Thiên 99 — Hội 16 – Phẩm 26 Bốn vua Chuyển luân (phần 2)

 Hội Bồ-tát Kiến Thật (hội nói về việc Bồ-tát thấy được chân lý thật), hội thứ mười sáu, phần thứ mười sáu. Phẩm Bốn Vị Chuyển Luân Vương, phẩm thứ hai mươi sáu, phần thứ hai.

 Đại vương! Thuở xưa có một vị vua tên là Địa Thiên. Ông làm vua đúng theo chánh pháp, nên được gọi là Pháp vương (vua trị nước bằng đạo lý chân chính). Ông có đủ thất bảo (bảy món báu mà chỉ Chuyển Luân Thánh Vương mới có). Đó là: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc sáng báu, ngọc nữ báu (người vợ báu hoàn hảo), trưởng giả báu (vị quan giàu có lo kho tàng của cải cho vua) và chủ binh báu (vị tướng tài cầm quân cho vua). Đó gọi là bảy món báu.

 Đại vương! Cha của vua Địa Thiên tên là Địa Sinh. Khi vua Địa Sinh sắp mất, Địa Thiên là con trưởng. Sau khi vua Địa Sinh mất, các quan phụ tá và đại thần làm lễ quán đảnh (lễ tưới nước lên đỉnh đầu khi lên ngôi) cho Địa Thiên, tôn làm đại vương. Ông trở thành vị đại vương quán đảnh thuộc dòng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ ở Ấn Độ xưa).

 Khi vua Địa Thiên đã lên ngôi, vào ngày rằm, lúc trăng tròn đầy, đúng ngày thọ trai (ngày giữ giới thanh tịnh, ăn chay, tu tập), ông tắm gội, gội đầu, cạo râu tóc mai, cắt móng tay móng chân, mặc áo mới sạch, lấy các tràng hoa, các chuỗi ngọc, mũ trời, ấn đeo tay, vòng xuyến, hoa tai (?) trang điểm thân mình, rồi ở trên lầu cao có các thể nữ vây quanh. Ngay lúc ấy, ở phương đông hiện ra một bánh xe vàng báu, có đủ một nghìn căm không thiếu cái nào, đủ cả trục và vành, ánh sáng chói rực, chiều ngang chiều dọc bảy khuỷu (khuỷu: đơn vị đo bằng chiều dài từ khuỷu tay đến đầu ngón tay), toàn bằng vàng ròng.

 Đại vương! Khi vua Địa Thiên thấy việc ấy, liền nghĩ: "Xưa ta từng nghe các bậc tiền bối nói rằng: nếu một vị vua quán đảnh dòng sát-lợi, vào ngày rằm trăng tròn, đúng ngày thọ trai, tắm gội, gội đầu, cạo râu tóc mai, cắt móng, mặc áo không dơ, lấy các tràng hoa, chuỗi ngọc, mũ trời, ấn đeo tay, vòng xuyến, hoa tai trang điểm thân mình, ở trên lầu cao có thể nữ vây quanh, mà ở phương đông có bánh xe vàng báu đủ trục, đủ vành, nghìn căm không thiếu hiện đến ứng với mình, thì nên biết vị vua ấy nhất định sẽ được làm Chuyển Luân Thánh Vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường)." Ông lại nghĩ: "Nay ta há có thể làm Chuyển Luân Vương sao? Ta nên thử xem."

 Đại vương! Lúc ấy vua Địa Thiên liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, sửa sang y phục, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về bánh xe, nói với bánh xe trời ấy rằng: "Bánh xe báu hãy hạ xuống đất mà dừng lại." Nói xong, bánh xe báu trời ấy từ trên không hạ xuống đất, dừng trước mặt vua. Vua Địa Thiên liền lấy hương thơm quý xoa tay, lấy áo đẹp tốt nhất lau bánh xe báu, dùng tay phải đỡ lấy bánh xe đặt vào tay trái, rồi lại dùng tay phải xoa lau bánh xe, nói rằng: "Ngươi nay hãy đi hàng phục phương đông."

 Nói xong, bánh xe vàng báu bay lên không trung, xoay chuyển qua trái qua phải, rồi đi về phương đông, theo con đường của các Chuyển Luân Vương thuở trước. Con đường ấy bằng phẳng, rải đầy hoa, rất đáng ưa thích. Những nơi bánh xe đi qua đều bằng phẳng, không có chỗ cao chỗ thấp. Nhờ sức phúc của vua, những sông, ao, giếng, suối đã khô cạn đều tràn đầy nước có tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm, uống không hại cổ, uống xong không đau bụng). Tất cả cây rừng, hoa quả khô héo đều tươi tốt nở rộ; những cây đã tươi tốt thì càng thêm um tùm sum suê.

 Đại vương! Bấy giờ Chuyển Luân Thánh Vương Địa Thiên liền cùng bốn binh (bốn loại quân: quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) theo bánh xe mà đi. Bánh xe báu dừng thì vua cũng dừng theo. Đến đâu, các vua lớn nhỏ của các nước ở đó cùng quan dân, người thì dùng mâm vàng đựng đầy hạt kê bằng bạc, người thì dùng mâm bạc đựng đầy hạt kê bằng vàng, ra đón đại vương, ai nấy đều nói: "Lành thay đại vương! Đại vương đến thật tốt! Các nước này yên ổn, giàu vui, dân chúng đông đúc. Cúi xin đại vương nhận lấy các nước này mà cai quản, giáo hóa dân chúng. Chúng tôi đều sẽ hầu hạ bên cạnh ngài. Cúi xin ngài ở lại."

 Bấy giờ Chuyển Luân Thánh Vương Địa Thiên bảo các vua cùng quan dân ấy rằng: "Nay ta không cần đất nước hay của báu. Các ngươi cứ tự mình dùng lấy. Nếu các ngươi muốn thuận theo ta, thì hãy lìa bỏ việc giết hại, cũng đừng trộm cắp, đừng tà dâm, đừng nói dối, đừng nói hai lưỡi (đem chuyện bên này nói với bên kia gây chia rẽ), đừng nói lời độc ác, đừng nói lời thêu dệt vô nghĩa, đừng tham lam, đừng giận dữ, đừng có tà kiến (cái thấy sai lầm). Các ngươi hãy tự mình giữ thập thiện (mười điều lành: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói ác, không nói thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến), và cũng dạy người khác giữ mười điều lành. Như thế ta mới biết các ngươi quy phục ta, nhận lời dạy bảo của ta. Ta xem các ngươi như con của ta. Các ngươi hãy thường cúng dường (dâng hiến, phụng dưỡng) cha mẹ, thầy dạy và các bậc sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tu sĩ thuộc giai cấp tăng lữ ở Ấn Độ). Đừng làm những việc trái đạo, bất thiện, xấu ác, và hãy khuyên người khác làm điều lành. Nếu làm được như vậy, ta biết rằng tất cả dân chúng trong các nước của các ngươi đều đã quy phục ta." Vua lại nói: "Các ngươi hãy thường hiếu dưỡng cha mẹ, cung kính thầy dạy, các sa-môn và các bà-la-môn. Đừng làm những việc trái đạo, bất thiện, xấu ác, và hãy khuyên người khác làm điều lành. Nếu làm được như vậy, ta biết rằng tất cả dân chúng trong các nước của các ngươi đều đã quy phục, thuộc về ta."

 Bấy giờ Thánh vương cùng bốn binh cứ như thế dần dần vượt qua biển lớn, hàng phục Phất-bà-đề (châu lục ở phía đông trong bốn châu lớn của thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), đi đến tận cùng cõi người, bánh xe báu mới dừng lại. Cứ như thế cho đến phương nam, phương tây, phương bắc, và hàng phục xong cả Uất-đơn-việt (châu lục ở phía bắc), vượt qua biển bắc đến tận cùng cõi người rồi, vua và bánh xe báu trở về Diêm-phù-đề (châu lục ở phía nam, nơi loài người chúng ta sống), dừng lại bất động giữa hư không phía trên cửa cung điện cũ.

