Phẩm thứ hai: Bồ-tát Đẳng Mục nói về các hạnh định
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Phổ Hiền: "Ông hãy giải đáp điều Bồ-tát Đẳng Mục mong muốn, và vì các Bồ-tát mà mở bày các đạo tràng (nơi tu đạo, giảng đạo) của Bồ-tát; hãy nói mười phương tiện (phương pháp khéo léo) về định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên nhất) của Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn, chỉ Bồ-tát bậc cao), là công đức bản hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền, để mọi người đều tu và sẽ thực hành."
Mười điều gì? Một là đạt được ánh sáng của đức lớn ban đầu, là phương tiện khéo léo của Bồ-tát Ma-ha-tát. Hai gọi là hạnh vui hướng về đại định, đạt được hạnh phương tiện của Bồ-tát Ma-ha-tát. Ba gọi là sự thanh tịnh sáng suốt vượt qua các cõi nước. Bốn gọi là sự thanh tịnh của việc tu sửa nội tính. Năm gọi là sự thanh tịnh của kho tàng quá khứ. Sáu gọi là soi sáng kho tàng trí tuệ. Bảy gọi là âm thanh trong sạch của tiếng trí tuệ chư Phật vang suốt các cõi Phật. Tám gọi là phân biệt thân, hạnh và pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng) của mọi chúng sinh mà được tự tại. Chín gọi là đạt được hạnh rộng lớn không vướng mắc. Mười gọi là đạt đến phương tiện đại hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát. Đó là mười đại định của Bồ-tát Ma-ha-tát; đó là điều chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói, đang nói và sẽ nói.
Các Bồ-tát nào có thể thực hành tâm mười định này, đi vào được đó, thì được gọi là Giác (bậc tỉnh ngộ), gọi là Chính giác (bậc giác ngộ chân chính), gọi là Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến) nắm giữ Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), gọi là Đạo sư (người dẫn đường), gọi là Đại sư (bậc thầy lớn), gọi là Phổ trí (bậc biết khắp tất cả), gọi là Hiển hiện (bậc hiện rõ), gọi là hạnh vô tận, gọi là hạnh vô hạn, gọi là bậc dẫn đầu về pháp tối thượng.
Người đạt được tam-muội (phép định) này thì hiện ra khắp các cõi Phật, ở các cõi nước vui chơi tự tại. Người ấy trông nom gìn giữ cõi chúng sinh, thông suốt chỗ chúng sinh đi vào, đạt đến kho tàng không còn nghi ngờ, đi vào hạnh cốt yếu của pháp giới, giác ngộ sáng tỏ vô lượng pháp giới, thông đạt hạnh của chư Như Lai quá khứ, vị lai, hiện tại, thấy được pháp của chư Như Lai, trình bày giải thích thông suốt các lời nói và lợi ích tương ứng (?), đạt được hạnh về âm thanh, chữ, câu, đầy đủ hạnh thanh tịnh của Bồ-tát, đạt được hạnh an trụ trong các nguyện của Bồ-tát. Người ấy đối với ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) sáng tỏ như việc trong một lúc, hiểu rõ hạnh không hai của mọi sự, có thể nói pháp của chư Phật, dùng hạnh phương tiện mà chuyển các bánh xe pháp (pháp luân: ví việc giảng dạy giáo pháp như bánh xe lăn đi, nghiền nát phiền não) không quay lui, giác ngộ trọn vẹn các hạnh cốt yếu của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, lấy sự giác ngộ của một vị Phật mà nói điều cốt yếu của chư Phật. Đó là pháp cốt yếu của các Bồ-tát.
Người ấy giác ngộ trí tuệ này, hiểu rõ trí biết khắp, không ai hơn được; đầy đủ hạnh Phổ Hiền, sáng tỏ sắc bén hạnh định và tuệ của Bồ-tát, đạt được các tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp), phân biệt ba đời, được thấy chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, xây dựng tất cả nơi trí tuệ biết khắp. Đó là sự thanh tịnh các cõi của Bồ-tát; đó là được thấy nơi chư Phật hành đạo. Bồ-tát nào được pháp cốt yếu này thì trong pháp giới của Bồ-tát có sức mạnh lớn.
