Phẩm thứ chín: Bồ Tát Đẳng Mục làm hiện bày khắp nơi (phẩm: một chương trong kinh; Bồ Tát: người tu theo đạo giác ngộ, phát nguyện cứu giúp mọi chúng sinh và sau cùng sẽ thành Phật; Đẳng Mục: tên một vị Bồ Tát, nghĩa là "con mắt bình đẳng").
Lại nữa, này tộc tính tử (cách Phật gọi người nghe, nghĩa đen là "người con nhà dòng dõi tốt", tức người thiện nam có lòng tin theo Phật), Bồ Tát Đại Sĩ (vị Bồ Tát lớn, bậc có tâm rộng lớn cứu độ chúng sinh) có một định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú vào một chỗ, đạt được nhờ thiền) tên là "Các Đức Phật hiện rõ, cõi nước thanh tịnh". Này tộc tính tử, thế nào là các Bồ Tát chính thụ (nhập vào và an trụ đúng đắn trong định) định "Các Đức Phật hiện rõ, cõi nước thanh tịnh"? Khi ấy, Bồ Tát đi vào thế giới phương đông, từ cõi nước này đến cõi nước khác; ở các phương tây, nam, bắc, bốn góc, phương trên và phương dưới cũng từ cõi nước này đến cõi nước khác. Ở các cõi ấy, Bồ Tát hiện ra khắp nơi các Phật sự (những việc làm của Phật để giáo hóa, cứu độ chúng sinh).
Trước các Đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý như thật), Bồ Tát hiện ra sự cảm động của Phật (sức cảm ứng làm rung chuyển cõi đời, khiến chúng sinh xúc động mà tỉnh ngộ), hiện niềm an vui của Phật, hiện sự tôn quý rạng rỡ của Phật, hiện cảnh giới của Phật (phạm vi hiểu biết và hoạt động của Phật), hiện sự tự tại của Phật, hiện tiếng sư tử hống của Phật (tiếng rống của sư tử, ví lời Phật thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải im lặng), hiện các hạnh của Phật, hiện sự trang nghiêm của Phật, hiện thần túc của Phật (năng lực thần thông, đi lại và biến hóa tự do không bị ngăn ngại), hiện các hội chúng của Phật, hiện hội chúng thanh tịnh, hiện hội chúng bình đẳng, hiện hội chúng như một, hiện hội chúng rộng lớn, hiện chỗ nương tựa của hội chúng, hiện chỗ dừng ở của hội chúng, hiện việc giáo hóa hội chúng, hiện hội chúng tùy thích ứng, hiện hội chúng hùng mạnh lớn lao, hiện các hội chúng cùng họp khắp cõi Diêm Phù Đề (châu lục ở phía nam núi Tu Di theo cách mô tả thế giới của nhà Phật, tức thế giới loài người chúng ta).
Ở cả bốn châu (bốn đại lục bao quanh núi Tu Di) cũng như vậy, ở một nghìn cõi nước cũng như vậy, ở hai nghìn cõi nước cũng như vậy, ở tam thiên đại thiên quốc độ (một đại thế giới gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) cũng như vậy. Khắp trăm nghìn ức na thuật (na thuật: phiên âm "na-do-tha", một con số cực lớn của Ấn Độ xưa) cõi nước đều hiện đủ các đạo tràng hội chúng (nơi chúng hội họp nghe pháp); ở vô ương số (nhiều đến mức không thể đếm hết) cõi nước cũng hiện đủ các đạo tràng hội chúng; ở các cõi nhiều như số bụi nhỏ của trăm nghìn cõi Phật cũng hiện đạo tràng hội chúng. Nói tóm lại, cho đến các cõi nhiều như số bụi của vô số, vô lượng cõi Phật, đều hiện khắp đạo tràng hội chúng.
