Thiên 50 — Hội 12 – Phẩm 7 Trì giới ba-la-mật (phần 2)

 Hội Bồ-tát tạng (pháp hội Phật giảng về "kho tàng giáo pháp của Bồ-tát"), phần thứ mười hai, tiết thứ chín – Phẩm Thi-ba-la-mật (sự hoàn thiện về giữ giới), phẩm thứ bảy, tiết thứ hai.

 Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-tử (tức Xá-lợi-phất, vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật): "Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa (thi-la là giới, tức những điều răn giữ thân, miệng, ý cho trong sạch; ba-la-mật-đa là hạnh tu hoàn thiện đưa người sang bờ giác ngộ; gộp lại là hạnh giữ giới trọn vẹn), nhờ thành tựu sức mạnh của thiện căn (gốc lành, tức những việc thiện đã làm, là nền tảng sinh ra phúc báo) như thế, nên được bốn pháp đem lại địa vị thù thắng rộng lớn. Bốn pháp ấy là gì? Một là đối với các pháp lành, có thể mau chóng bước vào. Hai là được các pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) khen ngợi. Ba là tu hành trọn vẹn, không hề phạm giới. Bốn là giữ vững chính pháp của Phật, không để hư hoại. Xá-lợi-tử, đó là bốn pháp đem lại địa vị thù thắng rộng lớn mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nhờ sức ấy, khi ở trong loài người, lại được bốn pháp đem lại địa vị thù thắng rộng lớn. Bốn pháp ấy là gì? Một là được nhiều chúng sinh đi theo học hỏi, và an trú vững bền đến cùng trong các bạch pháp (pháp trong trắng, tức điều lành). Hai là trên đường bằng phẳng, xây dựng quán trọ thật kiên cố kín đáo, khiến chúng sinh mau được vui mừng. Ba là trong đêm dài (thời gian rất lâu trong vòng sinh tử), nhờ được lợi ích của giáo pháp, nên lòng vui vẻ an lạc không hề suy giảm. Bốn là lúc lâm chung bỏ mạng, lòng không bị mê lầm trói buộc, được sinh về thiện thú (cõi lành), tức các thế giới an vui. Xá-lợi-tử, đó là bốn pháp đem lại địa vị thù thắng rộng lớn mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi ở trong loài người.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nhờ sức ấy, khi ở cõi trời, lại được bốn pháp đem lại địa vị thù thắng rộng lớn. Bốn pháp ấy là gì? Một là nhờ phúc đức cảm ứng nên thu phục được chúng trời. Hai là chư thiên tụ họp, ngước nhìn khuôn mặt Bồ-tát và nghĩ: "Bồ-tát nay sẽ giảng điều gì? Chúng ta nghe xong sẽ được tỏ ngộ." Ba là được Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) và các thiên tử khác đến yết kiến, thỉnh hỏi giáo pháp để dứt nghi, mà Bồ-tát chẳng cần phải đến chỗ họ. Bốn là hiện ra cung điện lớn để Bồ-tát thụ dụng. Xá-lợi-tử, đó là bốn pháp đem lại địa vị thù thắng rộng lớn mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi ở cõi trời.

 Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, dù ở trên trời hay sinh trong loài người, lại được vô lượng vô biên trăm nghìn muôn ức pháp môn vi diệu, tất cả đều nhằm làm cho viên mãn thi-la ba-la-mật-đa." Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này, bèn đọc bài kệ (bài thơ tóm ý trong kinh Phật) rằng:

 Bồ-tát ngồi tòa cao, được chư thiên lễ kính,

 ngước nhìn dung nhan Ngài: "Ngài sắp giảng pháp gì?"

 Mọi người đều cung kính; Ngài đủ trí tuệ, dứt lòng keo kiệt,

 ở trong cung điện an vui, Đế Thích đến thỉnh hỏi điều nghi.

 Hết tuổi thọ ở cõi trời, Ngài sinh xuống nhân gian,

 làm Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp), có sức mạnh lớn, không keo kiệt.

 Nếu chết ở cõi người, lại sinh lên trên trời,

 chưa từng trải qua các khổ, vì đã phụng dưỡng pháp sư.

 Luôn được bốn loại địa vị thù thắng rộng lớn như thế,

 vì không có lòng hèn kém, cung kính người thuyết pháp.

 Nếu đem lòng kính yêu, dâng cúng bình đựng nước,

 thì trời, rồng và người đều nên thân cận cúng dường người ấy.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, các Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu các thiện căn như thế, lại ở cõi trời được bốn pháp. Bốn pháp ấy là gì? Một là biết rõ những nghiệp đã tạo ở đời trước. Hai là biết rõ nhờ điều thiện này mà được sinh lên trời, và cũng biết rõ sự sa sút mất đi pháp lành. Ba là biết rõ từ đây hết tuổi thọ sẽ sinh về chỗ nào. Bốn là vì chúng trời mà giảng nói pháp vi diệu, chỉ bày, dạy bảo, khích lệ, làm cho vui mừng; làm lợi ích xong thì bỏ thân trời. Xá-lợi-tử, đó là bốn pháp Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi sinh ở cõi trời, tất cả đều nhờ thi-la ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu các thiện căn như thế, lại được bốn pháp thù thắng viên thành (trọn vẹn đầy đủ). Xá-lợi-tử, bốn pháp ấy là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát sau khi rời cung trời, trở lại cõi người thì sinh ra đã có sẵn giới. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát khi ở trong loài người, được năm pháp về sự sinh ra thù thắng. Năm pháp ấy là gì? Đó là: được sinh vào nhà tốt đẹp, được sắc thân đẹp đẽ tuyệt diệu, được giới thanh tịnh thù thắng, được quyến thuộc (người thân, kẻ theo hầu) thù thắng, và đối với chúng sinh được tu lòng từ thù thắng. Như thế gọi là được năm pháp về sự sinh ra thù thắng.

 Ba là Bồ-tát ma-ha-tát khi ở trong loài người, lại được năm pháp không thể hư hoại. Năm pháp ấy là gì? Đó là: được thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt trên đường tu) không thể bị phá hoại; thân mình thọ nhận không bao giờ chết yểu giữa chừng; tài sản và địa vị có được không bị sút mất giữa chừng; được tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) mà không ai phá hoại được; vào lúc giáo pháp thiếu thốn, tự mình vẫn được đầy đủ. Như thế gọi là được năm pháp không thể hư hoại.

 Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát khi ở trong loài người, lại được năm pháp viên mãn hiếm có. Năm pháp ấy là gì? Bồ-tát ma-ha-tát đặt đồ đựng trống không trong nhà, hễ tay Bồ-tát chạm đến chỗ nào thì mọi thứ báu đều đầy ắp. Đó là pháp viên mãn hiếm có thứ nhất. Bồ-tát ma-ha-tát nếu gặp lúc khát, thì ngay trước mặt tự nhiên hiện ra ao nước đủ tám công đức (nước trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, êm dịu, uống hết khát, uống rồi không sinh bệnh). Đó là pháp viên mãn hiếm có thứ hai. Bồ-tát ma-ha-tát được phúc đức giữ gìn thân, không bị vật bên ngoài xâm hại, như thuốc độc, dao, lửa, nước, loài hút tinh khí, hoặc dược-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, có loại hung dữ) và các ác quỷ, đều không làm tổn hại được. Đó là pháp viên mãn hiếm có thứ ba.

