Thiên 84 — Hội 16 – Phẩm 15 Trời Dạ-ma được thọ ký
Phẩm thứ mười lăm: Trời Dạ-ma được thọ ký (Dạ-ma: cõi trời thứ ba của cõi dục, ở trên không trung, nơi chư thiên thường hưởng vui đúng thời; thọ ký: Phật báo trước cho một người biết về sau người ấy sẽ thành Phật, mang danh hiệu gì, ở cõi nào). Bấy giờ lại có bốn ức (ức: đơn vị số lớn, thường hiểu là một trăm triệu) chúng trời Dạ-ma, thấy A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, thường gây chiến với chư thiên), Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng), long nữ, long vương (con gái và vua của loài rồng), Cưu-bàn-trà (loài quỷ thần hay quấy nhiễu người khi ngủ), Càn-thát-bà (loài thần âm nhạc cõi trời), Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), Khẩn-na-la (loài thần ca hát, tấu nhạc), chư thiên đi trong hư không, chư thiên cõi Tứ Thiên Vương (cõi trời của bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương), chư thiên Đao-lợi (cõi trời trên đỉnh núi Tu-di do vua trời Đế Thích cai quản) v.v... cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, tức từ sự thật) và được nghe thọ ký, thì đều rất vui mừng, hớn hở vô cùng. Bấy giờ chúng trời Dạ-ma biết Phật Như Lai dùng trí tuệ không chướng ngại mà thọ ký cho các vị ấy rồi, liền khởi lòng tin và ưa thích đối với Phật pháp. Khởi lòng tin vui rồi, họ liền nghĩ thế này: "Phật pháp như vậy thật kỳ lạ, vi diệu. Người chứng được Phật pháp thì không gì là không biết, không gì là không thấy, không gì là không phân biệt chọn lựa, không gì là không chứng ngộ. Đối với những gì đã sinh, chưa sinh, đang sinh, hoặc đã diệt, sẽ diệt, đang diệt, hoặc nghiệp (những việc làm có chủ ý của thân, lời nói, ý nghĩ) và quả báo, đều biết đúng như thật. Thật kỳ lạ thay, Như Lai biết được thế đế (sự thật theo cách nhìn quy ước của thế gian) và đệ nhất nghĩa (chân lý tột cùng, sự thật tối hậu), khéo biết hai điều ấy, ngoài ra không còn gì khác. Đức Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) ấy đối với pháp không (mọi sự không có thực thể cố định) khéo biết, khéo thấy, khéo phân biệt chọn lựa, khéo chứng ngộ tương ứng, cho nên gọi là Tát-bà-nhã (tiếng Phạn sarvajña, nghĩa là bậc Nhất thiết trí, bậc biết hết thảy). Thế nào là thế đế? Đó là hết thảy những gì thuộc về thế tục, những gì diễn ra trong sinh tử; đối với các pháp ấy Ngài đều hiểu biết được. Còn đệ nhất nghĩa thì không có lời nói, không có người biết, chẳng phải chỗ tâm nghĩ đến được. Vì không có cái biết nên không có người nói, không có người chỉ bày, không có người giảng giải, không có người nghe. Vì không có nói nên cũng không có người biết, không sinh, không chỉ bày, không có người thấy, không có sự đặt bày, không có sự nắm giữ bám chấp, không có sự hay biết, không có người đến được cũng không có chỗ đến, không ai gần gũi được, không ai đo lường được, không có thiết lập, không có vứt bỏ, không có việc được làm, cũng không có người làm; không được khen không bị chê, không lợi không suy, không được xưng tụng không bị chỉ trích, không khổ không vui; chẳng phải sắc chẳng phải không phải sắc, chẳng phải số lượng chẳng phải không phải số lượng, chẳng phải sáng chẳng phải không sáng, chẳng phải có phiền não (những thứ làm tâm rối loạn, khổ sở) chẳng phải lìa phiền não, chẳng phải thế gian chẳng phải Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau, thoát khỏi sinh tử), chẳng phải giác chẳng phải quán (giác: sự suy xét thô; quán: sự suy xét tinh tế), chẳng tiến chẳng lùi, không động không tạo tác, không có hí luận (những lời bàn luận, phân biệt hư dối vô ích), vượt qua mọi hí luận. Cái gọi là tướng của sắc (sắc: thân xác, vật chất) không thể nắm bắt; thọ, tưởng, hành, thức (thọ: cảm giác; tưởng: tri giác, hình dung; hành: ý chí và các hoạt động của tâm; thức: sự nhận biết) cũng không thể nắm bắt. Tướng của mắt không thể nắm bắt; các tướng của tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng như vậy. Tướng của sắc (hình sắc, đối tượng của mắt) không thể nắm bắt; tướng của thanh, hương, vị, xúc, pháp (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, đối tượng của ý) không thể nắm bắt. Tướng của nhãn thức (sự nhận biết qua mắt) không thể nắm bắt; nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức (sự nhận biết qua tai, mũi, lưỡi, thân, ý) cũng không thể nắm bắt. Tướng của nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, đối tượng và sự nhận biết) không thể nắm bắt; tướng xúc của tai, mũi, lưỡi, thân và ý cũng như vậy. Cảm thọ sinh ra từ nhãn xúc cũng không thể nắm bắt; cảm thọ sinh ra từ xúc của tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng như vậy. Tướng suy nghĩ, nhận biết về sắc cũng không thể nắm bắt, cho đến tướng suy nghĩ, nhận biết về pháp cũng như vậy. Tướng của ý không thể nắm bắt; tướng của hư không không thể nắm bắt; địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, thức giới (các yếu tố đất, nước, lửa, gió và thức) cũng không thể nắm bắt. Tướng của dục giới không thể nắm bắt; tướng của sắc giới không thể nắm bắt; tướng của vô sắc giới không thể nắm bắt (ba cõi luân hồi: dục giới là cõi còn ham muốn; sắc giới là cõi đã lìa ham muốn thô nhưng còn thân hình vi tế; vô sắc giới là cõi chỉ còn tâm thức, không có thân hình). Tướng của hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) không thể nắm bắt; tướng của vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) không thể nắm bắt. Những pháp như thế, dù nói là pháp này pháp kia mà không có ai nói được; như thế, như thế, pháp ấy gọi là pháp không thể nói. Phật pháp tối thắng, chưa từng được nghe (?); vì phàm phu chúng sinh ngu si không thể biết, nên nghe rồi kinh sợ. Họ đối với Phật pháp sinh lòng sợ hãi, đối với nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết hết thảy, tức trí tuệ Phật) liền thối lui mất. Chư thiên và người đời nên thương xót những chúng sinh như thế, thường ở trong sinh tử, luôn bị khổ bức bách." Bấy giờ chư thiên Dạ-ma quán thấy chúng sinh phiền não trong các thế gian rồi, vì muốn được Phật pháp, vì muốn cúng dường Như Lai, nên khởi tâm dũng mãnh, bày đồ cúng dường còn hơn cả chư thiên Đao-lợi mà cúng dường Phật. Cúng dường Phật rồi, họ cúi đầu lạy chân Phật, đi quanh về bên phải ba vòng, lui đứng một bên. Bấy giờ chư thiên Dạ-ma liền dùng kệ (bài thơ tụng) khen Phật rằng: Phật thấy các ấm (năm uẩn: năm nhóm hợp thành con người — sắc, thọ, tưởng, hành, thức) đều trống rỗng, vắng