Thiên 11 — Phẩm 11: Phân biệt thân hạnh, đại tuệ không

 Phẩm thứ mười một: Phân biệt hạnh của thân, Đại tuệ và Không (?)

 Lại nữa, này tộc tính tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách Phật và Bồ-tát gọi người nghe pháp)! Bồ-tát đại sĩ (Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; "đại sĩ" nghĩa là bậc người lớn lao) nhìn thấu tận cùng thân mình, thấy thân ấy như huyễn (như trò ảo thuật, có hình mà không thật). Những gì mắt thấy đều thuận theo pháp giới (toàn thể mọi sự vật hiện tượng cùng chân lý của chúng). Định (thiền định: trạng thái tâm tập trung tuyệt đối, lặng yên không tán loạn) của Bồ-tát khởi lên thì trùm khắp các lỗ chân lông trên thân; trong mỗi sợi lông đều hiện ra các pháp giới, và Bồ-tát ở trong đó mà nhập chính thụ (nhập định: tâm an trụ đúng đắn, trọn vẹn trong định). Vị ấy cũng chỉ trụ trong pháp như huyễn mà thôi.

 Các cõi nước mà vị ấy biết cũng giống như pháp thế tục kia (?). Nhờ biết các pháp mà liền biết hàng ức na-thuật (nayuta: một đơn vị số cực lớn) cõi nước vô số. Lại biết số cõi nước nhiều đến mức không thể nắm đếm được (?), nhiều như số bụi của các cõi Phật (cõi Phật: thế giới do một vị Phật giáo hóa). Trong các cõi nước ấy đều hiện có Phật, được các Bồ-tát vây quanh, thảy đều đầy đủ, trong sạch lại càng trong sạch, ai nấy đều dũng mãnh, có hạnh hiền thiện và tài biện luận, được trang hoàng lộng lẫy, điểm tô bằng vô lượng giác ngộ, sáng rực như mặt trời, đẹp đẽ bởi muôn thứ báu.

 Ở nơi ấy, trải qua hoặc mười kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính bằng năm tháng), hoặc trăm, hoặc nghìn, hoặc trăm nghìn, hoặc ức, hoặc ức nghìn na-thuật, hoặc vô số vô hạn, không bờ không mé, đến tận con số không cùng, cho đến số kiếp nhiều như số bụi cõi Phật, thực hành các hạnh Bồ-tát, thì chỗ nương trụ không thể nào cùng tận.

 Bồ-tát ở nơi kia nhập định như thế, rồi lại xuất định tỉnh ra; nhập định ở chỗ này, xuất định ở chỗ kia. Vị ấy vào khắp các cõi nước, ở đó giáo hóa đại chúng, giáo hóa các cõi chúng sinh, khiến tất cả đều vào pháp giới; thấu rõ các trí tuệ trong quá khứ, lại hiện ra ở khắp nơi mà giảng nói kinh pháp.

 Vị ấy thấu rõ không thiếu điều gì (?): những gì mắt phân biệt thì không vướng ngại, được tự tại đối với pháp, vượt lên trổi bật; những gì tai phân biệt thì đạt đến độ vô cực (ba-la-mật: các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ); những gì mũi phân biệt cũng dùng phương tiện khéo léo; những gì miệng phân biệt đều sáng tỏ; những gì thân phân biệt cũng đều thấu hiểu; những gì tâm phân biệt thì trí tuệ và chính niệm đều đầy đủ.

 Vị ấy dùng trí tuệ này mà thấu rõ như vậy, liền được mười ức nghìn tổng trì (dhāraṇī: năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất). Thế nào là mười? Dùng pháp mà thuận theo khắp các cõi, thành tựu mười ức nghìn hạnh thanh tịnh; hiểu rõ mười ức nghìn sự thuận theo thần lực (?) để vào hạnh Phổ trí (trí biết khắp tất cả, tức trí tuệ viên mãn của Phật); được đầy đủ mười ức nghìn thần thông (năng lực siêu phàm vượt ngoài sức người thường); được vào mười ức nghìn hạnh định ý; được đầy đủ mười ức nghìn thần túc (năng lực đi lại, biến hóa tùy ý không bị ngăn trở); được tăng thêm mười ức nghìn sức mạnh; được đầy đủ mười ức nghìn tính chân thật; được hiển hiện mười ức nghìn chỗ nương trụ; được tạo ra mười ức nghìn sự cảm động (làm rung chuyển, cảm ứng khắp nơi). Đó là mười.