 Bồ-tát ma-ha-tát: khi ở Thiệm-bộ châu (châu lục phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người chúng ta) nổi lên các kiếp tai họa, như kiếp đao binh (chiến tranh), kiếp đói kém, kiếp dịch bệnh, kiếp lửa, kiếp nước, kiếp gió, kiếp khát, kiếp nắng nóng, kiếp dược-xoa. Xá-lợi-tử, khi các kiếp tai họa riêng biệt như thế nổi lên, Bồ-tát không sinh vào trong đó, mà ở trên trời hưởng vui sướng tột bậc, hưởng nhiều niềm vui cực độ. Đó là pháp viên mãn hiếm có thứ tư. Bồ-tát ma-ha-tát nhờ sức thiện căn như thế, vĩnh viễn không còn sinh vào những nơi có nạn (những hoàn cảnh khó gặp Phật nghe pháp), không sinh vào ác thú (cõi dữ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); nếu lòng bị sự hối hận trói buộc thì liền thấy biết và mau chóng lìa bỏ. Đó là pháp viên mãn hiếm có thứ năm. Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa mà lại được bốn pháp thù thắng viên thành hiếm có.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, thường không xa lìa bốn pháp vi diệu. Bốn pháp ấy là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát hễ thấy chúng sinh đang khổ, liền khởi tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh). Hai là tất cả nam nữ thuộc về Bồ-tát ma-ha-tát đều cung kính, thuận theo Bồ-tát. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát chế ngự được sự già yếu, không bị nó xâm phạm. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát làm ăn sinh sống thì được lời gấp trăm lần, hoặc hơn thế gấp hai, gấp ba. Xá-lợi-tử, đó là Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa thành tựu bốn pháp vi diệu như thế, luôn không xa lìa.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu các thiện căn như thế, không bị ba thứ cướp đoạt. Ba thứ ấy là gì? Một là không bị tham dục cướp đoạt. Hai là không bị sân hận (giận dữ) cướp đoạt. Ba là không bị ngu si cướp đoạt. Xá-lợi-tử, đó là Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa mà xa lìa ba thứ cướp đoạt.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu các thiện căn như thế, được bốn pháp không bệnh hoạn. Bốn pháp ấy là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát không bị bệnh lâu dài vây hãm. Hai là thân thể tay chân của Bồ-tát ma-ha-tát tươi nhuận, chưa từng gầy gò tiều tụy. Ba là đồ dùng sinh sống của Bồ-tát ma-ha-tát không bị hao hụt. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát không bị vua chúa, giặc cướp, kẻ ác và các chúng sinh khác làm phiền não, hại hại. Xá-lợi-tử, đó là Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa mà được bốn pháp không bệnh hoạn.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu các thiện căn như thế, được bốn tướng của địa vị tôn quý. Bốn tướng ấy là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát làm Chuyển luân vương, uy đức trùm khắp bốn phương, dùng chính pháp trị đời nên gọi là Pháp vương; bảy báu tự đến ứng hiện, đều thành tựu đủ. Bảy báu ấy là gì? Đó là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc nữ báu, ngọc mạt-ni (ngọc như ý quý giá) báu, quan coi kho tàng báu, quan coi binh báu. Có đủ một nghìn người con, hình dáng đoan nghiêm, uy thế hùng mạnh, hàng phục được kẻ thù. Vị Chuyển luân vương ấy được cả bốn đại châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di) chầu về, kính ngưỡng, quy phục; lại được tể tướng, quần thần, quân hộ vệ, hội chúng, nhân dân trong nước và các tiểu vương cùng tôn kính. Xá-lợi-tử, đó là tướng địa vị tôn quý thứ nhất mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát không đắm nhiễm ưa thích năm dục vi diệu (năm thứ khoái lạc giác quan), tức là sắc do mắt nhận biết, tiếng do tai nhận biết, mùi do mũi nhận biết, vị do lưỡi nhận biết, xúc chạm do thân nhận biết. Vì Bồ-tát ma-ha-tát không đắm nhiễm năm dục ấy, nên đem lòng tin trong sạch bỏ nhà vào đạo, mau được năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết lòng người, biết đời trước, biến hóa tự tại), được người và phi nhân (loài không phải người như quỷ thần) cung kính. Xá-lợi-tử, đó là tướng địa vị tôn quý thứ hai mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được.

 Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra ở đâu, tự nhiên thường được sự hiểu biết cao nhất, trí tuệ cao nhất, tài biện luận cao nhất, được các vị đại vương tôn kính. Như trong quá khứ có Đại Ô-mạt-đồ (?) (một bậc hiền trí) được vua kính trọng, Bồ-tát cũng như thế, được vua kính trọng, mời lên ngồi ngai vua; lại được tể tướng, quần thần, quân hộ vệ, hội chúng và nhân dân trong nước cùng tôn kính ngưỡng mộ. Xá-lợi-tử, đó là tướng địa vị tôn quý thứ ba mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát sau khi đã giác ngộ A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ vô thượng, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật), uy đức thù thắng, viên mãn bậc nhất, được tất cả hữu tình (chúng sinh có tình thức) như trời, rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược (thần âm nhạc của cõi trời), a-tố-lạc (A-tu-la, loài thần hay gây chiến với chư thiên), yết-lộ-đồ (chim thần cánh vàng), khẩn-nại-lạc (thần ca hát đầu có sừng), mâu-hô-lạc-già (thần rắn lớn), người và phi nhân, cùng quy y kính phục. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ấy thành tựu phần giới, phần định (tâm chuyên nhất, lắng yên), phần tuệ (trí tuệ thấy rõ sự thật), phần giải thoát (thoát khỏi mọi ràng buộc phiền não) và phần giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát) tối thắng, và đã chứng được sự thanh tịnh trong các pháp ấy. Xá-lợi-tử, đó là tướng địa vị tôn quý thứ tư mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được. Xá-lợi-tử, đó gọi là bốn tướng địa vị tôn quý mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, tất cả đều nhằm làm cho viên mãn thi-la ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, đã đem tâm trong sạch dâng bình đựng nước lên hai bậc tôn sư là ổ-ba-đà-da (thầy thân giáo, vị thầy chính truyền giới và nuôi dạy người xuất gia) và a-già-lê-da (A-xà-lê, thầy mô phạm, vị thầy dạy oai nghi phép tắc), nên được vô lượng vô biên công đức và pháp vi diệu như thế. Nghĩa là Bồ-tát ma-ha-tát vì cầu pháp nên đi, đến, tiến, dừng đều thuận theo thầy, thầy nói thế nào thì không bao giờ trái nghịch. Nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, lại được bốn thứ của cải tối thắng. Bốn thứ ấy là gì?