lặng, đối với các giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức) và các nhập (mười hai nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng) cũng như vậy; Các căn (giác quan) tụ họp đều lìa tướng, Như Lai biết rõ hết thảy đúng như thật. Bậc trí của thế gian đối với pháp chân thật không do nghe người khác mà tự nhiên hiểu; Đó là thế đế và chân đế (sự thật tối hậu, tức đệ nhất nghĩa), ngoài hai điều ấy không có pháp thứ ba. Như Lai thương xót hết thảy, vì lợi ích thế gian mà nói tục đế (tức thế đế); Như Lai giảng nói cho thế gian, vì chúng sinh mà chỉ rõ sáu nẻo luân hồi: Địa ngục, súc sinh và ngạ quỷ (quỷ đói), đường người, đường trời và A-tu-la; Nhà thấp hèn và nhà cao quý, những nhà nghèo và nhà giàu, Hàng nô bộc và tì nữ sai bảo, các loại nam, nữ và người hai căn (người mang cả bộ phận sinh dục nam lẫn nữ); Mọi sự trong sáu đường của thế gian, đức Phật thân không ai sánh đều đã nói rõ. Quán xét các pháp thuộc thế đế rồi, Phật vì lợi ích thế gian mà tuyên nói. Chúng sinh ưa bám vào sinh tử, không lìa được tám pháp thế gian: Đó là được lợi và suy hao, bị chê bai và được khen ngợi, được xưng tụng và bị chỉ trích, khổ và vui. Được lợi thì sinh vui mừng, mất lợi thì lòng sinh giận tức; Những điều khác cũng như đã nói, nên biết rằng thế gian đều chạy theo tám pháp này. Ở trong tục đế mà cho là chân thật, nên biết đó là trí tuệ điên đảo (thấy sai ngược với sự thật): Trong cái không sạch, không vui lại cho là vui, là sạch; trong cái vô ngã (không có cái "ta" thật) lại cho là có ngã; Trong pháp vô thường lại cho là thường còn, trụ trong những tướng ấy mà chấp giữ. Nghe lời dạy của Như Lai thì sợ hãi, phỉ báng, không tin nhận; Phỉ báng lời dạy chân thật của Như Lai rồi, rơi vào địa ngục cực khổ. Kẻ phàm phu ngu si vì tham cầu niềm vui thế gian, lại phải chịu trăm thứ khổ không bờ bến. Nếu có ai ở trong Phật pháp quán sát đúng như thật, không điên đảo, Thì bỏ được mọi sự tồn tại trong luân hồi mà vào Niết-bàn, giống như rắn lột bỏ lớp da cũ. Thể tánh của hết thảy các pháp là không có; không và vô tướng (không có tướng để nắm bắt) chính là đệ nhất nghĩa; Nếu nghe pháp này mà sinh lòng yêu thích, ắt sẽ được Bồ-đề (sự giác ngộ thành Phật) vô thượng thù thắng. Như Lai nói pháp này đúng như thật, dứt trừ các nghi ngờ của chúng trời; Họ đều phát tâm Bồ-đề vô thượng, vì muốn độ hết thảy chúng sinh. Chúng trời này phát tâm rồi, đều vui mừng, lòng trong sạch; Được nghe pháp Phật tối thắng rồi, các chúng trời này đều sẽ thành Phật. Bấy giờ Thế Tôn biết lòng tin vui sâu xa của bốn ức chúng trời Dạ-ma, liền mỉm cười. Lúc ấy tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) Mã Thắng liền dùng kệ hỏi Như Lai rằng: Phật vì thế gian mà hiện nụ cười, hết thảy chúng hội lúc ấy đều sinh nghi; Cúi mong Thế Tôn nói nguyên nhân nụ cười, khiến hội chúng này đều vui mừng. Nghe chư thiên được thọ ký rồi, hết thảy đều rất hớn hở; Người có trí tuệ phát lòng dũng mãnh, ở trong Phật pháp làm đúng như lời dạy. Các chúng thù thắng này của Phật Như Lai đều có đủ phẩm chất để chứa đựng công đức của Phật. Lành thay, xin Ngài tuyên nói lời hay đẹp, để thu nhiếp đại chúng như thế. Nghe công đức của Phật mà lòng vui