Bốc phệ toàn thư (Bộ sách đầy đủ về bói toán), quyển 12 — Hoàng kim sách (Sách vàng), phần năm
21. Tìm thầy:
Bỏ tiền, lo cơm nước để nuôi dạy con, tuy là nhờ người cha nghiêm; còn làm sáng điều thiện, đưa con người trở về bản tính tốt ban đầu, mở mang trí tuệ thì hoàn toàn nhờ bậc hiểu biết đi trước (tức người thầy).
Phàm tìm thầy dạy thì phải xét hào văn thư.
Văn thư chính là hào Phụ Mẫu trong quẻ. (Sách này dùng phép bói lục hào: quẻ có sáu hào, mỗi hào gắn một địa chi mang ngũ hành. Dựa vào quan hệ sinh khắc giữa ngũ hành của hào với ngũ hành của cung mà quẻ thuộc về, mỗi hào được xếp vào một trong năm loại "lục thân". Phụ Mẫu là hào sinh ra cung của quẻ, tượng trưng cho cha mẹ, bề trên, giấy tờ, sách vở, nhà cửa.) Hào này tượng trưng cho đạo làm thầy, cho sách vở, cho trường học, lại mang ý bậc tôn trưởng, nên là tượng chủ, tức hào chính để xét.
Nếu hào ấy ở thế yếu thì làm khuôn không ra khuôn, làm mẫu không ra mẫu. Nếu ở chỗ vượng thì đáng tôn trọng, đáng làm gương.
Phụ Mẫu hưu tù (hào suy yếu, không gặp thời theo mùa) thì thầy ắt rụt rè, lúng túng, không thể làm khuôn mẫu cho người. Phụ Mẫu vượng tướng có khí (hào mạnh, đúng thời theo mùa) thì thầy khôi ngô, đường bệ, mạnh mẽ, đáng làm gương cho học trò.
Phụ Mẫu gặp hình, gặp hại (hình và hại là những quan hệ xấu giữa các địa chi, chủ tổn thương, làm hại nhau) thì thầy thích ra oai bằng roi gậy.
"Roi gậy" ở đây là cây gậy để răn kẻ ngoan cố. Hào Phụ mang hình, hại và Bạch Hổ (một trong sáu thần, gọi là lục thần, được gán lần lượt vào sáu hào; Bạch Hổ chủ hung bạo, máu me, bệnh tật) thì thầy tính nóng nảy, ít hiền từ, ắt hay đánh đòn. Nếu hào ấy vượng mà động thì càng nặng. Nếu mang Thanh Long (thần chủ việc lành, vui mừng) thì thầy đánh để răn dạy học trò, không đánh bừa.
Phụ Mẫu gặp Thái Tuế, gặp Quái Thân thì thầy giỏi nghề dạy học lấy thúc tu để nuôi nhà. (Thúc tu: nghĩa gốc là bó thịt khô học trò dâng thầy khi nhập học, về sau chỉ tiền học, lễ vật trả thầy.)
Phụ Mẫu là Quái Thân (hào đại diện cho bản thân sự việc đang xem) hoặc mang Thái Tuế (địa chi của năm đang xem, có uy lực lớn nhất) thì thầy chuyên lấy việc dạy nghiêm làm nghề, cốt kiếm tiền học để nuôi nhà.
Phụ Mẫu ở Đoài Kim, Chấn, Tốn thì có thể đoán là thầy tạp học; ở Ly Hỏa, Càn, Khôn thì có thể đoán là thầy chuyên kinh. (Tạp học: học nhiều thứ lặt vặt, không chuyên sâu. Chuyên kinh: chuyên sâu một bộ kinh điển Nho gia để đi thi.)
Phàm đoán thầy chuyên kinh hay tạp học, không được theo sách "Kim tỏa huyền quan" mà dựa vào bản cung hay tha cung để nói. Nên lấy Phụ Mẫu nằm ở năm quẻ Chấn, Tốn, Cấn, Khảm, Đoài là tạp học; nằm ở ba cung Càn, Khôn, Ly là chuyên kinh.
Vì hai quẻ Tốn, Đoài thuộc âm mà hào dương lại nhiều; ba quẻ Chấn, Cấn, Khảm thuộc dương mà hào âm lại nhiều; lẫn lộn không thuần, nên là thầy tạp học. Ly tuy không thuần nhưng có tượng văn thư (văn chương, sách vở);
còn Càn, Khôn thì không lẫn, lại có công "nhờ đó mà sinh ra, nhờ đó mà bắt đầu" (lời Kinh Dịch: muôn vật nhờ Càn mà bắt đầu, nhờ Khôn mà sinh thành); nên là chuyên kinh.
Nếu Phụ Mẫu nằm trong quẻ Càn, Khôn, Ly thì dù là thầy tạp học cũng là thầy tốt. Không nằm trong quẻ Càn, Khôn, Ly thì dù là chuyên kinh cũng chẳng phải người có tài.
Hào chủ thuộc bản cung (cung gốc mà quẻ thuộc về), cùng quê, lại ở nội quái (ba hào dưới) thì thầy ở cách nhà không xa. Hào chủ ở ngoại quái (ba hào trên), là người đất khác, thì cách trở ắt xa xôi.
Phụ Mẫu thuộc bản cung là người cùng quê; Phụ Mẫu thuộc cung ngoài (tha cung, tức cung khác) là người quận khác. Thuộc bản cung mà nằm ở ngoại quái thì tuy cùng quê nhưng cách nhà ắt xa. Thuộc tha cung mà nằm ở nội quái thì tuy là người quận khác nhưng ắt không xa
xôi, cũng là vùng lân cận. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.
Phụ Mẫu cùng Thế sinh nhau thì thầy không phải người thân cũng là bạn bè.
Hào Phụ cùng hào Thế (hào đại diện cho người đi xem bói) sinh nhau, hợp nhau thì thầy ắt có họ hàng với nhà đi tìm thầy. Nếu hào Phụ thuộc tha cung ở ngoại quái, hoặc không cùng cung với hào Thế, thì là bạn bè quen biết. Hào Phụ trì Thế (chính hào Thế là hào Phụ) cũng là không phải người thân thì là bạn bè.
Phụ Mẫu cùng Quan biến hóa qua lại thì thầy không giàu sang cũng vẻ vang.
Hào Phụ động biến thành hào Quan (Quan Quỷ: hào khắc cung của quẻ, chủ quan chức, công danh, cũng chủ tai họa, bệnh tật, ma quỷ) thì ngày sau thầy ắt hiển quý. Quẻ không có Phụ Mẫu mà hào Quỷ mang Quý Nhân (một thần sát tốt, chủ được người có thế lực giúp đỡ) hóa ra thì thầy phần nhiều là sinh viên (học trò trường nhà nước đã đỗ khoa thấp nhất). Không mang Quý Nhân, hoặc ở thế suy, tuyệt thì ắt là người làm lại (nhân viên giấy tờ ở nha môn). Thêm Bạch Hổ hoặc mang hình, hại
thì là người có bệnh. Hào Phụ mang Nguyệt Kiến (địa chi của tháng đang xem, rất có sức mạnh), lại thêm Thanh Long thì ắt đã có công danh, chức phận. Hào Phụ ở chỗ sinh vượng, lại được Nguyệt Kiến, Nhật Thần (địa chi của ngày đang xem) sinh trợ thì nay tuy chưa quý, sau ắt vinh hiển. Nếu hóa ra không vong (rơi vào hai địa chi "trống" trong tuần giáp của ngày xem, coi như mất sức, không có thực),
thì tuy quý mà không hiển đạt.
Phụ Mẫu tĩnh mà hợp với hào Phúc thì mừng gặp người khéo dẫn dắt từng bước; động mà thêm Thanh Long thì sợ gặp thầy oai nghiêm lạnh lùng.
