Thiên 49 — Hội 12 – Phẩm 7 Trì giới ba-la-mật (phần 1)

 Hội Bồ Tát Tạng (pháp hội giảng về "kho tàng giáo pháp của Bồ Tát", tức toàn bộ những điều một vị Bồ Tát cần học và cần làm), phần thứ mười hai, đoạn thứ tám — Phẩm Thi-ba-la-mật (sự giữ giới được làm đến mức hoàn thiện; "thi-la" là giới, tức nếp sống đạo đức và những điều răn người tu phải giữ; "ba-la-mật" là pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ, khi được thực hành trọn vẹn), phẩm thứ bảy, phần một.

 Bấy giờ Đức Phật bảo Xá-lợi-tử (tức Xá-lợi-phất, vị đại đệ tử được Phật khen là trí tuệ bậc nhất): Thế nào là Thi-la ba-la-mật-đa của Bồ Tát Ma-ha-tát (bậc Bồ Tát lớn; Bồ Tát là người đã phát nguyện cầu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh)? Bồ Tát Ma-ha-tát vì muốn đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của một vị Phật) nên dựa vào pháp này mà siêng năng thực hành hạnh Bồ Tát (những việc làm của người tu theo con đường Bồ Tát).

 Này Xá-lợi-tử, vì thực hành Thi-la ba-la-mật-đa nên Bồ Tát Ma-ha-tát có ba loại diệu hạnh (việc làm tốt đẹp, đúng đắn). Ba loại ấy là gì? Một là diệu hạnh của thân, hai là diệu hạnh của lời nói, ba là diệu hạnh của ý. Này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là diệu hạnh của thân, diệu hạnh của lời nói, diệu hạnh của ý?

 Này Xá-lợi-tử, đó là Bồ Tát Ma-ha-tát xa lìa sát sinh (giết hại mạng sống), xa lìa việc lấy của không được cho (trộm cắp), xa lìa tà dâm (quan hệ nam nữ sai trái); đó gọi là diệu hạnh của thân. Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát xa lìa vọng ngữ (nói dối), xa lìa ly gián ngữ (nói đâm thọc gây chia rẽ), xa lìa thô ác ngữ (nói lời thô tục, độc ác), xa lìa ỷ ngữ (nói lời thêu dệt, hoa mỹ mà vô ích); đó gọi là diệu hạnh của lời nói. Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát hoàn toàn không có tham trước (tham lam, đắm luyến), sân nhuế (giận dữ, oán ghét) và tà kiến (cách thấy biết sai lệch, như cho rằng không có nhân quả); đó gọi là diệu hạnh của ý. Bồ Tát Ma-ha-tát vì đầy đủ ba diệu hạnh như thế nên gọi là Thi-la ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát suy nghĩ thế này: Thế nào là diệu hạnh của thân, diệu hạnh của lời nói, diệu hạnh của ý? Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát suy nghĩ thế này: Nếu thân không tạo nghiệp (hành động có chủ ý, để lại hậu quả về sau) giết hại, lấy của không cho, tà dâm, thì đó gọi là diệu hạnh của thân. Bồ Tát Ma-ha-tát suy nghĩ thế này: Nếu lời nói không tạo nghiệp nói dối, nói chia rẽ, nói thô ác, nói thêu dệt, thì đó gọi là diệu hạnh của lời nói. Bồ Tát Ma-ha-tát suy nghĩ thế này: Nếu ý không tạo nghiệp tham đắm, giận dữ, tà kiến, thì đó gọi là diệu hạnh của ý. Do đầy đủ sự suy nghĩ đúng đắn như vậy, nên gọi là Bồ Tát Ma-ha-tát thực hành Thi-la ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi Bồ Tát Ma-ha-tát như thế thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, liền nghĩ thế này: Nếu nghiệp không do thân, lời nói, ý tạo ra, thì nghiệp ấy có thể xác lập (coi là một cái gì có thật để nắm bắt) được chăng? Bồ Tát Ma-ha-tát quán sát đúng lẽ như sau: Nếu nghiệp không do thân, lời nói, ý tạo ra, thì nghiệp ấy không thể xác lập là màu xanh hay vàng, đỏ hay trắng, hồng hay màu pha-chi (pha lê). Nghiệp ấy lại không phải thứ mắt nhận biết được, không phải thứ tai nhận biết được, không phải thứ mũi, lưỡi, thân, ý nhận biết được.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi-tử, vì nghiệp này không phải cái có thể sinh ra cái khác, không phải cái được sinh ra, không phải cái tự sinh ra, không thể chấp thọ (nắm giữ, coi là của mình), hoàn toàn không có gì có thể liễu biệt (nhận biết, phân biệt rõ) được nghiệp này. Bồ Tát Ma-ha-tát biết rõ như vậy: Tính chất của thi-la không thể tạo tác ra được. Nếu không thể tạo tác ra, thì không thể xác lập. Nếu không thể xác lập, thì chúng ta không nên bám chấp vào đó.

 Như vậy, Bồ Tát Ma-ha-tát nhờ sức quán chiếu và thấu hiểu, nên không thấy có diệu hạnh và thi-la, cũng không thấy có người đầy đủ thi-la, không thấy có nơi mà thi-la được hồi hướng (đem công đức của việc lành hướng về một mục đích) tới. Bồ Tát Ma-ha-tát quán như vậy rồi, rốt ráo không khởi lên thân kiến (vọng chấp rằng thân này và cái "ta" là thật có). Vì sao vậy? Này Xá-lợi-tử, vì có thân kiến thì mới có sự xét thấy "đây là giữ giới, đây là phạm giới".

 Quán như vậy rồi, đối với việc giữ gìn và các phép tắc, dù là hành động hay đối tượng của hành động đều đầy đủ cả, biết đúng mà làm. Vì biết đúng mà làm nên gọi là người giữ giới. Bồ Tát Ma-ha-tát không bám chấp vào mình, không bám chấp vào người, mà vẫn thực hành các hạnh; không hủy phạm thi-la, cũng không chấp giữ thi-la, mà vẫn thực hành các hạnh. Nếu bám chấp vào "ta" thì tức là chấp giữ thi-la; nếu không bám vào "ta" thì không chấp giữ thi-la. Nếu biết thi-la là thứ không thể nắm bắt được, thì không hủy phạm bất cứ luật nghi (các điều luật và phép tắc oai nghi người tu phải giữ) nào. Nếu không hủy phạm luật nghi, thì không gọi là phạm thi-la, mà cũng không gọi là chấp giữ thi-la.

 Này Xá-lợi-tử, vì nhân duyên gì mà không chấp giữ thi-la? Vì biết rằng mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều mang tướng "do cái khác mà có" (tức đều nương vào nhân duyên khác mà thành, không tự có). Nếu đã do cái khác mà có thì không có cái "ta"; nếu cái "ta" là không có, thì còn chấp giữ cái gì? Bấy giờ Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng (bài kệ, lời thơ tóm ý) rằng:

 Nếu thân, lời nói, ý được trong sạch, khi hành động luôn tu mọi điều trong sạch,

 thường giữ vững các giới cấm thanh tịnh — đó gọi là Bồ Tát đầy đủ thi-la.

 Các Bồ Tát hiền thánh, thông tuệ, khéo giữ gìn mười nghiệp đạo (mười đường hành động lành: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói chia rẽ, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến),

 mà giới ấy không do thân, lời nói hay ý tạo ra — người trí nói thi-la là như vậy.

 Nó không do tạo tác, không phải được sinh ra, không thể nắm giữ, không hình dáng, cũng không hiển lộ;

 vì không có hình dáng, không có hiển lộ, nên chưa từng nắm bắt được mà xác lập.

 Thi-la là vô vi (không do nhân duyên tạo thành) cũng không tạo tác, mắt không thấy được, tai không nghe được,

 chẳng phải mũi, chẳng phải lưỡi, cũng chẳng phải thân, lại chẳng phải tâm ý nhận biết được.

 Nếu không phải sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) nhận biết được, thì không ai có thể đặt bày, gọi tên nó.

 Quán sát như vậy thì thi-la trong sạch, chưa từng nương dựa bám chấp mà an trụ nơi thi-la.

 Không cậy mình giữ giới mà sinh kiêu mạn, không khởi ý tưởng về "ta" mà giữ thi-la.

 Khéo giữ thi-la mà không có ý tưởng về giới, đầy đủ thi-la mà thực hành hạnh giác ngộ.

 Thân kiến hư vọng đã trừ bỏ, cái thấy và người thấy chưa từng có.