 Một là Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra ở đâu cũng được của cải như của bậc đại vương dùng, chứ không phải đồ dùng thấp kém của chúng sinh khác. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra ở đâu cũng thọ nhận pháp lìa dục, được của cải của bậc tiên; đem lòng tin trong sạch bỏ nhà vào đạo, gọi là của cải thánh pháp. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra ở đâu cũng được trí nhớ về các đời trước, gọi là được của cải trí nhớ; nhờ trí nhớ ấy nên đời đời kiếp kiếp không bao giờ quên mất tâm bồ-đề. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát sau khi chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, gọi là của cải bồ-đề, thường được tứ chúng (bốn hạng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ), trời, rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược, a-tố-lạc, yết-lộ-đồ, khẩn-nại-lạc, mâu-hô-lạc-già, người và phi nhân vây quanh trước sau. Xá-lợi-tử, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa mà chứng được bốn thứ của cải tối thắng.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, đối với vị pháp sư, cho đến người chỉ thọ trì một bài kệ bốn câu, đều đi, đến, tiến, dừng thuận theo lời dạy bảo. Như lời dạy: "Đây là thiện, đây là bất thiện; đây là có tội, đây là không tội; đây là nên tu, đây là không nên tu." Lại dạy như thế này: "Làm việc này rồi thì trong đêm dài sẽ chuốc lấy những điều khổ não vô nghĩa vô ích; làm việc kia rồi thì trong đêm dài sẽ chuốc lấy những điều an vui có nghĩa có ích." Những lời dạy như thế, Bồ-tát đều làm theo lệnh thầy, không làm điều bất thiện, tu tập pháp lành, không trái không nghịch.

 Do Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu sức thiện căn như thế, lại được bốn pháp cao cả thù thắng. Bốn pháp ấy là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát được đầy đủ giới, thành pháp cao cả thù thắng. Hai là thân thể mà Bồ-tát ma-ha-tát cảm được, mọi bộ phận đều viên mãn. Ba là Bồ-tát ma-ha-tát được đại tuệ: tuệ tuôn trào, tuệ cao, tuệ rộng, tuệ nhanh nhạy, tuệ sắc bén, tuệ mau lẹ, tuệ sâu xa, tuệ phân định chọn lựa. Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát khi thân hoại mạng chung thì sinh về cõi lành, các thế giới chư thiên. Xá-lợi-tử, đó gọi là bốn pháp cao cả thù thắng mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, lại được bốn pháp không ai có thể nhìn thấu. Bốn pháp ấy là gì? Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, sinh ra ở đâu cũng cảm được tướng âm tàng ẩn kín (tướng bộ phận sinh dục ẩn kín vào trong như ngựa chúa, một trong ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân). Đó gọi là pháp không ai nhìn thấu thứ nhất.

 Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, từ khi mới sinh ra, dù là mẹ, cha, hay các quyến thuộc khác, dù là trời, rồng, dược-xoa, la-sát (quỷ dữ ăn thịt người), kiện-đạt-phược, a-tố-lạc, yết-lộ-đồ, khẩn-nại-lạc, mâu-hô-lạc-già, người và phi nhân, tất cả chúng sinh, dù có tâm trong sạch hay tâm nhiễm ô, đều không ai nhìn thấy được đỉnh đầu của Bồ-tát. Đó gọi là pháp không ai nhìn thấu thứ hai.

 Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, từ khi mới sinh ra, dù là mẹ, cha, cho đến người và phi nhân, tất cả chúng sinh, dù tâm trong sạch hay tâm nhiễm ô, đều không thể sửa sang trang điểm khuôn mặt Bồ-tát. Người nào nhìn thấy mà khởi ý nghĩ: "Ta sẽ nhìn ngắm, trang điểm mặt Bồ-tát", thì liền thấy bóng hình khuôn mặt hiện ra ở hai bàn chân (?). Vì sao vậy? Xá-lợi-tử, vì Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu pháp hiếm lạ như thế, nên gọi là bậc thiện trượng phu (người nam tử tốt lành, bậc đại nhân); lại thành tựu tài biện luận bậc nhất của bậc trượng phu tối thắng (?). Đó gọi là pháp không ai nhìn thấu thứ ba.

 Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, lúc mới sinh ra, không cần người nâng đỡ hầu hạ, tự đứng trên mặt đất, nhìn khắp bốn phương, liền được trí sáng suốt sắc bén. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ma-ha-tát ở đời quá khứ đã đem lòng không dối trá mà cầu nghe giáo pháp. Do đó Bồ-tát ma-ha-tát lại được con mắt không tà vạy dối trá; nhờ thành tựu con mắt không dối trá ấy, nên dùng thiên nhãn (mắt trời, khả năng thấy xa thấy suốt vượt người thường) trong sạch vượt hơn loài người, cho đến có thể thấy tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ).

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát này được trí tuệ mau lẹ rộng lớn; nhờ thành tựu trí rộng lớn ấy, nên biết rõ những tâm niệm mà tất cả chúng sinh đã chứa nhóm trong ba thời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ma-ha-tát thuở xưa khi cầu pháp, đã chú tâm, thu nhiếp tâm, siêng năng hết lòng cung kính; đối với chính pháp thì khởi ý tưởng đó là thuốc hay, khởi ý tưởng đó là châu báu, khởi ý tưởng đó là thứ khó gặp, khởi ý tưởng đó là điều tốt đẹp vi diệu; đúng như điều mình nghĩ mà cầu nghe chính pháp, nghe xong thì thọ trì.

 Cũng do nhân ấy mà Bồ-tát ma-ha-tát lại được trí phân biệt chọn lựa nhanh nhạy; nhờ thành tựu trí phân biệt ấy, nên khéo cân nhắc đo lường được giới của các chúng sinh, cho đến khéo cân nhắc được sự nghe pháp đúng đắn, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến của họ. Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát khéo cân nhắc được tính đồng loại (?) (những phẩm chất cùng loại, cùng tính chất) với giới của tất cả chúng sinh, cho đến khéo cân nhắc được tính đồng loại với sự nghe pháp đúng đắn, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến. Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát khéo cân nhắc được đẳng lưu (những kết quả cùng loại tuôn chảy ra từ một nhân, tương ứng với nhân ấy) của giới nơi tất cả chúng sinh, cho đến khéo cân nhắc được đẳng lưu của sự nghe pháp đúng đắn, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến.

 Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát khéo cân nhắc được tướng vượt trội trong đẳng lưu của giới nơi tất cả chúng sinh, cho đến khéo cân nhắc được tướng vượt trội trong đẳng lưu của sự nghe pháp đúng đắn, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến. Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát khéo cân nhắc được oai nghi đi đứng (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép tắc) của tất cả chúng sinh, và tướng dũng mãnh trong việc tu hành chính hạnh của họ.

 Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát sau khi lần lượt cân nhắc suy nghĩ như thế về mọi công đức của tất cả chúng sinh, liền nghĩ thế này: "Giới và sự nghe pháp mà các chúng sinh này có, cho đến giải thoát và giải thoát tri kiến của họ; tính đồng loại với giới của họ, cho đến tính đồng loại với sự nghe pháp đúng đắn, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến của họ; đẳng lưu của giới nơi họ, cho đến đẳng lưu của sự nghe pháp đúng đắn, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến; tướng vượt trội trong đẳng lưu của giới nơi họ, cho đến tướng vượt trội trong đẳng lưu của sự nghe pháp đúng đắn, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến; oai nghi đi đứng và tướng dũng mãnh tu hành chính hạnh của họ—những tướng như thế đều là công đức của chúng sinh. Nay ta cân nhắc quan sát trong đó, không thấy ai ngang bằng với mình." Bấy giờ Bồ-tát lại suy nghĩ, đem gốc rễ vững bền của tất cả chúng sinh so sánh với mình, cũng không thấy ai ngang bằng với mình.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát lúc mới sinh ra, trong khoảnh khắc một sát-na (đơn vị thời gian cực ngắn), có thể mau chóng khởi lên trí vi diệu do nghiệp báo (?) (quả báo của việc làm đời trước); nhờ trí ấy, trong khoảng một cái búng tay, khéo biết rõ nghìn loại tâm tướng của tất cả chúng sinh. Lúc ấy Bồ-tát ma-ha-tát dùng trí xét tìm khắp mọi tâm ấy, không thấy ai ngang bằng với mình. Bồ-tát ma-ha-tát biết đúng như thế: "Nay ta một mình ở ngôi tôn quý cao nhất", như sư tử chúa an trú không sợ hãi, như đại long vương có uy đức lớn, chân không chạm đất, đi bảy bước về mỗi phương, nghĩ đến quả báo vi diệu nơi tòa bồ-đề (chỗ ngồi thành Phật) đang hiện ngay trước mặt, rồi cất tiếng nói: "Ta ở thế gian là bậc tôn quý lớn nhất. Ta ở thế gian là bậc thù thắng nhất. Nay ta sẽ chứng đến chỗ tận cùng của sinh, già, chết. Ta sẽ độ thoát tất cả chúng sinh khỏi sinh, già, bệnh, chết, lo buồn, khổ não. Ta sẽ vì các chúng sinh mà giảng nói chính pháp rộng lớn, vi diệu, tối thắng, vô thượng."

 Xá-lợi-tử, khi Bồ-tát ma-ha-tát nói lời ấy, không hề gián đoạn, tiếng nói vang khắp, đầy cả thế giới của Phật gồm tam thiên đại thiên này. Chúng sinh trong đó nghe tiếng ấy thì kinh sợ dựng tóc gáy; trống trời rung động, nhiều lần phát ra tiếng lớn; cả thế giới này đều chấn động. Chỉ có chỗ đất Bồ-tát đứng, rộng chừng bằng bánh xe, là vững vàng yên tĩnh; ngay cả vòng đất ấy, phía dưới dựa vào khối nước, cũng không bị gió lớn kia lay động. Bồ-tát ma-ha-tát tự nhìn thân mình, thấy vô lượng ánh sáng bao trùm khắp thân. Sau khi chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, Ngài được tất cả chúng sinh cùng ngưỡng vọng. Đó gọi là pháp không ai nhìn thấu thứ tư. Xá-lợi-tử, đó gọi là bốn pháp không ai nhìn thấu mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được. Vì sao vậy? Vì tất cả đều do Bồ-tát ma-ha-tát ở đời quá khứ, khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, đã đi, đến, tiến, dừng thuận theo pháp sư, vâng theo lời dạy, không trái nghịch.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, sau khi thành tựu các thiện căn như thế, lại được bốn pháp mau chóng. Bốn pháp ấy là gì? Khi Bồ-tát ma-ha-tát thành Phật, Ngài có đầy đủ các pháp do chư Phật Như Lai đã nói, không thiếu sót; và pháp Ngài nói ra, lời nào cũng không luống uổng. Đó là pháp mau chóng thứ nhất. Khi Bồ-tát ma-ha-tát thành Phật, Ngài có đầy đủ như thế này: chư Phật Như Lai hễ có lời gọi, nói: "Hãy lại đây, bí-sô (tỳ-kheo, người xuất gia nam)!", thì chúng sinh ấy liền đến chỗ Phật, tóc tự rụng, thân mặc ca-sa (áo của người xuất gia), tay cầm bát-đa-la (bình bát khất thực). Đó là pháp mau chóng thứ hai. Khi Bồ-tát ma-ha-tát thành Phật, Ngài có đầy đủ như thế này: chư Phật Như Lai khéo biết tâm chúng sinh trong ba thời. Đó là pháp mau chóng thứ ba. Khi Bồ-tát ma-ha-tát thành Phật, Ngài có đầy đủ như thế này: chư Phật Như Lai khéo có trí biết bệnh của chúng sinh mà cho thuốc tương ứng. Đó là pháp mau chóng thứ tư. Xá-lợi-tử, đó gọi là bốn pháp mau chóng mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được. Vì sao vậy? Vì thuở xưa khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, Ngài đã đem tâm trong sạch dâng bình nước cho ổ-ba-đà-da, a-già-lê-da và các vị pháp sư.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nương thi-la ba-la-mật-đa, nhờ đầy đủ sức thiện căn như thế, khi thành Phật lại được bốn pháp không bị kẻ khác làm hại. Bốn pháp ấy là gì? Xá-lợi-tử, thân Như Lai không còn chỗ nương dựa, không còn thọ nhận (không còn bị ràng buộc vào sự hiện hữu). Vì sao vậy? Thân Như Lai mà bị lửa, dao, thuốc độc hay vật khác làm tổn hại được, thì không có lẽ nào như thế. Xá-lợi-tử, đó là bốn pháp không bị tổn hại mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi thành Phật, nhờ có đầy đủ giới.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nương thi-la ba-la-mật-đa, nhờ đầy đủ sức thiện căn như thế, khi thành Phật lại được bốn pháp không ai vượt hơn. Bốn pháp ấy là gì? Một là chư Phật Như Lai không còn chỗ nương dựa, không còn thọ nhận. Vì sao vậy? Không có chúng sinh nào ở trước Như Lai mà có thể nói: "Ta nói cho Như Lai nghe pháp mà Ngài chưa từng nghe", dù chỉ một câu; nếu nói rằng có người nói được thì không có lẽ nào như thế. Hai là chư Phật Như Lai không còn chỗ nương dựa, không còn thọ nhận. Vì sao vậy? Không có chúng sinh nào ở trước Như Lai mà lập luận đúng pháp (để bác bỏ Ngài), dù chỉ một câu; nếu nói có người lập luận được thì không có lẽ nào như thế. Ba là chư Phật Như Lai không còn chỗ nương dựa, không còn thọ nhận. Vì sao vậy? Không có chúng sinh nào bắt gặp được nơi Như Lai dù chỉ một chút tâm không ở trong định; nếu nói có người bắt gặp được thì không có lẽ nào như thế. Vì sao vậy? Xá-lợi-tử, tâm của chư Phật Như Lai luôn ở trong định, tức là an trú trong từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm vô lượng: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui mừng với niềm vui của người, buông xả bình đẳng). Bốn là chư Phật Như Lai không còn chỗ nương dựa, không còn thọ nhận. Vì sao vậy? Không có chúng sinh nào nắm bắt được trọn vẹn các tướng sắc thân của Như Lai; nếu nói có người nắm bắt được tướng ấy thì không có lẽ nào như thế. Xá-lợi-tử, chư Phật Như Lai nhờ đầy đủ giới mà được bốn pháp không ai vượt hơn.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, chư Phật Như Lai nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, được đầy đủ năm pháp vô lượng (không thể đo lường). Năm pháp ấy là gì? Một là giới của chư Phật Như Lai vô lượng. Hai là sự nghe pháp đúng đắn của chư Phật Như Lai vô lượng. Ba là chính định của chư Phật Như Lai vô lượng. Bốn là chính tuệ của chư Phật Như Lai vô lượng. Năm là giải thoát và giải thoát tri kiến của chư Phật Như Lai vô lượng. Xá-lợi-tử, năm pháp vô lượng như thế của Như Lai đều do thuở xưa khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, đối với các bậc tôn trọng như ổ-ba-đà-da, a-già-lê-da, đã thuận theo lời thầy dạy, đi, đến, tiến, dừng không trái nghịch.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, chư Phật Như Lai sau khi đầy đủ thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu sức thiện căn như thế, được bốn trí không chướng ngại. Bốn trí ấy là gì? Đó là: chư Phật Thế Tôn đối với đời quá khứ, trí và thấy biết vận hành không chướng không ngại; chư Phật Thế Tôn đối với đời vị lai, trí và thấy biết vận hành không chướng không ngại; chư Phật Thế Tôn đối với đời hiện tại, trí và thấy biết vận hành không chướng không ngại; chư Phật Thế Tôn khéo khởi tâm bình đẳng, nhờ khởi tâm bình đẳng như thế nên biết được tính bình đẳng của ba đời. Xá-lợi-tử, đó là bốn trí không chướng ngại mà Như Lai đạt được nhờ đầy đủ giới.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, chư Phật Như Lai lại khéo thành tựu chính trí (trí hiểu biết đúng đắn); nhờ chính trí nên không phải nương nhờ người khác mà biết hết tất cả các pháp. Chư Phật Như Lai lại thành tựu được trí không thể nghĩ bàn; nhờ thành tựu trí không thể nghĩ bàn ấy nên biết rõ các tướng của gió và mưa. Xá-lợi-tử, Như Lai biết rõ thế gian có một loại gió lớn tên là Ô-lô-bác-ca; cho đến mọi cảm giác của chúng sinh đều do gió ấy lay động mà có. Vòng gió này cao ba câu-lô-xá (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, bằng khoảng tầm nghe tiếng bò rống, chừng một phần tám du-thiện-na). Trên vòng gió ấy, trong hư không, lại có gió nổi lên tên là Vân phong (gió mây); vòng gió này cao năm câu-lô-xá. Trên vòng gió ấy, trong hư không, lại có gió nổi lên tên là Chiêm-bạc-ca; vòng gió này cao mười du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng quãng đường một ngày hành quân của vua, chừng mười mấy cây số). Trên vòng gió ấy, trong hư không, lại có gió nổi lên tên là Phệ-sách-phược-ca; vòng gió này cao ba mươi du-thiện-na. Lại trên vòng gió ấy, trong hư không, có gió nổi lên tên là Khứ lai (gió đi lại); vòng gió này cao bốn mươi du-thiện-na.