Phụ Mẫu hợp với Tử Tôn (còn gọi là Phúc Đức: hào do cung của quẻ sinh ra, tượng trưng con cháu, học trò, phúc lộc, điều giải tai họa) là tốt nhất. Thầy ắt có thể "học rộng mà giữ bằng lễ", khéo dẫn dắt từng bước, rất đúng đạo làm thầy. Ắt thầy trò hợp nhau.
Chỉ sợ hào Phụ phát động (hào động, tức hào biến đổi trong quẻ) thì khắc Tử Tôn. Thêm Bạch Hổ, hình, hại thì ắt làm khổ học trò.
Nếu Phụ Mẫu không vượng tướng mà được Thanh Long phò giúp thì dù động cũng không sao, chỉ chủ thầy nghiêm khắc, cương nghị, ngay thẳng, uy nghiêm, không ai dám phạm chút nào.
Hào Phụ vào mộ thì thầy như Biên Hiếu Tiên thích ngủ, lười đọc. (Biên Thiều, tự Hiếu Tiên, người đời Đông Hán, nổi tiếng hay ngủ ngày. Mộ: một giai đoạn trong vòng trường sinh của ngũ hành, chủ bị chôn vùi, giam hãm, ẩn tàng.)
Hào Phụ vào mộ thì thầy chỉ thích an nhàn, lười dạy dỗ. Hào Phụ gặp không vong, hoặc hóa ra mộ, đều như thế. Nếu được Nhật Thần xung phá hào mộ thì lại chủ thầy thông minh, sáng suốt.
Tài ở trên Thân thì thầy như Lý Lão Đam (tức Lão Tử) thông xưa hiểu nay.
Phàm tìm thầy, lấy hào Tài (Thê Tài: hào bị cung của quẻ khắc, tượng trưng vợ, tiền của; ở đây chỉ tài học của thầy) làm tài học của thầy. Sáu hào không có Tài thì thầy ắt kém học vấn. Nếu được Tài ở Quái Thân, hoặc ở chỗ sinh vượng, thì thầy ắt có nhiều tài học. Lại được hào Phụ có khí thì là thầy
khác thường.
Phụ Mẫu hóa ra Tử Tôn thì thầy ắt giỏi làm thơ, giỏi làm phú.
Hào Phụ hóa ra hào Phúc thì thầy giỏi viết đủ thể văn. Nếu mang hình, hại, hoặc ở các hào bại, bệnh (bại và bệnh: các giai đoạn suy kém trong vòng trường sinh) thì tuy viết được văn nhưng ắt nhiều sơ hở. Hào Tử mang Nguyệt Kiến, lại thêm Thanh Long thì ắt mở miệng thành văn. Tử Tôn hưu tù
mà được Nguyệt Kiến, Nhật Thần sinh trợ thì văn của thầy phải được sửa chữa, gọt giũa rồi mới coi được. Nếu Tử Tôn ở thai, dưỡng (hai giai đoạn đầu trong vòng trường sinh, tượng trẻ nhỏ) mà hợp với hào Phụ thì thầy ắt có con nhỏ mang theo.
Quỷ liền với hung sát của Huynh thì thầy ắt nhiều dối trá, gian xảo.
Phàm gặp hào Huynh (Huynh Đệ: hào cùng ngũ hành với cung của quẻ, tượng trưng anh em, bạn bè, chủ tranh giành, hao tài) động hóa ra Quỷ, hoặc Quỷ động hóa ra Huynh, đều chủ thầy gian trá. Nếu hình khắc hào Thế thì ắt có chuyện thị phi, cãi cọ. Trong quẻ Huynh và Quỷ đều động, hoặc hào Phụ hóa ra Huynh, Quỷ làm hại hào Thế, đều không thể dùng người thầy ấy.
Nếu không làm hại hào Thế thì chỉ chủ gian trá, chứ không phải điềm dữ.
Lòng nghĩ một đằng, miệng nói một nẻo, là khi hào Phụ gặp không vong mà phát động.
Hào Phụ Mẫu nên tĩnh, không nên động; nên vượng, không nên không vong. Động mà không vong thì thầy không thật thà; tĩnh mà không vong thì lười dạy; hóa ra không vong thì lúc đầu nghiêm, về sau lơ là; vượng mà không vong thì là "thân dê khoác da hổ", bề ngoài thừa thãi mà bên trong thiếu thốn.
Nếu là "tị không" (hào tránh được nhờ không vong, không phải không vong thật) thì không như vậy.
Bên kia rước, bên này mời, là khi Thế và Ứng đều mang hào Phụ mà hưng thịnh.
Thế và Ứng (Ứng: hào đối ứng với hào Thế, đại diện cho người hoặc phía bên kia) đều là Phụ Mẫu thì có tượng hai nhà tranh nhau rước thầy. Thế động, Ứng tĩnh thì ta mời trước; Ứng động, Thế tĩnh thì bên kia mời trước. Hai hào đều động thì hào Trùng (hào dương động) mời trước. Một hào vượng, một hào không vong thì có thể biết bên nào
thành; hai hào đều không vong thì đều không thành.
Nếu chỉ có một hào Phụ Mẫu mà Thế và Ứng đều động, sinh hợp với nó, cũng chủ hai nhà tranh nhau mời. Hoặc một hào Phụ Mẫu mà Thế và Ứng tỷ hòa (cùng ngũ hành), cùng hợp, thì là hai nhà chung nhau mời một thầy. Phụ Mẫu cùng cung với Thế
thì thầy mở lớp ở nhà mình; cùng cung với Ứng thì mở lớp ở nhà bên kia.
Ứng mang Phụ Mẫu mà sinh Thế thì nên biết là đi học nhờ ở trường người khác.
Hào Phụ ở Ứng mà hào Thế động đến sinh hợp thì thầy ắt dạy ở nhà người khác, mà mình muốn gửi học theo.
Hào Phụ ở ngoài mà hào Phúc hợp với nó thì ắt là phải đeo túi đi học xa.
Phàm bói tìm thầy, nếu chính học trò tự xem thì lấy hào Thế làm học trò, không xét hào Phúc. Nếu cha anh đến xem thì lấy Tử Tôn làm học trò, không xét hào Thế.
Nếu hào Phụ ở ngoại quái, lại thuộc tha cung mà yên tĩnh, còn Tử Tôn động đến hợp với nó, thì ắt đi học xa nơi khác, đeo túi, cõng tráp sách để theo thầy.
Nếu hào Phụ phát động, hoặc Tử Tôn bị hợp giữ lại, thì đều không phải vậy.
Quỷ hóa ra văn thư mà khắc Thế thì kiện tụng do việc học mà ra.
Quỷ động vốn đã dữ, nếu lại hóa ra Phụ Mẫu hình khắc hào Thế thì ngày sau ắt đến chỗ tranh kiện. Hào Phụ hóa ra hào Quỷ, hoặc Quan và Phụ đều động mà làm hại hào Thế, đều là tượng tranh kiện. Nếu có xung tan (xung: hai địa chi đối nhau, làm tan rã nhau),
hoặc được hợp giữ lại, hoặc bị chế phục, hoặc hóa ra không vong, thì tuy muốn đâm đơn, cuối cùng cũng hòa giải, ắt không thành kiện.
Tháng nâng đỡ Phúc Đức, ngày sinh cho nó, thì trò giỏi hơn thầy, như "màu xanh lấy từ cây chàm mà xanh hơn chàm".
Đại khái tìm thầy không được chỉ xét hào Phụ. Phải được Tử Tôn có khí, không vong, lại được Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động sinh hợp, thì việc học mới tiến bộ. Nếu hào Phụ lại suy thì trò hơn thầy, như
màu xanh lấy từ cây chàm mà xanh hơn chàm. Phụ vượng mà Tử suy thì chỉ học suông, ắt không tiến bộ. Tử Tôn tự gặp không vong thì sẽ có nạn lớn.
Hình khắc làm hại cả Phụ lẫn Tử thì ắt mắc họa. Sinh hợp để giúp cho Quan Quỷ thì chớ nhận sự nâng đỡ ấy.
