có được vàng bạc, ngọc ma-ni và mọi vật báu, lại có được các thứ áo quần thượng hạng. Vì sao? Vì trên thế gian không có của cải nào sánh bằng lúa thóc. Cũng như vậy, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát có lúc, có phần nương vào của cải thế gian mà chứng ngộ vô thượng chính đẳng bồ-đề, cũng giống như thế.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, ví như con bò sữa, hoặc ăn cỏ khô, hoặc ăn cỏ tươi, hoặc uống nước lạnh, hoặc uống nước ấm, mà vẫn cho ra sữa, váng sữa, bơ sống, bơ chín và đề hồ (tinh chất ngon nhất chế từ sữa). Như vậy, này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nương vào vô thượng chính đẳng bồ-đề, thực hành bố thí của cải thế gian tùy theo ý muốn, có thể được quả báo làm vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp), và được quả báo thù thắng làm Đế Thích, Phạm vương. Nhờ thành tựu ba thứ quả báo này, mười địa (mười giai vị tu hành của Bồ-tát) của Bồ-tát mau được tròn đầy. Mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và bốn vô sở úy (bốn sự không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật) của Như Lai cũng nhờ bố thí này mà mau được tròn đầy; cho đến đầy đủ mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có) do nghìn nghiệp lành tạo nên; lại đầy đủ sáu mươi thứ âm thanh mầu nhiệm tròn đầy do nghìn nghiệp lành tạo nên; lại đầy đủ từng tướng đại trượng phu, mỗi tướng do trăm nghiệp lành tạo nên; lại đầy đủ tướng nhục kế trên đỉnh đầu không ai thấy được đỉnh (vô kiến đỉnh tướng) do hai trăm nghiệp lành tạo nên; lại hơn thế gấp trăm lần, thành tựu tròn đầy tướng pháp loa lớn (tiếng nói vang xa như tiếng ốc pháp) của Như Lai; lại hơn thế gấp trăm nghìn câu-chi (một câu-chi là mười triệu) lần, thành tựu tướng răng trắng đều đặn, ngay hàng, không thiếu, không thưa, bằng phẳng của Như Lai. Những tướng như vậy do vô lượng công đức hợp thành, đều do việc thực hành bố thí, là nhân của quả báo nghiệp Như Lai, mà khởi ra, mau được tròn đầy.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa, đối với người xin khởi lòng đại từ mà bố thí. Tâm ấy nối tiếp khởi lên nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ), mới được thành tựu tròn đầy tam-ma-địa của Phật không gián đoạn ở giữa. Này Xá-lợi-tử, Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân lý như thật, đáng được cúng dường, giác ngộ đúng đắn và trọn khắp) sau khi an trụ trong tam-ma-địa này, có thể từ mỗi lỗ chân lông phát ra trăm tam-ma-địa, như dòng sông lớn Căng-già chảy biến hóa không dứt, mà được tự tại. Cho nên nên biết, mọi thần thông biến hóa của Như Lai phần nhiều nhờ hạnh bố thí mà được thành tựu. Này Xá-lợi-tử, như vậy mọi Phật pháp của Như Lai đều do ngày xưa thực hành hạnh Bồ-tát, bố thí của cải thế gian mà thâu nhận được.

 Này Xá-lợi-tử, đó gọi là khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bố thí của cải, vì cầu cam lộ, vì cầu sự chắc thật, vì cầu bồ-đề, vì cầu Niết-bàn, nên biết những sự sai biệt của pháp môn (cửa ngõ giáo pháp) như vậy, nghĩa là Bồ-tát ma-ha-tát nương vào việc bố thí của cải thế gian mà tương ứng với đà-na ba-la-mật-đa, để chứng ngộ a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa, tướng trạng ấy vô lượng, nay ta sẽ nói. Thuở xưa trong quá khứ, cách đây vô số a-tăng-xí-da kiếp (a-tăng-kỳ kiếp, số kiếp nhiều đến không thể đếm; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài) rộng lớn, vô lượng, không thể nghĩ bàn, vào thời ấy có một vị Phật ra đời, hiệu là Bàng-kỳ-la-tư Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật Bạc-già-phạm (mười danh hiệu chung của Phật: bậc đến từ chân lý như thật; đáng được cúng dường; giác ngộ đúng đắn và trọn khắp; trí sáng và đức hạnh đều đầy đủ; đã khéo đi đến nơi giải thoát; hiểu thấu thế gian; trượng phu cao nhất; khéo điều phục người khác; thầy của trời và người; bậc Giác ngộ, Thế Tôn).