Ở các đạo tràng hội chúng ấy, Bồ Tát hiện ra những điều thấy khác nhau của các Đức Phật, hiện các thân tướng khác nhau của các Đức Phật, hiện các thời khác nhau, hiện các nơi chốn khác nhau, hiện các sự biến hóa khác nhau, hiện các sự cảm động khác nhau, hiện các sự trang nghiêm khác nhau, hiện các uy nghi khác nhau (dáng vẻ, cử chỉ đoan nghiêm đáng kính), hiện các hình sắc khác nhau, hiện các việc khác nhau của các Đức Phật. Bồ Tát ở nơi ấy, trong từng hội chúng, tự thấy mình cũng cùng hiện ra khắp nơi; cũng tự thấy mình ở đó giảng kinh khắp nơi; cũng tự thấy mình gìn giữ khắp các pháp (pháp: lời dạy của Phật; cũng chỉ mọi sự vật, hiện tượng); cũng tự biết mình có phương tiện khéo léo đối với các pháp; cũng tự biết hiểu rõ các nghĩa lý; cũng tự biết thông suốt hư không (lẽ trống rỗng, không có thực thể của mọi vật); cũng tự biết hiểu rõ pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng); cũng tự biết mình không sợ hãi; cũng tự biết mình không trụ vào cái thường còn; cũng tự biết mình không trụ vào ý tưởng, ý niệm; cũng tự biết mình không có ý nghĩ mệt nhọc; cũng tự biết mình hiểu rõ các trí tuệ; cũng tự biết mình hiểu các nghĩa; cũng tự biết mình nhớ các hành địa (các bậc tu hành của Bồ Tát); cũng tự biết mình nghĩ bình đẳng về các nghĩa đối đãi (?); cũng tự biết mình lại không còn gì để nghĩ; cũng tự biết mình chuyên nhớ nghĩ các Đức Phật; cũng tự biết mình nghĩ bình đẳng về các lực (các sức mạnh của trí tuệ); cũng tự biết mình nghĩ bình đẳng về các căn (các giác quan và cảm thọ); cũng tự biết mình nghĩ bình đẳng về hạnh không (sự tu tập quán chiếu lẽ trống rỗng); cũng tự biết mình hiểu rõ một cách bình đẳng sự nhàn tịnh (yên lặng, lìa xa náo động).
Vì biết như vậy nên không nghĩ đến cõi nước, không nghĩ là có người, cũng không nghĩ đến nghĩa của Phật, cũng không tạo ra pháp, cũng không làm hoại thân, cũng không làm hoại hành động của thân, cũng không khởi ý niệm, cũng không đi vào hoạt động của tâm, cũng không nghĩ đến thọ mạng, cũng không nghĩ đến chỗ của ta và người. Ví như lấy pháp mà biết pháp, cũng không khởi lên hạnh Bồ Tát là có hay không, cũng không có niệm, cũng không nghĩ đến việc đi khắp các cõi. Vị ấy có thể hiện ra vô số hình sắc của Phật, đầy đủ các hạnh, có thể thực hành sự thanh tịnh bình đẳng, đạt đến chỗ ấy; có thể hiện bày trọn vẹn sắc tướng của Phật, cũng hiện ra mọi ánh sáng của Phật; những gì hiện ra đều bình đẳng mà vượt hơn cả sự thanh tịnh, nhờ đó vươn lên đạt tới mà hiện bày rộng khắp.
Vị ấy có thể hiện đủ hình sắc giống như của Phật, hiện đủ ánh sáng giống như của Phật, cũng hiện hình ảnh tâm ý giống như của Phật, cũng hiện tướng hảo vô cùng của thân Phật (tướng hảo: ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp trên thân Phật), cũng hiện ánh sáng uy thần tột bậc của Phật, cũng hiện vẻ đẹp thân tướng tột bậc của Phật, cũng hiện thân Phật mang màu kim cương, cũng hiện thân Phật với hình sắc thanh tịnh, cũng hiện thân Phật với vô lượng hình sắc, cũng hiện thân Phật với hình sắc như ngọc ma ni lớn trong sạch (ma ni: loại ngọc báu quý giá, trong sáng, tỏa ánh sáng).