Phụ là thầy, Tử là trò, bị hại đều bất lợi. Như hào Quỷ đến hại thì vì học mà sinh bệnh; hào Phụ đến hại thì vì thầy mà mắc họa; hào Phúc đến hại thì vì trò mà chuốc tai; hào Huynh đến hại thì có
chuyện thị phi, cãi cọ, hoặc tốn nhiều tiền của, nếu không thì việc học chẳng tiến bộ. Chỉ khi gặp sinh trợ mới tốt.
Nhưng Huynh và Quỷ được nâng đỡ lại là bất lợi, vì như giúp vua Kiệt làm điều ác (giúp kẻ xấu thêm thế). Ngày sau chủ khách không hợp, thầy trò bất hòa, hoặc có cãi cọ, kiện tụng, đều do điều này. Dù không hại hào Thế cũng chẳng phải điềm lành.
Nếu Thế với hào Phụ sinh hợp nhau thì chủ khách tự hợp, chỉ là người ngoài xen vào nói ra nói vào gây ngăn trở mà thôi.
Phụ Mẫu bị đánh hoặc bị xung thì gặp thầy ấy không được lâu.
Phụ Mẫu tuy cần có khí nhưng không nên động biến, động thì ắt không lâu. Nếu ở bản cung, nội quái, hoặc ở ngay hào Thế mà có tượng này, thì chỉ thấy thầy không ngồi yên được, chứ không phải không lâu dài. Gặp quẻ du hồn (loại quẻ thứ bảy trong mỗi cung, chủ bất định, hay đi lại, đổi dời),
hoặc hóa vào quẻ du hồn thì càng nặng. Quẻ du hồn hóa ra quẻ du hồn thì mỗi năm thầy đổi một chỗ dạy.
Thế, Thân gặp không vong hoặc bị hãm thì gặp điều ấy là không thành.
Thế, Thân gặp không vong thì mời thầy không thành. Phụ Mẫu vô cớ tự không vong cũng khó thành. Hoặc hào Phụ với hào Thế xung nhau, khắc nhau, hoặc hào Ứng tự không vong, đều là tượng khó thành.
Tài hóa ra hào Phụ thì nay mai họ nhà vợ sẽ tiến cử thầy.
Phàm xem tìm thầy, lấy hào Tài thuộc tha cung ở ngoại quái làm học vấn của thầy; lấy hào Tài thuộc bản cung ở nội quái làm tiền học trả thầy, và làm vợ thiếp của chủ nhà.
Nếu quẻ có Phụ Mẫu, lại gặp hào Tài bản cung hóa ra thêm một lớp Phụ Mẫu nữa, thì nay mai nhà vợ lại tiến cử thêm một thầy.
Hào Huynh Đệ hóa ra (Phụ Mẫu) thì bạn bè tiến cử thầy đến. Hào động là Trùng (hào dương động) thì đã tiến cử rồi; hào động là Giao (hào âm động) thì sắp tiến cử. Thời gian đoán theo ngày sinh vượng của hào.
Quẻ không có Phụ Mẫu mà gặp hào động hóa ra, thì không thể nói lại có thêm thầy được tiến cử.
Thuộc bản cung thì thầy chính là do người ứng với hào ấy tiến cử, như Tử Tôn hóa ra thì là sư hoặc đạo sĩ tiến cử, v.v. Các trường hợp khác cứ theo đó.
Phụ Mẫu ẩn dưới Phúc Đức thì năm trước thầy từng mở lớp ở nhà chùa.
Quẻ không có Phụ Mẫu thì xét phục thần (hào lục thân không hiện ra trong quẻ, được tìm ở quẻ thuần của cung gốc và coi như nằm ẩn dưới hào tương ứng của quẻ đang xét) để biết tình hình. Như hào Phụ ẩn dưới hào Tử thì năm trước thầy ắt mở lớp ở chùa chiền hoặc đạo quán. Nếu ẩn dưới hào Quan thì ắt từng dạy ở nhà người có chức vụ,
v.v. Nếu cùng cung với hào Thế thì ắt ở gần nhà mình. Tỷ hòa với Thế thì quen biết chủ nhà. Sinh hoặc hợp thì không phải người thân cũng là bạn. Hào Phụ ẩn dưới hào Thế thì ắt là thầy cũ.
Lục khắp sáu hào, không gì hơn là tìm cái lý; nghĩ hết muôn việc, không gì quý bằng đọc sách.
Phàm tìm thầy, không nên chỉ hiểu là thầy dạy đạo học. Như muốn theo học trăm nghề kỹ thuật, hay bái sư, đạo sĩ làm thầy, đều thuộc loại này. Có điều tượng chủ của thầy vẫn là Phụ Mẫu, còn tượng chủ của người học thì không
thể chỉ lấy một hào Tử Tôn, mà nên xét theo hào Thế.
Nếu người khác xem hộ thì phải hỏi là ai. Nếu là bạn bè, anh em của người xem thì lấy hào Huynh làm chủ, v.v. Đều cần hai hào chủ của thầy và trò sinh nhau, hợp nhau thì tốt; xung nhau, khắc nhau thì xấu. Phụ Mẫu cần vượng tướng, không không vong, có trợ giúp, mà Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động không làm hại, thì bất kể nghề gì, thầy ắt là tay giỏi. Mang Nguyệt Kiến thì là người có tiếng. Suy thì không ra gì, không vong thì khó thành.
Thế và Ứng nên sinh hợp, Quái Thân nên vượng tướng, hai hào chủ không được bị hại, Huynh và Quỷ không được động; như thế thì điềm lành không còn nghi ngờ.
Nếu Phụ Mẫu không ở hào ứng với nghề của người ấy thì thầy ắt không phải bậc chuyên môn có tiếng. Như học quyền cước, học làm du côn, thợ mộc, v.v., không ở hào tương ứng, hoặc ở cung Chấn, là thế (?). Hào Phụ hóa ra Huynh, hoặc Huynh trì Thế, thì ắt phải trả đủ lễ tạ trước rồi mới thành. Gian hào (các hào nằm giữa Thế và Ứng, chủ người trung gian) động mà sinh hợp thì phải dùng người trung gian (?); hóa ra văn thư thì phải lập giấy giao kèo.
Chú thích chữ khó: (1) chữ "soạn", đọc zhuàn, nghĩa là cơm nước. (2) chữ "căng", đọc jīn, nghĩa là tự tôn, tự đại. (3) chữ "giả", đọc jiǎ; "giả sở" nghĩa là gậy, roi dùng làm hình cụ thời xưa. (4) chữ "cảnh", đọc jǐng, nghĩa là khiến người tự tỉnh ngộ mà không phạm lỗi. (5) chữ "thiện", đọc shàn, nghĩa là giỏi về. (6) chữ "đam", đọc dān, dùng trong tên người, ở đây chỉ Lão Tử. (7) chữ "cấp", đọc jí, nghĩa là sách vở.
22. Tìm chỗ dạy học (được nhà người mời về dạy): kèm việc tiền học.
Học được thầy sáng thì có thể nối phong thái họ Trình (Trình Hạo, Trình Di — hai bậc đại nho đời Tống) cho đầy chỗ ngồi; thầy mà không được chỗ dạy tốt thì khó mong thóc lúa đầy kho (?). Cho nên muốn "cày bằng ngòi bút" (sống bằng nghề dạy chữ) thì trước hết phải bói bằng cỏ thi.
Thế là tây tịch (chỗ ngồi của thầy; xưa thầy ngồi phía tây nên gọi thầy đồ là tây tịch), nếu gặp Phụ Mẫu thì thầy ắt thông kinh sách.
Phàm xem chỗ dạy học, lấy hào Thế (hào đại diện cho người đi xem) làm vị trí của thầy. Nếu mang hào Phụ thì thầy ắt là người thông kinh. Thế ở ba cung Càn, Khôn, Ly cũng thế. Thế mang Quan (hào Quan Quỷ, chủ quan chức, công danh) và Quý Nhân (thần sát tốt chủ được người quyền thế giúp), hoặc hào Quan bản cung ẩn dưới hào Thế,
thì phần nhiều là tú tài.