 Bồ-tát lại có mười thể, nhờ đó thành tựu ức nghìn điều. Bồ-tát có mười chỗ hành, đầy đủ ức nghìn điều. Bồ-tát có mười kho tàng, vượt qua ức nghìn sự bình đẳng (?). Bồ-tát có mười hạnh, sáng rỡ nơi ức nghìn điều. Bồ-tát có mười chỗ trụ, tuyên giảng ức nghìn lời dạy. Bồ-tát có mười nguyện, vượt qua ức nghìn hạnh công đức lành. Bồ-tát có mười điều sám hối chân thành, dựng lập ức nghìn hạnh tu đức. Bồ-tát có mười điều sáng tỏ, đạt được ức nghìn hạnh thanh tịnh. Bồ-tát có mười hướng thù thắng, đạt ức nghìn điều để tự làm sáng tỏ. Bồ-tát có mười lời nói, nhờ đó được ức nghìn đức chiếu sáng. Bồ-tát có mười quả thanh tịnh, thông đạt ức nghìn điều mà được thanh tịnh.

 Ấy gọi là Bồ-tát đại sĩ thực hành đầy đủ vô số thân, thành tựu vô số đức, viên mãn đức không có cái "ta", thành tựu vô số hạnh, tu đức không thể nghĩ bàn, làm đức không thể cân lường, viên mãn hạnh vô ngã (không chấp có một cái "ta" thật), đạt được mà không thấy có đức để đạt (?), có đức hạnh vô ngã với chính niệm không cùng tận.

 Bồ-tát nhờ hạnh này mà đầy đủ các đức, đạt hạnh bình đẳng để tự trang nghiêm; được vui vẻ, điều hòa, mềm mỏng; được người kính giữ, được người cúng dường, trở nên thù thắng hơn hết, không ai sánh được, trở thành bậc dũng mãnh. Bồ-tát được tự tại trong pháp này.

 Bồ-tát nương vào định này, ở phương đông, tại chỗ các Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) nhiều như số bụi của vô số nghìn mười cõi Phật, dựng lập từng danh hiệu một; mỗi danh hiệu ấy nhiều như số bụi của mười cõi Phật, không ai nghĩ lường được. Từ một hạt bụi ấy chia ra thành số cõi Phật nhiều như số bụi của vô số nghìn, trùm khắp trong đó mà cũng không ai hay biết, không thêm không bớt. Như một hạt bụi không ai hay biết, không thêm không bớt, thì khắp các cõi nhiều như số bụi cũng như vậy. Như việc làm ở phương đông, thì các phương nam, tây, bắc, bốn góc, phương trên, phương dưới cũng như vậy. Chẻ một hạt bụi ra thì chỗ có thể đặt để, con số cũng như trên. Bồ-tát ấy có thể dựng lập tất cả, có thể hiện thân khắp nơi.

 Ấy là Bồ-tát kia ở các cõi Phật có thể làm thanh tịnh khắp những gì mình dựng đặt, vì thân Như Lai không có giới hạn. Vị ấy lại được tự tại nơi ánh sáng; lại vì không thể nghĩ bàn nên có được sự cảm động, khiến hiện ra khắp nơi.

 Những gì tai Như Lai tuyên bày (?) cũng vô lượng; sự phân biệt của mũi Như Lai cũng không hạn lượng; những gì miệng Như Lai phân biệt đều hiện ra bình đẳng; thân Như Lai đối với cảm giác xúc chạm mịn trơn thì thuận theo mà hành; những gì tâm Như Lai hiện ra thì không thể hạn lượng; những gì chính giác (sự giác ngộ chân chính) của Như Lai biết và nghĩ cũng không hạn lượng.

 Tuyên bày âm thanh thanh tịnh của Như Lai; hiển hiện khắp nơi pháp luân (bánh xe pháp: ví giáo pháp của Phật lăn đi khắp nơi, nghiền nát mê lầm) của Như Lai mà không thoái lui; khiến tất cả đều biết thánh chúng của Như Lai đông vô số; sự giác ngộ về pháp của Như Lai cũng không có giới hạn mà dẫn dắt khắp nơi; hiện khắp và làm rạng rỡ cội gốc công đức của Như Lai; hiện vào định của Như Lai; đức của Như Lai tu hành trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai); vô số Như Lai hiện ra làm rạng rỡ các pháp; những lời tuyên nói bằng âm thanh do Như Lai dựng lập. Đó là mười.

 Hiện ra dựng lập cõi của Như Lai; dùng âm thanh của Phật mà mưa khắp các pháp; khiến âm thanh ấy vang khắp các cõi; truyền rộng sự nhập định của Phật; lại tuyên nói khắp về chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) và chúng hiền thánh; dựng lập pháp không thể nghĩ bàn của chư Phật; các pháp được tuyên nói đều như huyễn hóa; diễn giảng các pháp mà không vướng mắc; làm sáng tỏ tất cả các pháp trường (nơi giảng nói và tu tập giáo pháp); bày tỏ khắp mọi hạnh công đức của Như Lai. Đó là mười.