Cũng hiện thân Như Lai cao bảy nhận (nhận: đơn vị đo chiều cao thời xưa, mỗi nhận khoảng bảy đến tám thước, tức chừng một sải tay người; nguyên văn ghi là chữ "nhận" có nghĩa "lưỡi dao", có lẽ là chép nhầm) (?), cũng hiện thân Như Lai cao tám nhận, cũng hiện thân Như Lai cao chín nhận, cũng hiện thân Như Lai cao mười nhận, cũng hiện cao hai mươi nhận, cũng hiện cao ba mươi nhận, cũng hiện cao bốn mươi nhận, cũng hiện cao năm mươi nhận, cũng hiện cao sáu mươi nhận, cũng hiện cao bảy mươi nhận, cũng hiện cao tám mươi nhận, cũng hiện cao chín mươi nhận, cũng hiện cao một trăm nhận. Cũng hiện thân Như Lai lớn bằng mười dặm, cũng hiện lớn bằng nửa do tuần (do tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, bằng quãng đường đoàn quân đi trong một ngày, khoảng mười mấy cây số), cũng hiện lớn bằng một do tuần, cũng hiện lớn bằng mười do tuần, cũng hiện lớn bằng một trăm do tuần, cũng hiện lớn bằng một nghìn do tuần. Cũng hiện thân Như Lai lớn bằng một cõi Diêm Phù Lợi (tức cõi Diêm Phù Đề, thế giới loài người), cũng hiện lớn bằng bốn thiên hạ (bốn đại châu quanh núi Tu Di, tức một thế giới nhỏ), cũng hiện lớn bằng một nghìn thiên hạ, cũng hiện lớn bằng ba nghìn đại thiên thiên hạ.
Hoặc lại hiện thân Như Lai lớn bằng trăm cõi Phật (cõi Phật: cõi nước do một Đức Phật giáo hóa), hoặc lại hiện lớn bằng nghìn cõi Phật, hoặc lại hiện lớn bằng trăm nghìn cõi Phật, hoặc lại hiện lớn bằng ức na thuật cõi Phật, hoặc lại hiện lớn bằng vô lượng cõi Phật, hoặc lại hiện lớn bằng vô hạn cõi Phật, hoặc lại hiện lớn bằng a tăng kỳ cõi Phật (a tăng kỳ: số lượng nhiều đến mức không thể tính đếm), hoặc lại hiện lớn bằng vô biên cõi Phật, hoặc lại hiện lớn bằng các cõi Phật không có bờ mé, hoặc lại hiện lớn bằng các cõi Phật không thể nghĩ bàn, hoặc lại hiện lớn bằng các cõi Phật không thể cân lường, hoặc lại hiện lớn bằng các cõi Phật vượt ngoài sự suy nghĩ, hoặc lại hiện lớn bằng các cõi Phật không có chỗ chốn, hoặc lại hiện lớn bằng các cõi Phật không thể suy lường, hoặc lại hiện lớn bằng các cõi Phật không thể mong tới, vượt ngoài mọi sự mong tới (?).
Như vậy, Bồ Tát hiện thân các Như Lai ấy với vô số hình sắc như thế, vô số tướng như thế, hiện vô số vẻ đẹp, hiện vô số ánh sáng, vô số lưới ánh sáng; hiện rõ vô số pháp vốn là bổn vô (lẽ "vốn không": thể thật của mọi pháp vốn không có tự tánh, tức chân như), hiện vô số pháp vốn không có cái ta; hiện trí tuệ gốc của các pháp, nơi từ đó các pháp khởi lên; hiện thân không cùng tận; hiện sự thanh tịnh không tạo tác. Như vậy, Bồ Tát hiện ra các Đức Như Lai ấy, mà đối với thân các Đức Như Lai thì cũng không thêm, cũng không bớt.