 Như thế, Xá-lợi-tử, lần lượt chồng lên mãi, có đến sáu vạn tám nghìn câu-chi (đơn vị số đếm, một câu-chi bằng mười triệu) vòng gió; Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (Như Lai: bậc đến từ chân như; Ứng: bậc đáng nhận cúng dường; Chính Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp—các danh hiệu của Phật) nương vào đại tuệ đều biết rõ cả. Xá-lợi-tử, vòng gió trên cùng tên là Chu biến (trùm khắp), là chỗ nương cho vòng nước ở cõi trên. Khối nước ấy cao sáu mươi tám trăm nghìn du-thiện-na, là chỗ nương cho đại địa kia; đất ấy cao sáu mươi tám nghìn du-thiện-na.

 Xá-lợi-tử, trên mặt đất ấy có một tam thiên đại thiên thế giới, trong đó có Phật hiệu là Hoằng Uẩn Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, hiện nay đang ở đó trụ đời giáo hóa. Tuổi thọ của Đức Phật ấy là ba mươi câu-chi năm. Đệ tử thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) có ba mươi câu-chi na-dữu-đa (một số đếm cực lớn), tất cả đều là đại A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), các lậu (những dòng phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm) đã hết, không còn phiền não, cho đến chứng được sự tự tại đối với mọi tâm, đạt ba-la-mật tối thượng. Bấy giờ Đức Phật ấy cùng chúng đại thanh văn như thế cùng nhau tụ hội. Lại có trăm câu-chi Bồ-tát ma-ha-tát, đều đã chứng được pháp Bồ-tát tạng, đối với mọi nghĩa lý đều quyết định khéo léo tinh tường, là biển cả của sự học rộng nghe nhiều, là những bậc đại pháp sư, an trú trong Không, Vô tướng và Vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp không có tự tính cố định; không chấp vào hình tướng; không mong cầu tạo tác gì nơi thế gian).

 Xá-lợi-tử, sau khi Ta nhập niết-bàn tròn đủ nghìn năm, Đức Phật ấy mới nhập bát-niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, tức sự diệt độ hoàn toàn của bậc giác ngộ). Chính pháp của Ngài trụ ở đời đủ nghìn năm, xá-lợi (di cốt sau khi hỏa táng của Phật) được lưu truyền khắp nơi làm lợi ích cho thế gian, cũng như cảnh tượng xá-lợi của Ta lưu truyền làm lợi ích khắp nơi sau khi Ta nhập bát-niết-bàn hiện nay. Xá-lợi-tử, trí không chướng ngại của Như Lai lại có thể biết rõ vô lượng vô biên hình tướng tròn trịa của các vòng gió vượt lên trên thế giới của Đức Phật kia, cùng hình tướng đầy đủ viên mãn của các cõi Phật. Xá-lợi-tử, lại vượt lên trên nữa có một thế giới khác, hiện không có Như Lai, nhưng có trăm nghìn vị độc giác (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không giảng dạy rộng rãi) cư trú; chúng sinh ở đó đều gieo thiện căn nơi các vị độc giác.

 Xá-lợi-tử, Như Lai nhờ trí ấy, lại có thể biết rõ trên thế giới này có chư Phật Như Lai nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ) xuất hiện ở đời, hiện nay đang ở đó hóa độ chúng sinh. Như thế, ở mười phương có vô lượng, vô số, không thể nghĩ bàn, không thể cân lường chư Phật Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác xuất hiện ở đời, hiện nay đang ở đó hóa độ chúng sinh, trí vi diệu của Như Lai đều biết rõ cả. Xá-lợi-tử, Như Lai lại có thể biết rõ các thế giới của Phật như đã nói ở trên, những cảnh đang bị lửa thiêu đốt, v.v., tức vô lượng vô biên tướng thành và hoại của chúng, trí vi diệu của Như Lai đều thấu rõ.

 Bấy giờ Đức Thế Tôn nói lời ấy xong, Trưởng lão Xá-lợi-tử bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác thành tựu những thiện căn gì mà được trí không chướng ngại vô lượng, không thể nghĩ bàn như thế?" Phật bảo Xá-lợi-tử: "Như Lai nhờ an trú thi-la ba-la-mật-đa, nên khéo léo tự tại một cách vi diệu; đối với chính pháp, Ta đã khởi ý tưởng cung kính tôn trọng, khởi ý tưởng đó là thuốc hay, khởi ý tưởng đó là châu báu, khởi ý tưởng đó là thứ khó gặp, khởi ý tưởng đó là gốc lành, khởi các ý tưởng thích đáng, sinh ý tưởng kính trọng sâu xa; lại an trú trong ý tưởng thu giữ chính pháp. Xá-lợi-tử, Như Lai nhờ an trú thi-la ba-la-mật-đa, kính trọng giáo pháp, nên được trí lớn sáng suốt sắc bén như thế; trí lớn ấy lại có thể biết rõ những điều vô lượng vô số còn vượt xa hơn mức đã kể ở trước.

