Phẩm thứ mười bảy: Chư thiên cõi trời Hóa Lạc được thụ ký. (Hóa Lạc: tầng trời thứ năm trong sáu tầng trời cõi Dục, chư thiên ở đó tự biến hóa ra cảnh vui để hưởng. Thụ ký: Phật báo trước rằng người ấy chắc chắn sẽ thành Phật ở đời sau.)
Bấy giờ Thiên vương cõi Hóa Lạc đứng đầu, cùng quyến thuộc là bảy ức (ức: đơn vị đếm rất lớn, thường hiểu là một trăm triệu) chư thiên Hóa Lạc. Họ thấy các A-tu-la (loài thần có phúc lực lớn nhưng hay ganh đua, gây chiến với chư thiên), các Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng khổng lồ), cho đến chư thiên Đâu-suất (tầng trời thứ tư trong sáu tầng trời cõi Dục) cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến). Nghe các vị ấy được thụ ký, họ vui mừng hớn hở, ai nấy đều thỏa lòng, được an trú nơi thực tế (giới hạn chân thật, tức bản chất thật của mọi sự vật), đối với chân như (tính chân thật, như vậy, không đổi khác của mọi pháp) không còn nghi ngờ. Họ từ chỗ ngồi đứng dậy, trật áo để lộ vai phải, gối phải quỳ sát đất, cúi đầu làm lễ, hướng về Phật chắp tay, đồng thanh bạch Phật rằng:
"Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), như chỗ chúng con hiểu nghĩa Phật nói, hết thảy các pháp là giới hạn chân thật, là giới hạn không bờ, giới hạn không chướng ngại, giới hạn không trụ, giới hạn không cùng tận, giới hạn không hai, giới hạn chẳng phải giới hạn. Bạch Thế Tôn, gọi là giới hạn chân thật vì không điên đảo. Giới hạn không bờ vì không có hạn lượng. Giới hạn không chướng ngại vì lìa đối trị (sự đối chọi, chế ngự lẫn nhau). Giới hạn không trụ vì lìa tự tính. Giới hạn không cùng tận vì không có sinh. Giới hạn không hai vì chỉ có một vị. Nói chẳng phải giới hạn vì nó không phải là có.
Bạch Thế Tôn, thực tế ấy có khắp mọi nơi, không một pháp nào không phải thực tế. Bạch Thế Tôn, cái gọi là bồ-đề (sự giác ngộ) cũng là thực tế. Bạch Thế Tôn, cái gì là bồ-đề? Tất cả pháp là bồ-đề, vì lìa tự tính. Cho đến năm nghiệp vô gián (năm tội cực nặng khiến rơi vào địa ngục Vô gián: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng chúng) cũng là bồ-đề. Vì sao? Bồ-đề không có tự tính, năm nghiệp vô gián cũng không có tự tính; vì thế nghiệp vô gián cũng là bồ-đề.
Bạch Thế Tôn, nói bồ-đề thì như tính của vô dư Niết-bàn (Niết-bàn là cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử; vô dư Niết-bàn là Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác), cũng như tính của nghiệp vô gián. Vì sao? Hết thảy pháp chính là tính của vô dư Niết-bàn, cũng là tính của nghiệp vô gián. Vì thế cõi vô dư Niết-bàn chính là bồ-đề. Bạch Thế Tôn, nếu có chúng sinh ở trong sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, trôi lăn không dứt) thì có thể cầu Niết-bàn; nhưng trong thực tế thì không có ai ở trong sinh tử mà cầu Niết-bàn. Vì sao? Vì thực tế không hai. Bạch Thế Tôn, chúng con đối với điều này hiểu rõ không nghi. Nếu ai đối với pháp này không nghi, nên biết người ấy thuở trước đã ở chỗ chư Phật mà được thụ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ hoàn toàn, chân chính, cao tột không gì hơn, tức quả vị Phật)."
Bấy giờ Thế Tôn nghe Thiên vương Hóa Lạc và bảy ức chư thiên Hóa Lạc nói về việc thụ ký, muốn cho đại chúng vui mừng nên mỉm cười. Khi ấy tuệ mạng (cách tôn xưng một vị tỳ-kheo, ý nói người lấy trí tuệ làm sinh mạng) Mã Thắng (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật) nói kệ (bài thơ tụng) hỏi rằng:
Bậc thương xót thế gian hiện nụ cười, mà không nói nhân duyên của nụ cười;
Bậc Thầy dẫn đường của trời người chẳng phải không có nguyên do mà hiện tướng mỉm cười kỳ lạ này.
Đã thấy ánh sáng nụ cười của Thế Tôn, nay đại chúng đều mang lòng nghi;
Chỉ mong Ngài nói nguyên do nụ cười, dứt trừ tất cả lưới nghi.
Những vị này nếu được Như Lai nói cho, nghe rồi đều sinh lòng cho là hiếm có;
Xin vì hội chúng ấy làm sạch con đường chân thật, làm nhân duyên hướng tới bồ-đề.
Nếu có chúng sinh còn nghi ngờ, người ấy khó đạt bồ-đề nhiệm mầu;
Chỉ mong bậc Đại trí dứt mối nghi, để họ tinh tấn mau chứng đạo vô thượng.
Bạch Thế Tôn, đại chúng nơi đây chí cầu bồ-đề, lìa mọi điều ác;
Được nghe chư thiên được thụ ký, họ quyết chắc sẽ thành bậc Đại Pháp Vương (vua của chánh pháp, chỉ Phật).