 Bấy giờ Chuyển Luân Thánh Vương Địa Thiên đã hàng phục xong bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả thế giới loài người) như vậy, liền trở về Diêm-phù-đề mà ở lại. Khi đại vương Địa Thiên cùng bánh xe báu trở về Diêm-phù-đề này, bốn thiên hạ ấy biến thành bảy thứ báu, đẹp đẽ trang nghiêm khác thường. Bảy thứ báu là gì? Đó là vàng, bạc, lưu ly (ngọc màu xanh biếc), pha lê (thủy tinh), xa cừ (vỏ trai lớn quý), ngọc đỏ, mã não.

 Khi bánh xe báu xoay vòng khắp bốn thiên hạ, tất cả địa ngục, súc sinh (loài vật), ngạ quỷ (quỷ đói) và tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe chánh pháp) đều tiêu diệt. Trong bốn thiên hạ, tất cả những tiếng nói xấu ác bất thiện đều bị trừ diệt, huống chi là có người tạo các nghiệp ác. Vì sao vậy? Vì đó đều là nhờ sức bản nguyện (lời nguyện từ trước) của Thánh vương Địa Thiên.

 Lại nữa, khi bánh xe báu xoay vòng, trong bốn thiên hạ không cần gieo trồng mà khắp nơi tự nhiên mọc ra lúa gạo tẻ, sạch sẽ, không có trấu cám. Lại nữa, nhờ bánh xe báu mà trong thiên hạ tự nhiên mọc lên cây trời và áo báu. Lại nữa, khi bánh xe báu xoay vòng, mọi bệnh tật trong bốn thiên hạ đều được chữa lành, chỉ trừ ba thứ. Ba thứ ấy là gì? Một là ham muốn; hai là đoàn thực (phải ăn uống thức ăn vật chất, nhai nuốt từng miếng); ba là già yếu. Lại nữa, khi bánh xe báu xoay vòng, dân chúng trong bốn thiên hạ sống thọ nghìn vạn tuổi. Lại nữa, khi bánh xe báu xoay vòng, mọi khổ não của tất cả dân chúng trong bốn thiên hạ tự nhiên tiêu mất. Vô số vô biên những việc hiếm có, không thể nghĩ bàn như thế đã xuất hiện ở đời.

 Bấy giờ, sau một thời gian lâu, đại vương Địa Thiên lại nghĩ: "Nay ta ở đây hưởng mọi thứ khoái lạc, đủ mọi thứ của ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái). Liệu còn nơi nào hơn nơi này chăng?" Ông lại tự nghĩ: "Xưa ta từng nghe trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) có cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời trên đỉnh Tu-di, gồm ba mươi ba cung trời, còn gọi là Đao-lợi), có đủ các thứ ngũ dục. Cảnh ấy ra sao?" Bấy giờ đại vương Địa Thiên chưa dứt được lòng ham muốn, chán ghét các thứ ngũ dục và của cải ở cõi người, ham thích những niềm vui tuyệt diệu trên cõi trời kia, liền nghĩ: "Nay ta thà đi lên cõi trời ấy."

 Đại vương Địa Thiên nghĩ vậy xong, vua cùng bốn binh bỗng chốc đã đến cõi trời Đao-lợi. Bấy giờ Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) từ xa trông thấy đại vương Địa Thiên, liền nói: "Đại vương đến thật tốt! Lành thay đại vương!" Rồi chia nửa tòa ngồi của mình mời vua ngồi. Vua liền ngồi xuống. Bấy giờ Địa Thiên ở trên cõi trời ấy, cùng chia ngôi cai trị (?) trải qua vô lượng trăm nghìn năm.

 Bấy giờ, sau một thời gian lâu, đại vương Địa Thiên lại sinh lòng tham lớn, nghĩ rằng: "Nay ta nên truất bỏ vị chủ cõi trời kia, một mình ta làm vua cõi trời." Vừa nghĩ như vậy, ông liền từ nửa tòa của Đế Thích rơi xuống, cùng với bốn binh, rơi về thành An Ổn ở Diêm-phù-đề. Bấy giờ đại vương Địa Thiên đã ở lâu trên cõi trời hưởng niềm vui tuyệt diệu, lòng đắm say, nay bỗng về cõi người, không thể chịu nổi các thứ vật dụng ở cõi người, thân tâm chìm lịm, giống như đề hồ (váng sữa tinh chế, loại tinh túy nhất làm từ sữa) đặt trên cát nóng, lập tức tan chảy, chẳng biết còn đâu. Thân tâm đại vương Địa Thiên chìm lịm không chịu nổi. Đối với tinh khí của đồ ăn thức uống ở cõi người, ông cũng như vậy. Bấy giờ đại vương Địa Thiên thân tâm mỏi mệt, liền nói bài kệ (thơ để tụng trong kinh Phật) rằng:

 Các vua tự tại lớn, chẳng trừ được khát ái (lòng ham muốn như cơn khát không bao giờ dứt);
 Như cỏ khô gặp lửa, nên phải bỏ ham muốn.
 Thường buông theo dâm dục, chưa từng có lúc đủ;
 Như khát uống nước mặn, rốt cuộc chẳng hết khát.
 Như trăm sông về biển, chẳng bao giờ đầy đủ;
 Lòng ham muốn cũng vậy, chưa từng có lúc đủ.
 Như lửa đốt cỏ cây, không có lúc chán đủ;
 Lòng ham muốn cũng vậy, rốt cuộc không biết đủ.
 Như tiếng vang hang sâu, theo tiếng mãi không dừng;
 Tai nghe tiếng cũng vậy, cũng không có lúc dừng.
 Cũng như hộp đựng hương, nhận hương chẳng chọn lựa;
 Mũi ngửi hương cũng vậy, cũng không hề chán đủ.
 Như muôi khuấy món ngon, chẳng bao giờ biết dừng;
 Lưỡi tham mê vị ngon, cũng chẳng biết dừng đủ.
 Như gương hiện hình mặt, cũng không hề chán đủ;
 Người buông theo dục cũng thế, với dục chẳng chán đủ.
 Như hư không nhận gió, chưa từng có lúc đủ;
 Thân thường nhận xúc chạm, chẳng có lúc chán đủ.
 Như trong mộng uống nước, rốt cuộc chẳng hết khát;
 Ý nhận các pháp (mọi đối tượng của tâm ý), cũng không hề chán đủ.
 Người tham cầu ham muốn, lại càng thêm ham muốn;
 Nhìn các cảnh bên ngoài, lòng ham chẳng lúc đủ.
 Thấy dục làm thêm khổ, như lửa đốt củi khô;
 Hãy dập tắt ham muốn, như nước dập tắt lửa.

 Đức Phật nói: "Đại vương! Ngài có biết đại vương Địa Thiên thuở ấy là người nào khác chăng? Đại vương nên biết, đừng nghĩ là ai khác: vua Địa Thiên chính là thân ta đây. Đại vương nên biết, đại vương Địa Thiên ấy thuở xưa giàu sang tự tại, tham cầu không chán, rồi đến chết. Vì sao vậy? Vì các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không biết chán, còn cảnh vật thì không thể làm cho chúng đầy đủ. Các căn như tấm gương, cảnh vật như bóng sáng. Các căn như trò ảo thuật, cảnh vật như giấc mộng.

 Đại vương! Ngài hãy an trú tâm mình vào pháp này, tự mình quán xét sâu sắc, đừng nghe theo lời dạy của người khác. Đại vương! Pháp này chính là vô thượng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột không gì hơn) của chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) trong quá khứ, vị lai và hiện tại. Đại vương! Ngài nên xa lìa mọi sự giàu sang, nên làm cạn khô mọi biển khát ái, quật đổ núi kiêu mạn, xa lìa mọi tai họa suy vong, đối với hết thảy các pháp đều thấy bình đẳng. Đây không phải là địa vị của hết thảy phàm phu (người thường chưa giác ngộ), cũng không phải chỗ hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giải thoát cho riêng mình) có thể làm được, lại không phải cảnh giới của hàng Duyên giác (người tự quán lý nhân duyên mà giác ngộ cho riêng mình). Đây chính là chỗ thực hành của tất cả các Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), là chỗ chứng đắc của Chánh giác (sự giác ngộ chân chính) của chư Phật.