 Tất cả các định đều dẫn dắt như huyễn; dựng lập tâm như huyễn; hiểu thông mà không vướng ngại. Bồ-tát ở trong pháp giới này đều được tự tại, ấy mới gọi là sự dựng lập của Bồ-tát vậy.

 Chư Phật Thế Tôn ấy, đối với đủ loại tâm ý, với mỗi một danh hiệu mà hiện ra vô số cõi Phật, các Như Lai nhiều như số bụi của vô số nghìn; mỗi danh hiệu nhiều như số bụi, trong mỗi hạt bụi dựng đặt số cõi như mười cõi Phật, cho đến số cõi Phật nhiều như số bụi của chín (?), cũng không thêm không bớt, không ai biết được chỗ để nắm giữ bám víu. Đó là điều Bồ-tát dựng lập.

 Tu các hạnh tương ứng không thể đếm hết (?), cũng do tâm dựng lập. Do ý hành không vướng mắc mà dựng lập, vì đối với các pháp không mê lầm. Do niệm dựng lập, vì dùng trí tuệ phân biệt các pháp. Do hạnh dựng lập, vì là chỗ tiếp nhận các pháp. Do hạnh dựng lập, vì thuận theo vâng giữ các pháp. Cũng do đạo giác ngộ dựng lập, vì tu hành và truyền bá pháp khắp nơi. Cũng dựng lập vô số các căn (?) (giác quan), vì dựng thần thông, dùng trí tuệ phương tiện mà phân biệt các pháp, làm hạnh không khởi (?). Sự dựng lập sáng tỏ, vì đối với pháp giới không vướng mắc. Cũng trụ trong hạnh tu nhập trí tuệ, vì trí tuệ vô hạn thanh tịnh. Cũng trụ nơi đẳng chính giác (sự giác ngộ chân chính và bình đẳng, tức quả vị Phật), vì ở khắp các cõi nước mà hiện ra sự cảm động.

 Bồ-tát nhờ đó mà trụ trong các định, nên được đầy đủ mười cửa biển. Thế nào là mười? Một là hiện ra đầy khắp biển Phật, vì dẫn dắt các biển. Hai là vượt qua biển pháp, vì thực hành và thấu rõ biển trí tuệ. Ba là trụ trong các ánh sáng, vì đối với các căn không vướng mắc (?). Bốn là dùng trí tuệ mà cảm động, vì phô bày âm thanh. Năm là nghĩ đến biển các loài hữu tình (?) (chúng sinh có tình thức), vì thuận theo họ bằng trí tuệ phương tiện. Sáu là thấu rõ biển tâm, đối với tất cả không có cái nhìn phân biệt đủ thứ khác nhau mà vẫn biết vô số tâm. Bảy là làm đầy biển hạnh, vì đầy đủ các nguyện. Tám là đầy đủ biển hạnh nguyện của tất cả. (Bản gốc thiếu pháp thứ chín.) Mười là thành tựu tất cả nơi đạo giác ngộ. Đó là mười. Bồ-tát thành tựu viên mãn biển đạo đức của tất cả vậy.

 Bồ-tát có mười việc để đạt đến bậc tôn quý cao nhất. Thế nào là mười? Một là ở bậc tôn quý cao nhất mà dẫn dắt tất cả. Hai là cầu điều tối thượng để giáo hóa dẫn dắt chúng sinh. Ba là cầu hướng đến bậc tôn quý cao nhất, thì thông đạt các phạm hạnh (hạnh sống trong sạch, dứt bỏ dục lạc). Bốn là đạt sức mạnh tối thượng, cầu cho được đầy đủ. Năm là cầu không ai sánh bằng trong khắp cõi đời. Sáu là cầu không ai vượt hơn, vì thắng được ma (Ma vương cùng quyến thuộc, kẻ chuyên phá hoại việc tu hành). Bảy là cầu sự sáng suốt thông suốt, vì cứu vớt tất cả khỏi ác đạo (đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Tám là cầu không nương tựa vào đâu ở mọi nơi mình sinh ra. Chín là làm bậc tôn quý trong các pháp của Phật. Mười là cầu được tự tại đối với chúng sinh, có sự dũng mãnh. Đó là mười pháp tôn quý tối thượng của Bồ-tát.

 Bồ-tát lại có mười việc khởi lên trong cõi chúng sinh. Thế nào là mười? Một là luôn chí nguyện xuất gia (rời bỏ gia đình để đi tu), vì muốn cứu độ chúng sinh. Hai là không quay lui, tinh tấn với sức mạnh mãnh liệt nhất. Ba là cầu nương tựa chư Phật, tiếp nhận và thực hành các hạnh. Bốn là có sức mạnh vô hạn, tiến vào các pháp. Năm là sức mạnh của tịch định (định lặng yên), vì tự tại nơi các pháp. Sáu là tâm không thoái lui, nhờ sức dẫn dắt. Bảy là tự tại về nghĩa lý, nhờ sức của bản vô (thể tính vốn như vậy, vốn không của mọi pháp). Tám là có trí tuệ lớn, nhờ sức giảng pháp không vướng ngại. Chín là sức dũng mãnh, do pháp dựng lập. Mười là sức phân biệt, để tuyên bày trí tuệ vô lượng. Ấy là mười thứ sức.