 Không có ai thấy, không có chỗ bị thấy, không nhìn xem ai giữ giới, ai phạm giới.

 Khéo đi vào ý nghĩa sâu xa của pháp "không có gì để giữ gìn", oai nghi đầy đủ không thể nghĩ bàn.

 Biết đúng một cách khéo léo tuyệt diệu mà giữ gìn — ngoài người ấy ra không còn ai là người đủ giới.

 Người không có ý tưởng về "ta" thì không chấp có thi-la; không có cái "ta" làm chỗ nương, cũng không có giới để nương vào (?).

 Ta nói người ấy rốt ráo thường không sợ hãi, không chấp thân, chấp "ta" và chấp thi-la.

 Người nói vô ngã (không có cái "ta" thật có) không chấp giữ giới; người nói vô ngã thì giới không có chỗ nương.

 Người nói vô ngã không mong cầu giới; người nói vô ngã thì đối với giới không khởi tâm phân biệt.

 Không hủy phạm thi-la, không chấp giữ giới, cũng không nghĩ có "ta" mà khởi lên thi-la.

 Không nương vào ý tưởng về "ta" và về giới — đó là hạnh trí tuệ rất sâu, là hạnh bồ-đề (con đường đi đến giác ngộ).

 Thi-la như vậy không có gì phải sợ, người này thường không phạm thi-la.

 Nếu có thể không chấp các pháp là có thật, thi-la như vậy được bậc thánh khen ngợi.

 Những kẻ phàm phu ngu muội còn ở trong ngã kiến (chấp có cái "ta" thật), nghĩ rằng "ta đủ giới, ta giữ được giới",

 thì khi hưởng hết quả báo của việc giữ giới, sẽ thường bị trói buộc trong ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, súc sinh).

 Nếu ai dứt sạch mọi ngã kiến, người ấy không có "ta" và "cái của ta",

 đó là giữ giới chân thật, vì không có kiến chấp, không còn sợ rơi vào các đường ác.

 Nếu biết hạnh giữ giới như vậy, thì không ai có thể thấy là phạm thi-la.

 Còn không nhìn thấy "ta" và ba cõi (ba cõi sinh tồn: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), huống gì thấy có giữ giới và phạm giới.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, thực hành Thi-la ba-la-mật-đa như vậy, khi Bồ Tát Ma-ha-tát thực hành giới thanh tịnh của hạnh Bồ Tát, thì có mười loại thâm tâm (tâm sâu xa, hết lòng hết dạ) hết sức tha thiết. Mười loại ấy là gì? Một là phát khởi tâm sâu xa tin theo các hạnh. Hai là phát khởi tâm sâu xa siêng năng tinh tấn (nỗ lực không ngừng). Ba là mạnh mẽ ưa muốn chánh pháp (giáo pháp chân chính) của chư Phật. Bốn là rộng lòng coi trọng mọi nghiệp. Năm là hết lòng tin theo mọi quả báo. Sáu là đối với các bậc hiền thánh phát lòng kính trọng sâu xa. Bảy là đối với các bậc đáng tôn trọng là Ổ-ba-đà-da (thầy thân giáo: vị thầy truyền giới và trực tiếp dạy dỗ mình) và A-già-lợi-da (thầy giáo thọ: vị thầy dạy phép tắc và giáo lý), hầu hạ phụng sự với lòng trong sạch. Tám là đối với các bậc hiền thánh dâng lễ cúng dường. Chín là đối với chánh pháp dốc lòng thưa thỉnh cầu học. Mười là khi cầu bồ-đề (sự giác ngộ) không tiếc thân mạng.

 Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát thực hành thi-la như vậy có mười pháp thâm tâm như thế. Bồ Tát Ma-ha-tát an trụ nơi thâm tâm mà tu các thiện pháp (các việc lành). Những gì gọi là các thiện pháp? Đó là ba loại diệu hạnh: diệu hạnh của thân, diệu hạnh của lời nói, diệu hạnh của ý. Các Bồ Tát Ma-ha-tát an trụ nơi ba loại diệu hạnh như vậy là vì muốn siêng năng tìm cầu pháp môn (cánh cửa giáo pháp) vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng. Vì sao vậy? Vì các Bồ Tát Ma-ha-tát nương vào pháp môn này mà có thể tiến tới A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Do thân mà làm nên những nghiệp lành được Phật khen ngợi;

 vì để được nghe pháp, nên cúng dường các bậc hiền thánh.

 Đối với pháp và bậc thánh, mạnh mẽ khởi lòng cung kính;

 vì lợi ích cho chúng sinh, mang lòng từ, không ganh ghét.

 Nên nói lời của người trí, không nói lời khó nghe;

 lời nói mang vẻ vui hòa, mở miệng không thô bỉ.

 Ý nghiệp thường ở nơi điều lành, chưa từng ưa điều ác;

 luôn quán sát pháp tánh (bản tính chân thật của mọi sự vật), cung kính, an trụ trong lòng từ.

 Đối với giáo pháp thánh của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến), với lòng kính trọng lắng nghe pháp;

 đã cung kính pháp rồi, sẽ mau giác ngộ đại bồ-đề.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát an trụ nơi mười pháp tối thắng như thế, vì siêng cầu pháp môn Bồ Tát Tạng, nên đối với các bậc hiền thánh và hết thảy thầy dạy, bậc trưởng thượng, đều siêng năng cung kính, phụng sự, cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phải đủ mười cách phát tâm như sau. Mười cách ấy là gì? Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát quán xét thân bệnh tật này: các giới (các yếu tố cấu thành thân: đất, nước, lửa, gió) như những con rắn độc luôn chống phá hại nhau, nhiều khổ não, nhiều lỗi hại; là nơi tụ lại của mọi bệnh: điên cuồng, mụn nhọt, ung độc, lở ghẻ, phong hủi, và các chứng phong, nhiệt, đàm ẩm (các bệnh do khí gió, do nóng, do đờm dãi theo y học xưa). Thân này lại như bệnh, như nhọt, như bị tên đâm, như dòng nước lũ, như kẻ đao phủ, lay động không ngừng, chợt sinh chợt diệt.

 Lại quán xét thân này hư dối, yếu ớt, già mục, mau hư hoại, chỉ tạm dừng một thời, khó đáng ưa thích, giống như chốn mồ mả. Bấy giờ Bồ Tát lại nghĩ thế này: Thân bệnh này của ta tuy đã trải qua khổ ấy, mà chưa từng gặp được phúc điền (ruộng phúc: bậc đáng cúng dường, gieo việc lành vào đó sẽ sinh phúc như gieo hạt vào ruộng) như thế này. Nay ta được gặp, lại khéo cảm được thân này. Ta phải nương vào các phúc điền mà nuôi lớn tuệ mạng (mạng sống của trí tuệ, tức đời sống tâm linh), bỏ thân không bền chắc mà được thân bền chắc. Vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với các bậc hiền thánh, Ổ-ba-đà-da, A-già-lợi-da và các bậc thầy đáng tôn kính, ta phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ nhất của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Các giới trong thân như rắn độc dữ, nương bám lẫn nhau;

 chỉ một thứ nổi lên xáo động, phát sinh liền gây tai họa lớn.

 Như ở mắt, tai, mũi, lưỡi, răng, và các tạng trong bụng —

 những bệnh khổ như thế đều nương vào thân mà sinh.

 Nhọt, điên cuồng, ung độc, lở ghẻ, phong hủi nặng,

 và mọi thứ bệnh khác, không gì không nương thân mà sinh.

 Thân này như bệnh, như nhọt, như trúng tên;

 thân độc hại như vậy mau hư hoại, chỉ tạm dừng một thời.

 Như người đi vào chốn mồ mả, toàn thấy tướng vô thường (không bền lâu, luôn biến đổi).

 Thân lay động, mục nát này, các bệnh mau sinh mau diệt.

 Ta sẽ tu những nghiệp hiền thiện làm nhân cho thân Phật,

 đem thân mục nát hư hoại, già suy, vô thường ấy

 chuyển thành thân Phật và pháp thân (thân chân lý, thân giác ngộ không hình tướng của Phật) khó nghĩ bàn.

 Đem thân mục hoại, khắp nơi thường rỉ chảy dơ bẩn như thế,

 sẽ chứng được thân vô lậu (không còn rò rỉ phiền não), không dơ bẩn.

 Nếu người sợ lạnh sợ nóng, che chắn phòng giữ chặt chẽ,

 rốt cuộc vẫn bị già, bệnh, chết cùng các khổ thiêu đốt.