 Này Xá-lợi-tử, đức Phật ấy ở đời thọ mười nghìn tuổi, cùng tụ hội với trăm nghìn vị bí-sô (tỳ-kheo, tăng sĩ xuất gia) thuộc chúng đại thanh văn, tất cả đều là A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), lìa các phiền não, có đủ thế lực lớn, cho đến tâm được tự tại trong mọi sự, đạt đến chỗ rốt ráo thù thắng.

 Này Xá-lợi-tử, thời ấy trong đời có một người thợ kéo sợi, dệt vải, tên là Chức Phưởng Tuyến, dáng mạo đoan chính, mọi người ưa nhìn. Chỗ người ấy làm việc cách Phật không xa. Mỗi ngày khi trời sắp tối, lúc định về nhà, người ấy đến chỗ Phật, thường đem một sợi chỉ nhỏ dâng lên Như Lai, rồi bạch Phật rằng: "Xin đức Bạc-già-phạm thương xót con mà nhận sợi chỉ này làm chỗ nhiếp thọ (thu nhận, che chở). Nguyện đem căn lành (gốc rễ của điều thiện) này, ở đời vị lai được thành Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, có thể nhiếp thọ tất cả." Khi ấy đức Thế Tôn liền nhận cho.

 Như vậy mỗi ngày dâng một sợi, đủ một nghìn năm trăm sợi, được khéo nhiếp thọ. Nhờ phúc ấy, trải qua mười lăm câu-chi kiếp không rơi vào đường ác; lại trải qua nghìn câu-chi lần, trở lại làm vua Chuyển luân; lại trải qua nghìn câu-chi lần, trở lại làm Thiên đế Thích. Nhờ căn lành này cùng các nghiệp nhu hòa, vi diệu, đáng yêu mến, liền được yết kiến nghìn câu-chi vị Phật, ở chỗ các Đức Phật cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; lại đem các thứ hoa, hương xoa, hương bột, vòng hương hoa, lọng lụa, cờ phướn, áo quần, thức ăn uống, đồ dùng để ngồi nằm, thuốc men chữa bệnh và mọi vật dụng dâng hiến Như Lai. Từ đó về sau, lại trải qua một a-tăng-xí-da kiếp, xuất hiện ở đời, chứng ngộ a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hiệu là Thiện Nhiếp Thọ Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật Bạc-già-phạm.

 Ngài trụ thế hai mươi câu-chi năm, có hai mươi câu-chi na-dữu-đa (một đơn vị số cực lớn, hàng trăm tỷ) vị trong chúng đại thanh văn, tất cả đều là đại A-la-hán. Đức Phật Thế Tôn ấy đã gây dựng và giúp an trụ năm câu-chi vị Bồ-tát ma-ha-tát nơi a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, diễn nói pháp mầu, làm lợi ích an vui cho vô lượng vô số hữu tình (chúng sinh có tình thức) rồi thị hiện nhập Niết-bàn. Sau khi đức Bạc-già-phạm ấy diệt độ, chính pháp còn ở đời trọn một nghìn năm; xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng) được phân chia rộng khắp, lưu truyền khắp nơi để cúng dường, cũng như sau khi ta nhập Niết-bàn hôm nay.

 Này Xá-lợi-tử, nay ông nên quán xét: do bố thí sợi chỉ nhỏ mà phát tâm lớn, nên lần lượt thành tựu tròn đầy Phật pháp. Này Xá-lợi-tử, nên biết sự bố thí này lớn là do tâm rộng lớn, chứ không phải do sợi chỉ. Vì sao? Nếu sự bố thí rộng lớn không do tâm, thì như vị thí chủ vừa nói đem sợi chỉ nhỏ mà bố thí, lẽ ra không được tâm trong sạch rốt ráo. Như vậy, này Xá-lợi-tử, nên quán xét Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành đà-na ba-la-mật-đa, nương vào việc bố thí của cải thế gian mà được mọi công đức tròn đầy. Này Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát thực hành đà-na ba-la-mật-đa, bản tính thông minh sáng suốt, trí tuệ rất sâu, nhân bố thí ít mà làm được nhiều: nhờ sức trí mà làm được việc tăng thượng, nhờ sức tuệ mà làm được việc rộng lớn, nhờ sức hồi hướng (hướng công đức về quả Phật) mà làm được việc vô biên. Bấy giờ đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này nên nói kệ tụng (bài thơ tóm ý giáo pháp) rằng:

 Bố thí không cầu sắc đẹp, của cải, cũng không nguyện được sinh vào cõi trời, cõi người,

 Chỉ vì cầu bồ-đề thù thắng cao tột, nên bố thí chút ít liền được phúc vô lượng.

 Bố thí không cầu tiếng tăm danh vọng, chưa từng vì khoái lạc hay vì đồ chúng,

 Cũng không cầu quả báo trong sinh tử, nên bố thí chút ít mà được quả lớn.

 Bố thí thức ăn uống và áo quần, không cầu các cõi có, các nẻo tái sinh,

 Chỉ vì cầu mở ra cửa cam lộ (cửa giải thoát bất tử), nên bố thí nhỏ như đầu sợi lông mà phúc vô lượng.

 Đã không xao động, không kiêu mạn, lại lìa tâm dua nịnh, lừa dối, keo kiệt, ganh ghét,

 Mọi duyên cớ lười biếng đều bỏ hết, chỉ siêng bố thí làm lợi cho đời.

 Của cải, lúa gạo, ngôi vua cùng thân mạng, vui vẻ bỏ ra rồi lòng không đổi ý,

 Khéo buông bỏ như vậy được quả rộng lớn, thì bồ-đề và giải thoát chẳng phải là khó.

 Yêu thương những người đến xin, như cha, như mẹ, như vợ con,

 Của cải có được thường đem bố thí, thấy người khác được của thì không ganh tị.

 Khi bố thí, đám đông chen chúc ồn ào, đem cục đất, gậy gộc đến làm hại,

 Dù thấy vậy mà chưa từng có lòng giận dữ, vẫn nói lời dịu dàng như cũ, lòng vui vẻ.

 Bố thí cho kẻ oán như cho người thân, với người hoảng sợ thì ban sự không sợ hãi,

 Phàm những gì mình có đều có thể bỏ, mà lòng chưa từng sinh keo kiệt.

 Luôn vui cầu pháp vô thượng một cách chân chính, với ngôi vua thế gian dứt hết mong cầu,

 Ra khỏi những chốn trang hoàng lộng lẫy của thế gian, luôn siêng năng thực hành pháp thí (bố thí giáo pháp).

 Trừ những kẻ ưa cầu dục lạc nhơ bẩn, còn ai lại cầu làm vua cõi trời, cõi người?

 Vì thế người trí không tham đắm các dục lạc, ngôi vua và niềm vui sinh lên cõi trời.

 Bậc có danh tiếng lớn khi bố thí, luôn cầu bồ-đề vô thượng của Phật,

 Bỏ cả thân mạng và những thứ khác, mau chóng chiêu cảm nhiều an vui.

 Bồ-tát thông tuệ thực hành các hạnh bố thí, chưa từng xa lìa bồ-đề cao tột,

 Không cầu sắc đẹp và của cải thế gian, cũng không mong thích niềm vui sinh cõi trời.

 Dù cầu Niết-bàn mà không chỗ nương bám, xa lìa mọi điều mong cầu ước nguyện,

 Nếu có thể khéo tu tập như vậy, thì gọi là người biết đường và mở đường.

 Này Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát thông tuệ đối với sự bố thí này đã thành tựu đầy đủ, khéo tu hành hạnh mầu của Bồ-tát, không có nghi ngờ. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là đà-na ba-la-mật-đa của Bồ-tát ma-ha-tát. Nếu các Bồ-tát ma-ha-tát vì a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà tinh tấn tu hành hạnh Bồ-tát này, thì mọi loài ma, dân chúng của ma và các thiên tử (con trời) không thể quấy nhiễu vị Bồ-tát này, lại cũng không bị các đạo khác (các giáo phái ngoài Phật giáo) và các luận thuyết khác đánh đổ, khuất phục."

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi mốt.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi hai.

 Pháp sư Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang đời Đại Đường vâng chiếu vua dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video