 Lại đạt mười sức dũng mãnh lớn. Thế nào là mười? Một là sức mạnh nhất. Hai là sức không ai vượt hơn. Ba là sức vô lượng. Bốn là sức khéo tu. Năm là sức không lay động. Sáu là sức không khởi. Bảy là sức không giận dữ. Tám là sức trí tuệ thường còn. Chín là sức siêng năng dựng lập. Mười là sức từ bi rộng lớn. Đó là mười sức.

 Lại có mười sức. Thế nào là mười? Một là sức tu hạnh điều phục. Hai là sức trí tuệ thanh tịnh. Ba là sức pháp vượt trên thanh tịnh. Bốn là sức của pháp thân (thân chân lý, tức thân chân thật đồng với chân lý, không phải thân xác thịt). Năm là sức cõi của các pháp. Sáu là sức ánh sáng của pháp. Bảy là sức pháp tình (?). Tám là sức không thể phá hoại. Chín là sức khéo tu hạnh. Mười là sức tu siêng năng mà nhập vào. Đó là mười sức lớn.

 Lại có mười sức. Thế nào là mười? Một là sức của bậc đại trượng phu. Hai là sức hùng dũng chân chính. Ba là sức do đẳng chính giác dựng lập. Bốn là sức của cội gốc công đức đã tu trong đời trước. Năm là sức của vô lượng cội gốc công đức tương ứng thích hợp. Sáu là sức của Như Lai. Bảy là sức ứng nhập khắp nơi. Tám là sức bình đẳng trong ba đời. Chín là sức được hạnh như các địa (các tầng bậc tu chứng) của Bồ-tát. Mười là sức được hạnh thanh tịnh của lòng tin hướng về của Bồ-tát. Đó là mười sức.

 Lại có mười sức. Thế nào là mười sức? Một là sức lìa xoay chuyển (?) của Bồ-tát. Hai là sức thuận theo nhân duyên của Bồ-tát. Ba là sức được tự tại nơi bản tính của Bồ-tát. Bốn là sức tu cho bản tính bên trong thanh tịnh của Bồ-tát. Năm là sức Bồ-tát tu các cội gốc công đức theo các hạnh. Sáu là sức tối thắng trong việc thực hành pháp của Bồ-tát. Bảy là sức thân không vướng mắc. Tám là sức nhờ đó mà Bồ-tát được thành tựu. Chín là sức Bồ-tát vào trí tuệ phương tiện. Mười là sức tin hướng về sự thanh tịnh vốn có của các pháp của Bồ-tát. Đó là mười.

 Lại có mười sức. Thế nào là mười? Một là trụ khắp thế gian mà thanh nhàn, không có chỗ trụ, nhờ sức ấy. Hai là ở giữa đại chúng không ai sánh đôi, nhờ sức ấy. Ba là đối với khắp tất cả không ai bằng, nhờ sức ấy. Bốn là dùng các đức hạnh để giáo hóa chúng sinh, nhờ sức ấy. Năm là ở trong sinh tử (vòng sống chết luân hồi không dứt) mà không nghiêng ngả lay động, nhờ sức ấy. Sáu là vượt qua sinh tử, trong sạch như hoa sen, nhờ sức ấy. Bảy là hiện khắp sự dẫn dắt, hàng phục các ma, nhờ sức ấy. Tám là đem bè đảng ma mà dẫn dắt cho thuận, thành tựu Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành nhằm cứu độ tất cả chúng sinh cùng đến giác ngộ), nhờ sức ấy. Chín là giáo hóa trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc: toàn bộ thế giới chúng sinh luân hồi) mà không có chỗ ở, nhờ sức ấy. Mười là khuyến khích khắp mười phương tiến lên mà không vướng ngại, nhờ sức ấy. Đó là mười. Bồ-tát nhờ vô số pháp như thế mà thành tựu sự giáo hóa bằng đức của mình.

 Lại nữa, Bồ-tát khởi lên và làm viên mãn các hạnh nguyện của chúng sinh, làm cho chúng sáng rỡ, chiếu tỏ, ứng hiện khắp nơi, đều thành tựu cả; nhờ đó đạt trí tuệ rộng lớn tăng tiến, càng thêm rộng lớn thanh tịnh. Đó là mười định thanh tịnh thuận theo.