 Nếu người đối với lạnh nóng, toàn thân đều chịu đựng được,

 làm đẹp sự nghiệp bậc trượng phu, sẽ mau thành thân vô thượng.

 Ta sẽ siêng năng cúng dường bậc mà cả đời cùng tôn trọng,

 đem thân không bền chắc đổi lấy thân bền chắc kia.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát tâm thứ nhất như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư (người thuyết giảng giáo pháp) lại càng phụng sự gấp bội, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: Thân này tính chất không bền, không vững chắc; phải nhờ che đậy, tắm rửa, xoa bóp, mà rốt cuộc vẫn về chỗ phá hoại, tan rã, tiêu mòn. Này Xá-lợi-tử, ví như người thợ gốm nhồi đất sét làm đồ gốm, dù lớn dù nhỏ rốt cuộc đều vỡ. Cũng vậy, này Xá-lợi-tử, thân này không bền, rốt cuộc sẽ hư hoại như những đồ gốm kia.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, ví như hoa, lá, quả nương trên cành cây, rốt cuộc đều rơi rụng. Cũng vậy, này Xá-lợi-tử, thân này không bền, ắt phải rơi rụng, thế không thể ở lâu, như quả chín vậy. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, ví như giọt sương đọng nơi đầu ngọn cỏ, bị ánh mặt trời chiếu rọi thì ắt không còn lại. Cũng vậy, này Xá-lợi-tử, thân này không bền, như giọt sương, cũng không ở lâu.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, ví như trong biển lớn và các dòng sông có những đám bọt, đều không bền chắc, tính chất rỗng yếu, không thể chạm vào (?). Cũng vậy, này Xá-lợi-tử, thân này không bền như đám bọt, bản tính rỗng yếu cũng như thế. Lại nữa, này Xá-lợi-tử, như khi trời mưa lớn, bong bóng nước nổi trôi lộn xộn, từ từ nổi lên, từ từ tan mất. Cũng vậy, này Xá-lợi-tử, thân này không bền như bong bóng trên nước, tính chất mỏng manh cũng như thế.

 Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát quán xét kỹ thân mình, thấy những điều ấy rồi lại nghĩ thế này: Trong đêm dài (suốt thời gian lâu dài trôi lăn trong sinh tử) ta đã cảm lấy thân không bền chắc như vậy, mà chưa từng gặp được phúc điền như thế này. Nay ta được gặp, lại khéo cảm được thân này. Ta phải nương vào các phúc điền mà nuôi lớn tuệ mạng, đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc. Vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ hai của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Như những người thợ gốm ở đời nhồi đất sét làm thành đồ,

 đều sẽ đi đến chỗ vỡ nát — mạng sống chúng sinh cũng vậy.

 Ví như những lá, hoa, quả nương trên cành cây,

 đều sẽ đi đến chỗ rơi rụng — mạng người cũng như thế.

 Như giọt sương treo nơi đầu ngọn cỏ bị ánh mặt trời chiếu rọi,

 trong chốc lát chẳng thể dừng — mạng người cũng như thế.

 Như đám bọt nơi sông biển, tính chất vốn rỗng yếu,

 thân không bền chắc này cũng rỗng nổi như vậy.

 Ví như khi trời mưa lớn, nổi lên những bong bóng nước,

 trong sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) liền tan mất — thân không bền cũng thế.

 Không bền mà tưởng là bền, nơi bền lại tưởng không bền,

 đó là chỗ làm của sự phân biệt sai lệch, không thể chứng được cái bền chắc chân thật.

 Với cái bền thì biết là bền, không bền thì biết là không bền,

 đó là chỗ làm của sự phân biệt đúng đắn, có thể chứng được cái bền chắc.

 Vì tu tưởng về cái bền chắc, dù chỉ bố thí chút đồ đựng nước,

 nên đem thân không bền này đổi lấy cái bền chắc kia.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát tâm thứ hai như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư lại càng phụng sự gấp bội, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Trong đêm dài ta đã xa lìa bạn lành, bị các ác tri thức (bạn xấu, kẻ dẫn dắt sai đường) trói buộc; tính ta lười biếng, không tu tinh tấn, thấp kém, ngu độn, nhiều cách thấy tà ác, khởi lên tâm ngu si bất thiện như thế này: không có bố thí, không có (quả của) yêu thương, cũng không có (phúc của) việc cúng tế; không có việc làm lành, việc làm ác, cũng chẳng có việc làm nào làm tăng trưởng quả báo các nghiệp (?).

 Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: Ta bị tham dục làm mê loạn, trong đêm dài trôi lăn, tạo đủ thứ nghiệp ác bất thiện. Do sức của nghiệp ác bất thiện ấy, ta cảm lấy quả báo là thân hình dơ xấu, sinh trong cõi quỷ, thiếu thốn vật dụng để sống, không có bất cứ phúc điền tối thắng nào. Ta lại từng sinh trong đường ngạ quỷ (quỷ đói), thường ăn than lửa trải vô lượng năm; lại trong rất nhiều trăm nghìn năm, không nghe đến tên nước, huống gì thân được chạm vào nước.

 Lại nghĩ thế này: Mà nay ta gặp được phúc điền tối thắng như thế, lại cảm được thân tốt, quả báo thành tựu, nhiều vật dụng để sống. Ta phải nương vào các phúc điền mà rộng tu nghiệp lành, không tiếc thân mạng mà phụng sự thầy dạy, bậc trưởng thượng, Ổ-ba-đà-da, A-già-lợi-da. Vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ ba của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Thiện tri thức (bạn lành, người dẫn dắt đúng đường đạo) như thế, nếu thường gần gũi kính thờ,

 thì liền thành được tính tốt như vậy; vì thế phải thường gần gũi.

 Ta từng bị bạn ác trói buộc, xa lìa bạn hiền lành,

 lười biếng, coi thường tinh tấn, keo kiệt, ganh ghét, nhiều dua nịnh quanh co,

 mang tà kiến "không có bố thí" và các thứ khác, phủ nhận sai trái hết thảy (?).

 Ta từng sinh trong cõi quỷ, mang hình hài xấu ác;

 trong đêm dài sinh tử, giữa bóng tối lớn đáng sợ,

 đói khát thiêu đốt khắp thân, chịu biết bao khổ sở.

 Trong nhiều trăm nghìn năm, chưa từng nghe đến tên nước;

 không thấy phúc điền trong sạch, không được thoát khỏi nạn ấy.

 Nay ta cảm được cõi đời khó được này,

 lại được gặp bậc hiền minh, được đầy đủ điều kiện không gặp nạn (không rơi vào những hoàn cảnh khó tu đạo).

 Lại lìa được bạn ác, gặp được bạn hiền lành;

 thề không tiếc thân mạng, nguyện vì chứng bồ-đề.

 Đem tâm lành trong sạch, cung kính hầu hạ thầy và bậc trưởng thượng,

 cũng sẽ cúng dường chư Phật, vì để chứng bồ-đề.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát tâm thứ ba như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư lại càng kính phụng gấp bội, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Trong đêm dài ta đã xa lìa bạn lành, bị bạn ác trói buộc, lười biếng trễ nải, tinh tấn yếu kém, không có trí tuệ, ngu si. Do cách thấy như thế, do chấp nhận như thế, nên khi có chúng sinh chịu khổ não, kêu khóc gào thét như vậy, ta lại dùng thân và tay đánh đập, gây đủ cách hành hạ. Vì nhân duyên ấy, ta liền sinh ra vô lượng cách thấy tà ác như thế này: không có nghiệp ác, không có quả báo của nghiệp ác. Lại do tâm bị giận dữ che lấp, ta tạo đủ thứ nghiệp ác bất thiện. Do quả báo của nghiệp ấy, ta mang thân dơ xấu, sinh trong loài súc sinh, thiếu thốn vật dụng để sống, không có bất cứ phúc điền tối thắng nào.

 Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: Ta ở trong đường ấy, có khi làm lạc đà, có khi làm bò, lừa..., ăn cỏ khô, bị roi gậy đánh đập, bị quát tháo làm cho sợ hãi, trong lòng không muốn mà vẫn bị ép chở nặng. Lại nghĩ thế này: Ta thuở trước tuy trải qua khổ ấy, mà chưa từng gặp được phúc điền như thế này. Nay ta được gặp, lại khéo cảm được thân này. Ta phải nương vào các phúc điền, không tiếc thân mạng, đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc, phụng sự thầy dạy và bậc trưởng thượng. Vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ tư của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Ta trong đêm dài ấy, chưa biết bước lên đường thánh,

 rơi làm lạc đà, bò, lừa, chịu biết bao khổ nhọc.