Ứng là đông gia (chủ nhà mời thầy; chủ ngồi phía đông), nếu gặp hào Quan thì chủ nhà ắt làm lại.
Hào Ứng (hào đối ứng với Thế, đại diện bên kia) là chủ nhà mời thầy. Nếu mang Quan thì ắt là nhà quan lại hoặc nhà có người làm sai dịch. Thêm Bạch Hổ (thần chủ hung bạo, bệnh tật) thì là người có bệnh; hiện ở hào ba thì bệnh nằm giường; hưu tù (suy yếu, không gặp thời) bị chế ngự thì đang có tang;
thêm Huyền Vũ (thần chủ trộm cắp, mờ ám) thì ắt qua lại với trộm cướp.
Ứng mang Phụ Mẫu (hào tượng cha mẹ, nhà cửa, sách vở) thêm Câu Trần (thần chủ ruộng đất, trì trệ) là nhà làm ruộng; thêm Chu Tước (thần chủ văn thư, lời nói) là nhà đọc sách; thêm Bạch Hổ là nhà làm nghề giết mổ; thêm Đằng Xà (thần chủ việc quái lạ, quanh co) là nhà làm thủ công.
Ứng mang Tử Tôn (hào tượng con cháu, sư sãi, phúc lộc) thuộc Kim thì sư hay đạo sĩ làm chủ; thêm Chu Tước, Huyền Vũ là nhà đi săn; không thế thì là lớp con cháu làm chủ.
Ứng mang hào Tài (Thê Tài: tượng vợ, tiền của), lại ở cung âm, lại là hào âm, mà quẻ không có Quan Quỷ, thì ắt là đàn bà làm chủ; có Quan thì là nhà giàu sang. Tài hóa ra Tài, Tài hóa ra Tử, là nhà buôn bán.
Nếu bị Nguyệt Kiến (địa chi của tháng), Nhật Thần (địa chi của ngày), hào động chế ngự thì là đầy tớ làm chủ.
Ứng mang Huynh Đệ (hào tượng anh em, bạn bè) là nhà bình thường; thêm Chu Tước là nhà cờ bạc; thuộc bản cung (cung gốc của quẻ) là nhà anh chị em; thuộc tha cung (cung khác) là nhà bạn bè, hàng xóm.
Nếu bàn về nhà cửa thì theo chương Gia trạch mà đoán.
Ứng ở Lâm Quan thì chủ nhà trai tráng; hưu tù thì là nhà nghèo túng. Ở Mộ Khố thì chủ nhà tuổi cao; vượng tướng thì là chủ nhà giàu có.
Hào Ứng ở các giai đoạn Lâm Quan, Đế Vượng (hai giai đoạn sung sức nhất trong vòng trường sinh — mười hai giai đoạn sinh ra, lớn lên, suy, chết của ngũ hành) thì chủ nhà ắt khỏe mạnh. Nếu ở Mộ Khố (giai đoạn bị chôn, cất giữ) thì ắt tuổi đã cao. Ngũ hành không có khí thì nhà nghèo túng; ngũ hành vượng tướng thì nhà giàu có; lại thêm Tài, Phúc chồng chất thì ắt giàu lớn. Tính nết thì lấy năm loại lục thân và sáu thần cùng đoán.
Ứng thuộc Thổ mà hào Hỏa không vong thì chủ nhà không còn cha mẹ; Ứng thuộc Kim mà hào Thủy tuyệt thì chủ nhà ít con cháu.
Lục thân trong quẻ chính là lục thân của người. Nhưng có khi hai người cùng gắn vào một quẻ thì lục thân của hai bên lẽ ra phải khác nhau. Vậy lấy gì mà định? Chẳng qua là lẽ sinh mà thôi.
Như xem chỗ dạy học, lấy Ứng làm chủ nhà.
Hào Ứng thuộc Thổ, Hỏa sinh được Thổ, thì không kể trong quẻ có hay không có hào Hỏa, cũng không kể hào Hỏa là Tài, Quan, Phụ hay Tử, đều đoán là cha mẹ của chủ nhà, vì là cái sinh ra mình.
Hào Ứng thuộc Kim, Kim sinh được Thủy, thì không kể trong quẻ có hay không, cũng không kể là Tài, Quan, Phụ hay Huynh, đều đoán là con cháu, vì là cái mình sinh ra.
Như hào Hỏa vượng mà không vong, bị xung mà không vong, động mà không vong, thì chủ cha mẹ không còn đủ; suy mà không vong thì ắt không còn cha mẹ. Hỏa hóa ra Hỏa thì có hai lớp cha mẹ. Mang Quan Quỷ mà vượng thì đoán là sang quý, suy thì nói là bệnh. Mang Huynh Đệ thì cha người ấy ham cờ bạc, không biết liêm sỉ, kém học vấn. Mang hào Tài thì cha người ấy nếu không giàu có thì làm nghề buôn bán. Mang Tử Tôn thì cha người ấy rất hiền lành, hào phóng, có tài làm việc. Các trường hợp khác cứ theo đó.
Nhưng không được xét gộp cả sáu hào, mà nên lấy các hào ở cung (quẻ đơn ba hào) có Ứng làm lục thân bên kia, các hào ở cung có Thế đều là lục thân bên mình.
Một cung có ba hào, chỉ còn hai hào (ngoài hào Thế hoặc Ứng); cái gì ở cung ấy không hiện ra thì chưa được vội đoán là có hay không, chỉ khi không vong mới thật là không có.
Sang hèn, thọ yểu, tính tình, dung mạo thì theo lệ thường mà suy. Còn anh em, vợ thiếp, con cái cũng theo đó mà suy.
Không chầu không hòa thì ắt chủ khách không hợp; sinh nhau hợp nhau thì ắt tình ý tương đắc.
Hai hào Thế, Ứng hình, xung, khắc, hại nhau (các quan hệ chống đối, làm tổn thương nhau giữa các địa chi) thì ngày sau chủ khách không hợp; thêm Huynh, Quan phát động thì là điềm rất dữ. Nếu được sinh hợp, tỷ hòa thì tình ý ắt tương đắc. Sinh mà hóa ra khắc thì lúc đầu hòa, về sau không hòa; xung mà hóa ra hợp thì lúc đầu xa cách, về sau thân thiết. Thế với Tử cũng nên sinh hợp thì thầy trò trọn cả ơn lẫn nghĩa. Nếu gặp xung khắc thì cũng thường không hòa thuận.
Tài là tiền học, không nên hóa ra Huynh.
Xem chỗ dạy học lấy Thê Tài làm tiền học. Vượng tướng thì nhiều, hưu tù thì ít. Muốn biết bao nhiêu cân lạng thì suy theo sinh số và thành số (số của ngũ hành theo Hà Đồ: sinh số là 1 đến 5, thành số là 6 đến 10, mỗi hành ứng một cặp: Thủy 1–6, Hỏa 2–7, Mộc 3–8, Kim 4–9, Thổ 5–10); sinh vượng thì nhân gấp đôi, tuyệt, tử thì giảm một nửa. Ở cung dương thì đoán theo sinh số, ở cung âm thì đoán theo thành số. Người nay chỉ nói Thủy một, Hỏa hai, Mộc ba, Kim bốn, Thổ năm mà không nói sáu, bảy, tám, chín, mười, tức là nêu sinh số mà bỏ sót thành số.
Chỉ sợ Huynh Đệ phát động, hoặc Tài hóa ra Huynh, thì chủ tiền học không vào trọn tay mình, ắt có người trích chia, tiêu dùng. Nếu không thì có tiếng không có miếng, cũng không lấy được đủ. Hào Tài không có khí mà được Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động sinh trợ thì tiền học tuy không nhiều nhưng lễ tết bốn mùa lại chu đáo.
Kinh Dịch nói: "Trời một, đất hai, trời ba, đất bốn, trời năm, đất sáu, trời bảy, đất tám, trời chín, đất mười" — đó là các số sinh thành.