 Các đức ấy không có bờ mé; trí tuệ ấy cũng không vướng ngại; hạnh Bồ-tát ấy cũng không hạn lượng; cỗ xe công đức của Bồ-tát ấy vượt ngoài sự đo lường, khó mà cân nhắc; chỗ hành của Bồ-tát ấy khó mà đoán lường; chỗ Bồ-tát ấy nhập vào không thể đo lường; sự giáo hóa Bồ-tát ấy khởi lên cũng không bờ mé; sự thanh tịnh của Bồ-tát ấy cũng khó nghĩ bàn; những gì Bồ-tát ấy tu cũng khó cùng tận; pháp hiền thánh của Bồ-tát ấy cũng không ai đạt đến tận cùng, vì không thể nắm bắt, cũng không có giới hạn của ý nghĩ.

 Những gì Bồ-tát ấy có thể đạt được; những gì Bồ-tát ấy nhân đó mà khởi lên; những hạnh mà các Bồ-tát nên hiện ra; những gì các Bồ-tát sẽ đạt được; chỗ mà sự sáng suốt thấu triệt của Bồ-tát ấy đạt tới; những gì Bồ-tát ấy có thể thấy thấu; chỗ mà ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát kia vượt qua; những gì hạnh pháp của Bồ-tát này có thể biết thấy; những gì hạnh của Bồ-tát ấy tương ứng sẽ đạt được; chỗ trí tuệ về mọi hạnh pháp của Bồ-tát ấy — đều thông đạt cả. Đó là mười.

 Người trụ trong đại định này thì vô số, vô hạn, vô lượng, không bờ mé, vô tận, không thể cân lường, không thể nghĩ bàn, đạt được mà không có "ta" đạt được. Đó là mười.

 Bồ-tát dùng sự nhập định này mà vào từng hạnh một, hoặc nhập định hoặc xuất định tỉnh ra, mà đều biết rõ các hạnh của định: thông đạt vô số định, cũng hiểu sự đầy đủ của các định, cũng biết sự tăng giảm của định, lại hiểu các sự huyễn hóa của định, thấu rõ những hạnh thấy được trong định, cũng biết do đâu mà định thành hạnh, cũng biết chỗ giới hạn của định, cũng hiểu rõ sự thanh nhàn yên tĩnh của định, cũng biết sự lặng lẽ của định, cũng biết hạnh niệm của định.

 Ví như cung điện ở ao của vua rồng Vô Nhiệt (Anavatapta: hồ thiêng trong truyền thuyết, nước mát không hề nóng, là nguồn của bốn con sông lớn), có bốn con sông lớn chảy ra, nước tràn đầy trong vắt, không bợn, không đục, không dơ, trong sạch không tì vết, ngọt ngon, thơm sạch, chảy vòng quanh ra bốn phía. Có bốn cửa miệng để nước theo đó chảy ra: cửa thứ nhất tên Hòa, cửa thứ hai tên Bạt-xoa, cửa thứ ba tên Xà-vị, cửa thứ tư tên Hằng. Sông Hòa chảy về phía bắc, sông Bạt-xoa chảy về phía nam, sông Xà chảy về phía đông, sông Hằng chảy về phía tây. Mỗi sông đều xoay vòng, bốn phía cũng như thế, làm cho tràn đầy. Những con sông lớn ấy lại chảy vòng quanh bảy lượt.

 Giữa các dòng sông ấy có hoa sen xanh, hoa sen đỏ, hoa sen trắng, hoa sen vàng, mang ánh sắc của muôn báu cõi trời, tinh khiết sáng đẹp, chiếu rọi lẫn nhau, hiện ra tươi sạch, mãi không dơ bẩn. Ở trong đó rõ ràng, sáng rỡ trong suốt, từng cánh từng lá phân biệt, hiện ra rõ rệt, thợ vẽ không thể vẽ được. Sắc mềm mại lay động đã chiếu sáng rực rỡ, âm thanh vang vọng vi diệu; sắc đẹp lành như trí tuệ, vẽ ra khó lột tả hết sức của màu sắc; vô số văn vẻ cõi trời (?), khắp nơi vui thích. Các cánh lá đan xen, màu sắc tỏa ra đẹp đẽ, hương thơm ngon lạ, sắc đẹp chiếu sáng, được trang sức bằng vô số thứ báu khác nhau, muôn sắc vô số. Như vị trời mặt trời ra khỏi cung điện, ánh sáng chiếu thấu, những đóa hoa ấy rực rỡ sum suê, chiếu rọi lẫn nhau chói lọi, có thể lấn át ánh sáng tinh tú của mặt trời.