Ví như hư không, không hề mỏi mệt chán nản, cũng không có lớn nhỏ. Ở vô số cõi, chỗ tối tăm mịt mù của các cõi, hư không cũng không vì tối mà lớn ra. Thân Như Lai cũng như vậy: vì rộng lớn nên tỏ ra không lớn không nhỏ. Ví như bóng trăng chiếu xuống cõi Diêm Phù Đề, cũng không lớn không nhỏ; bóng trăng đứng yên tỏa sáng, không đến không đi. Bồ Tát cũng như vậy, đạt được việc hiện ra như Phật, an trụ trong định này, cũng không làm hư hoại một cách sai lầm hình sắc của Như Lai. Các Đức Phật được hiện ra cũng chỉ như trong mộng mà thôi: ở đây không có gì để thấy mà vẫn có thấy. Lại hiện ra tiếng nói của các Đức Phật Như Lai; tiếng nói được hiện ra ấy, xét theo lẽ các pháp đều trống rỗng, chỉ là không có gì; thế nhưng mọi người đều nhận được pháp, truyền bá pháp ấy, và tất cả đều ở trong pháp không còn mê lầm. Ví như chúng sinh khi chết, tâm theo chỗ mình hướng về mà chạy đến; Bồ Tát cũng như vậy, an trụ trong tam muội (tức định, trạng thái tâm chuyên nhất lắng yên) này, trang nghiêm các cõi, dùng trí tuệ của Phật mà cứu độ, giải thoát chúng sinh và được thanh tịnh.
Bồ Tát dùng mười điều mau chóng mà ứng hợp khắp cả một cách bình đẳng. Thế nào là mười? Mau làm tròn đủ các hạnh nguyện; mau làm sáng các cõi, soi chiếu bằng Phật pháp; mau độ chúng sinh bằng trí tuệ phương tiện của pháp luân (bánh xe pháp: ví lời Phật dạy lăn đi khắp nơi, nghiền nát phiền não của chúng sinh); mau làm thanh tịnh các cõi, tùy theo mà ứng hợp với mọi hạnh; mau thành tựu trí tuệ, ngang với thập lực (mười sức mạnh trí tuệ đặc biệt mà chỉ Phật mới có đầy đủ); mau thành tựu sự bình đẳng nhờ các Đức Như Lai; muốn mau hàng phục ma (những thế lực xấu ác, phiền não ngăn trở việc tu hành) bằng sức đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui cho mọi loài); muốn mau làm chúng sinh vui mừng bằng cách dứt trừ mọi ngờ vực; mau hiện sự cảm động tùy theo người cần được cứu độ; mau hướng về các pháp môn (các cửa ngõ, phương pháp tu học) bằng nhiều thứ âm thanh để làm thanh tịnh các cõi.
Bồ Tát có mười ấn (dấu ấn để xác chứng), dùng các pháp mà ấn chứng cho Bồ Tát ấy. Thế nào là mười? Bồ Tát ấy cùng với các Đức Phật quá khứ, vị lai và hiện tại cùng thực hành một gốc công đức. Bồ Tát ấy hợp làm một thân, vì pháp thân không có gì vượt hơn. Bồ Tát ấy có một hạnh, vì Như Lai không có hai. Bồ Tát ấy làm thành vô số đạo tràng, vì sinh ra từ chỗ không hai. Bồ Tát ấy có hạnh vô hạn, vì ngang bằng với pháp thân. Bồ Tát ấy không bị vướng mắc ngăn ngại, vì ở đời đã đạt được thập lực. Bồ Tát ấy thực hành pháp thanh tịnh của lẽ không, vì không có hạnh hai bên. Bồ Tát ấy vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy, tức đã sạch hết phiền não), vì là bậc cứu độ tột cùng cho thế gian. Bồ Tát ấy tâm ý không có bên trong (?), vì có trí tuệ phương tiện của nhất thiết trí (trí biết khắp tất cả). Bồ Tát ấy được che chở, vì có các Đức Phật.
Này tộc tính tử, Bồ Tát Đại Sĩ có một định trí tuệ lớn tên là "Âm thanh của các Đức Phật chiếu khắp cõi nước". Bồ Tát ấy thực hành định này, chính thụ trong định, thì không ai có thể làm thầy mình được (?), vì đã vào pháp của các Đức Phật, không còn nghi ngờ; vì là bậc trượng phu có trí tuệ tột cùng của thế gian, đã được thanh tịnh; vì tâm vốn trong sạch sáng suốt, là bậc tôn quý lớn nhất; vì là người dẫn đường tột cùng cho thế gian, biết tự kính trọng mình; vì khởi lên sự dũng mãnh nhất mà đứng vững, là hạt giống gốc của nhất thiết trí của các Đức Phật đời sau; vì tu trí tuệ thành tựu lòng tin, lời nói không hai; vì trí tuệ về quá khứ không bị ngăn ngại, thành tựu kho tàng pháp; vì dùng pháp của các Đức Phật mà tuôn mưa pháp, ứng hợp với hạnh của chúng sinh.