Nhờ mười định này mà mở bày đức vô biên, đức như hư không, là biên vực vô hạn, soi sáng vô lượng, làm vua pháp của thế gian; đối với khắp chúng sinh được trí tuệ vô lượng; phân bày rộng Thập lực; sáng tỏ thông suốt nơi chốn ở vắng vẻ yên tĩnh, tâm tu tĩnh lặng, vào khắp hạnh vắng lặng; với lòng đại từ như sư tử, làm bậc trượng phu trí tuệ, làm ngọn đuốc pháp sáng rõ, danh xưng các đức không bao giờ dứt hết; đối với khắp các bậc Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ) trong đời là điều không thể nghĩ bàn; thông đạt pháp giới, đã an trụ nơi kho chứa pháp, hiểu rõ các hạnh phương tiện quyền biến (cách khéo léo tùy cơ ứng biến) để nói nhiều cách, sáng tỏ mọi âm thanh lời nói; được giữ cái vô tướng (không hình tướng) mà hiểu phương tiện của hình tướng; được thanh tịnh nơi chỗ sinh ra thì làm thanh tịnh giống Phật; phân biệt pháp bình đẳng thì ngang với trí tuệ; hiểu rõ việc bố thí pháp; đi vào phương tiện thường hằng, mở bày tùy thuận chân thật; giáo hóa khắp đạo trí tuệ; làm trong sáng nội tính; có thể nhận lấy khắp mọi hạnh; dựng lên các đạo tràng; dùng trí tuệ thức tỉnh đạo giác ngộ; ở nơi địa vị Bồ-tát mà không có giới hạn cùng tận; có thể thị hiện khắp các đại biến hóa, sáng tỏ hạnh trí biết khắp và phương tiện giác ngộ. Đó gọi là lời nói của Phổ Hiền. Đó là lời phân biệt về hạnh rộng khắp của mười định Bồ-tát. Đó gọi là hạnh cốt yếu của Bồ-tát.
Bấy giờ Bồ-tát Đẳng Mục nghe Phật dạy, biết rằng nên thỉnh vị Bồ-tát kia; vị ấy làm vui lòng Bồ-tát Đẳng Mục và bảo chúng Bồ-tát (?): "Này các tộc tính tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách gọi người tu hành có căn lành), có mười phép chính thụ (nhập định: tâm hoàn toàn đi vào trạng thái định) tương ứng với pháp trọn vẹn không còn sót của Bồ-tát. Mười điều gì? Hưng khởi Phật pháp để thuận theo hạnh trí tuệ; hóa độ chúng sinh, thuận vào hạnh trí tuệ; sáng tỏ các cõi nước, hiểu rõ hạnh trí tuệ về âm thanh; trí tuệ suy xét pháp giới; hạnh trí tuệ tiếp nhận phương tiện của Bồ-tát; đi vào trí tuệ của Bồ-tát bất thoái chuyển (không còn thối lui khỏi đạo giác ngộ); trí tuệ phương tiện quán pháp vì các chúng sinh; trí tuệ phương tiện chế ngự giữ gìn sức tâm; trí tuệ rộng vào hạnh tâm của Bồ-tát; trí tuệ nguyện hưng khởi pháp trí biết khắp của chư Phật. Này các tộc tính tử, đó là mười pháp trọn vẹn không sót, quét sạch tất cả, của Bồ-tát Ma-ha-tát."
"Lại nữa, này các tộc tính tử, Bồ-tát Ma-ha-tát còn có mười pháp khởi lên tâm trí tuệ vô lượng. Mười điều gì? Ấy là hiểu rõ cảnh giới chúng sinh, độ các sự sinh khởi, tự hiểu rõ chỗ tâm khởi lên. Ấy là gặp (?) chư Phật, khởi vô số tâm, phụng thờ đức của chư Phật, khởi tâm cúng dường đủ thứ. Ấy là thấy Phật mà có vô lượng: những gì mắt thấy đều khởi tâm vô lượng. Ấy là gặp âm thanh mà chư Phật dùng để đi vào giáo hóa, nhận lấy để được độ, làm hiện rõ vô số tâm. Ấy là giới hạn của chư Phật (?), phân biệt gặp được trí tuệ phương tiện của các ngài; đó là bậc hiền thánh khởi vô số tâm. Ấy là đạo Như Lai đi vào sức không vướng mắc, nên khởi vô số tâm. Ấy là sức của trí biết khắp nên thực hành vi diệu, hưng khởi Phật pháp, khéo léo phân bố, khởi tâm vô lượng, hạnh rộng lớn. Ấy là cảnh giới của Phật không có hạn lượng, là hạnh vào khắp, khởi hạnh tâm sáng tỏ vô số. Ấy là tài biện luận của Phật và điều mong nguyện của nội tính đều đạt được, cầu Phật pháp mà khởi vô số tâm. Ấy là trong hội của Như Lai, vào khắp và hiện ra nơi các thân, khởi vô số tâm. Này các tộc tính tử, Bồ-tát đại sĩ (bậc đại nhân) khởi mười tâm vô số như thế."
"Lại nữa, này các tộc tính tử, Bồ-tát đại sĩ còn có mười trí tuệ về đức nhập định ý. Mười điều gì? Một là nhập định ở phương đông, bỗng xuất định ở phương nam. Hai là nhập định ở phương nam, xuất định ở phương đông. Ba là nhập định ở phương đông bắc, xuất định ở phương tây nam. Bốn là nhập định ở tây nam, xuất định ở đông bắc. Năm là nhập tuệ định ở phương nam, bỗng hiện xuất định ở phương bắc. Sáu là hiện nhập định ở phương bắc, ra khỏi định ở phương nam. Bảy là nhập định ở tây bắc, hiện xuất định ở đông nam. Tám là nhập định ở đông nam, khởi xuất định ở tây bắc. Chín là nhập định ở phương dưới, bỗng xuất định ở phương trên. Mười là nhập định ở phương trên, xuất định khắp phương dưới. Này các tộc tính tử, đó là trí tuệ phân biệt của Bồ-tát đại sĩ khi vào mười định ý."