Phụ là trường học, sao có thể gặp không vong?
Xem chỗ dạy học thì không được lấy Phụ Mẫu làm thầy, mà phải coi là trường học. Vượng tướng có khí thì có chỗ dạy tốt. Quẻ không có Phụ hoặc Phụ rơi vào không vong thì ắt không có chỗ dạy, việc cũng khó thành.
Nếu xem năm ấy có chỗ dạy hay không thì hoàn toàn cần hào này hiện ra, có khí, không không vong, thì ắt có được. Lại được Ứng đến sinh hợp Thế thì tự có người đến mời; còn hào Thế sinh hợp hào Ứng và hào Phụ thì phải tự mình đi tìm, không có ai mời.
Quẻ không có Phụ mà có hào động hóa ra Phụ thì bất ngờ có người tiến cử. Nếu Phụ hóa ra Phụ thì ắt có hai chỗ dạy; quẻ có hai hào Phụ cũng thế.
Chỗ dạy đã có hẹn định mà gặp Phụ hóa ra Phụ thì ắt dạy hai nơi. Từ bản cung hóa vào tha cung thì từ gần ra xa; từ tha cung hóa vào bản cung thì từ ngoài vào trong.
Quỷ động mà hợp Thân thì phải được người quyền quý tiến cử.
Quan Quỷ phát động thì sẽ có ngăn trở. Nhưng nếu đến sinh hợp Thế, Thân (Quái Thân: hào đại diện cho bản thân sự việc) thì lại chủ chỗ dạy ắt phải được người quyền quý tiến cử rồi mới thành. Nếu Ứng khắc Thế, hoặc Phụ rơi vào không vong, thì tuy tiến cử cũng không thành.
Huynh hưng thịnh ở Ứng thì ắt có nhiều người cùng nghề lấn lướt, mưu giành.
Phàm xem chỗ dạy học, Ứng mang Huynh mà động thì ắt có người cùng nghề tranh giành chỗ dạy; Huynh ở Quái Thân cũng thế. Nếu ở gian hào (các hào nằm giữa Thế và Ứng) mà động, xung khắc Thế, thì chủ có kẻ nói gièm phá, việc khó thành.
Quan nếu ẩn phục thì không có người đứng ra tập hợp học trò.
Quỷ sinh trợ được Phụ Mẫu, nên khi xem chỗ dạy lấy hào này làm người đứng ra quy tụ con em. Nếu không hiện ra, hoặc rơi vào không vong, thì ắt không có người gom học trò để thành lớp. Việc khó thành, lại chủ không có người tiến cử. Nếu không vong mà gặp xung, hoặc ẩn phục mà được nhấc lên, thì phải nhờ cậy người ấy, họ mới chịu ra tập hợp.
Ứng nếu không vong thì chưa có chủ nhà mời.
Hào Ứng không vong thì không có người mời. Nếu Phụ lại không hiện, hoặc rơi vào không vong, thì ắt khó thành. Hào Ứng động mà không vong, hóa ra không vong, là giả vờ nói làm chủ; nếu không thế thì cũng chủ không làm đến nơi đến chốn.
Phàm gặp Phụ Mẫu ở Thân, hoặc động đến sinh hợp Thế, Thân, là điềm rất tốt, chủ chỗ dạy dễ thành. Có tượng này mà Ứng không vong, Quỷ động, thì tuy có người tập hợp nhưng không có chủ nhà mời, nên tự mở lớp. Nếu hào Quỷ không vong hoặc ẩn phục mà Ứng đến sinh hợp, thì tuy có nhà mời nhưng không có người tập hợp, nên có người chiêu mộ học trò.
Tượng động là Tài thì khó vừa ý.
Văn thư (Phụ Mẫu) là dụng thần (hào chính để xét) khi xem chỗ dạy. Nếu gặp Tài động thì bị khắc hỏng. Việc chưa thành thì không thành được; đã thành thì không như ý. Thế, Thân, ngày, tháng đều kỵ mang Tài. Nếu được Phụ mang Nguyệt Kiến, hoặc ở chỗ sinh vượng, thì may ra cũng thành.
Hào không vong trì Thế thì sao như ý được?
Trong quẻ Phụ Mẫu hiện ra, Ứng đến sinh hợp mà hào Thế không vong, thì không phải chỗ dạy không thành, mà là tự mình không tiến tới, hoặc tuy thành mà không đi. Ứng không sinh hợp, Phụ Mẫu chồng chất mà Thế không vong, là vì có chỗ dạy khác nên việc này không thành. Thế vô cớ tự không vong thì ắt không thành, dù thành cuối cùng cũng không như ý.
Vị trí Thân bị hại thì tuy thành cũng bất lợi.
Thế, Thân bị Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động hình khắc thì tuy có tượng có thể thành, về sau cũng không vừa ý. Như hào Quỷ hình khắc thì có chuyện quan sự, bệnh tật, v.v.
Gian hào có động thì dù tốt cũng khó thành.
Gian hào động thì việc nhiều cách trở, nên khó thành.
Quỷ hóa ra Huynh thì phải sắm lễ tạ người tiến cử trước.
Phàm gặp hào Quỷ động hóa ra Huynh Đệ thì phải có lễ vật tạ trước người tiến cử chỗ dạy mới thành. Huynh ở Thế, Thân cũng chủ phải tốn tiền của trước. Huynh ở Ứng thì chủ nhà ham lợi, phải có lễ vật biếu xén rồi mới thành.
Thế nếu biến ra Quỷ thì phải nhờ người tiến cử lại với chủ nhà.
Hào Quỷ hiện ra mà Thế lại hóa ra Quỷ thì phải được tiến cử thêm lần nữa mới thành. Quẻ không có Quan mà hào động hóa ra Quan thì lúc đầu chưa có người tiến cử, cũng phải đợi nhờ người tiến cử mới thành. Nếu Quỷ hóa ra Quỷ, Phụ hóa ra Phụ, thì lại chủ trở đi trở lại, khó thành.
Thế không được sinh hợp thì đành chịu những ánh mắt khinh khỉnh lũ lượt.
Phàm gặp Ứng không khắc Thế, Phụ Mẫu không không vong, Huynh và Quỷ không động, mà Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động đều không sinh hợp hào Thế, thì việc thành được, nhưng chủ nhà không kính trọng, đều đối xử bằng con mắt khinh rẻ.
Phúc nếu hưng thịnh thì sẽ thấy học trò đông đúc.
Xem chỗ dạy lấy hào Phúc (Tử Tôn) làm học trò. Vượng tướng thì nhiều, hưu tù thì ít. Không vong hoặc không hiện trong quẻ thì tuy người ấy làm chủ nhưng học trò chưa chắc là con em nhà ấy. Tử hóa ra Tử thì học trò ắt đông. Mang hung sát động đến khắc Thế thì về sau e có kẻ "cầm giáo vào nhà" (học trò quay lại chống thầy).
Suy mà được nâng đỡ thì ngày càng thêm học trò mới vào học.
Tử Tôn vượng tướng mà bị Nhật Thần, hào động hình khắc thì chủ học trò lúc đầu tuy tụ họp đông, về sau dần dần giảm bớt. Tử Tôn hưu tù mà được Nhật Thần, hào động sinh hợp nâng lên thì chủ lúc đầu tuy không nhiều, mở lớp rồi ngày càng tăng.
Động mà bị xung tan thì dần bớt người theo học.
Hào Tử Tôn động vốn là điềm tốt, nếu bị Nhật Thần, hào động xung tan thì ắt có học trò bỏ thầy mà đi. Nếu bị Thế xung tan thì là thầy quát đuổi học trò, chứ không phải học trò tự bỏ thầy. Tử Tôn động biến ra không vong thì trong số học trò có người bỏ dở giữa chừng, là thôi học chứ không phải phản thầy.
Gặp Thanh Long thì học trò khôi ngô sáng dạ; gặp Bạch Hổ thì cứng cỏi, ngang bướng.