 Đại vương hãy an tâm, đừng để tán loạn. Hãy nghĩ thế này: 'Làm sao để trong đời vị lai, giữa tất cả trời và người trong thế gian, ta được làm ngọn đèn sáng, làm bó đuốc, làm ánh sáng, làm con thuyền, làm người dẫn đường, làm bậc thầy, được làm vị chủ đoàn buôn, làm người đứng đầu, làm bậc không ai hơn; tự mình qua bờ bên kia và đưa người khác qua, tự mình thoát và giúp người khác thoát, tự mình được yên và giúp người khác được yên, tự mình đạt Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử) và giúp người khác đạt Niết-bàn.' Đại vương! Đừng nhìn vào những sự giàu sang tự tại đã trải qua thuở trước. Đại vương nên biết: các căn như trò ảo thuật, không biết chán đủ, không gì làm đầy được; cảnh vật như giấc mộng, không thể làm cho đầy đủ."

 Đức Phật nói: "Đại vương! Thuở xưa có một vị vua tên là Đỉnh Sinh, có uy đức lớn, có thần túc (năng lực thần thông đi lại tự tại) lớn, có uy thế lớn. Ông sinh ra từ đỉnh đầu của vua cha là Ô-bô-sa. Ông đã tích lũy thiện căn (gốc rễ của điều lành, tức công đức đã gieo) từ lâu, từng gặp vô lượng vô số chư Phật, tu các thiện căn, cung kính cúng dường các Thế Tôn, tích tập gốc lành. Ông giàu sang tự tại trong bốn thiên hạ.

 Đại vương! Khi vua Đỉnh Sinh làm lễ quán đảnh nhận ngôi được bảy ngày, ông có đủ bảy món báu, trở thành Chuyển Luân Vương. Bảy món ấy là gì? Một là bánh xe vàng báu, đủ nghìn căm không thiếu, đủ trục và vành, tự nhiên mà có, ngang dọc bảy khuỷu, hiện đến ứng với vua. Hai là voi trắng báu, có đủ sáu ngà, bảy chi chạm đất, trắng như núi tuyết, tự nhiên mà đến. Ba là ngựa báu, màu xanh biếc thẫm óng ánh, hiện đến ứng với vua. Voi và ngựa này đi từ sáng sớm đến giờ ăn (?) đã đi khắp tám phương trong bốn thiên hạ, đến tận bờ biển lớn rồi trở về chỗ cũ. Bốn là ngọc báu, to như bắp đùi người, toàn bằng lưu ly xanh, ánh sáng chiếu rực khắp tám phương, mỗi phương một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Năm là trưởng giả báu, giàu có của báu, giàu lớn vô lượng, vua nghĩ đến việc gì đều có thể lo liệu được, tự nhiên đáp ứng. Sáu là ngọc nữ báu, dung mạo đoan chính, tuyệt đẹp bậc nhất, không cao không thấp, không trắng không đen, các lỗ chân lông trên thân tỏa ra hương chiên-đàn (gỗ đàn hương thơm quý), hơi thở trong sạch như hoa sen xanh, lưỡi rộng lớn, thè ra có thể che kín mặt, màu da mỏng mịn như lá đồng đỏ, thân thể mềm mại như không có xương, mùa đông thì ấm, mùa hè thì mát, lòng từ bi, luôn nói lời dịu dàng, lấy tay chạm vào vua thì biết ngay vua đang nghĩ gì. Bảy là chủ binh báu, tự nhiên xuất hiện, dũng mãnh, mưu lược, tài võ bậc nhất, biết trước những điều vua sẽ nghĩ trong bảy ngày, giỏi phép đánh trận của bốn binh, quân chưa tập hợp thì khiến tập hợp, quân đã tập hợp thì khiến giải tán. Vua có đủ một nghìn người con, dũng mạnh, đoan chính, có thể hàng phục kẻ thù.

 Đại vương! Bấy giờ Chuyển Luân Thánh Vương Đỉnh Sinh có đủ bảy báu, làm vua bốn thiên hạ, giáo hóa thế gian đúng theo chánh pháp, khiến bốn thiên hạ giàu vui yên ổn, dân chúng đông đúc, thành ấp làng xóm nối tiếp gần nhau, đến mức gà bay từ làng này sang làng kia được. Lúc ấy khắp mặt đất không có sỏi đá gai góc, nhiều của báu, đủ vô lượng vườn rừng, suối ao, trang nghiêm đẹp đẽ, rất đáng ưa thích. Vì sao vậy? Đó đều là nhờ sức an trú trong chánh pháp của Thánh vương Đỉnh Sinh. Vào thời ấy, dù là trời hay người, trong việc hưởng thụ niềm vui ngũ dục thì vua là bậc nhất.

 Đại vương! Bấy giờ thành nơi đại vương Đỉnh Sinh ở tên là A-du-xà. Thành ấy chiều đông tây mười hai do-tuần, chiều nam bắc dài bảy do-tuần. Thành làm bằng bảy báu, lưới các thứ báu phủ kín bên trên, treo nhiều chuông báu. Trong ngoài thành được trang hoàng đủ cách, đều như đã nói ở trên, giống hệt thành Báu Trang Nghiêm của vua Vô Lượng Xưng (?), không khác gì; cũng giống như Điện Đắc Thắng ở cõi trời Đao-lợi.

 Đại vương! Đại vương Đỉnh Sinh cho xây ba loại cung điện. Điện thứ nhất tên là Nguyệt Xuất (Trăng Mọc); vào lúc nóng giữa mùa hè, vua ở trong đó. Điện thứ hai tên là Tỳ-lưu-ly Tạng (Kho Ngọc Lưu Ly); vào những tháng mùa xuân, vua ở trong đó. Điện thứ ba tên là Nhật Uy Đức Khởi (Mặt Trời Uy Đức Mọc); vào lúc lạnh mùa đông, vua ở trong đó. Khi Đỉnh Sinh cùng ngọc nữ báu và các thể nữ vây quanh trước sau đi vào điện Nguyệt Xuất, thân thể mát mẻ như được xoa bằng ngưu đầu chiên-đàn (loại đàn hương quý nhất, tính mát). Khi vua cùng quyến thuộc vây quanh trước sau đi vào điện Tỳ-lưu-ly, thân tâm điều hòa dễ chịu như được xoa bằng hương lá đa-ma-la (một loại cây thơm). Đại vương! Khi đại vương Đỉnh Sinh lại cùng quyến thuộc và thể nữ vây quanh đi vào điện Nhật Uy Đức, thân thể ấm áp như được xoa bằng trầm thủy hương (trầm hương, loại gỗ thơm chìm trong nước); khi vào điện ấy, thân thể ấm áp cũng như vậy.

 Đại vương! Vua Đỉnh Sinh này muốn gì được nấy, khiến các cung điện tùy theo thời tiết mà sinh ra cảm giác dễ chịu; muốn gió thì có gió, muốn mưa thì có mưa, các thứ âm nhạc theo ý mà đến, những vật cần dùng cho đời sống cũng theo ý mà hiện ra. Đại vương! Bấy giờ trong cung của Đỉnh Sinh, suốt bảy ngày trời mưa xuống vàng bạc. Qua bảy ngày, vua nghĩ thế này: "Thật lạ lùng hiếm có, không thể nghĩ bàn! Nghiệp trong sạch như thế này, quả báo có được hiện ra theo ý, làm thỏa lòng ta. Đó là do phúc đức đưa lại, không hề sai lệch. Ai đã thấy quả báo như thế mà lại cho rằng tu phúc đức như vậy là đủ rồi?"