 Những đóa hoa đủ loại ấy trôi trên dòng sông. Có các vị trời ở trong sông xoay chuyển, lúc nổi lúc chìm, dạo chơi giữa đủ loại hoa. Những đóa hoa ấy lên xuống, cúi ngửa, sắc đẹp rực rỡ, ánh sắc báu lấp lánh; ánh mặt trời chiếu xiên, sắc đen vàng bị che lấp (?); tinh quang của mặt trời như sự lay động của muôn hoa kia (?). Tiếng sông chảy vượt hơn cả nhạc trời.

 Bồ-tát đại sĩ cũng như vậy, có bốn biện tài (bốn tài biện luận không ngăn ngại: thông suốt về pháp, về nghĩa lý, về ngôn từ, và vui thích giảng nói) tuôn chảy ra, làm đầy biển Phổ trí.

 Như con sông lớn Hương (có lẽ là sông Hằng) (?) có sắc bạc đẹp đẽ, chảy ra từ miệng ngựa, dưới đáy toàn là cát bạc. Bồ-tát cũng như vậy: trí tuệ thanh tịnh thuận theo muôn hạnh, từ miệng tuôn ra những nghĩa lý thuận hợp, mọi hạnh của các Như Lai, mọi hạnh về nghĩa lý, pháp bố thí khéo léo, ánh sáng trí tuệ về các pháp, trí tuệ phân biệt rốt ráo không vướng ngại, đều quy về biển trí tuệ.

 Như con sông lớn Hòa, màu kim cương (loại báu cứng nhất, không gì phá vỡ được), chảy ra từ miệng sư tử, cát dưới đáy cũng màu kim cương. Bồ-tát cũng như vậy: phát ra ánh sáng của pháp, có sắc kim cương của Phật, tự vui thích trong đó, dùng để chiếu sáng khắp thế gian; dùng trí tuệ kim cương mà tự vui thích, làm đầy biển vô tận.

 Như con sông lớn thứ hai kia (?), màu vàng tử ma (thứ vàng ròng quý nhất, ánh tía), sáng rỡ rực rỡ, cát cũng màu vàng tử ma. Bồ-tát cũng như vậy: dùng tài biện luận phát khởi mà từ miệng nói ra, khiến tất cả chúng sinh mến mộ thân trí tuệ, làm vui khắp cả thế gian; dùng trí tuệ kim cương mà chiếu sáng, cứu độ khắp tất cả, luôn ưa thích nhân duyên dẫn dắt, khiến họ quy về biển trí tuệ.

 Lại như con sông lớn Bạt-xoa, màu xanh lưu ly (ngọc quý màu xanh biếc), chảy ra từ miệng trâu, dòng nước sáng trong tinh khiết. Bồ-tát cũng như vậy: tuôn chảy tài biện luận sáng rỡ vô tận; dùng pháp không ngăn ngại, oai mãnh trăm nghìn ức na-thuật, từ niệm mà mưa xuống, chảy vào sông pháp, rồi đổ đầy biển Phổ trí, thành biển kho tàng pháp của chư Phật.

 Như các cửa sông kia xoay vòng bốn phía bao quanh rồi quy về làm đầy biển lớn, Bồ-tát cũng như vậy: thuận xoay về hạnh của thân, thuận xoay về hạnh của ý; thân, miệng và ý đều xoay về, thảy đều đầy đủ.

 Cũng như dòng chảy của bốn con sông kia quy về biển, Bồ-tát cũng như vậy, dùng bốn sự trang nghiêm mà quy về biển Phổ trí. Thế nào là bốn? Một là lấy việc thấy chư Phật làm trang nghiêm. Hai là thấy trí tuệ phân biệt của Phật. Ba là lấy ánh sáng pháp của chư Phật làm trang nghiêm. Bốn là nắm giữ các tổng trì mà không nghi ngờ. Đó là bốn. Lại có bốn: Một là lấy các độ vô cực làm trang nghiêm. Hai là lấy các Bồ-tát làm hạnh trang nghiêm. Ba là lấy hạnh đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài) làm trang nghiêm. Bốn là đối với mọi chúng sinh, lấy hạnh làm đầy pháp luân làm trang nghiêm. Đó là bốn.

 Như con sông lớn kia xoay vòng bảy lượt, lấy bốn thứ hoa xanh, đỏ, vàng, trắng làm trang nghiêm, Bồ-tát cũng như vậy: dùng tâm Đại thừa, ở giữa đó vì những người chưa được cứu độ mà nói pháp để khơi dậy họ; phân bố khắp trăm nghìn ức na-thuật lần nhập định, thấy khắp đức của Phật trong ba đời; ở các cõi Phật, hạnh thanh tịnh không bợn nhơ.

 Như ao Vô Nhiệt (?) kia lặng yên, có muôn cây báu bao quanh, Bồ-tát cũng như vậy: lấy sự trang nghiêm của các cõi làm vòng bao quanh, đạt chính giác mà hiện ra vẻ vui tươi.