Ví như, này tộc tính tử, Thích Đề Hoàn Nhân (tức trời Đế Thích, vua của cõi trời Đao Lợi) có viên ngọc ma ni, là chỗ tôn quý nhất của Thiên Vương Đế Thích. Viên ngọc ma ni ấy có ánh sáng oai nghi, trời Đế Thích lấy nó làm uy thần. Ai có được viên ngọc ma ni này thì được oai đức tôn quý lớn nhất như Thiên Vương Đế Thích, nhờ mười điều mà được tôn quý ở cõi trời Đao Lợi (cõi trời thứ hai trong cõi Dục, ở trên đỉnh núi Tu Di, gồm ba mươi ba cung trời). Thế nào là mười? Nhờ sắc thân đẹp nhất trong cõi trời mà vượt hơn các thiên tử; nhờ dung mạo đẹp nhất trong cõi trời; nhờ hiện tướng của cõi trời và có quyến thuộc tốt nhất của cõi trời; nhờ những thú vui tột bậc của cõi trời; nhờ niềm an lạc tột bậc của cõi trời; nhờ được chư thiên kính phục tin theo; nhờ sự tự tại tột bậc của cõi trời; nhờ tâm ý cao thượng của cõi trời; nhờ trí tuệ lớn của cõi trời. Công đức của viên ngọc ma ni ấy khiến người vừa có được nó đạt đến địa vị tôn quý cao nhất trong cõi trời.
Bồ Tát cũng như vậy, vừa có được định này mà chính thụ thì liền được mười trí tuệ rộng lớn không cùng tận. Thế nào là mười? Là đối với các cõi Phật, được trí tuệ không bị ngăn ngại. Là đối với căn bản của các chúng sinh, được hạnh trí tuệ khởi lên. Là nương theo ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), được trí tuệ ứng hợp đúng đắn. Là đối với thân của các Đức Phật, được trí tuệ để nương tựa. Là đối với pháp của các Đức Phật, được hạnh trí tuệ. Là đối với tất cả các pháp, được hạnh trí tuệ thấy chúng là một pháp. Là đối với tất cả thế gian, được trí tuệ đi vào pháp thân. Là đối với gốc của tất cả các pháp, được hạnh trí tuệ bình đẳng. Là đối với tất cả sự tự tại, được trí tuệ để nương tựa. Là đối với tất cả các pháp, được phương pháp trí tuệ đem lại niềm vui. Được định này rồi thì dùng âm thanh của các Đức Phật làm cho thế giới thanh tịnh.
Bồ Tát lại có mười điều mà được thân uy nghi thanh tịnh. Thế nào là mười? Là nhờ cái được mà không có chỗ được, với hạnh vô hạn, không dừng trụ ở cõi nào. Là nhờ cái mong mà không có chỗ mong, hiện các hình sắc khác nhau ở các cõi nước mà an trụ thanh tịnh. Là nhờ cái cầu mà không có chỗ cầu, phóng ra đạo tràng ánh sáng, an trụ để cứu độ chúng sinh. Là nhờ cái tưởng mà không có chỗ tưởng, an trụ thân mình, dùng hạnh mà làm cho các Đức Phật hiện ra. Là nhờ cái tìm mà không có chỗ tìm, tuôn mưa vô số hoa và hương để cúng dường các Đức Phật. Là nhờ cái niệm mà không có chỗ niệm, bày ra các thứ âm nhạc để cúng dường các Đức Phật, nhằm cứu độ chúng sinh. Là nhờ cái bám mà không có chỗ bám, làm thanh tịnh mọi việc, dùng vô số đồ trang sức để cúng dường các Đức Phật, tùy theo chỗ cần độ mà cứu độ chúng sinh. Là nhờ cái hành mà không có chỗ hành, hiện ra đủ các sắc tướng, được thân thanh tịnh, hiện ra không chút mê lầm, khiến chúng sinh biết được. Là nhờ cái có mà không có gì để có, phát ra đủ thứ âm thanh trong trẻo vi diệu, khiến mọi người hiểu rõ đủ các thứ tiếng nói khác nhau. Bồ Tát cũng như vậy, được mười phần thanh tịnh này.