 Đại vương! Thánh vương Đỉnh Sinh ở Diêm-phù-đề trải qua trăm nghìn năm, rồi nghĩ: "Nay ta ở châu Diêm-phù lớn này, yên ổn giàu vui, dân chúng đông đúc, đều quy thuộc về ta; trong cung ta trời mưa của báu bảy ngày. Nay ta nên đến Tây Cù-đà-ni (châu lục ở phía tây)." Nghĩ xong, đại vương Đỉnh Sinh cùng bốn binh bay lên không trung, từ Diêm-phù-đề dần dần đến Tây Cù-đà-ni. Vua đến đó rồi, trong vô lượng trăm nghìn năm làm vua cai quản ở đó. Đại vương Đỉnh Sinh có y báo (quả báo về hoàn cảnh sống: nơi ở, của cải, vật dụng) hơn loài người, nhưng chưa được thiên báo (quả báo được sinh lên cõi trời). Đại vương! Thánh vương Đỉnh Sinh ở Cù-đà-ni cũng theo ý mà được mưa của báu đầy trong cung, giống như ở Diêm-phù-đề, không khác gì.

 Đại vương! Bấy giờ, về sau Đỉnh Sinh lại nghĩ: "Ta làm vua Diêm-phù-đề, giàu vui yên ổn, dân chúng đông đúc, lại được mưa báu theo ý trong cung. Cù-đà-ni này cũng đều yên ổn giàu vui, dân chúng đông đúc, lại được mưa báu theo ý trong cung. Nay ta cũng biết ở phương đông có châu lớn tên là Phất-bà-đề. Nay ta nên đến đó." Nghĩ xong, vua cùng bốn binh bay lên không trung, từ Cù-đà-ni dần dần đi đến Đông Phất-bà-đề. Vua đến đó rồi, ở lại cai trị Phất-bà-đề, trong vô lượng nghìn năm hưởng niềm vui ngũ dục; y báo hơn người, nhưng chưa được thiên báo. Đại vương! Thánh vương Đỉnh Sinh ở Phất-bà-đề cũng theo ý mà được mưa báu đầy trong cung, giống như ở Diêm-phù-đề, không khác gì.

 Đại vương! Bấy giờ, về sau Đỉnh Sinh lại nghĩ: "Diêm-phù-đề của ta giàu vui yên ổn, dân chúng đông đúc, lại được mưa báu theo ý trong cung. Cù-đà-ni cũng đều yên ổn giàu vui, dân chúng đông đúc, cũng được mưa báu theo ý trong cung. Phất-bà-đề này cũng đều yên ổn giàu vui, dân chúng đông đúc, cũng được mưa báu theo ý trong cung. Nay ta cũng biết ở phương bắc có châu lớn tên là Uất-đơn-việt, dân chúng ở đó không có ý niệm 'ta' và 'của ta'. Tuy vậy, ta vẫn nên đến đó, tự mình thử thách quyến thuộc." Đại vương Đỉnh Sinh nghĩ xong, cùng bốn binh bay lên không trung, từ Phất-bà-đề dần dần đi đến Bắc Uất-đơn-việt. Vua đến đó rồi, ở Uất-đơn-việt trong vô lượng nghìn năm răn dạy quyến thuộc.

 Sau một thời gian lâu, vua lại nghĩ: "Diêm-phù-đề của ta giàu vui yên ổn, đã được mưa bảy báu; Cù-đà-ni dân chúng đông đúc, yên ổn, được mưa báu; Đông Phất-bà-đề cũng đều như vậy, được mưa báu theo ý; Uất-đơn-việt này cũng đều yên ổn. Ta từng nghe có cõi trời Ba Mươi Ba ở trên đỉnh Tu-di. Nay ta nên đến đó, tự mình xem xét." Bấy giờ Đỉnh Sinh nghĩ xong, liền cùng bốn binh bay lên không trung, đến đỉnh núi Tu-di.

 Vào lúc ấy, Thích-đề-hoàn-nhân (tên đầy đủ của Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) cùng chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba đang họp ở Thiện Pháp đường (giảng đường của chư thiên Đao-lợi, nơi bàn việc pháp) bàn chuyện trời người. Bấy giờ Đế Thích từ xa thấy Đỉnh Sinh đi đến, liền ra đón, nói rằng: "Đại vương đến thật tốt! Ngài đến đây thật tốt!" Rồi chia nửa tòa mời vua ngồi. Vua liền ngồi xuống. Khi vua Đỉnh Sinh ngồi nửa tòa, liền có mười điều thù thắng che lấp chư thiên. Mười điều ấy là gì? Một là tuổi thọ hơn trời; hai là dung sắc hơn trời; ba là danh tiếng hơn trời; bốn là sự hưởng vui hơn trời; năm là sự tự tại trong việc cai trị hơn trời; sáu là hình dáng hơn trời; bảy là âm thanh hơn trời; tám là hương thơm hơn trời; chín là vị ngon của thức ăn hơn trời; mười là xúc chạm êm mịn hơn trời.

 Đại vương! Bấy giờ Đỉnh Sinh và Đế Thích, dung mạo, tướng tá, cử chỉ, oai nghi đều ngang nhau không khác; đồ ăn thức uống, y phục, vật dụng cũng đều không khác. Chỉ có việc chớp mắt là khác mà thôi (người thì chớp mắt, trời thì không), nhờ đó chư thiên phân biệt được đâu là vua trời, đâu là vua người." Đức Phật nói: "Đại vương! Thật lạ lùng hiếm có! Đế Thích và Đỉnh Sinh, một là trời, một là người, khác nhau thế mà dung mạo tướng tá lại ngang nhau không khác. Đại vương nên biết, sức của phúc đức là như vậy. Ai lại cho rằng phúc đức như thế là đủ rồi?

 Đại vương! Bấy giờ Đỉnh Sinh ở cõi trời Đao-lợi trong vô lượng nghìn năm, làm bậc tự tại cao nhất. Đại vương! Bấy giờ Đỉnh Sinh đã giàu sang tự tại trong bốn thiên hạ, lại giàu sang tự tại trên cõi trời Đao-lợi, được Đế Thích chia cho cùng cai trị mà vẫn chưa thấy đủ, lại nghĩ: "Nay ta thà một mình làm chủ cõi trời, cần gì Đế Thích nữa, nên truất bỏ ông ta."

 Đại vương! Bấy giờ Đỉnh Sinh vừa nghĩ như vậy, liền từ cõi trời rơi xuống, trở về Diêm-phù-đề, vào khu vườn bậc nhất ở thành A-du-xà. Lúc vua rơi xuống, ánh sáng uy đức chiếu rực khắp Diêm-phù-đề, che lấp ánh mặt trời ở mọi phương; cũng như khi mặt trời mọc thì mặt trăng không còn sáng, ánh mặt trời trên không cũng không còn sáng nữa, ánh sáng của vua che lấp cũng như vậy. Như vầng mặt trời mọc lên che lấp vầng mặt trăng, ánh sáng uy đức của Đỉnh Sinh che lấp vầng mặt trời cũng như vậy.

 Đại vương! Lúc ấy có người trong thành A-du-xà ra ngoài thành dạo chơi, thấy Đỉnh Sinh cùng bốn binh từ trời rơi xuống khu vườn ấy. Người ấy thấy rồi lấy làm lạ, chưa từng có, liền vào thành báo khắp người trong thành rằng: "Nay có một vị thiên tử (người cõi trời) cùng bốn binh từ trên không rơi xuống khu vườn bậc nhất của nhà vua." Đại vương! Bấy giờ vua cùng quan dân trong thành sửa soạn đủ thứ ca múa, kỹ nhạc, hương xoa, hương bột, cờ báu, phướn lọng, tràng hoa, chuỗi ngọc, thân thể và y phục đều sạch sẽ, vội vàng ra khỏi thành đến khu vườn ấy.