Vì thế xin Thế Tôn thương xót, trừ dứt hết thảy tâm nghi ngờ,
Thụ ký bồ-đề cho chư thiên này, khiến đại chúng đều vui mừng.
Bấy giờ Thế Tôn nói kệ đáp tuệ mạng Mã Thắng rằng:
Vì thương xót thế gian nên Ta hiện nụ cười; Mã Thắng, nay ông hỏi Ta nghĩa ấy.
Ta sẽ thụ ký cho hết các vị trời ấy, các ông mỗi người hãy giữ lòng trong sạch mà nghe.
Các chúng trời Hóa Lạc này tự nói mình được thụ ký, sẽ đạt bồ-đề;
Giữa đại chúng đã cất tiếng sư tử hống (tiếng gầm của sư tử, ví lời nói quả quyết, không sợ hãi), phá được các tà kiến của ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật).
Ví như trên không trung mưa đá xuống, ắt rơi xuống đất, không có gì phải nghi;
Cũng vậy, con Phật lìa nghi ngờ, tự biết chắc sẽ thành Phật đạo.
Như mặt trời lặn đến lúc đêm, nên biết chẳng bao lâu mặt trời sẽ mọc;
Cũng vậy, con Phật đủ các hạnh, biết chắc ắt sẽ đầy đủ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có).
Lại như mặt trời đứng bóng giữa trưa, nhìn mọi hình sắc đều rõ ràng;
Cũng vậy, con Phật đủ các hạnh, tự biết ắt được Tát-bà-nhã (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).
Ví như ánh mặt trời đến lúc lặn, mọi người đều biết mặt trời sẽ không còn thấy;
Cũng vậy, các con Phật đều tự biết quyết chắc sẽ được trí tuệ tối thắng.
Ví như các dòng nước chảy về chỗ thấp, người trí biết chúng sẽ đổ về biển lớn;
Cũng vậy, con Phật đủ trí sáng, biết chắc ắt sẽ được bồ-đề cao tột.
Như người ném đá lên hư không, chắc chắn rơi xuống đất, không chút nghi;
Cũng vậy, các con Phật đều tự biết chẳng bao lâu sẽ thành bậc Thế gian giải (danh hiệu của Phật: bậc hiểu rõ mọi việc thế gian).
Người trí theo lẽ tự nhiên có cái thấy này, vì biết pháp nên không đến nỗi nghi;
Tự biết mình có phần công đức Phật, chắc chắn đã gần tự nhiên trí (trí tuệ tự nhiên có, không do thầy dạy, tức trí Phật).
Giả sử ma (loài chuyên phá hoại người tu đạo) đông đến na-do-tha (số đếm cực lớn, khoảng hàng trăm tỉ) hiện làm Phật nói: "Ngươi không thành Phật",
Cũng không thể làm lay đổ tâm ý họ, vì họ đã tự khéo hiểu pháp chân thật.
Quyết chắc đối với công đức Phật ấy, mỗi vị đều tự nói mình được thụ ký.
Đối với việc thụ ký của chư thiên này, Như Lai đều sinh lòng tùy hỉ (vui theo điều lành của người khác).
Hạnh Bồ-tát (hạnh tu của người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) mà các vị trời này tu, họ tự biết rõ, không nhờ người khác;
Họ tự nói mình sẽ thành bậc Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát), Thế Tôn đối với điều ấy đều tùy hỉ.
Vì thế, Mã Thắng, nếu có người muốn được bồ-đề vô thượng,
Thì nên siêng năng cầu học pháp này, ắt được chỗ an ổn tối thắng.
Tự thành chính giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật), tỉnh ngộ lẽ này, theo nghĩa mà hiểu rõ đúng như thật;
Gần gũi, cúng dường thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt trên đường tu), người ấy chứng bồ-đề không khó.
Nếu có người nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) tu khổ hạnh, da, mỡ, máu, thịt đều không tiếc,
Mà nếu có ai hiểu rõ được ý nghĩa này, thì phúc ấy lớn rộng hơn người kia.
Tất cả chư Phật trong quá khứ, các bậc thương xót chúng sinh ở vị lai,
Cùng các Thế Tôn hiện tại, đều nương pháp này mà thành Phật đạo.
Chư thiên Hóa Lạc đã cúng dường Ta xong, ai nấy đều khéo biết đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao).
Họ từng cúng dường các Như Lai quá khứ, tỉnh ngộ nghĩa lý này nên sẽ thành Phật.
Những tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung sâu) thù thắng của chư Phật, và các định (sự tập trung tâm vững chắc) mà các Ngài hiện an trú,
Các vị trời ấy thấu sâu cảnh giới Phật, là do đời trước đã tu tập lâu dài.
Mã Thắng, các thiên tử Hóa Lạc đối với các tam-muội ấy không còn nghi;
Đã khéo học pháp Phật thanh tịnh, nay đang tu hành trên đường Phật.
Vì thế đối với lẽ ấy sinh lòng tin hiểu, nên siêng năng cầu đúng đắn để lìa bờ khổ.
Thường nên gần gũi bậc nghe nhiều học rộng, ắt được đại bồ-đề vô thượng.
Nghe xong pháp mầu Phật nói, các chúng hội chư thiên Hóa Lạc
Đều vui mừng, trừ hết lưới nghi, như dòng nước tuôn chảy hướng về đại Niết-bàn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video