 Như đầm nước kia lặng yên, không động không tĩnh, mà trong trẻo thấu suốt, Bồ-tát ấy cũng như vậy: Bồ-tát kia dùng đạo đức chế ngự tâm, lặng yên trong trẻo thấu suốt, đầy đủ vô số cội gốc công đức.

 Như ao Vô Nhiệt kia lấy muôn báu làm bờ, trong ngoài chiếu suốt, trong sạch không bợn, Bồ-tát cũng như vậy: tâm của Bồ-tát ấy dùng mười thứ trí tuệ báu, đạt đến trăm nghìn ức na-thuật hạnh, đạt trí tuệ của đại nguyện tối thượng mà được khắp cả, thấu rõ các cội gốc công đức thanh tịnh.

 Như ao không chảy ngược (?) kia trong ngoài trong suốt, đáy có cát vàng tử ma, được trang sức bằng muôn báu, Bồ-tát cũng như vậy: đạt trí tuệ thấu suốt, ý không vọng niệm, làm sáng tỏ cảnh giới Bồ-tát, lấy đức hạnh của các Bồ-tát tự trang nghiêm, đối với các pháp không vướng ngại; mọi hạnh của chư Phật không có chỗ trụ; biết rõ thời điểm của mọi hạnh.

 Như nơi ấy có các loài rồng ở, Bồ-tát cũng như vậy: dẫn dắt mọi cõi đời đầy sợ hãi, cũng làm cho tất cả sáng tỏ, che chở khắp cõi đời như nhau.

 Như dòng nước chảy ra từ bốn cửa rồi tiến tới, quy về đức của chư Phật (?), dần dần trôi theo bến bãi mà về đến biển, Bồ-tát cũng như vậy: dùng bốn dòng sông trí tuệ lớn, vì cõi trời, cõi Phạm thiên (các tầng trời trong sạch ở trên cõi dục), cõi ma, khắp các sa-môn (người xuất gia tu hành) và phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) trong đời, cùng mọi loài người trong cõi đời, mà thấm nhuần khắp cả, dần dần đưa về đến biển trí tuệ vô thượng của Phật.

 Dùng bốn thứ sức mà tự trang nghiêm. Thế nào là bốn? Một là trí tuệ của bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ ban đầu), cứu giúp khắp mọi cõi đời. Hai là hướng đến trí tuệ không gián đoạn, giáo hóa cứu độ mọi cõi đời. Ba là đầy đủ trí tuệ của các độ vô cực, khiến (chúng sinh) nương theo hạnh Bồ-tát mà thuận theo sự thanh tịnh. Bốn là sáng suốt nắm giữ cội gốc của mọi chúng sinh, thông đạt các niệm, khiến họ quy về dòng không gián đoạn, đạt đến trí tuệ như biển của ba đời. Đó là bốn.

 Trừ bỏ chỗ dừng trụ, ấy là nhờ hạnh định và tuệ của Bồ-tát. Lấy vô số định làm đồ trang sức bằng muôn báu; được gặp thấy chư Phật; dùng trí tuệ không thấy (?) mà chảy về biển chư Phật; dùng hạnh trí tuệ đại bi, hạnh ấy cũng có đại từ (lòng thương lớn, muốn ban vui cho mọi loài), dẫn dắt tất cả mà không quay lui, khởi lên đến tột cùng; dùng vô số trí tuệ phương tiện mà quy về biển mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có).

 Như bốn con sông kia từ vực Vô Nhiệt chảy ra rồi quy về biển lớn vô tận, Bồ-tát cũng như vậy: thực hành đại nguyện bậc nhất, đầy đủ các hạnh Bồ-tát, thành tựu tất cả trí tuệ lớn vô tận, muôn hạnh cũng vô tận, thường thấy chư Phật lấy làm vui thích.

 Như bốn con sông lớn kia không chảy ngược, quy về đến biển lớn mà không đứt đoạn, Bồ-tát cũng như vậy: nguyện của Bồ-tát không vướng ngại, được tu đầy đủ ánh sáng của hạnh nguyện Bồ-tát Phổ Hiền (Samantabhadra: vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng lớn), được vào hạnh Phổ trí và hạnh đạo giác ngộ của các pháp; không vọng niệm, không vướng mắc, tu hạnh Như Lai.

 Như bốn con sông lớn kia, trải qua số kiếp không mỏi không dừng, chảy về biển, Bồ-tát cũng như vậy: tu nhập hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền, trong vô số kiếp tu hạnh Bồ-tát mà không mỏi mệt, để thành tựu quy về biển các Như Lai, quy về hạnh không tưởng niệm.