 Đại vương! Lúc Đỉnh Sinh từ trời rơi xuống, khắp mặt đất rung chuyển theo sáu cách. Vào lúc ấy, mọi người đều trang điểm đẹp nhất trong cõi người, lấy hương thơm quý nhất xoa thân, cùng đến chỗ vua Đỉnh Sinh trong vườn. Bấy giờ Đỉnh Sinh vốn đắm say những vật dụng tuyệt diệu trên cõi trời, không chịu nổi mùi hương của các vật dụng cõi người, liền lả người ngã xuống đất, giống như bơ sống và đề hồ ném vào cát cực nóng, không thể giữ được. Bấy giờ Đỉnh Sinh lả người không trụ được cũng như vậy. Khi ấy vua cùng quan dân trong thành, mọi người trong ngoài, thấy vua Đỉnh Sinh ở trong vườn lả người ngã dưới đất, liền hỏi: "Ngài là vị trời nào?"

 Bấy giờ Đỉnh Sinh nói với vua ấy và dân chúng: "Xưa các ngươi có từng nghe có đại vương Đỉnh Sinh không?" Bấy giờ quốc vương và dân chúng đều đáp: "Xưa chúng tôi từng nghe các bậc già cả nói có một vị đại vương tên là Đỉnh Sinh, không bỏ thân người mà dẫn quyến thuộc cùng bốn binh bay lên cõi trời." Bấy giờ Đỉnh Sinh bảo mọi người: "Đỉnh Sinh thuở xưa chính là ta đây. Ta và bốn binh từ trời rơi xuống." Bấy giờ quốc vương và mọi người trong ngoài thành liền dùng kệ hỏi Đỉnh Sinh rằng:

 Chúng tôi nghe người xưa, có vua uy đức lớn,
 Tên gọi là Đỉnh Sinh, danh tiếng rất lẫy lừng;
 Tự thân cùng bốn binh, từ đây lên cõi trời,
 Cùng với các quyến thuộc; Pháp vương trị đúng pháp.
 Vị vua hơn người trời đáp: "Bị sức vô thường (sự đổi thay, không có gì tồn tại mãi) hại,
 Rời vui trời chịu khổ, Đỉnh Sinh chính là ta."
 Mọi người đều chắp tay, cúi lạy chân đại vương:
 "Có việc gì hiếm có, đời sau sẽ truyền kể?"
 Vị vua từ trời rơi, đang chịu khổ, bèn nói:
 "Hãy nghe việc hiếm có, mừng vui chớ buông lung.
 Đại vương Đỉnh Sinh ấy, thống lĩnh bốn thiên hạ,
 Hưởng vui hơn trời người, ham không chán đến chết.
 Ở trong hậu cung mình, bảy ngày mưa châu báu,
 Trị thiên hạ đúng pháp, ham không chán mà chết.
 Cùng với trời Đế Thích, chia nửa tòa mà ngồi,
 Bị ý nghĩ xấu quấy, vì ham nhiều nên rơi.
 Ở trong biển sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi không ngừng), vì không trí nên chìm;
 Người đắm mê ngũ dục, dục trời chẳng chán, chết.
 Như khát mơ uống nước, chẳng thể hết cơn khát;
 Hưởng ngũ dục cũng thế, rốt cuộc không chán đủ.
 Những chúng sinh có trí, dứt trừ bóng tối ngu;
 Người trí ấy biết đủ, nhìn đúng các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử).
 Trí quán xét các cõi, tuệ thấy già bệnh chết,
 Dứt trừ mọi khát ái, bỏ các cõi, không vướng.
 Thấy xúc chạm như lửa đốt, liền bỏ được khát ái;
 Thấy cảm thọ cũng vậy, biết cảm thọ chẳng lành.
 Như gõ các nhạc cụ (tiếng vang lên rồi tắt), căn và cảnh cũng vậy;
 Được điều phục trong giáo pháp bậc Thánh, bỏ được tự tánh (bản chất riêng mà mình chấp là thật) của căn.
 Tất cả năm thứ nhập (năm giác quan cùng đối tượng của chúng), đều từ danh sắc (phần tinh thần và phần vật chất hợp thành thân tâm) sinh;
 Thức (tâm biết phân biệt) ở trong đó phân biệt, liền sinh ra suy nghĩ, tính toán.
 Bậc Thánh quán như vậy, không vướng mắc các cõi;
 Người trí, tuệ đầy đủ, chứng tịch diệt (sự dứt sạch phiền não, tức Niết-bàn) như củi hết (thì lửa tắt)."
 Đỉnh Sinh hướng về vua, cùng quan dân nói xong,
 Chỉ rõ các cõi vô thường, liền đó qua đời.

 Đức Phật bảo đại vương: "Ngài có biết vua Đỉnh Sinh thuở ấy là người nào khác chăng? Đừng nghĩ là ai khác, đừng sinh nghi ngờ: chính là thân ta đây. Xưa khi ta làm vua Đỉnh Sinh, thống lĩnh cả người và trời, giàu sang tự tại, tham dục không chán mà đến chết. Vì thế, đại vương nên bỏ sự giàu sang, kiêu mạn, tự tại, mà an trú trong không phóng dật (không buông lung, luôn tỉnh giác chuyên cần). Nếu ai an trú được trong hạnh không phóng dật, người ấy liền có thể tu các thiện căn. Đại vương! Nếu không phóng dật, lại có thể vào được pháp giới (toàn thể thực tại của mọi pháp) bình đẳng. Đại vương! Nếu người lìa được phóng dật thì thành tựu lợi ích. Đại vương! Cõi hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) không phải nam, không phải nữ, không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại.

 Đại vương! Hãy an trú tâm mình vào pháp này, đừng nghe theo lời dạy của người khác. Đại vương! Pháp này chính là vô thượng bồ-đề của chư Phật Thế Tôn quá khứ, vị lai và hiện tại. Đại vương! Ngài nên xa lìa mọi sự giàu sang, làm cạn khô mọi biển khát ái, quật đổ núi kiêu mạn, xa lìa mọi tai họa suy vong, đối với hết thảy đều bình đẳng. Đây không phải địa vị của hết thảy phàm phu, cũng không phải chỗ hàng Thanh văn có thể làm được, lại không phải cảnh giới của hàng Duyên giác, mà chính là chỗ thực hành của tất cả các Bồ-tát, là chỗ chứng đắc của Chánh giác của chư Phật. Đại vương hãy an tâm, đừng để tán loạn. Hãy nghĩ thế này: 'Làm sao để trong đời vị lai, giữa tất cả trời và người trong thế gian, ta được làm ngọn đèn sáng, làm bó đuốc, làm ánh sáng, làm con thuyền, làm người dẫn đường, làm bậc thầy, được làm vị chủ đoàn buôn, làm người đứng đầu, làm bậc không ai hơn; tự mình qua bờ bên kia và đưa người khác qua, tự mình thoát và giúp người khác thoát, tự mình được yên và giúp người khác được yên, tự mình đạt Niết-bàn và giúp người khác đạt Niết-bàn.' Đại vương! Hãy nhìn lại những sự giàu sang tự tại đã trải qua thuở trước. Đại vương nên biết: các căn như trò ảo thuật, không biết chán đủ, không gì làm đầy được; cảnh vật như giấc mộng, không thể làm cho đầy đủ.

 Đại vương! Thuở xưa có một vị vua tên là Ni-di, thấu suốt các pháp, làm vua đúng theo chánh pháp, coi trọng sự không phóng dật; mọi việc làm đều lìa xa phóng dật. Đại vương! Vua Ni-di này thường quán tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai) bình đẳng, lại quán hết thảy các pháp cũng bình đẳng như ba đời. Ông quán hết thảy các pháp quá khứ đều lìa tự tánh (không có bản chất riêng cố định), quán hết thảy các pháp vị lai đều lìa tự tánh, quán các pháp hiện tại cũng như vậy, đều lìa tự tánh. Đại vương! Vua Ni-di ấy quán hết thảy các pháp ba đời là bình đẳng rồi, thì đối với các pháp không sinh lòng nắm giữ, bám chấp.