Tử mang Thanh Long (thần chủ việc lành) thì học trò ắt thông minh, tuấn tú; lại gặp Nguyệt Kiến, Nhật Thần sinh hợp, mà ở hào Kim hay hào Thủy, thì ắt có đứa sáng dạ khác thường. Nếu mang Bạch Hổ thì phần nhiều ngang bướng, khó bảo; phát động thì tính ắt hoang dã, khó dạy. Phàm gặp Thanh Long thì ắt lễ phép; gặp Bạch Hổ thì ắt không giữ trọn lễ.
Quẻ dương, hào dương ở vị Dưỡng thì trước chỗ ngồi có thần đồng như Lưu Thứ (người đời Tống, thuở nhỏ thông minh khác thường); cung âm, tượng âm hóa ra hào Tài thì sau màn có học trò nữ như đội nữ nhạc của Mã Dung (đại nho đời Đông Hán, khi giảng học thì sau tấm màn có nữ nhạc).
Tử Tôn ở cung dương, hào dương, mà ở Thai, Dưỡng, lại là hào Kim hay Thủy, vượng tướng, không không vong, có trợ giúp, thì trong học trò ắt có người xuất sắc vượt bậc, như có thần đồng Lưu Thứ trong cửa.
Nếu ở cung âm, hào âm mà lại hóa ra Tài thì ắt có con gái theo học; không hóa ra hào Tài mà ở cung Đoài thì cũng có học trò nữ.
Hai hào Phúc tự xung nhau thì như Quỷ Cốc Tử (bậc thầy thời Chiến Quốc) gặp học trò Tôn Tẫn, Bàng Quyên (hai người về sau thù hại nhau); Tử Tôn đều hợp thì như Y Xuyên (tức Trình Di) gặp học trò Dương Thời, Du Tạc (hai người đứng hầu thầy ngoài trời tuyết, nổi tiếng kính thầy).
Quẻ có hai hào Tử Tôn đều động mà xung nhau thì trong học trò ắt nhiều đứa bất hòa; lại thêm Bạch Hổ, Đằng Xà thì nhiều lần đánh nhau. Nếu đến làm hại Thế thì ắt trách nhiệm liên lụy đến thầy.
Nếu gặp hai hào đều đến sinh hợp hào Thế thì học trò tự giữ trọn lễ đệ tử, tôn thầy trọng đạo, ắt không dễ phụ thầy.
Thế động mà là hào Thê thì ắt phải tự lo việc giếng nước cối gạo (tự lo bếp núc).
Thế mang Tài mà động là tự nấu ăn, không được nuôi cơm. Nếu xem việc được nuôi cơm thì lại chủ được nuôi cơm. Chỉ sợ Huynh động, hoặc tuy không động mà ở Thân, Thế, thì đều chủ không được nuôi cơm.
Đại phàm xem chỗ dạy, gặp hào Tài trì Thế thì lại chủ thầy đem cả gia quyến cùng đến.
Ứng sinh, gặp Tài thì ắt được nuôi cơm sáng chiều.
Hào Tài ở Ứng sinh hợp Thế, Thân thì ắt được nuôi cơm, vì Tài là ăn uống. Nếu Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động đều mang Thê Tài thì ắt không phải một chủ nhà nuôi, mà là các học trò thay phiên nhau nuôi. Hào Tài vượng tướng thì đãi ắt hậu; hưu tù thì đãi ắt bạc. Tài hóa ra Tử thì ắt đầy đủ sạch sẽ; Tài hóa ra Quỷ thì không có món ngon; Tài hóa ra Phụ thì ắt đạm bạc; Tài hóa ra Huynh thì chỉ cơm thường mà thôi.
Nếu đòi tiền học thì cứ xét hào Thê Tài; nếu Tài nằm chỗ ẩn phục thì phải nhờ bạn bè giúp đỡ.
Phàm xem việc đòi tiền học, lấy hào Tài làm chủ. Nếu không hiện ra thì bất kể ẩn dưới hào nào cũng đều chủ tốn công, khó đòi. Phải nhờ cậy bạn bè cùng đi đòi thì may ra được.
Vì phàm hào ẩn tàng thì phải được Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động nhấc phục thần lên, giống như phi thần (hào hiện ra trong quẻ, nằm đè lên phục thần), rồi mới ra mà dùng được.
Hiện ra không bị hại, vượng tướng sinh Thân, gọi là tốt; rơi vào không vong không có cứu, hưu tù hóa ra tuyệt, gọi là xấu.
Phàm xem tiền học, được hào Tài hiện ra, vượng tướng không không vong, mà Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động không mang Huynh Đệ làm hại, thì không thiếu hụt. Lại được hào Tài sinh Thế, hợp Thế thì là điềm rất tốt.
Nếu Tài tuy hiện ra nhưng bị khắc, bị cướp, hoặc ở chỗ tuyệt, hoặc không vong, hoặc biến ra hào tử, mộ, tuyệt, đều không như ý.
Thế mang Huynh khắc Tài thì càng khó đòi. Được Tử Tôn vượng mà động thì cũng tốt.
Biến ra hào Phụ thì nợ tiền học ắt trả bằng hàng hóa.
Tài động hóa ra Phụ, hoặc Phụ động hóa ra Tài, thì chủ tiền học ắt không có vàng bạc của quý, phần nhiều là quy ra hàng hóa để trừ, là tượng có tiếng không có miếng. Trong quẻ Huynh Đệ lại động thì hàng hóa lặt vặt cũng không lấy được hết.
Hóa thành Huynh Đệ thì "ruộng nghiên mực" (nghề dạy học) ắt mất mùa.
Huynh Đệ là thần cướp của. Nếu phát động hoặc trì Thế thì đều khó vào tay. Tài hóa ra Huynh thì có tiếng không có miếng, hoặc được một nửa. Quẻ nếu không có Tài mà gặp Huynh hóa ra thì chủ có người trích chia.
Thân, Ứng, Tài, Phúc đều không vong thì ắt thành công cốc.
Phàm xem tiền học, gặp Quái Thân, hào Ứng, Tử Tôn, Thê Tài hoặc không vong, hoặc không hiện trong quẻ, thì chủ không được tiền học. Vì Tài là dụng thần, Thân là chủ sự việc, Ứng là cha anh của học trò, còn Tử Tôn là thần sinh ra Tài; nay đều không vong, suy yếu thì sao đòi được? Nên thành công cốc.
Ngày khắc, tháng khắc, hào động hào biến khắc thì e bị tổn thương.
Nguyệt Kiến, Nhật Thần, các hào động, hào biến đều đến hình khắc hào Thế thì xem chỗ dạy ắt không thể thành. Xem tiền học thì e bị cha anh học trò mắng mỏ, nên thận trọng.
Quỷ hóa ra Tài sinh Thế thì không kiện thì tiền học coi như mất.
Trong quẻ không có Tài mà gặp Huynh, Quỷ, văn thư động loạn, có hóa ra hào Tài sinh hợp hào Thế, thì phải kiện ra công đường rồi mới được tiền học. Hào Quan một mình phát động sinh Thế, hợp Thế cũng thế.
Tử liền với Phụ mà hợp thì nhờ dạy học mà tài trí tăng thêm.
Phàm xem chỗ dạy học, Thế nếu suy, tuyệt, không có khí mà gặp Tử Tôn động hóa, Phụ Mẫu sinh trợ, hợp nâng hào Thế lên, thì chủ tài học của thầy vốn không dồi dào, nhưng nhờ dạy dỗ học trò mà tài trí ngày càng tiến bộ. Nếu trong quẻ có Tài động thì không phải vậy.