 Nay ta được thân người, phải tu nghiệp hiền thiện,

 nhờ đó mà chứng bồ-đề — đó là dấu hiệu của người thông tuệ.

 Ta sẽ khởi lòng cung kính, dựng xây các pháp của Phật,

 kính cẩn đến gặp pháp sư, vì để đạt được bồ-đề.

 Trong những kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) quá khứ khó nghĩ bàn, ta xoay vần trong bánh xe sinh tử,

 qua lại chẳng được nghĩa lợi gì, không có phúc điền để nuôi tuệ mạng.

 Xa lìa thiện tri thức, thường gần gũi bạn ác,

 theo lời dạy bảo của họ mà xoay chuyển, nhiều lần rơi vào chỗ ác.

 Ta từng đối với bàng sinh (loài vật), nhốt trói, xua đuổi, đánh đập, mắng chửi;

 do nghiệp ác ấy, phải chịu quả khổ chẳng ai ưa.

 Rồi rơi vào chỗ ác, làm lạc đà, bò, lừa,

 chở nặng mà còn bị đánh, vì không gần bạn lành.

 Nay ta được điều khó được: thân người và bạn lành;

 đã được sinh vào chỗ tốt, lại gặp cảnh không có nạn,

 như con rùa ở lâu trong biển, mừng gặp lỗ của khúc gỗ nổi (ví dụ trong kinh: con rùa mù trăm năm mới ngoi lên một lần mà lại chui đúng vào lỗ của khúc gỗ trôi giữa biển — chỉ việc được làm người và gặp Phật pháp là cực kỳ khó).

 Thân và lời nói khéo giữ gìn, tâm tinh tấn mạnh mẽ,

 không dối nịnh mà phụng sự bạn lành, nuôi lớn thân tuệ mạng.

 Nếu có bậc thầy đáng tôn trọng khơi mở tâm trí tuệ cho ta,

 có thể giảng nói con đường bồ-đề thù thắng tuyệt diệu — bậc đại sư ấy,

 cùng Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật), ta sẽ cúng dường bằng các thứ hương xoa, hương bột,

 các thứ y phục, tràng hoa, ta sẽ kính cẩn dâng hiến.

 Chư Phật hiện tại khắp mười phương thường chỉ bày nghĩa tối thắng (chân lý tột cùng);

 những mặt trời sắc vàng vô biên ấy, ta sẽ tu hành cúng dường.

 Đi khắp các cõi Phật, rộng cúng dường Điều Ngự Sư (bậc thầy khéo chế ngự, dẫn dắt chúng sinh, một danh hiệu của Phật),

 vì làm trong sạch con đường bồ-đề, ta sẽ lên tòa Đại Giác (chỗ ngồi thành Phật).

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát tâm thứ tư như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư càng tăng thêm phụng sự, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Xưa kia trong đêm dài ta đã xa lìa bạn lành, bị bạn ác trói buộc, lười biếng trễ nải, tinh tấn yếu kém, không có trí tuệ, ngu si. Do khởi cách thấy tà ác, tin nhận như thế, ưa muốn như thế, ta nghĩ càn rằng: Nếu đem hết thảy hữu tình (loài có tình thức, tức chúng sinh), hết thảy chúng sinh, hoặc lấy thịt thân họ cùng nấu chung một vạc, hoặc lấy thân họ cùng băm làm gỏi, dù làm như vậy cũng không gọi là tội. Lại khởi cách thấy tà ác rằng: không do việc ấy mà chuốc lấy điều ác, không do việc ấy mà sinh ra điều ác. Đó là do thấy sai.

 Lại cho rằng: đối với hết thảy chúng sinh ở bờ bên này biển lớn, đem mọi thứ bố thí cho đều được đầy đủ, dù làm như vậy cũng không gọi là có phúc. Lại sinh ra kiểu nghĩ khác lạ rằng: không nhân việc ấy mà chuốc lấy phúc, không nhân việc ấy mà sinh ra phúc. Đó là do thấy sai. Lại cho rằng: đối với hết thảy chúng sinh ở bờ bên kia biển lớn, đem chém giết tất cả, cũng không nhân việc ấy mà chuốc lấy điều ác, lại không nhân việc ấy mà sinh ra điều ác.

 Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: Ta thuở trước đã làm như vậy rồi, không thể biết rõ đâu là tội, đâu là không tội, đâu là phúc, đâu là không phúc; quen gần cách thấy tà ác, bị ngu si che lấp, tạo nhiều nghiệp ác nặng nề bất thiện. Do quả báo của nghiệp ấy, ta cảm lấy thân địa ngục hèn kém dơ xấu; ở trong địa ngục, có khi phải nuốt hòn sắt nóng, có khi bị cưa xẻ thân, chịu đủ thứ khổ cứng rắn cay đắng, toàn là khổ, không gián đoạn, nối tiếp không dứt, cho đến trải qua nhiều trăm nghìn năm, còn chưa nghe được âm thanh của niềm vui, huống gì thân được hưởng.

 Bấy giờ Bồ Tát lại nghĩ thế này: Ta thuở trước tuy trải qua khổ ấy, mà chưa từng gặp được phúc điền như thế này. Nay ta được gặp, lại khéo cảm được thân này. Ta phải nương vào các phúc điền mà nuôi lớn tuệ mạng, đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc, không tiếc thân mạng mà phụng sự thầy dạy và bậc trưởng thượng. Vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ năm của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Ta từng gần bạn ác, bị tâm ác lừa dối,

 nương theo các cách thấy tà ác, uổng công tạo nghiệp ác.

 Hết thảy chúng sinh ở khắp bờ bên này biển lớn,

 dù bố thí cơm nước cho đầy đủ, ta cho rằng chẳng sinh phúc gì.

 Hết thảy chúng sinh ở khắp bờ bên kia biển lớn,

 dù ta giết hại hết, ta cho rằng chẳng chuốc nghiệp ác.

 Những cách thấy tà ác như thế, ta nhiều lần tập theo, thường gần gũi,

 nên rơi vào địa ngục cực khổ, bị ép nghiền cả thân lẫn đầu.

 Xưa trong ba đường ác, uổng phí cả trăm nghìn thân,

 chưa từng gặp chư Phật, bậc dẫn đường của thế gian.

 Danh tiếng của bạn lành ở đời, đến tiếng ấy còn khó nghe được.

 Ta may được lợi ích làm người, phải tu nghiệp hiền thiện.

 Được thân người rất khó, được rồi mà sống lâu cũng khó,

 được nghe chánh pháp khó gặp, chư Phật ra đời cũng khó.

 Ta đã được thân người, mang mạng sống mong manh dễ vỡ này,

 gặp lúc Phật ra đời, được dự vào chánh giáo của Như Lai.

 Ta sẽ không làm lại nghiệp ác của thân, lời nói và tâm,

 chớ để mai sau ta phải chịu quả khổ chẳng ai ưa.

 Ta đem tâm trong sạch mà tu nghiệp trong sạch,

 bằng thân, lời nói và ý, làm những việc đời khó làm.

 Ta trọn không trái lời thầy, lời dạy mà mọi người đều công nhận,

 lại sẽ dâng lễ cúng dường, vì bồ-đề của Phật.

 Bằng tâm không dua nịnh dối gạt, không giả trá lừa lọc của ta,

 ta sẽ mở và đi con đường ngay thẳng, là đường bồ-đề của Phật.

 Bậc đại Bồ Tát không sợ hãi đã phát tâm như thế,

 dâng cả đồ đựng nước, đầy đủ trí tuệ và phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa và giúp đỡ người).

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát tâm thứ năm như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư càng tăng thêm phụng sự, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Trong đêm dài ta đã xa lìa bạn lành, bị bạn ác trói buộc, lười biếng trễ nải, tinh tấn yếu kém, không có trí tuệ, ngu si. Do cách thấy tà ác ấy, tin nhận như thế, ưa muốn như thế, ta nghĩ càn mà phủ nhận quả báo tốt của các việc lành như đón rước, cúi mình quỳ lạy, chắp tay thăm hỏi; bị kiêu mạn che lấp, tạo nhiều nghiệp ác. Do quả báo của nghiệp ác, ở trong cõi người, ta cảm lấy hình hài hèn kém dơ xấu; đối với các phúc điền, chưa từng nuôi lớn tuệ mạng trong sạch.

 Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: Ta nhớ thuở trước, chịu cảnh mồ côi không nơi nương tựa, nghèo khổ, hèn hạ, lệ thuộc người khác, làm thân tôi tớ; lại làm hạng chúng sinh đam mê sắc dục, tham đắm mọi hình tướng sắc dục; ở trong hàng những kẻ làm ác, sống trái lẽ công bằng; khởi đủ thứ cách thấy tà ác; hủy hoại thi-la, hủy hoại chánh kiến (cách thấy đúng đắn); an trụ trong ba thứ bất thiện căn (ba gốc rễ của điều xấu: tham, sân, si); an trụ trong bốn chỗ không nên làm (bốn đường sai lệch do tham, do giận, do si mê, do sợ hãi mà làm trái lẽ phải) (?); bị năm thứ cái (năm thứ che lấp tâm: tham dục, giận dữ, hôn trầm buồn ngủ, tâm xao động hối hận, nghi ngờ) che phủ; đối với sáu điều đáng tôn trọng không mang lòng cung kính; đối với bảy pháp (?) chưa thể thuận theo; trong tám tà tính (tám điều sai trái ngược với con đường chân chính: thấy sai, nghĩ sai, nói sai, làm sai, nuôi mạng sai, cố gắng sai, ghi nhớ sai, định tâm sai) thì đã định chắc mà đi theo đường tà; bị chín việc não hại (chín điều khiến người sinh oán hận) làm cho khổ não; thường bước đi trên mười ác nghiệp đạo (mười đường hành động ác, ngược với mười nghiệp lành); con đường dẫn tới địa ngục thường hiện trước mặt, còn con đường dẫn lên cõi trời thì quay lưng không hướng tới; xa lìa hết thảy thiện tri thức, bị các bạn ác nắm giữ, theo ma oán (ma quỷ, kẻ thù làm hại người tu) mà tự tung tự tác; xa các pháp lành, làm mọi điều bất thiện. Lại vì thế mà bị roi gậy đánh đập, quát tháo dọa nạt, trong lòng không chịu nổi mà vẫn bị ép buộc sai khiến để phục dịch người khác.

 Bồ Tát Ma-ha-tát lại nghĩ thế này: Xưa ta chưa gặp phúc điền như thế này nên phải chịu các điều ác. Nay ta được gặp, lại khéo cảm được thân như thế (?). Ta phải nương vào các phúc điền, đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc; lại phải tự nuôi tuệ mạng, không tiếc thân mạng mà phụng sự thầy dạy và bậc trưởng thượng. Vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ sáu của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Gần bạn ác, tăng kiêu mạn, trải qua biển kiếp vô lượng,

 thọ sinh trong cõi người làm thân tôi tớ, trôi lăn trong các dòng sinh tồn suốt đêm dài.

 Nay ta đã được thân người hiền thiện, dũng mãnh bậc nhất, là điều khó được,

 lại được sinh vào cõi nước tốt đẹp, gặp Phật thanh tịnh, không có các nạn.

 Các bạn hiền thiện tối thắng, có thể giảng con đường hành đạo của Bồ Tát,

 các Bồ Tát có báu tâm tăng trưởng — trải nhiều câu-chi (một con số cực lớn, chừng mười triệu) kiếp nay mới gặp được.

 Thân vô thường, không lâu bền, rỗng mỏng manh, ví như bong bóng nước và đám bọt,

 lại giống trò ảo thuật, trò biến hóa, như điều thấy trong mộng, như lời nói mê.

 Mạng như mây, như chớp, không ở lâu; trong đời, từng ý niệm đều sắp tiêu mất.

 Mạng này sắp qua đi trong khoảnh sát-na, nên đem cái không bền đổi lấy mạng bền chắc.

 Ta nhớ thuở trước, trong thời gian dài, đã rơi vào chỗ hiểm sâu của núi kiêu mạn,

 từng trong quá khứ bị lừa dối, trải qua trăm biển kiếp không thể nghĩ bàn.

 Nay ta bỏ hết lòng tham ái thân mình, lại không còn tâm luyến tiếc thọ mạng,

 sẽ mau lìa bỏ thói kiêu căng ngạo mạn, đối với bậc thầy đáng tôn trọng thì kính phụng sâu xa.

 Lại những bậc tôn trưởng mà đời cùng kính, như cha mẹ, các anh và những người khác,

 ta sẽ mau lìa bỏ kiêu căng ngạo mạn, tôn sùng bậc nhất, hết mực kính ngưỡng.

 Các Bồ Tát đã gần đến bồ-đề nhiệm mầu, cùng ta phụng hành hạnh bồ-đề,

 ta nên sinh lòng yêu kính bền chắc, nên vui vẻ cúng dường, chuyên tâm phụng sự.

 Xưa ta đầy kiêu mạn nặng nề, mạn ngày càng tăng, không biết pháp điều phục, dứt trừ kiêu mạn;

 nay sẽ đem kim cương (thứ cứng nhất, phá được mọi vật) trí tuệ vô thượng, khiến núi kiêu mạn mãi mãi nát tan.

 Khi hạnh bồ-đề nhiệm mầu đã tròn đủ, ta an ngồi nơi tòa bồ-đề tối thắng,

 dẹp tan đoàn quân ma đến tranh đấu, sẽ đưa chúng sinh vượt qua bốn dòng thác (bốn thứ cuốn trôi chúng sinh: dục vọng, sự chấp vào hiện hữu, cách thấy sai lầm, vô minh tức sự mê muội không thấy chân lý).

 Những người bệnh khắp mười phương, nằm trong phân của chính mình, bị mọi người chán ghét,

 đối với họ ta khởi lòng từ bi, làm chỗ cứu vớt, chỗ nương về cho họ.

 An trụ nơi đại Thí ba-la-mật (sự bố thí được làm đến mức hoàn thiện), nhờ uy đức của Phật mà giữ gìn được,

 tu thành đầy đủ hạnh nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng), phát khởi chánh cần (sự siêng năng đúng đắn) khiến hiện ra trước mắt,

 được đầy đủ Tĩnh lự ba-la-mật (sự thiền định được làm đến mức hoàn thiện), lúc ấy điều phục tâm khiến an trụ.

 An trụ nơi đại trí tuệ và phương tiện khéo léo, ta sẽ làm phúc điền tôn quý cho hết thảy.

 Tăng trưởng sức phúc lớn mạnh như thế, cùng trí tuệ lành không thể nghĩ bàn.

 Dù được trí tự tại bậc nhất, vẫn đúng lúc dâng lên đồ đựng nước.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát tâm thứ sáu như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư lại càng phụng sự gấp bội, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Trong đêm dài ta đã xa lìa bạn lành, bị bạn ác trói buộc, lười biếng trễ nải, tinh tấn yếu kém, không có trí tuệ, ngu si. Do cách thấy tà ác ấy, tin nhận như thế, ưa muốn như thế, ta nghĩ càn rằng: không có nghiệp đen (nghiệp ác) và quả báo của nghiệp đen; không có nghiệp trắng (nghiệp lành) và quả báo của nghiệp trắng; không có nghiệp vừa đen vừa trắng (lành dữ lẫn lộn) và quả báo vừa đen vừa trắng; không có nghiệp chẳng đen chẳng trắng (nghiệp đưa tới chấm dứt mọi nghiệp, tức giải thoát) và quả báo chẳng đen chẳng trắng.

 Ta lại không thưa hỏi các sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ ở Ấn Độ xưa): Điều gì là lành, điều gì là chẳng lành? Điều gì có tội, điều gì không tội? Điều gì nên tu, điều gì không nên tu? Điều gì nên làm, điều gì không nên làm? Lại không thưa hỏi: Tu hạnh gì thì trong đêm dài chuốc lấy điều vô nghĩa, vô ích và các khổ não? Lại làm hạnh gì thì trong đêm dài chuốc lấy điều có nghĩa, có ích và các an vui?

 Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: Ta thuở trước vì bị mạn và thắng mạn (thói kiêu căng cho mình hơn người) che lấp, nên tạo nhiều nghiệp ác bất thiện. Do quả báo của nghiệp ấy, ta cảm lấy thân người mà các căn (các giác quan) khiếm khuyết; đối với phúc điền thù thắng chưa nuôi lớn tuệ mạng; tuy ở trong loài người mà giống như cái bình úp (không chứa đựng được gì); ngây dại như trẻ con ham chơi, ngu đần, điếc, mù; đối với nghĩa lý lành dữ, không có sức, không có khả năng hiểu thấu và giảng bày.