 Vua Ni-di ấy quán thấy toàn thể thế gian bị bốn điên đảo (bốn cái nhìn sai lệch, trái ngược với sự thật) làm cho đảo lộn: đối với cái không sạch mà tưởng là sạch, đối với cái khổ mà tưởng là vui, đối với cái vô thường mà tưởng là thường còn, đối với cái vô ngã (không có cái ta thật sự) mà tưởng là có ta. Thấy thế gian như vậy, ông nghĩ: "Thế gian hư hoại, thật là hư hoại nặng nề! Những chúng sinh này không hay biết rằng tự tánh của hết thảy các pháp vốn là trống không, vắng lặng."

 Đại vương! Bấy giờ vua Ni-di lại nghĩ: "Ta sẽ dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc chung với họ) để thu phục các chúng sinh. Nếu ta dùng bốn pháp này thu phục chúng sinh, thì các chúng sinh ấy sẽ thuận theo ta, nhận lời ta dạy." Bấy giờ đại vương Ni-di trước hết dùng phương tiện ấy, liền đem bốn nhiếp pháp thu phục các chúng sinh. Thu phục xong, đại vương Ni-di liền dạy dân chúng rằng hết thảy các pháp đều bình đẳng, nói rằng: "Hỡi các chúng sinh! Hết thảy các pháp đều lìa tự tánh. Nếu hết thảy các pháp lìa tự tánh, thì pháp ấy không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại. Vì sao vậy? Vì tự tánh của pháp ấy không có thật. Nếu pháp đã lìa tự tánh, thì pháp ấy cũng không thể nói là quá khứ, vị lai hay hiện tại."

 Đại vương! Bấy giờ vua Ni-di ấy dạy pháp ba đời bình đẳng cho các chúng sinh xong, thì trong các chúng sinh ấy có tám mươi nghìn vạn na-do-tha (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ xưa) vô lượng trăm nghìn chúng sinh đạt được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt).

 Đại vương! Bấy giờ chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba đang họp ngồi ở Thiện Pháp đường, bàn với nhau rằng: "Lành thay, lành thay! Người nước Tỳ-đề-ha (một nước ở miền bắc Ấn Độ xưa) được lợi ích tốt đẹp lớn, vì có vua Ni-di này thấu hiểu các pháp, làm vua đúng theo chánh pháp, đầy đủ phương tiện, đối với chúng sinh điên đảo mà khéo dùng phương tiện chỉ cho họ pháp không điên đảo."

 Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân đang ở nơi khác, cách xa Thiện Pháp đường, liền dùng thiên nhĩ (khả năng nghe xa vượt mọi chướng ngại như tai của chư thiên) nghe được lời chư thiên nói. Nghe xong, ông lập tức đến Thiện Pháp đường, lên tòa ngồi. Ngồi xong, ông hỏi chư thiên: "Các vị trời ở Thiện Pháp đường đang bàn chuyện gì?" Hỏi xong, chư thiên thưa với Đế Thích: "Thưa vâng, thiên chủ! Xin hãy nghe chúng tôi nói. Vừa rồi chúng tôi họp ở Thiện Pháp đường bàn việc người nước Tỳ-đề-ha được lợi ích tốt đẹp, vì có vua Ni-di này thấu hiểu các pháp, làm vua đúng theo chánh pháp, đầy đủ phương tiện, đối với chúng sinh điên đảo mà khéo dùng phương tiện chỉ cho họ pháp không điên đảo, tức là chỉ rõ tự tánh của các pháp."

 Chư thiên nói xong, Đế Thích bảo các thiên tử rằng: "Vua Ni-di này thành tựu đầy đủ phương tiện khéo léo không thể nghĩ bàn. Các vị ở trên cõi trời Đao-lợi này có muốn gặp vua Ni-di ấy không?" Bấy giờ chư thiên đồng thanh nói: "Thưa vâng, thiên chủ! Chúng tôi ở đây muốn được gặp đại vương Ni-di." Bấy giờ thiên chủ Đế Thích liền bảo người đánh xe tên là Ma-đa-lê: "Ngươi hãy đến đây. Hãy mau chuẩn bị cỗ xe báu nghìn ngựa của chư thiên, đi xuống Diêm-phù-đề, đến chỗ vua Ni-di nước Tỳ-đề-ha mà nói thế này: 'Đây là cỗ xe nghìn ngựa thuần thục của chư thiên, sai đến đón vua. Cúi xin đại vương lên cỗ xe báu này, chớ sinh sợ hãi. Chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba đều mong muốn được gặp đại vương.' Khi vua đã lên xe rồi thì nói thế này: 'Đại vương! Nay tôi đưa vua theo đường nào để lên cõi trời? Đi theo con đường của chúng sinh ở nơi điên đảo, hay theo con đường của chúng sinh ở nơi không điên đảo?'"

 Bấy giờ Ma-đa-lê thưa với Đế Thích: "Thưa vâng, xin vâng lời dạy." Nghe lời ấy xong, ông liền chuẩn bị cỗ xe nghìn ngựa thuần thục, tự mình lên xe, từ cõi Đao-lợi xuống Diêm-phù-đề, đến chỗ vua Ni-di nước Tỳ-đề-ha, nói với vua Ni-di rằng: "Chư thiên cõi Đao-lợi nay gửi đến cỗ xe nghìn ngựa thuần thục. Xin vua lên xe, chớ sinh sợ hãi. Chư thiên cõi Đao-lợi mong được gặp vua." Bấy giờ đại vương Ni-di với lòng không sợ hãi liền bước lên xe. Lên xe rồi, Ma-đa-lê nói: "Nay tôi đưa vua theo đường nào? Theo con đường của chúng sinh ở nơi điên đảo, hay theo con đường của chúng sinh ở nơi không điên đảo?" Vua liền đáp: "Ngươi hãy đưa ta đi theo khoảng giữa hai con đường ấy." Bấy giờ Ma-đa-lê liền đưa vua Ni-di đi giữa hai nơi: nơi của chúng sinh điên đảo và nơi của chúng sinh không điên đảo.

 Đại vương! Bấy giờ vua Ni-di nói với Ma-đa-lê: "Ngươi hãy dừng xe một lát. Ta muốn xem nơi ở của các chúng sinh điên đảo kia." Ma-đa-lê vâng lời vua, tạm dừng xe ngựa. Bấy giờ, chỉ trong chốc lát, vua Ni-di đã khiến tám mươi nghìn vạn chúng sinh an trú trong tam-muội Kiến Thật (trạng thái thiền định tập trung sâu, trong đó thấy được chân lý thật). Vì sao vua chỉ trong chốc lát đã khiến được số đông như thế an trú trong tam-muội Kiến Thật? Vì vị vua này khéo tu tập hạnh không phóng dật. Những chúng sinh được vua khiến an trú trong tam-muội ấy, về sau đều đạt được vô sinh pháp nhẫn. Lúc ấy Ma-đa-lê hoàn toàn không hay biết việc vua làm.

 Bấy giờ Ma-đa-lê lại đưa vua đến đỉnh Tu-di. Bấy giờ vua Ni-di từ xa thấy một khu rừng xanh tốt um tùm, bảo Ma-đa-lê: "Khu rừng kia hẳn là nơi ở của chúng sinh không điên đảo." Ma-đa-lê nói: "Đại vương! Đây là Thiện Pháp đường của chư thiên cõi Đao-lợi. Chư thiên cõi Đao-lợi đang họp trong điện muốn được gặp vua. Cúi xin đại vương chớ sinh sợ hãi, hãy lên điện này." Bấy giờ vua Ni-di lòng không sợ hãi, liền lên điện. Bấy giờ Đế Thích từ xa thấy vua Ni-di đến, liền nói: "Đại vương đến thật tốt!" Rồi chia nửa tòa mời vua ngồi. Vua Ni-di liền ngồi vào nửa tòa của Đế Thích. Bấy giờ Đế Thích dùng lời tốt đẹp hỏi han an ủi vua: "Đại vương! Ngài thật được lợi ích tốt đẹp, có thể làm cho Phật pháp rực rỡ tăng trưởng."