Chú thích chữ khó: (1) chữ "mạn", đọc màn, nghĩa là khinh nhờn, vô lễ. (2) chữ "khâm", đọc qīn, nghĩa là kính trọng. (3) chữ "sất", đọc chì, nghĩa là quát mắng to tiếng. (4) chữ "dĩnh", đọc yǐng, nghĩa là thông minh. (5) chữ "tạc", đọc zuò, nghĩa là khách mời rượu chủ. (6) chữ "cữu", đọc jiù, nghĩa là cối giã gạo. (7) chữ "ung", đọc yōng, nghĩa là đồ ăn chín. (8) chữ "nghiễn", đọc yàn, nghĩa là nghiên mực. (9) chữ "thiệm", đọc shàn, nghĩa là dồi dào, đầy đủ.
23. Kiện tụng:
Chuyện nhỏ không nhịn, không răn, ắt đến chỗ tranh hơn thua; đã chịu thiệt lớn, lẽ nào không kêu oan?
Muốn định thắng thua, phải xét kỹ Thế và Ứng.
Thế và Ứng trong quẻ (Thế: hào đại diện cho người đi xem; Ứng: hào đại diện cho bên kia) chính là nguyên cáo và bị cáo trong đơn kiện; xét hai hào này thì biết được thắng thua của hai bên.
Ứng là đối thủ, cần thấy hưu tù, tử, tuyệt; Thế là nguyên cáo, nên ở Đế Vượng, Trường Sinh.
Xem kiện: lấy Thế làm nguyên cáo, Ứng làm bị cáo. Nếu bị cáo xem thì lấy Thế làm mình, Ứng làm đối thủ. Ứng vượng Thế suy thì bên kia mạnh mình yếu; Thế vượng Ứng suy thì mình mạnh bên kia yếu. Gặp Huynh (Huynh Đệ: chủ tranh giành, hao tài), gặp Quỷ (Quan Quỷ: chủ quan sự, tội lỗi) thì tuy mạnh mà đuối lý; mang Tài, mang Phúc thì tuy yếu mà có lý.
Khắc nhau, xung nhau là tượng ức hiếp lẫn nhau.
Hào Thế hình khắc hào Ứng chưa chắc mình thắng, chỉ là tượng mình ức hiếp họ; phải được Quỷ khắc hào Ứng thì mình mới thắng. Hào Ứng hình khắc hào Thế chưa chắc họ thắng, chỉ là tượng họ ức hiếp mình; phải Quỷ khắc hào Thế thì họ mới thắng. Thế và Ứng gặp tam hình, lục hại, lục xung (các quan hệ chống đối, làm hại, xung phá nhau giữa các địa chi) mà hai hào đều động, là thế "cò ngao giữ nhau" (hai bên níu nhau không buông), tượng hai bên không nhường nhau.
Sinh nhau, hợp nhau thì cuối cùng thành hòa hảo.
Thế và Ứng sinh hợp thì nguyên cáo, bị cáo có ý hòa giải. Thế sinh Ứng thì mình muốn xin hòa; Ứng sinh Thế thì họ muốn xin hòa. Thế Ứng tuy sinh hợp mà hào biến hình xung thì miệng hòa mà lòng không hòa; Thế Ứng tuy xung khắc mà hào biến hợp nhau thì lúc đầu không hòa, về sau hòa. Trong sinh có hình, trong hợp có khắc, mà động gặp không vong, hóa ra không vong, đều là giả vờ nói hòa, chưa hề thật lòng tin nhau.
Thế Ứng tỷ hòa mà Quan Quỷ động thì e quan phủ bắt ra xử kiện.
Thế Ứng tỷ hòa (cùng ngũ hành) cũng là tượng hòa giải. Quẻ không có Tài, hoặc Tài rơi vào không vong, là vì tiền của không đủ mà muốn hòa. Chỉ cần được Tử động, Nguyệt Kiến, Nhật Thần không hình khắc, thì ắt thành hòa hảo.
Nếu Thế Ứng sinh hợp tỷ hòa mà Quan Quỷ lại động thì chủ quan phủ bắt ra xử kiện, không theo việc hòa giải. Hào Quỷ hưu tù là người thụ lý đơn làm khó dễ. Nếu Quỷ bị chế ngự thì cuối cùng thành hòa.
Các hào trong quẻ yên tĩnh mà Tử Tôn hưng thì mừng có thân hữu khuyên hòa việc kiện.
Thế Ứng sinh hợp tỷ hòa mà sáu hào yên tĩnh thì không cần khuyên cũng tự hòa. Thế Ứng tuy không sinh hợp mà Tử Tôn phát động thì ắt có người khuyên hòa, hòa giải hai bên.
Tử Tôn cùng cung với Thế, hoặc do hào Thế hóa ra, là thân hữu của mình; cùng cung với Ứng, hoặc do Ứng hóa ra, là thân hữu của họ; ở gian hào (các hào giữa Thế và Ứng) thì là người làm chứng trung gian.
Nếu bị Thế, Ứng động khắc, hoặc Quỷ vượng Phúc suy, thì tuy có người khuyên hòa cũng không chịu nghe. Quẻ không có Tử Tôn, hoặc rơi vào không vong, thì ắt không có ai đứng ra giữ lại khuyên giải.
Thế không vong thì mình muốn thôi tranh chấp.
Thế không vong thì mình muốn thôi tranh, Ứng không vong thì họ muốn thôi tranh. Thế Ứng đều không vong thì hai bên đều muốn bỏ qua, chưa thành kiện. Thế không vong thì kiện không thành; Ứng không vong thì việc không có đầu mối. Mới đâm đơn mà Thế không vong thì ắt có ý hối hận, hoặc gặp biến cố, quan không thụ lý; Ứng không vong thì rốt cuộc họ lẩn tránh, không thành kiện. Thế không vong e không có chủ kiến, không thắng được; Ứng không vong thì người không đến đủ, hoặc đối thủ trốn tránh, không xử xong được.
Ứng động thì họ nhiều mưu mẹo.
Thế động thì mình ắt dùng tâm cơ, mưu kế. Nếu hóa ra Quỷ hoặc hóa ra Huynh quay lại hình khắc thì lại thành hỏng kế. Ứng động thì họ có mưu lược; mang Nguyệt Kiến thì ắt có người quyền quý chống lưng; nếu quay lại làm hại Thế thì ắt gây họa lớn, nên Thế gặp không vong để tránh thì tốt.
Gian hào làm hại vị Thế thì phải đề phòng nhân chứng cứng cựa đồng mưu; Quỷ khắc gian hào thì mừng quan sở tại sáng suốt.
Gian hào là người làm chứng trung gian. Sinh Thế, hợp Thế thì ắt nghiêng về mình; sinh Ứng, hợp Ứng thì ắt nghiêng về họ. Xung khắc với Thế thì có thù với mình; xung khắc với Ứng thì có hiềm khích với họ. Nếu hào vượng sinh Ứng, hào suy hợp Thế, thì người giúp họ có sức, người giúp mình vô ích. Hoặc hào tĩnh sinh Ứng, hào động khắc Thế, thì người nghiêng về họ tuy không ra mặt, nhưng kẻ oán mình lại ra mặt.
Nếu hào xung khắc Thế lại đi sinh Ứng, hợp Ứng, hoặc tỷ hòa với hào Ứng, thì phải đề phòng họ cùng nhân chứng đồng mưu hãm hại; nếu được hào Quỷ khắc chế, hoặc bị Nhật Thần xung tan, hợp giữ lại, thì là quan phủ không nghe lời họ, mình được vô sự. Gian hào nếu bị tam hình, lục hại, xung khắc thì nhân chứng ắt bị đánh đòn.
Thân là căn nguyên sự việc, không vong thì tình tiết là bịa.
Quái Thân (hào đại diện cho bản thân sự việc) là căn nguyên của vụ kiện. Vượng thì việc lớn, suy thì việc nhỏ; động thì việc gấp, tĩnh thì việc thong thả. Không vong hoặc không hiện ra đều là bịa đặt sự cố. Cả phi thần lẫn phục thần đều không có thì không một chút nào thật; vượng tướng mà không vong thì nửa thật nửa giả.
Muốn biết vì sao sinh kiện thì đoán theo loại lục thân mà Quái Thân mang.
Như mang Phụ Mẫu: là vì ruộng đất, nhà cửa, cây cối, hoặc vì bậc tôn trưởng mà sinh kiện.