 Xá-lợi-tử, trí không gián đoạn của chư Phật Thế Tôn là vô lượng, vô số, không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, tướng qua lại của nó không thể nói hết (?). Xá-lợi-tử, chư Phật Như Lai nhờ đầy đủ giới, lại được sức tự tại như thế; vì vậy Như Lai trong khoảng một cái búng tay có thể đi đến các thế giới của Phật nhiều như số cát sông Căng-già, rồi lại quay về chỗ ở cũ. Xá-lợi-tử, chư Phật Như Lai đối với chính pháp thi-la ba-la-mật-đa này, đã đem lòng tin hiểu trong sạch mà lắng nghe, thọ trì; nhờ đó được giải thoát mau chóng. Nhờ sự giải thoát ấy, Ta đã khéo giải thoát. Giải thoát khỏi điều gì? Tức là khéo được giải thoát khỏi mọi khổ.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát nào đối với bốn chỗ an trú cung kính này, nghe pháp ấy rồi được lòng tin trong sạch, và vì thực hành thi-la ba-la-mật-đa mà phát tâm như thế này: "Ta an trú như thế, ta an trú ở đây; nhờ ta thường an trú như thế, ta thường không lìa chính pháp của chư Phật." Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát thọ trì các chương cú pháp môn của kinh này, nhờ sức thiện căn như thế, lại được bốn pháp do tuệ tạo thành. Bốn pháp ấy là gì? Một là nhờ đầy đủ tuệ nên phát khởi được đại tuệ. Hai là nhờ đầy đủ tuệ nên được gặp chư Phật, thân cận, yết kiến, phụng sự. Ba là nhờ đầy đủ tuệ nên đem lòng tin trong sạch bỏ nhà vào đạo. Bốn là nhờ đầy đủ tuệ nên mau chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Xá-lợi-tử, đó gọi là bốn pháp do tuệ tạo thành mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu sức thiện căn ấy, lại được bốn pháp có nhiều công dụng lớn lao. Bốn pháp ấy là gì? Một là được thân người, gọi là có nhiều công dụng lớn lao. Hai là gặp Phật ra đời, gọi là có nhiều công dụng lớn lao. Ba là đem lòng tin trong sạch bỏ nhà vào đạo, gọi là có nhiều công dụng lớn lao. Bốn là mau chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, gọi là có nhiều công dụng lớn lao. Xá-lợi-tử, đó gọi là bốn pháp có nhiều công dụng lớn lao mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, nhờ thành tựu sức thiện căn ấy, lại được bốn pháp thuộc phần ngôi vị (?). Bốn pháp ấy là gì? Một là Bồ-tát ma-ha-tát được phần ngôi chuyển luân, tức là ở trong loài người làm Chuyển luân vương. Hai là Bồ-tát ma-ha-tát ở cõi Phạm thế (cõi trời của Phạm thiên, thuộc cõi Sắc, nơi chư thiên đã lìa dục) làm Đại Phạm vương (vua của cõi Phạm thiên). Ba là Bồ-tát ma-ha-tát ở giữa chúng trời làm Thiên đế (vua trời). Bốn là Bồ-tát ma-ha-tát sau khi chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đối với tất cả các pháp đều đầy đủ viên mãn, hiệu là Pháp vương, ở đời ban bố giáo hóa; lại được các sức mạnh cát tường, trí làm cho chúng sinh thanh tịnh và cảnh giới thần thông; những tướng như thế đều có thể biết rõ, làm con mắt cho trời và người ở thế gian." Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này, bèn đọc kệ rằng:

 Là con mắt sáng cứu đời, cao nhất giữa muôn loài,

 khéo hiểu các phép chữa bệnh, nhờ đó chứng tịch diệt (niết-bàn, sự dứt sạch phiền não và khổ đau).

 Qua lại theo lời thầy dạy, nên cảm quả báo như thế,

 chưa từng chịu các khổ, và chẳng phải không tự tại (?) (ý: được tự tại trong điều lành).

 Mau được sinh lên trời, mau trở lại cõi người,

 mau được gặp chư Phật, mau được lìa các nạn.

 Giàu lớn, của cải dồi dào, mắt thấy các kho báu chôn giấu,

 hễ tay chạm đến đâu, các thứ báu đều đầy ắp.

 Hóa hiện ao hồ đẹp, nước tám công đức luôn đầy,

 chưa từng chịu lo phiền, đó là quả của sự tự tại trong điều lành.

 Tay chân không cong vẹo, lại không có tướng xấu xí lùn thấp,

 thân thể không khô héo, cũng không thiếu khuyết phần nào.

 Không gù lưng, không khuyết mắt, ngón tay không thừa không thiếu,

 đầu không giống như đỉnh đầu voi (?), đó là quả của sự tự tại trong điều lành.

 Dáng vẻ đều viên mãn, nặng chắc như khối vàng,

 đoan nghiêm, ai cũng thích ngắm, dung mạo đều tươi đẹp.

 Các trời, rồng, quỷ thần, cùng với người đời,

 cúng dường và tôn kính, đó là đức của sự tự tại vi diệu.

 Xa lìa các đường ác, đến cõi lành trời người,

 mau ngộ đại bồ-đề, đó là quả của sự tự tại trong điều lành.

 Nếu người biết rõ hết tâm của mọi chúng sinh,

 đi bảy bước mỗi phương rồi, tiếng vi diệu báo khắp thế giới:

 "Người này trí cao nhất, người này tuệ cao nhất,

 giải thoát cũng cao nhất, cao nhất trong chúng sinh."

 Tuệ khiến tuệ thanh tịnh, tuệ nương vào trí mà đứng vững,

 tuệ, trí và giải thoát, đều nương nơi chư Phật mà chứng.

 Do tự tính của tuệ mà sinh ra, điều cần biết thì nhờ trí mà rõ,

 nếu ai có đủ trí tuệ, điều mong cầu không gì không thành.

 Nghĩa lý sâu xa như thế, Ta vì các ông nói tóm lược,

 người không có tuệ, ít lòng mong cầu (đạo), há lại chịu nhận nghĩa này?

 Họ bị si mê làm cho mê muội, bị các điều ác bức bách,

 phát khởi giận dữ, không cung kính chính pháp.

 Nếu có chúng sinh ít lòng mong cầu, đối với chính pháp như thế,

 không còn khởi lòng cung kính, lại làm những việc khác.

 Chúng sinh không kính pháp, bị giận dữ làm mê chấp,

 luôn ôm lòng nhiễm ô, chẳng nên giảng nói cho họ.

 Những kẻ đã già nua, những ma-ha-la (người già lẩm cẩm, ngu độn) suy yếu,

 lúc sắp lâm chung, vì nói dối mà còn phải chịu hậu hữu (thân tái sinh ở đời sau) (?).