 Bấy giờ Đế Thích nói với chư thiên cõi Đao-lợi: "Vua Ni-di này thành tựu đầy đủ phương tiện khéo léo không thể nghĩ bàn. Vị vua này chỉ trong chốc lát đã làm cho tám mươi nghìn vạn chúng sinh an trú trong Phật pháp, mà Ma-đa-lê hoàn toàn không hay biết." Bấy giờ vua Ni-di liền vì chư thiên cõi Đao-lợi giảng rộng đủ các pháp thù thắng vi diệu. Làm lợi ích cho chư thiên xong, vua thưa với Đế Thích: "Nay tôi muốn trở về Diêm-phù-đề. Vì sao vậy? Vì muốn ở Diêm-phù-đề giữ gìn chánh pháp của Phật." Đế Thích đáp: "Nay đúng là lúc." Rồi lại sai người đánh xe Ma-đa-lê: "Ngươi hãy đánh lại cỗ xe nghìn ngựa thuần thục, đưa vua Ni-di trở về Diêm-phù." Vua Ni-di về đến Diêm-phù-đề rồi, thành tựu lòng đại bi (lòng thương xót lớn muốn cứu khổ cho mọi chúng sinh) cùng phương tiện khéo léo, làm cho vô lượng chúng sinh an trú trong Phật pháp.

 Đại vương! Đừng nghi là ai khác, đừng nghĩ là ai khác: vua Ni-di thuở xưa chính là thân ta đây. Đại vương! Hãy xem sức của sự không phóng dật thật khó nghĩ bàn. Đại vương Ni-di lên ngồi tòa của Đế Thích mà còn không tham đắm. Vì thế, đại vương, ở trong Phật pháp, hãy siêng năng tinh tấn, tu hạnh không phóng dật. Đại vương! Thế nào là Phật pháp? Đại vương! Hết thảy các pháp đều là Phật pháp."

 Bấy giờ vua Tịnh Phạn (vua cha của Đức Phật Thích-ca) nghe lời ấy xong, liền bạch Phật: "Nếu hết thảy các pháp đều là Phật pháp, thì hết thảy chúng sinh cũng phải là Phật." Đức Phật nói: "Nếu thấy chúng sinh mà không điên đảo, thì đó chính là Phật. Đại vương! Cái gọi là Phật, là thấy chúng sinh đúng như thật. Thấy chúng sinh đúng như thật, tức là thấy thật tế (cái thật cùng tột, bản chất chân thật của mọi sự). Thật tế tức là pháp giới. Đại vương! Pháp giới không thể chỉ bày ra được, chỉ là tên gọi, chỉ là quy ước thế tục, chỉ là cách đếm tính của thế gian, chỉ có lời nói, chỉ là đặt ra tạm thời. Phải quán như vậy.

 Đại vương! Hết thảy các pháp vốn không sinh, đây là cửa đà-la-ni (pháp môn tổng trì, nắm giữ trọn vẹn mọi nghĩa lý). Vì sao gọi đây là cửa đà-la-ni? Vì ở trong đó, hết thảy các pháp không lay không động, không lấy không bỏ, nên gọi là cửa đà-la-ni. Đại vương! Hết thảy các pháp không diệt, đó là cửa đà-la-ni. Vì sao không diệt là cửa đà-la-ni? Vì ở trong đó hết thảy các pháp không lay không động, không lấy không bỏ.

 Cửa đà-la-ni ấy: không có tướng mạo, không có tự tánh, không thể đặt bày, không làm không tạo, không đến không đi, không có chúng sinh, không có sinh mạng, không có người, không có người nuôi dưỡng, không phải là đối trị (cách chữa trị để diệt trừ một điều xấu), không hình không dạng, không trói buộc không lìa, không dơ không sạch, không yêu không ghét, không buộc không mở, không có kẻ sống, không ra không lui, không được không trụ, không định không loạn, không biết mà cũng chẳng phải không biết, chẳng phải thấy chẳng phải không thấy, chẳng phải giữ giới chẳng phải phạm giới, chẳng phải hối hận chẳng phải không hối hận, chẳng phải vui chẳng phải không vui, chẳng phải khinh an chẳng phải không khinh an (?) (khinh an: sự nhẹ nhàng thư thái của thân tâm), chẳng phải khổ chẳng phải vui, chẳng phải định chẳng phải không định, chẳng phải thật chẳng phải đảo ngược, chẳng phải Niết-bàn chẳng phải không Niết-bàn, chẳng phải yêu chẳng phải lìa yêu, chẳng phải thấy chẳng phải không thấy, chẳng phải giải thoát chẳng phải không giải thoát, chẳng phải trí chẳng phải không trí, chẳng phải nhìn chẳng phải không nhìn, chẳng phải nghiệp chẳng phải không nghiệp, chẳng phải đạo chẳng phải không đạo. Đại vương! Hãy dùng sáu mươi bảy pháp môn này mà đi vào hết thảy các pháp.

 Đại vương! Tự thể của sắc (phần vật chất, hình tướng) không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Thể tánh của thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết, hình dung), hành (tâm tạo tác, ý chí), thức (tâm phân biệt) cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Đại vương! Như bóng trong gương, không phải có không phải không; thể tánh của sắc cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có; thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có.

 Đại vương! Ví như tiếng vang, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Đại vương! Thể tánh của sắc cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có; thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Đại vương! Ví như ảo ảnh nắng nóng (bóng nước giả hiện ra trên đồng nắng), không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có; thể tánh của sắc cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Đại vương! Ví như đám bọt nước, không có gì chắc thật, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có; thể tánh của sắc cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Đại vương! Thể tánh của thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có.

 Đại vương! Ví như trong mộng thấy người con gái đẹp nhất nước; điều thấy trong mộng ấy cũng không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Thể tánh của sắc cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Thể tánh của thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Đại vương! Ví như người đàn bà không thể sinh đẻ nằm mộng thấy sinh con; điều thấy trong mộng ấy cũng không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Thể tánh của sắc cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có. Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy, không phải đã từng có, không phải sẽ có, không phải nay có.

 Đại vương! Sắc không có chỗ nương, cho đến thức cũng không có chỗ nương. Đại vương! Ví như hư không không có chỗ nương; cũng vậy, đại vương, sắc không có chỗ nương, cho đến thức cũng không có chỗ nương. Đại vương! Sắc không có sinh, cho đến thức cũng không có sinh. Đại vương! Sắc không có diệt, cho đến thức cũng không có diệt. Đại vương! Như cõi Niết-bàn không có sinh cũng không có diệt; cũng vậy, đại vương, sắc cũng không sinh không diệt, cho đến thức cũng không sinh không diệt. Đại vương! Ví như pháp giới cũng không sinh không diệt; cũng vậy, đại vương, sắc cũng không sinh không diệt, cho đến thức cũng không sinh không diệt.

 Như vậy, đại vương, hết thảy các pháp đều là cảnh giới của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như). Sự không thể nghĩ bàn cũng là cảnh giới của Như Lai. Pháp bất cộng (những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) cũng là cảnh giới của Như Lai, vì không chung với cảnh giới của hết thảy phàm phu. Vì thế, đối với hết thảy hàng Thanh văn, Duyên giác, pháp ấy không bị chê, không được khen, không được, không mất, chẳng phải giác chẳng phải không giác, chẳng phải biết chẳng phải không biết, chẳng phải nhận thức chẳng phải không nhận thức, chẳng phải bỏ chẳng phải không bỏ, chẳng phải tu chẳng phải không tu, chẳng phải nói chẳng phải không nói, chẳng phải chứng chẳng phải không chứng, chẳng phải chỉ bày chẳng phải không chỉ bày, chẳng phải có thể nghe chẳng phải không thể nghe. Vì sao vậy? Đại vương! Vì trong pháp ấy không có pháp nào như thế có thể nâng đỡ lên, có thể quật ngã xuống. Vì sao vậy? Vì hết thảy các pháp đều lìa tự tánh. Đại vương! Nay ngài hãy an tâm trong pháp này, quán sâu pháp này, đừng tin theo người khác."