Bồ Tát ấy cũng đầy đủ mười chỗ. Thế nào là mười chỗ? Là dẫn dắt chúng sinh thấy Phật sự. Là giúp chúng sinh an trụ, có lòng tin hướng về các Đức Phật. Là làm chúng sinh an ổn bằng âm thanh Phật pháp. Là cứu độ chúng sinh được sinh vào cõi có Phật. Là làm chúng sinh an ổn, được cứu giúp, khiến họ tin các Đức Phật. Là dẫn dắt và làm lợi ích chúng sinh, cho họ được nghe tiếng pháp của các Đức Phật. Là cứu độ chúng sinh bằng cách hiện sự cảm động của Phật. Là làm chúng sinh yên ổn, nhớ nghĩ đúng theo hạnh mình mà ứng hợp, và làm tròn đủ một lòng chuyên nhất. Là làm chúng sinh an ổn, thuận theo, trang nghiêm các Đức Phật. Là làm lợi ích, an ổn chúng sinh, vì khiến họ phát tâm Bồ Tát. Là làm chúng sinh an ổn mãi mãi, vì khiến họ đầy đủ trí tuệ của Phật. Vì vậy, này tộc tính tử, Bồ Tát ấy dùng mười điều này mà làm an ổn và lợi ích trọn vẹn cho chúng sinh.
Bồ Tát ấy, như vậy, đã làm tròn mười độ (mười ba-la-mật: mười pháp tu hoàn thiện đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) và làm chúng sinh an ổn rồi, liền vì khắp chúng sinh mà làm mười Phật sự. Thế nào là mười? Một là Bồ Tát ấy dùng âm thanh vì đại chúng mà làm Phật sự, để cứu độ các hội chúng. Hai là ai thấy Bồ Tát ấy thì Phật sự liền khởi lên, để thuận theo mà dẫn dắt chúng sinh. Ba là Bồ Tát ấy vừa cử động trong chốc lát đã làm Phật sự, vì dùng tâm thanh tịnh. Bốn là Bồ Tát ấy làm rung động các cõi mà làm Phật sự, để cùng xoay chuyển, chặn đứng tam ác đạo (ba đường xấu ác: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, và súc sinh). Năm là Bồ Tát ấy hiện sinh ra ở nơi nào thì làm Phật sự ở nơi đó, để làm vừa lòng chúng sinh một cách đúng đắn. Sáu là Bồ Tát ấy làm những việc thích hợp mà làm Phật sự, dẫn dắt và làm lợi ích chúng sinh, khiến tâm ý họ không còn mê lầm. Bảy là Bồ Tát ấy vừa phóng ánh sáng lên đã làm Phật sự, để nắm giữ và cứu độ vô số chúng sinh. Tám là Bồ Tát ấy hiện việc tu các công đức mà làm Phật sự, để khuyến khích chúng sinh xây dựng vô số công đức. Chín là Bồ Tát ấy đến khi thành bình đẳng giác (sự giác ngộ hoàn toàn, bình đẳng tuyệt đối, tức thành Phật) mà làm Phật sự, để khiến các chúng sinh hiểu rằng tất cả các pháp đều như huyễn (như trò ảo thuật, có mà không thật). Mười là Bồ Tát ấy chuyển pháp luân mà làm Phật sự, để thuyết pháp cho khắp thế gian, làm cho ngôi báu hiền thánh (Tam Bảo: Phật, Pháp, Tăng) được tồn tại lâu dài. Này tộc tính tử, Bồ Tát Đại Sĩ ấy làm mười Phật sự để cứu độ vô số người, cứu giúp vô số chúng sinh, làm tròn vô lượng nguyện, giúp tâm ý và việc làm của mọi người được vững vàng, và mãi mãi xây dựng Phật sự.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video