mừng, các đại chúng này ắt sẽ đạt được; Nghe Như Lai thọ ký rồi, họ sẽ đúng pháp mà siêng năng tu tinh tấn. Lành thay bậc Tôn quý trong loài người, bậc nói năng hơn hết, vì chúng hội đang nghi ngờ, lòng phân vân hai đường, Cúi mong Thế Tôn mau nói cho, chúng hội lúc ấy một lòng mong được nghe. Lời thọ ký thù thắng cho trời Dạ-ma ấy, mong bậc Sư tử trong loài người (ví Phật oai hùng như sư tử giữa muôn thú) mau nói ra; Các đại chúng này đều vui mừng, hết thảy đều phát tâm Bồ-đề. Bấy giờ Thế Tôn liền dùng kệ đáp Mã Thắng rằng: Ta vì lợi ích thế gian mà hiện nụ cười, Mã Thắng hỏi đúng lúc, thật hay thay; Làm lợi ích cho vô lượng đại chúng, vì họ được nghe công đức của Phật Như Lai. Những chúng sinh ưa bám vào tham lam, giận dữ, đối với công đức của Phật không ưa thích (?); Tâm họ bị ngu si làm rối loạn, sẽ chìm trong biển lớn sinh tử. Nếu ai đối với Phật pháp tin vui sâu xa, từng thưa hỏi các đức Phật đời trước, Tương ứng với lòng đại bi, người ấy được công đức của Phật. Nếu thấy chúng sinh bị suy hao, khổ não bức bách, bậc thắng nhân (người cao quý) khởi lòng thương xót họ; Các chúng sinh ấy nghe được đức hạnh của Phật, thì cung kính đội nhận lời Phật dạy như đội vòng hoa trên đầu. Các hội chúng của ta rất trong sạch, ở chỗ các Phật đời trước từng tu phúc; Họ đối với công đức của Như Lai, cung kính đội nhận như đội vòng hoa bà-sư (một loài hoa thơm, tựa hoa nhài, tiếng Phạn là vārṣikī). Chúng trời Dạ-ma ở chỗ các Phật đời trước từng tu giữ giới, trừ bỏ tham đắm, Nhàm chán, lìa bỏ phiền não, lòng trong sạch, đối với chúng sinh dơ bẩn khởi lòng thương xót. Họ từng gần gũi vô lượng đức Phật, số nhiều như cát sông Hằng; Họ từng tu tập vô lượng điều lành, vì cầu Bồ-đề vô thượng. Biết chúng sinh chìm trong phiền não rồi, họ khởi lòng thương xót đối với chúng sinh đau khổ; Đối với bậc Sư tử trong loài người làm lợi ích cho đời, họ đã thưa hỏi vô lượng pháp môn (con đường tu tập). Nay ta, bậc Đạo sư (người dẫn đường), vì họ mà nói, người nghe đều được thành Phật đạo. Biết chúng sinh ấy bị móc câu phiền não lôi kéo, ta vì họ nói pháp tối thượng, thù thắng, nhiệm mầu; Bậc trượng phu thù thắng, bậc Đại Đạo sư ấy, vì chúng sinh mà nói pháp không. Họ nghe chư Phật nói rồi, đều biết rõ các pháp là không; Tức là không, không có tướng của các pháp, nói pháp không có tự tánh (bản chất riêng cố định), không có tướng. Hiểu rõ Phật pháp như thế rồi, họ đều an trụ trong công đức của Phật. Những vị này cúng dường ta thù thắng nhiệm mầu, đúng pháp nên mỗi vị đều được thọ ký riêng. Ở đời tương lai, trong kiếp Tinh Tú (kiếp: khoảng thời gian cực dài), họ đều sẽ thành đạo vô thượng. Như thế các đức Như Lai không thêm không bớt, số đủ bốn mươi ức; Các đức Phật ấy cùng hiệu là Tịnh Trí Tôn, khai mở giác ngộ cho vô lượng chúng sinh. Bậc Đại tiên (bậc thánh lớn, chỉ Phật), bậc hàng phục các oán địch, đã trả lời điều Mã Thắng thưa hỏi, Làm thỏa mãn điều mong cầu của trời Dạ-ma, đại chúng trời người đều vui mừng. Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ sáu mươi sáu (hết). Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ sáu mươi bảy. Ngài Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Na-liên-đề-da-xá đời Bắc Tề dịch.