 Lại nghĩ thế này: Xưa ta chưa gặp phúc điền thù thắng này nên tạo các điều ác. Nay ta được gặp, lại khéo cảm được thân có đủ các căn. Ta phải nương vào các phúc điền mà tăng trưởng tuệ mạng; lại nên không tiếc thân mạng mà cầu các năng lực, để có thể hiểu thấu nghĩa của lời nói đúng và lời nói sai. Lại sẽ thưa hỏi pháp sư: Điều gì là lành, điều gì là chẳng lành? Điều gì có tội, điều gì không tội? Điều gì nên tu, điều gì không nên tu? Điều gì nên làm, điều gì không nên làm? Làm hạnh gì thì khiến pháp của Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác (người tự giác ngộ một mình, không cần thầy chỉ dạy) hiện ra trước mắt? Làm hạnh gì thì khiến các pháp của Phật và pháp của Bồ Tát hiện ra trước mắt?

 Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát vì muốn siêng năng cầu Bồ Tát Tạng, nên nương vào Thi-la ba-la-mật-đa mà thực hành hạnh Bồ Tát, đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc, đối với pháp sư phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ bảy của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Trong nhiều trăm kiếp quá khứ xưa kia, ta xa lìa bạn lành thân thiết đem lợi ích cho ta,

 chưa từng thưa hỏi về quả báo của các nghiệp lành và chẳng lành, có tội và không tội.

 Do sức tự tung tự tác của tăng thượng mạn (kiêu mạn quá mức, chưa chứng mà cho là đã chứng), ta rơi vào địa ngục và cõi quỷ,

 quen gần ý niệm xấu làm bạn đồng hành, trải nhiều trăm kiếp rơi vào đường ác.

 Hoặc nhiều nghìn kiếp ở cõi người, luân hồi (xoay vòng sinh tử) mang thân mà các căn không đủ,

 không biết điều gì là lành, điều gì chẳng lành, và quả báo của việc làm có tội, không tội.

 Nay ta được thân người mạnh khỏe trong cõi người, các căn đầy đủ, ở nơi trong sạch,

 xa lìa các nạn, được cảnh không nạn, như con rùa vươn cổ gặp lỗ của khúc gỗ nổi.

 Gặp bậc làm ngọn đèn sáng soi cho đời, được nghe giảng các giáo pháp thánh dạy lìa bỏ dục vọng.

 Lúc ấy ta thưa hỏi bậc Thế Tôn về quả báo của các nghiệp lành và chẳng lành:

 Vì sao người đầy keo kiệt rơi vào các đường khổ, vì sao người không keo kiệt được làm thí chủ (người bố thí)?

 Vì sao tham lam, dối trá làm nhơ thi-la, vì sao giữ gìn trọn vẹn của báu là giới?

 Vì sao giận dữ làm người rối loạn, vì sao không giận mà có sức nhẫn nhục?

 Vì sao lười biếng thì tâm tán loạn, vì sao siêng năng thì ưa tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét)?

 Vì sao trí tuệ xấu thì câm lặng ngu si, vì sao có trí tuệ thì ưa sự chân thật?

 Làm sao chuyên ý thực hành bồ-đề, đầy đủ việc tìm cầu hạnh của bậc hiền thánh?

 Làm sao lan tỏa lòng từ khắp thế gian, làm sao cứu vớt chúng sinh trong các đường ác?

 Làm sao ưa pháp mà lòng không biết chán, có thể cầu được kho tàng các hạnh bồ-đề?

 Làm sao đi đến các cõi khắp mười phương, có mặt trước các Đức Phật Thế Tôn?

 Làm sao kính lễ, tu tạo công đức, làm sao thưa hỏi về hạnh Phổ Hiền (hạnh nguyện rộng lớn của Bồ Tát Phổ Hiền, tiêu biểu cho sự thực hành đạo Bồ Tát)?

 Nay ta thật nên siêng năng thưa hỏi pháp sư và các bậc đáng tôn trọng:

 Làm sao vui lòng kính phụng nuôi dưỡng thầy, làm sao khiến ý thầy được vui mừng?

 Phật tử (con của Phật, người theo đạo Phật) đã sinh tâm như thế, có thể tích tụ sức phúc rộng lớn nhiệm mầu,

 cùng sức trí tuệ tự tại thù thắng, vui mừng dâng hiến cho đến đồ đựng nước.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát tâm thứ bảy như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư lại càng phụng sự gấp bội, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Trong đêm dài ta đã xa lìa bạn lành, bị bạn ác trói buộc, lười biếng trễ nải, tinh tấn yếu kém, ngu đần không hiểu biết như con dê câm (ví người ngu không phân biệt được phải trái, không nói được điều đúng). Ta lìa bỏ hết thảy những câu chữ phù hợp với nghĩa lý chân chính, những câu chữ phù hợp với chánh pháp, những câu chữ phù hợp với sự tịch tĩnh (lặng yên, dứt phiền não), những câu chữ phù hợp với sự diệt dừng (dập tắt, chấm dứt khổ đau), những câu chữ phù hợp với chánh giác (giác ngộ chân chính), những câu chữ phù hợp với các sa-môn, bà-la-môn và với bát-niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn: sự diệt tận mọi khổ đau, giải thoát hoàn toàn) v.v... Lìa bỏ những câu chữ như thế rồi, ta lại trái ngược mà thọ trì, đọc tụng, suy tìm, nghiên cứu thấu đáo hết thảy những câu chữ phù hợp với điều phi nghĩa, những câu chữ phù hợp với điều phi pháp, cho đến những câu chữ không hợp với niết-bàn v.v...

 Do như vậy, ta nghĩ càn mà có cách thấy rằng: không có sức mạnh, không có tinh tấn, không có quả của bậc trượng phu, không có thế lực, không có dũng mãnh, không có việc làm, không có uy thế; hoặc lại cùng lúc nghĩ rằng: không có việc làm và uy thế (?). Lại nghĩ rằng: không có nhân, không có duyên nào khiến chúng sinh bị nhiễm ô; chúng sinh bị tạp nhiễm (vấy bẩn phiền não) không do nhân duyên. Lại nghĩ rằng: không có nhân, không có duyên nào khiến chúng sinh được trong sạch; chúng sinh được trong sạch không do nhân duyên.

 Bồ Tát Ma-ha-tát lại nghĩ thế này: Trong đêm dài, do nương theo cái nhân sai lệch như vậy, tức cách thấy cho rằng mọi sự không có nguyên nhân, ta đã tạo nhiều thứ nghiệp ác bất thiện. Do quả báo của nghiệp ấy, thuở trước ta mang thân trong cõi người mà các tướng không đủ; đối với các phúc điền chưa nuôi lớn tuệ mạng; tuy ở trong loài người mà giống như cái bình úp; ngây dại như trẻ con ham chơi, ngu đần, điếc, mù, không có sức, không có khả năng thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ, nghiên cứu thấu đáo những câu chữ phù hợp với nghĩa lý chân chính, cho đến những câu chữ phù hợp với niết-bàn.

 Lại nghĩ thế này: Xưa ta chưa gặp phúc điền thù thắng này nên sinh cách thấy sai lầm. Nay ta được gặp, cho đến không tiếc thân mạng, vì cầu năng lực, ta sẽ đối với những câu chữ phù hợp với nghĩa lý chân chính, những câu chữ phù hợp với chánh pháp, những câu chữ phù hợp với sự tịch tĩnh, cho đến những câu chữ phù hợp với niết-bàn — những câu chữ chánh pháp như thế đều thuộc về pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng — nay ta thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ đến tận cùng, ắt sẽ phát khởi sự siêng năng chân chính cao nhất, trọn đời phụng sự pháp sư. Nay ta nương vào Thi-la ba-la-mật-đa mà thực hành hạnh Bồ Tát, là vì muốn đối với pháp Bồ Tát Tạng này có thể nhận lấy, có thể giữ gìn, có thể đọc, có thể tụng, tu hành và cúng dường.

 Lại nghĩ thế này: Ta sẽ đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc, sẽ khéo gom góp hai thứ tư lương (hành trang, lương thực chuẩn bị cho con đường tu) là phúc và trí. Nhờ hai sức ấy, ta thường luôn gần gũi pháp Bồ Tát Tạng. Bồ Tát Ma-ha-tát suy nghĩ như vậy rồi, đối với pháp sư phụng sự cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ tám của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Pháp nào phù hợp với nghĩa chân thật, thuận theo tu tập các đạo chi (các phần của con đường tu tập) và con đường đạo,

 vì chứng sự tịch diệt (sự lặng dứt mọi phiền não) mà có thể thông suốt con đường niết-bàn —

 xưa ta xa lìa những pháp như thế, trái lại tập theo các điều ác,

 phi pháp, phi nghĩa, chẳng tịch tĩnh, cho đến chẳng phù hợp với niết-bàn.