 Những kẻ đã già nua, những ma-ha-la suy yếu,

 mạo nhận nuốt đồ cúng dành cho bậc A-la-hán, liền mau đọa vào địa ngục.

 Giữ đủ giới còn khó được, huống chi quả A-la-hán,

 người có lòng tin xây linh miếu (tháp thờ) cho họ, họ lại vì thế mà chìm vào đường ác (?).

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, siêng năng tu hành giới hạnh như thế, vì cầu Bồ-tát tạng nên đem thân mình phụng sự các bậc thầy có chính hạnh, thì được những công đức đã nói ở trên, lại còn được những công đức lợi ích vô lượng vô biên không thể nghĩ bàn, gấp bội hơn số trước. Xá-lợi-tử, nên biết Bồ-tát ma-ha-tát vì an trú Bồ-tát tạng như thế, nên thực hành các hạnh Bồ-tát với giới thanh tịnh vi diệu, tự tại trong điều lành. Xá-lợi-tử, thế nào gọi là giới vi diệu thanh tịnh? Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa mà được mười loại giới thanh tịnh, ông nên biết. Mười loại ấy là gì?

 Một là đối với các chúng sinh chưa từng làm tổn hại. Hai là đối với tài vật của người khác không cướp không trộm. Ba là đối với vợ thiếp của người khác, xa lìa mọi sự tà dâm nhiễm ô. Bốn là đối với các chúng sinh không lừa dối. Năm là hòa hợp quyến thuộc, không gây chia lìa. Sáu là đối với các chúng sinh không nói lời thô ác, vì có thể nhẫn chịu lời ác của họ. Bảy là xa lìa lời thêu dệt, vì hễ nói gì cũng xét kỹ sự thật mà nói. Tám là xa lìa tham đắm, vì đối với đồ dùng của người khác không có ý nghĩ "đó là của ta". Chín là xa lìa giận dữ, vì khéo nhẫn chịu lời thô lỗ nhục mạ. Mười là xa lìa tà kiến (cái thấy sai lệch), vì không thờ phụng các vị trời, tiên, thần, quỷ khác. Xá-lợi-tử, đó là mười loại giới thanh tịnh mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa; nên học như thế.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, lại có mười loại giới thanh tịnh, nay ông nên biết. Mười loại ấy là gì? Một là giới không khuyết, vì không phải do sự thiếu hiểu biết mà chứng được. Hai là giới không thủng, vì đã xa lìa sự phát sinh không bình đẳng (?). Ba là giới không loang lổ, vì không xen lẫn mọi phiền não. Bốn là giới không nhiễm ô, vì chỉ làm tăng trưởng pháp trong trắng. Năm là giới đáng được cúng dường, vì muốn gì cũng làm được tự tại. Sáu là giới được khen ngợi, vì các bậc thông tuệ không chê trách. Bảy là giới không bị chê bai, vì không dung chứa mọi lỗi lầm. Tám là giới khéo giữ gìn, vì khéo canh giữ các căn môn (cửa ngõ giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Chín là giới khéo canh giữ, vì chính trí tự nhiên luôn hiện tiền. Mười là giới khéo hướng đến, vì có đại nguyện bồ-đề làm bạn trợ giúp. Xá-lợi-tử, đó là mười loại giới thanh tịnh mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa; nên học như thế.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát vì thực hành thi-la ba-la-mật-đa, lại có mười loại giới thanh tịnh, nay ông nên biết. Thế nào là mười? Một là giới ít ham muốn, vì đúng pháp, thanh tịnh, khéo biết chừng mực. Hai là giới biết đủ, vì dứt hẳn mọi tham đắm. Ba là giới chính hạnh, vì khiến thân và tâm đều xa lìa (thế tục). Bốn là giới ở nơi yên tĩnh, vì đã bỏ xa mọi chốn ồn ào. Năm là giới đỗ-đa (đầu-đà, hạnh tu khổ hạnh giản dị như khất thực, ăn một bữa, ở nơi vắng… để gột bỏ tham dục) gột sạch lòng ham muốn, vì do thiện căn tự tại tạo thành. Sáu là giới biết đủ theo thánh chủng (dòng giống bậc thánh, tức bốn hạnh: bằng lòng với y phục, thức ăn, chỗ ở có được, và vui thích tu tập), vì không nhìn sắc mặt người khác, không mong cầu gì. Bảy là giới nói sao làm vậy, vì cõi u minh và cõi dương đều kính phục, không dối gạt người và trời. Tám là giới tự xét lỗi mình, vì thường dùng gương pháp soi rõ tâm mình. Chín là giới không chê bai chỗ thiếu sót của người, vì giữ gìn ý người khác. Mười là giới làm cho chúng sinh thuần thục (giáo hóa cho đến lúc chín muồi trên đường tu), vì không bỏ các nhiếp pháp (các cách thu phục, dẫn dắt người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ). Xá-lợi-tử, đó là mười loại giới thanh tịnh mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa; nên học như thế.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, lại có mười loại giới thanh tịnh, nay ông nên biết. Thế nào là mười? Một là giới có lòng tin trong sạch đối với Phật, vì đã nhổ bỏ mầm mống của tâm xa lìa (?). Hai là giới có lòng tin trong sạch đối với Pháp, vì giữ gìn chính pháp. Ba là giới có lòng tin trong sạch đối với Tăng, vì cung kính chúng thánh. Bốn là giới cúi mình phục vụ, vì không rời sự suy nghĩ về bồ-đề của Phật. Năm là giới thân cận bạn lành, vì khéo tích tập tư lương (vốn liếng chuẩn bị cho đường tu) của các phần giác ngộ. Sáu là giới xa lìa bạn ác, vì bỏ hết mọi pháp bất thiện. Bảy là giới đại từ ba-la-mật-đa, vì làm cho tất cả chúng sinh được thuần thục. Tám là giới đại bi ba-la-mật-đa, vì khiến chúng sinh khốn khổ được giải thoát. Chín là giới đại hỷ ba-la-mật-đa, vì đối với chính pháp sinh lòng vui thích. Mười là giới đại xả ba-la-mật-đa, vì buông bỏ cả yêu lẫn ghét. Xá-lợi-tử, đó là mười loại giới thanh tịnh mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa; nên học như thế.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, lại có mười loại giới thanh tịnh, nay ông nên biết. Mười loại ấy là gì? Một là giới đà-na ba-la-mật-đa (hạnh bố thí hoàn thiện), vì khéo làm cho các chúng sinh thuần thục. Hai là giới sạn-để ba-la-mật-đa (hạnh nhẫn nhục hoàn thiện), vì khéo giữ gìn tâm của tất cả chúng sinh. Ba là giới tì-lợi-da ba-la-mật-đa (hạnh tinh tấn hoàn thiện), vì đối với các chính hạnh không thối lui. Bốn là giới tĩnh lự ba-la-mật-đa (hạnh thiền định hoàn thiện), vì tư lương của tĩnh lự được đầy đủ. Năm là giới bát-nhã ba-la-mật-đa (hạnh trí tuệ hoàn thiện), vì đối với cái gốc là nghe pháp không hề chán đủ. Sáu là giới ưa cầu nghe pháp, vì thường thích thỉnh cầu Bồ-tát tạng. Bảy là giới không tiếc thân, vì luôn quán sát với ý tưởng vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền lâu). Tám là giới không quý trọng mạng sống, vì thường quán thấy với tâm rằng (mọi sự) như huyễn. Chín là giới mọi ý nguyện đều được thỏa mãn, vì từ lúc mới phát tâm đã khéo thanh tịnh. Mười là giới hòa hợp với giới của Phật, vì hồi hướng (đem công đức của mình hướng về một mục đích) về tất cả giới của Như Lai. Xá-lợi-tử, đó là giới thanh tịnh mà Bồ-tát ma-ha-tát đạt được nhờ thực hành thi-la ba-la-mật-đa; nên học như thế.