 Như con sông lớn không chảy ngược kia, lấy muôn báu làm sáng, lấy cát vàng tía làm chiếu, lấy cát bạc làm lấp lánh, lấy cát vàng làm rực rỡ, lấy cát lưu ly làm chói lòa (?); ánh mặt trời dừng lại chiếu vào mà đều bị lấn mất ánh sáng; khi ánh sáng ấy đến, ngọn sáng thấu suốt vượt hơn mặt trời; mọi thứ được tạo dựng đều không bị quấy nhiễu; ánh sáng ấy không gì ví được, do muôn báu hợp lại mà thành. Bồ-tát ấy cũng như vậy.

 Được tự do nơi pháp thân, dựng lập trong định; trong mỗi lỗ chân lông trên thân phát ra khắp ánh sáng vô hạn lượng của chư Phật, thấy các cõi nước, hiểu và vào các hội chúng, nghe pháp mà có thể vâng giữ trọn vẹn; thấu rõ vô số hạnh thân của Như Lai, thông đạt các cõi Phật kia, thấy hội chúng của Như Lai, nghe lời Như Lai nói pháp. Dùng sự đạt được mà không có gì để đạt, dẹp bỏ ý tưởng cho rằng trăm nghìn ức na-thuật kiếp là dài, cũng không có ý nghĩ cho là ngắn. Số lông trên thân cũng không giảm, cùng với hội chúng của các Như Lai ở các cõi, ở đủ loại cõi người, mà không phân biệt. Vì sao vậy? Vì đã vào pháp giới, vì hiểu được lẽ vô ngã vi diệu, cũng không rơi vào sự hủy hoại.

 Thực hành vô số định, tu vô số hạnh, hiện khắp nơi chỗ chư Phật; được vô số chư Phật dựng lập, được vô số chư Phật cảm động; rộng xa quy về hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền; dùng hạnh thanh tịnh của Bồ-tát và mười lực của Như Lai mà không vướng ngại; tu hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền, dựng lập đầy đủ, thông đạt các sự cảm động mà không bị giới hạn ngăn ngại.

 Bồ-tát như vậy, trong một khoảnh khắc tâm nhập định, rồi khi xuất định tỉnh ra thì thấy mình đã trải qua thời gian cực dài. Không rơi vào hạnh mình đã nhập, không vướng vào mọi hạnh, vì đã lìa khỏi khoảng giữa có và không. Vì tất cả mà hiện ra sự hưng khởi của cõi Phật. Trong pháp giới không thấy có cõi, có nơi chốn; cũng không trụ nơi giới hạn ranh giới, cũng không trụ ở khoảng giữa hai bên, mà tu nhập trí tuệ Phổ trí, ưa thích an trụ trong trí tuệ, không tự cao. Hiểu và vào các loài chúng sinh, ở các cõi mà thanh tịnh, đều đầy đủ hạnh của các cõi. Đủ thứ tưởng niệm đều biết thấu; không dừng ở chỗ sinh ra các tưởng, mà đều vượt qua đủ loại hình sắc, biết rõ tất cả mà không nhiễm bẩn. Trí tuệ phương tiện của Bồ-tát đã đầy đủ, đến chỗ thanh tịnh mãi mãi, không còn tưởng niệm, dựng lập khắp các địa của hạnh.

 Ví như hư không, vì lìa các nẻo (các đường tái sinh của chúng sinh) nên đối với các nẻo mãi mãi không đi về đâu. Bồ-tát đi trong các cõi nước cũng như vậy: thông đạt việc tu hành ở các cõi nước, cứu độ chúng sinh mà mãi lìa mọi ý tưởng về chúng sinh; thấu rõ toàn thể pháp giới để trừ mọi ý tưởng về pháp; thấy chư Phật mà không chán, nương ngưỡng mong thấy chư Phật; hiểu thấu các định, phân biệt các hạnh phương tiện; tất cả các pháp vốn thanh tịnh mà không vướng mắc; câu pháp vô tận, trí tuệ và biện tài vô lượng; thấu rõ chỗ không câu không chữ; được hạnh của mọi âm thanh, hiểu sự thanh tịnh của âm thanh; đạt đến bờ mé của pháp không thể nắm bắt; hiện ra đủ loại hình sắc; với cảnh giới dẫn dắt ấy, tất cả các pháp vốn thanh tịnh, mà rốt ráo dùng lòng đại từ thương xót cứu độ mọi cõi chúng sinh; không có nhân, không có chỗ làm nhân; mọi cõi vốn thanh tịnh; hiểu pháp giới mình đang trụ mà không có gì khởi lên; hiểu các nẻo mà không có chỗ trụ, ba trường (?) đều thanh tịnh; thông đạt hạnh Như Lai; đối với đủ loại pháp, không vọng niệm mà dùng hạnh phương tiện, biện luận đủ cách, giảng pháp thanh tịnh, đạt được hạnh pháp. Này tộc tính tử, Bồ-tát đại sĩ như thế ở trong pháp giới được trang nghiêm và tôn quý lớn lao.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video