 Ta cho rằng không có tinh tấn, cũng không có sức mạnh, không có quả của bậc trượng phu, không có uy thế,

 phủ nhận các hạnh, không có dũng mãnh, hết thảy đều trống không, chẳng được gì.

 Không có chư Phật, cũng không có pháp, và không có cha mẹ ở đời,

 không có pháp đen và pháp trắng, quả và báo đều không có.

 Những cách thấy tà ác như thế, từ vô thủy (thời xa xưa không có khởi đầu) đến nay ta thường tập theo,

 do đó rơi vào địa ngục, chịu toàn khổ cùng cực, lâu ngày khó ra.

 Như vậy lại chuyển sang làm bàng sinh, và rơi vào thế giới ác của Diễm-ma (tức Diêm-ma, vua cõi chết, chỉ cõi quỷ đói),

 có khi được sinh trong cõi người thì ngu đần, không trí, lại câm.

 Ngây dại như trẻ con ham chơi, lại mù điếc, tối tăm đần độn, ương ngạnh, không có trí hiểu biết.

 Từ đó lại rơi vào địa ngục, chịu các khổ nặng, càng thêm ngu tối.

 Từ vô lượng kiếp xa xưa đến nay, ta chưa từng được thân trong sạch này;

 nay đã được các căn đều đầy đủ, lúc này nên mau thêm tinh tấn.

 Các pháp phù hợp với nghĩa chân thật, có thể làm bạn giúp cho sự tịch tĩnh,

 đi tới đạo bồ-đề và bồ-đề — ta nên kịp thời tìm cầu pháp này.

 Kho tàng sâu kín của các đại Bồ Tát, rất sâu xa, phù hợp với nghĩa chân thật,

 trải trăm nghìn câu-chi kiếp, nếu ai được nghe là điều hiếm có.

 Pháp như thế và các pháp khác của Phật, vô lượng vô số, không thể nghĩ bàn,

 ta sẽ tinh cần nhận lấy rồi giữ gìn, vì để chứng bồ-đề của chư Phật.

 Lại sẽ siêng năng chân chính, khởi lòng cung kính, phụng sự cúng dường pháp sư,

 tức là chư Phật, các Bồ Tát; ta sẽ nơi các ngài nghe pháp vô thượng.

 Các đại Bồ Tát không sợ hãi phát khởi tâm dũng mãnh như thế,

 khéo thành tựu trí tuệ và phương tiện, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát khởi tâm thứ tám như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu pháp môn vi diệu của Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư càng tăng thêm phụng sự, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Hết thảy chúng sinh bị những việc làm vô nghĩa trói buộc, luyến tiếc thân mạng, đắm vào việc làm vô nghĩa, không thể dốc lòng chuyên tu điều có nghĩa lợi.

 Này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là đắm vào việc làm vô nghĩa? Đó là đối với thân mạng có sự luyến tiếc; đối với giác phận pháp (các pháp giúp đạt giác ngộ, tức ba mươi bảy phẩm trợ đạo) lòng không mong cầu; lấy sự chấp "ta" và "cái của ta" làm chỗ dẫn đầu; thường đối với thân mình thì phòng giữ che chở, tắm gội, chăm sóc, trang điểm, quý giữ. Đó gọi là đắm vào việc làm vô nghĩa.

 Này Xá-lợi-tử, lại có kiểu đắm vào việc làm vô nghĩa: đối với thân mạng có sự luyến tiếc; đối với giác phận pháp lòng không mong cầu; lấy sự chấp "ta" và "cái của ta" làm chỗ dẫn đầu; mà đối với vợ, thiếp, con trai, con gái, anh em, bạn bè, quyến thuộc, bà con thì phòng giữ che chở, cho đến hết thảy đồ dùng, của báu, vật ưa thích đều bám giữ. Đó gọi là đắm vào việc làm vô nghĩa.

 Này Xá-lợi-tử, lại có kiểu đắm vào việc làm vô nghĩa: đối với thân mạng có sự luyến tiếc; đối với giác phận pháp lòng không mong cầu; lấy sự chấp "ta" và "cái của ta" làm chỗ dẫn đầu; mà đối với tôi tớ, đầy tớ, thì canh giữ, sai khiến, gông cùm, canh chừng. Đó gọi là đắm vào việc làm vô nghĩa.

 Này Xá-lợi-tử, thế nào gọi là chuyên tu điều có nghĩa lợi? Đó là đối với thân mạng không luyến tiếc; đối với giác phận pháp có lòng mong cầu; lấy tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh) nhiệm mầu làm chỗ dẫn đầu; chuyên tu những thân nghiệp, ý nghiệp và khẩu nghiệp (việc làm của thân, của ý, của lời nói) tốt lành thù thắng. Đó gọi là chuyên tu điều có nghĩa lợi.

 Này Xá-lợi-tử, lại có kiểu chuyên tu điều có nghĩa lợi: đối với thân mạng không luyến tiếc; đối với giác phận pháp có lòng mong cầu; lấy tâm bồ-đề nhiệm mầu làm chỗ dẫn đầu; chuyên tu phát triển Đà-na ba-la-mật-đa (sự bố thí được làm đến mức hoàn thiện), cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ thấy rõ thực tướng của mọi sự, được làm đến mức hoàn thiện). Đó gọi là chuyên tu điều có nghĩa lợi.

 Này Xá-lợi-tử, lại có kiểu chuyên tu điều có nghĩa lợi: đối với thân mạng không luyến tiếc; đối với giác phận pháp có lòng mong cầu; lấy tâm bồ-đề nhiệm mầu làm chỗ dẫn đầu; mà chuyên tu bố thí, ái ngữ (nói lời dịu dàng dễ nghe), lợi hành (làm việc lợi ích cho người), đồng sự (cùng làm việc, cùng sống với người để dìu dắt họ), để thu phục và giáo hóa hết thảy chúng sinh. Đó gọi là chuyên tu điều có nghĩa lợi.

 Này Xá-lợi-tử, lại có kiểu chuyên tu điều có nghĩa lợi: đối với thân mạng không luyến tiếc; đối với giác phận pháp có lòng mong cầu; lấy tâm bồ-đề nhiệm mầu làm chỗ dẫn đầu; chuyên tu các niệm xứ (bốn chỗ an trú sự tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp), chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh), thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định nhiệm mầu), căn (năm căn lành: tin, siêng năng, tỉnh giác, định tâm, trí tuệ), lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), giác phận (bảy yếu tố đưa tới giác ngộ), và các đạo chi như thế (tám phần của con đường chân chính). Đó gọi là chuyên tu điều có nghĩa lợi.

 Này Xá-lợi-tử, lại có kiểu chuyên tu điều có nghĩa lợi: đối với thân mạng không luyến tiếc; đối với giác phận pháp có lòng mong cầu; lấy tâm bồ-đề nhiệm mầu làm chỗ dẫn đầu; mà đối với cha mẹ và các thầy, bậc trưởng thượng, chuyên tu việc cúng dường, cung kính, lễ lạy, cúi mình chắp tay, khiêm nhường thăm hỏi, đón rước, hầu hạ và những việc làm hòa thuận. Đó gọi là chuyên tu điều có nghĩa lợi.

 Này Xá-lợi-tử, lại có kiểu chuyên tu điều có nghĩa lợi: đối với thân mạng không luyến tiếc; đối với giác phận pháp có lòng mong cầu; lấy tâm bồ-đề nhiệm mầu làm chỗ dẫn đầu; đối với Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) thuận theo giáo pháp, chuyên tu kính phụng.

 Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát nghĩ thế này: Hết thảy chúng sinh chuyên đắm vào điều vô nghĩa, bị việc làm vô nghĩa trói buộc, luyến tiếc thân mạng, buông lung lười biếng; còn nay ta chuyên tu điều có nghĩa lợi, được điều có nghĩa lợi che chở giữ gìn. Ta phải siêng năng tinh tấn, đem thân phụng sự các pháp sư, đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc, phải tu tư lương của hai sức là phúc và trí. Nhờ tu tư lương của sức phúc trí, ta sẽ gần được bồ-đề vô thượng nhiệm mầu.

 Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát nương vào Thi-la ba-la-mật-đa mà thực hành hạnh Bồ Tát, vì cầu Bồ Tát Tạng như thế nên phụng sự cúng dường các pháp sư, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó là sự phát tâm thứ chín của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Những phàm phu ngu si thường luyến tiếc thân mạng,

 không mong cầu bồ-đề, làm ba nghiệp (thân, lời nói, ý) nhơ nhớp lẫn tạp.