 Lại nữa, Xá-lợi-tử, các Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành thi-la ba-la-mật-đa, vì đầy đủ giới thanh tịnh như thế, nên không có niềm vui vi diệu nào của trời người mà các Bồ-tát không được hưởng; không có nghề khéo nào ở thế gian mà các Bồ-tát không biết; không có đồ dùng nào mà chúng sinh thế gian thụ hưởng mà các Bồ-tát không cảm được; không có phàm phu nào không thù oán lẫn nhau, nhưng Bồ-tát đối với chúng sinh ấy chưa từng giận dữ; không có lời dối trá nào ở thế gian mà Bồ-tát lại tin nhận; không có chúng sinh nào ở thế gian mà Bồ-tát không xem như mẹ; không có chúng sinh nào ở thế gian mà Bồ-tát không xem như cha; không có chúng sinh nào ở thế gian mà Bồ-tát không xem như người thân đáng tin cậy gắn bó; không có pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành) nào mà Bồ-tát không khởi ý tưởng vô thường, sinh diệt. Xá-lợi-tử, Bồ-tát ma-ha-tát biết rõ mọi hành (mọi sự vật hiện tượng do nhân duyên tạo tác) đều vô thường rồi, liền không màng thân mạng, tu giới thanh tịnh, thực hành những chính hạnh mà các Bồ-tát thực hành, tất cả đều nhằm làm cho viên mãn thi-la ba-la-mật-đa." Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này, bèn đọc kệ rằng:

 Sắc đẹp, giọng nói hay, cứu giúp được người ưa pháp,

 đối với Bồ-tát chẳng phải là khó, vì an trú giới thanh tịnh.

 Mặt mày đều tròn đầy trong sáng, không sinh ra mù, què, gù,

 mọi phần thân đoan chính, đều do giới thanh tịnh mà có.

 Có sức lớn thế lớn, uy quang lớn rực rỡ,

 lại nhờ tinh tấn và trí tuệ, khiến ác ma kinh sợ.

 Các vua đều cúng dường, trời rồng đều tôn kính,

 khéo dứt lưới nghi ngờ, tâm sâu xa thực hành đại từ.

 An trú trong khối giới, sống theo pháp, tiếng tăm lớn,

 bị khổ bức bách không sợ hãi, trọn không đọa đường ác.

 Chúng sinh đều mê ngủ, Bồ-tát đánh thức được họ,

 luôn không chợp mắt chốc lát, đi khắp bốn phương cầu pháp.

 An trú trong khối giới, vì cầu đạo bồ-đề,

 bỏ vật quý danh tiếng nhất, vợ con, thân thể, thịt da,

 để cầu giáo pháp tối thắng và Phật pháp vô thượng.

 Là chỗ nương tựa của thế gian, đáng được dâng mọi cúng dường.

 Dù bị quở trách, mắng chửi, làm phiền hại, gây việc ác,

 vẫn thương xót và khen ngợi, đó là nhờ an trú nơi nhẫn.

 Tu hành đúng như lời nói, lời nói luôn không dối gạt,

 ngồi yên nơi đạo tràng (chỗ ngồi thành đạo) rồi, làm chấn động cả đại địa.

 Đối với Phật pháp không nghi ngờ, lìa bỏ các vị trời tà,

 luôn thờ bậc được chư thiên tôn kính, tức là Phật Bạc-già-phạm (Thế Tôn, bậc được đời tôn kính).

 Các chúng sinh ở thế gian, dùng dao gậy đánh nhau,

 Ngài làm cho họ hòa hợp, đó là tướng của bậc thông minh.

 Chúng sinh chịu khổ nặng, trải nhiều trăm câu-chi kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài),

 dù họ không đến tìm cầu, nếu thấy thì luôn không bỏ rơi.

 Cùng bạn lành bàn luận, nhờ đó được nghĩa lý và lợi ích,

 vậy mà chúng sinh không cầu, lại còn làm hại lẫn nhau.

 Ta đem cả Thiệm-bộ châu và các cõi nước của Phật,

 chứa đầy châu báu, dùng để giúp cho việc tìm cầu bạn lành.

 Giả sử có người đem dao bén cắt đứt tay chân của ta,

 đối với loài chúng sinh ấy, ta vẫn luôn giữ tâm bình đẳng.

 Bỏ những việc làm của kẻ ngu, vì nhân duyên Phật pháp,

 luôn giữ giới thanh tịnh, an trú pháp vi diệu,

 tu tập pháp tùy pháp (tu đúng theo giáo pháp, thuận theo pháp lớn mà hành pháp nhỏ), thực hành hạnh vi diệu của Bồ-tát,

 vì cầu bồ-đề của Phật, cam lồ (thứ nước bất tử, ví cho giáo pháp) của tuệ tam minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy sinh tử của chúng sinh, dứt sạch phiền não).

 An trú trong khối giới, tu học các pháp của Phật,

 đó là bậc thông tuệ, trời và người đời nên cúng dường.

 Đối với mọi pháp không nghi, thông thạo các nghề khéo,

 hiểu sâu lòng chúng sinh, truyền rộng pháp tốt đẹp vi diệu.

 Khối giới đã thanh tịnh, ngồi yên dưới cội bồ-đề,

 hàng phục quân ác ma, giác ngộ chính giác vô thượng.

 Tỏa ánh sáng khắp thế giới, giống như ánh sáng mặt trời mặt trăng,

 Bồ-tát là bậc tôn quý giữa hữu tình, mở được mắt tuệ thánh,

 đưa tay dẫn dắt muôn loài, ai hỏi đạo đều chỉ bày.

 Luôn vui cười, mở lời chào trước, chưa từng ôm lòng ghen ghét giận hờn,

 bỏ vô lượng thân mình, và bố thí nhiều của báu,

 chưa từng có lúc nào xa lìa bồ-đề tối thượng của Phật.

 Lòng tin và giới đã tròn đủ, khéo an trú lời chân thật,

 chưa từng có giả dối lừa gạt, an trú trong khối giới.

 Những ai đến chỗ Bồ-tát, có khi nói lời dối trá,

 nghe gì Ngài cũng tin nhận, mà bản thân luôn nương lời chân thật.

 Nếu có người hứa với Bồ-tát, giả vờ nói sẽ cho áo cơm,

 rốt cuộc chẳng hề cho gì, Bồ-tát vẫn không có lòng giận.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi ba.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bốn mươi bốn.

 Pháp sư Tam tạng (vị tăng thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang đời Đại Đường vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video