 Bấy giờ vua Tịnh Phạn nghĩ: "Trong các pháp, không có pháp nào có thể nắm bắt được; không có pháp nào như thế được chứng mà gọi là Phật. Các pháp thật không thể nắm bắt được; Phật chỉ vì chúng sinh mà tạm dùng lời nói." Bấy giờ, khi Thế Tôn nói pháp này, vua Tịnh Phạn cùng bảy vạn người dòng họ Thích (dòng tộc của Đức Phật) đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bấy giờ Thế Tôn biết những người dòng họ Thích đã có lòng tin sâu, liền mỉm cười. Bấy giờ tỳ-kheo (vị tăng xuất gia) Mã Thắng, bậc tuệ mạng (bậc có sinh mạng trí tuệ, cách gọi tôn kính vị tỳ-kheo), dùng kệ hỏi rằng:

 Bậc Đại Hùng (bậc anh hùng lớn, danh hiệu của Phật) đạo sư, vì đời hiện mỉm cười;
 Cúi xin đuốc sáng đời, nói rõ việc mỉm cười.
 Bậc thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), nhất thiết trí (trí biết tất cả), vì sao hiện mỉm cười?
 Xin nói nguyên do cười, dứt lưới nghi của đời.
 Phật vì dòng họ Thích, hiện điềm lành mỉm cười,
 Vì chúng trời và người, mau trừ các lưới nghi.
 Được nghe Đại Hùng nói, thế gian lìa mọi nghi,
 Lòng ai cũng vui mừng, an trú trong Phật pháp.
 Các người con Thế Tôn, được biết việc mỉm cười,
 Vững vàng giữ thệ nguyện, trí tuệ ắt thông suốt.
 Cúi xin bậc đạo sư, dứt trừ nghi đại chúng;
 Đại chúng trừ nghi rồi, ắt được vui rộng lớn.

 Bấy giờ Thế Tôn dùng kệ đáp Mã Thắng rằng:

 Ta hiện nụ cười vắng lặng, Mã Thắng hãy lắng nghe.
 Nay ta nói đúng thật: dòng Thích có trí quyết định.
 Các pháp không thể nắm bắt, dòng Thích đều đã biết;
 Vì thế đối với Phật pháp, tâm quyết định an trú.
 Dòng Thích lớn danh tiếng, nương nơi vô sở đắc (không có gì để nắm bắt),
 Sẽ được bồ-đề cao tột, hiểu biết hết thảy pháp.
 Sau khi mất ở cõi người, dòng Thích này nhất định
 Được sinh về nước An Lạc (cõi Cực Lạc), gặp mặt Phật Vô Lượng Thọ (Phật A-di-đà).
 Ở nước An Lạc rồi, không sợ, thành bồ-đề;
 Đi được khắp mười phương, cúng dường vô lượng Phật.
 Ở yên một cõi Phật, cúng dường mười phương Phật;
 Vì thương xót chúng sinh, mà cầu đạo vô thượng.
 Đi khắp các nước Phật, cúng dường các Phật ấy,
 Đều dùng thần lực đến, theo chỗ Phật xuất hiện.
 Vô lượng tăng-kỳ kiếp (khoảng thời gian dài không đếm được), cúng dường các đạo sư
 Bằng đủ thứ cúng quý, về sau sẽ thành Phật.
 Mỗi vị thành Phật rồi, độ được vô lượng chúng,
 Khiến được thành Phật đạo, lại giáo hóa chúng sinh.
 Các chúng sinh nước ấy, đều sẽ thành Phật đạo.
 Các vị Thế Tôn ấy, không độ chúng Thanh văn.
 Mỗi mỗi các Phật ấy, đều thọ một kiếp (một đại thời kỳ cực dài của vũ trụ).
 Chánh pháp của Phật ấy, còn mãi vô lượng a-tăng-kỳ (số lượng nhiều không thể đếm).
 Sau khi Phật ấy diệt độ (nhập Niết-bàn, qua đời), chúng Bồ-tát trí lớn
 Giữ pháp, giáo hóa đời, ức năm a-tăng-kỳ.
 Các người con Phật ấy, giáo hóa vô lượng chúng,
 Đặt vào đạo vô thượng, nói pháp đều không tịch (trống rỗng, vắng lặng).
 Khiến trụ không phóng dật, tu tập pháp không tịch,
 Được nhất thiết trí, ưa việc không phóng dật.
 Nghe về hướng đi của dòng Thích, như lời Thế Tôn nói,
 Trời người đều vui mừng, quyết chí cầu Phật đạo.

 Bấy giờ Thế Tôn bảo tuệ mạng Xá-lợi-phất (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật): "Xá-lợi-phất! Đây là tam-muội Bồ-tát Kiến Chân Thật. Ông hãy giảng nói cho các Bồ-tát a-tỳ-bạt-trí (bậc bất thoái chuyển, không còn lùi bước trên đường đến giác ngộ). Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Tam-muội này không thể nói ra được, và Như Lai ở trong tam-muội ấy không nắm được một pháp nào. Nếu không nắm được, thì cái đó không thể giác biết. Nếu không thể giác biết, thì cái đó không thể nói ra. Nếu không thể nói ra, thì cái đó không thể biết. Cái không thể biết ấy chính là pháp của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại. Xá-lợi-phất! Nay ta giao phó cho ông tam-muội Bồ-tát Kiến Thật này. Ông hãy nhận giữ, đọc tụng, giảng nói rộng ra.

 Xá-lợi-phất! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) theo Đại thừa (con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh), trải qua mười kiếp tu hành năm ba-la-mật (năm hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định), trừ ra bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ đưa đến bờ giác ngộ); lại có người được nghe tam-muội Bồ-tát Kiến Thật này, thì phúc đức người này có được còn vượt hơn người kia. Nếu lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân tạm được nghe tam-muội Bồ-tát Kiến Chân Thật; lại có người nghe tam-muội Bồ-tát Kiến Chân Thật rồi giảng cho một người, thì người này được phúc còn hơn người kia. Nếu lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân trải qua mười kiếp nghe rồi giảng giải cho người khác; lại có người chỉ trong một sát-na (khoảng thời gian cực ngắn) tu tam-muội Bồ-tát Kiến Chân Thật này, thì phúc đức có được còn vượt hơn người kia.

 Vì thế, Xá-lợi-phất, ông hãy đem kinh Tam-muội Bồ-tát Kiến Chân Thật này giảng cho các Bồ-tát, chỉ dạy họ tu hành. Xá-lợi-phất! Nếu ai tu tam-muội Bồ-tát Kiến Thật này, sẽ được vô sinh pháp nhẫn. Xá-lợi-phất! Trong hội này, những Bồ-tát được ta thọ ký (báo trước sẽ thành Phật) trên đạo vô thượng đều được an trú trong tam-muội Bồ-tát Kiến Chân Thật này." Bấy giờ tất cả các Bồ-tát, Thanh văn, trời người, toàn thể đại chúng, cùng a-tu-la (loài thần hay giận dữ, hiếu chiến), càn-thát-bà (loài thần âm nhạc của cõi trời), người và loài chẳng phải người, nghe Phật nói xong, đều vui mừng vâng làm.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bảy mươi sáu.

 Kinh Đại Bảo Tích, quyển thứ bảy mươi bảy.

 Đời Hậu Tần, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba tạng kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video