 Thường vì lợi cho thân mình và vợ con, quyến thuộc,

 quý giữ những thứ vô nghĩa — đó gọi là phàm phu ngu si.

 Sai khiến tôi tớ, nuôi nhiều gia súc bốn chân,

 quý giữ, đắm vào điều vô nghĩa — đó gọi là kẻ không có trí.

 Chứa nhiều tiền của lúa gạo, không bố thí cũng không ăn dùng,

 quý giữ, đắm vào điều vô nghĩa — gọi là kẻ ngu giữ kho.

 Những phàm phu ngu si chuyên quý giữ, đắm vào điều vô nghĩa;

 còn Bồ Tát đủ trí tuệ nhiệm mầu thì chuyên cầu các điều nghĩa lợi.

 Không luyến tiếc thân mạng, vui vẻ ưa giúp cho bồ-đề,

 làm đủ thứ nghiệp lành — đó gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

 Dùng phương tiện khéo tu tập bố thí, trì giới, nhẫn nhục, siêng năng chân chính,

 tĩnh lự và trí tuệ nhiệm mầu — đó gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

 Cúng dường cha mẹ, hầu hạ các thầy và bậc trưởng thượng,

 hết lòng kính phụng Tam bảo — đó gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

 Đối với kho tàng nhiệm mầu của các Bồ Tát, bao gồm hết thảy các pháp,

 tụng đọc, giữ gìn và mở bày giảng giải — đó gọi là chuyên tu nghĩa lợi.

 Chuyên tu nghĩa lợi như thế được chư Phật khen ngợi;

 người gắn liền với tinh tấn và điều lành, ấy là người con thù thắng của bậc Vô Úy (bậc không còn sợ hãi, tức Phật).

 Đã phát ý nghĩ như thế, đem tâm tin trong sạch

 kính dưỡng bậc thầy đáng tôn trọng, cho đến dâng đồ đựng nước.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát khởi tâm thứ chín như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư lại càng phụng sự gấp bội, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, Bồ Tát Ma-ha-tát phát tâm thế này: Chúng sinh ở thế gian tự tung tự tác theo đường tà lệch, trái lại chống cưỡng lời thầy dạy, nên không đạt được gì. Không đạt được cái gì? Đó là thánh tài (của báu của bậc thánh). Thế nào là thánh tài? Đó là tín (lòng tin), giới (giữ giới), văn (nghe và học pháp), tàm (biết tự hổ thẹn với lương tâm), quý (biết hổ thẹn với người khác), xả (buông bỏ, bố thí), tuệ (trí tuệ). Những pháp như thế gọi là thánh tài. Các chúng sinh ấy vì không đạt được những thứ này nên gọi là cực kỳ nghèo khổ.

 Bồ Tát Ma-ha-tát lại nghĩ thế này: Nay ta nên tu sự tự tại tốt lành nhiệm mầu, đối với lời thầy dạy bảo thì thuận theo, kính cẩn nhận lấy. Vì sao vậy? Vì Bồ Tát Ma-ha-tát nhờ sự tự tại nhiệm mầu, đối với lời thầy dạy bảo thuận theo kính nhận, nên có chỗ chứng đắc. Chứng đắc được gì? Đó là thánh tài. Những gì gọi là thánh tài của Bồ Tát? Đó là các pháp môn khác nhau của Bồ Tát Tạng. Biết rõ sự tự tại tốt lành nhiệm mầu của Bồ Tát, tức là sự tự tại tốt lành nhiệm mầu của pháp sư, đối với các pháp môn khác nhau của Bồ Tát Tạng, vì chúng sinh mà rộng giảng bày, trình bày, biện giải rõ ràng, xác lập, mở rộng phân tích, chỉ rõ và truyền bá. Bồ Tát Ma-ha-tát an trụ nơi Bồ Tát Tạng như thế rồi, được của báu là pháp của bậc thánh, mãi mãi dứt sự nghèo khổ, mau chóng chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Này Xá-lợi-tử, Bồ Tát Ma-ha-tát nương vào Thi-la ba-la-mật-đa mà thực hành hạnh Bồ Tát; đã phát tâm này rồi, với sự tự tại tốt lành nhiệm mầu, đối với lời thầy dạy bảo thuận theo kính nhận, lại nghĩ thế này: Ta sẽ đem thân không bền đổi lấy thân bền chắc. Vì muốn siêng năng cầu Bồ Tát Tạng, nên phụng sự cúng dường pháp sư, cho đến dâng cả đồ đựng nước. Này Xá-lợi-tử, đó gọi là sự phát tâm thứ mười của Bồ Tát Ma-ha-tát. Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nhắc lại ý nghĩa này, bèn nói bài tụng rằng:

 Những chúng sinh thấp kém ở thế gian, nịnh hót dua bợ, lừa dối mê hoặc, nhiều gian trá,

 chấp lệch điên đảo, không đúng lẽ phải, chuyên tự tung tự tác điều ác, trái lời thầy dạy.

 Biết rõ điều đó rồi, liền thuận theo lời thầy, thì có thể phân tích, rộng giảng bày,

 nhờ đó mà được tài sản của bậc tiên thánh: tín, giới, xả, văn, tàm, quý và tuệ.

 Bảy thứ của báu ấy là kho tàng vô tận; biết ai không phải là đồ chứa (người không đủ khả năng tiếp nhận) thì chớ mở bày.

 Thế gian có nhiều chúng sinh lành, đáng làm đồ chứa trong sạch cho pháp của chư Phật,

 không dua nịnh, nói lời tốt đẹp mà đến thưa hỏi, tự tại tốt lành nhiệm mầu, lại khoan thai nhã nhặn,

 thường phát khởi dũng mãnh, siêng năng tinh tấn, cung kính chánh pháp, vui thích thường được nghe,

 vì chứng bồ-đề nhiệm mầu của chư Phật, không tiếc thân mạng mình yêu quý.

 Biết họ đủ sức làm đồ chứa chánh pháp, lại có thể thọ trì lý lẽ sâu xa nhiệm mầu,

 bậc Đạo Sư (người dẫn đường, chỉ Phật) liền khởi lòng đại từ bi, vì họ giảng pháp giới (thực tại chân thật của mọi pháp) chân thật, không lẫn tạp.

 Kho pháp nhiệm mầu của các đại Bồ Tát, nương vào đó mà xây dựng bồ-đề thù thắng;

 lại ở trong đó rộng mở bày của báu thánh bền chắc của chư Phật:

 Hết thảy các pháp là tướng không (không có tự tính cố định), cũng là tướng vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt) và tướng vô ngã,

 không có thọ mạng (một chủ thể sống thường còn), không có biến đổi, không có các hý luận (lời bàn suông, phân biệt hư vọng), không có kho chứa sự thọ nhận (?).

 Tự tính của hết thảy các pháp không từ duyên sinh ra, cũng không có tướng,

 chưa từng có lúc mới khởi, không có lúc diệt sau cùng, được hiển bày bởi chân như (thực tính như như, chân thật không đổi của mọi pháp) vô tướng.

 Nếu ai khéo tự tại, nhu hòa, đối với lời thầy dạy không chấp trái ngược,

 thì tự nhiên bậc tối thắng vì họ mở bày cửa giải thoát (cánh cửa dẫn tới sự giải thoát) đã học nơi cảnh giới vốn có (?):

 lòng tin trong sạch, thi-la và tàm quý, sự nghe pháp chân chính, xả thí và Bát-la-nhã (trí tuệ thấy rõ chân lý) —

 vì họ phân tích, rộng bày kho pháp bảy của báu vô tận.

 Phật tử hòa nhu, tự tại nhiệm mầu, thuận theo lời dạy bảo của bạn lành,

 nghĩ rằng: "Ta sẽ phụng sự pháp sư giảng nói, vì để chứng bồ-đề vô thượng."

 Bồ Tát vừa phát tâm này rồi, đối với người khát thiếu sinh lòng thương yêu,

 thậm chí sắm sửa bình gốm sạch, đựng đầy nước trong, tùy lúc mà bố thí.

 Này Xá-lợi-tử, khi thực hành Thi-la ba-la-mật-đa, các Bồ Tát Ma-ha-tát đã phát khởi tâm thứ mười như thế rồi, vì muốn siêng năng cầu Đại Bồ Tát Tạng, nên đối với pháp sư càng tăng thêm phụng sự, siêng năng cúng dường, cho đến dâng cả đồ đựng nước.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi hai.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi ba.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Huyền Trang đời Đại Đường vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video