"Lại nữa, này các tộc tính tử, Bồ-tát đại sĩ có mười trí tuệ phương tiện của đại định. Mười điều gì? Này các tộc tính tử, Bồ-tát đại sĩ hiện cõi tam thiên đại thiên (một thế giới cực lớn, gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) trên một đóa hoa sen, tự thấy thân mình ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) trên hoa ấy; ở khắp cõi tam thiên đại thiên mà hiện thân mình; ở khắp cõi tam thiên đại thiên mà hiện ánh sáng của mình; ở từng phương mà đặt thân mình; lấy từng thân mà vào cõi tam thiên đại thiên; ở các cõi nước, trong mỗi một tứ thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di — ngọn núi ở trung tâm thế giới — hợp thành một thế giới nhỏ) hiện ra trăm nghìn ức Bồ-tát; trong mỗi hạnh của từng Bồ-tát hiện ra ức ức sự giáo hóa tùy thuận để độ; trong mỗi người được giáo hóa lại hiện ra ức ức sự phân biệt, đầy đủ các căn (giác quan và năng lực tinh thần); trong mỗi sự phân biệt các căn lại được đầy đủ nghìn ức Bồ-tát, đều là bậc bất thoái chuyển (không còn thối lui khỏi đạo giác ngộ). Không phải một thân, cũng không phải nhiều thân; cũng không nhập định, cũng không xuất định."
"Ví như, này các tộc tính tử, vua A-tu-luân (một loài thần có sức mạnh lớn, tính hay giận, thường đánh nhau với chư thiên) thân vốn cao bảy trăm do-diên (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-diên khoảng mười mấy cây số), dùng thần lực hiện thân cao sáu mươi tám trăm nghìn do-diên, đứng giữa biển cả, nhô nửa thân lên, đầu ngang với núi Tu-di. Thân biến hóa hiện ra cao sáu mươi tám trăm nghìn do-diên, mà bản thể vốn có không hề hao giảm; thân bốn đại (đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố cấu thành thân thể) vẫn như thân vua vốn có, cũng không nghi ngờ gì. Lại đối với thân lớn ấy, vua nghĩ như là thân khác; đối với thân vốn có, không nghĩ là đã mất. Thân vua vẫn rõ ràng, thường một như cũ (?); vua lấy biến hóa làm vui, biến hóa thành sức mạnh rộng lớn, lấy khả năng biến hóa cao quý mà hiện ra, không nghi ngờ, cũng không mê hoặc.
Vị A-tu-luân ấy còn mang lòng tham dục, sân giận, ngu si cùng các thứ cấu bẩn độc hại, khởi tà kiến kiêu căng, ở trong biển lớn chỉ có cung điện, mà còn có thể dựng lên thân biến hóa như thế; huống chi các bậc Bồ-tát đại sĩ hiểu rõ điều cốt yếu rằng các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như huyễn hóa, thấy rõ cõi đời đều như giấc mộng; biết các Phật ra đời, thông suốt khắp thế gian, đều hiểu rõ ràng, cũng như huyễn hóa; hiểu các âm thanh đều như tiếng vang; quán các pháp mà tùy thuận để độ; lại như pháp thân (thân chân lý, thân giác ngộ vốn có) vốn thanh tịnh, hiểu thấu các pháp cũng như thế; hiểu rõ thân và tâm trống rỗng không có gì; hiểu chỗ vào của vô số thân, đều phát tâm thành Phật, hành đạo thanh tịnh. Người an trụ trong đại định này, há lại có nghi, huống gì là mê hoặc? Làm sao còn phải nghe nữa (?)? Hạnh của họ như thế, đạt đến đạo tràng của đại định, thấy đời mà hiện thân, thân vào khắp thế gian, như vị thần nước kia đứng nguyên chỗ cũ, nhân thân đã nhận mà biến hóa thành thân lớn.
Ví như, này các tộc tính tử, vị tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ trong đạo Phật) quán thân trong ngoài đều bất tịnh (dơ bẩn), cũng quán sắc (hình chất) và thức (sự nhận biết) đều như thế, tinh tấn tu hành; Bồ-tát đại sĩ cũng như vậy, quán pháp thân mà dựng lên hạnh sáng tỏ. Những chỗ vị ấy vào, vị ấy đều thấy thế gian, cũng thấy pháp thế gian, mà đối với pháp thế gian thì trong sạch không vướng mắc. Đó là cảnh giới biến hiện lay động của Bồ-tát, vì bậc đại sĩ ấy đã được chính định (định chân chính). Này các tộc tính tử, Bồ-tát đại sĩ vào khắp thế gian mà thế gian không lay động được vị ấy."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video