Mang Huynh: tranh của, đánh nhau, việc sai dịch của gia đình, hoặc vì anh em, bạn bè mà sinh kiện.
Mang Tử: là việc đánh cá săn bắn, gia súc, sư sãi đạo sĩ, thuốc men, hoặc kẻ dưới, người nhỏ sinh kiện.
Mang Tài: là việc hôn nhân, tiền của, vợ thiếp, đầy tớ sinh kiện.
Mang Quan: là việc phá hoại hoa màu (?), phóng hỏa, án mạng, trộm cướp, tai họa quan sự, hoặc công danh, lao dịch sinh kiện; đàn bà xem thì ắt vì việc của chồng; nếu mang Đằng Xà (thần chủ việc quanh co, vướng víu) thì là việc bị người khác lôi kéo liên lụy; Quan trì Thế là việc của chính mình, ở Ứng là việc của người khác.
Phụ là hồ sơ giấy tờ, ẩn phục thì chưa xong.
Quẻ không có Phụ thì hồ sơ chưa thành; Phụ Mẫu vượng mà không vong thì giấy tờ chưa xong; hưu tù không vong thì việc không thành. Nếu mang hào hình, hoặc ở bại, bệnh, thì ắt nhiều sơ hở. Hóa ra Tài cũng thế. Hóa ra Huynh thì còn phải sửa chữa. Ở tử, mộ, suy, tuyệt đều không làm nên việc.
Nếu bị Nguyệt Kiến, Thái Tuế (địa chi của năm) xung khắc thì cấp trên ắt bác bỏ. Thái Tuế, Nguyệt Kiến hợp thì cấp trên ắt điều hồ sơ lên xét. Có xung tan hoặc khắc phá thì đều không chuẩn y.
Quỷ là quan xử án, khắc Ứng thì họ bị đánh đòn.
Quan là quan xử kiện. Khắc Thế thì mình bị phạt, kiện ắt họ thắng; khắc Ứng thì họ bị phạt, kiện ắt mình thắng. Thế Ứng đều bị hại thì nguyên cáo, bị cáo đều bị phạt. Nếu hào Quỷ tuy hình khắc mà văn thư lại có tình (sinh hợp), thì đòn roi phải chịu nhưng không có tội danh.
Ngày là thư lại (nhân viên giấy tờ ở nha môn), làm hại Thân thì mình phải chịu tội danh.
Nhật Thần cứu được việc mà cũng làm hỏng được việc. Nguyên cáo, bị cáo đều cần hào này có tình thì ắt có người trông nom. Nếu ra công đường tranh kiện thì lấy hào này làm thư lại. Sinh hợp Thế thì có lợi cho mình; sinh hợp Ứng thì có lợi cho họ. Xung khắc Ứng thì làm hỏng việc của họ; xung khắc Thế thì làm hỏng việc của mình.
Lại như Quỷ động khắc Thế mà được Nhật Thần khắc chế, xung tan, hợp giữ lại, là quan phủ giận mình nhưng được người bên cạnh nói một câu gỡ cho, nên được khoan thứ.
Gặp Tài thì lý lẽ thẳng, khí thế mạnh.
Xem kiện lấy Tài làm lý lẽ. Tài ở Thế thì mình có lý, ở Ứng thì họ có lý. Ở Thế mà hưu tù, tử, tuyệt thì mình tuy nhút nhát cũng làm nên việc; ở Ứng mà Quỷ đến hình hại thì họ tuy có lý nhưng quan phủ không nghe. Nếu gặp Huynh thì chủ không thể biện bạch được.
Nếu xem việc đâm đơn thì Tài là hào kỵ. Hoặc phát động, hoặc trì Thế, hoặc là Nhật Thần, hoặc mang Nguyệt Kiến, đều chủ không thành.
Gặp Huynh thì của tan người lìa.
Huynh Đệ là thần phá bại, hao tán. Nếu ở hào Thân, Thế thì việc ắt liên lụy nhiều người; động thì tốn nhiều tiền của; lại hóa ra Huynh, hoặc thêm Bạch Hổ, thì ắt khuynh gia bại sản, của tan người lìa. Ở hào Ứng thì đoán cho bên họ.
Thế vào hào mộ thì khó tránh bị giam ngục.
Hào Thế vào mộ, hóa ra mộ, hoặc ở mộ của Quỷ, mà tượng quẻ xấu, thì ắt có họa tù ngục. Hào mộ suy yếu là bị gông cùm trong ngục (?). Mang Bạch Hổ thì ở ngục có bệnh; tự không vong, hóa ra không vong, thì chết trong ngục.
Quan gặp Thái Tuế thì ắt không phải đơn kiện ở cấp châu, huyện.
Quỷ ở bản cung, nội quái là đơn kiện ở châu nhà, huyện nhà; ở bản cung, ngoại quái thì việc ở phủ nhà; ở hào năm thì đến các quan tuần phủ, tuần án và ba ty (các cơ quan cấp tỉnh); ở hào sáu thì việc đến cấp tỉnh, bộ.
Thuộc cung ngoài, ở ngoại quái thì ắt chuyển sang quan huyện khác, châu khác xét hỏi. Quan gặp Thái Tuế thì ắt đến triều đình; gặp Nguyệt Kiến thì ắt dính đến đài hiến (cơ quan giám sát, ngự sử).
Trong ngoài đều có Quan thì việc qua một ty cuối cùng vẫn không xong.
Quan không hiện trong quẻ thì không có quan đứng ra phân xử. Trong ngoài đều có Quan thì quyền không quy về một chỗ, chủ việc trở đi trở lại, ắt phải qua hai ty rồi mới xong. Nếu không thì có việc cũ phát lại, hoặc bị người khác kiện thêm. Quan hóa ra Quan cũng thế. Không vong thì đừng đoán theo cách này.
Trên dưới đều có Phụ thì phải đâm đơn hai lần mới thành.
Hai hào Quan, Phụ không nên xuất hiện chồng chất, chủ tượng chuyển biến bất định, việc ắt dây dưa, thường khó xong.
Nếu xem việc đâm đơn mà gặp tượng này thì đâm đơn lần nữa mới thành. Nếu ngày, tháng, hào động, hào biến đều mang văn thư, chồng chất quá mức, thì dù đâm đơn mấy lần cũng không thành.
Quan và Phụ cả hai đều mạnh thì đơn từ, tấu chương đều được chuẩn thụ lý; Thê Tài vừa động thì trình báo, khiếu kiện đều uổng công.
Phàm muốn dâng biểu tấu lên vua, trình báo, khiếu kiện, đều cần Quan và Phụ đủ cả, có khí, không không vong, thì được chuẩn thụ lý; thiếu một là không thành.
Sợ nhất Tài động thì làm hại Phụ, ắt không thể thành. Nếu Phụ tuy vượng tướng mà hào Tài trì Thế, hoặc Phụ động hóa ra Tài, đều chủ lời lẽ trong đơn chưa ổn, nên sửa lại thì thành.
Quẻ không có hào Tài mà Nguyệt Kiến, Nhật Thần mang Tài thì cũng không thành.
Phụ vượng Quan suy là vụ kiện vặt vãnh, vu vơ (như câu Kinh Thi "chim sẻ có sừng đâu mà xuyên được nhà, chuột có răng đâu mà khoét được tường" — chỉ kiện cáo chuyện nhỏ, không đâu).
Phụ vượng tướng, Quan hưu tù thì phần mở đầu lá đơn tuy to tát nhưng sự việc thực ra nhỏ nhặt, nên là vụ kiện vặt vãnh, vu vơ. Phụ vượng mà Quan không vong, hoặc có Phụ mà không có Quan, thì chủ lá đơn tuy hay nhưng quan phủ lại không cho đâm đơn, không nhận đơn.
Động thì vượng mà biến ra suy là người "đầu hổ đuôi rắn" (đầu thì hăng hái, về sau xẹp lép).
Phàm Thế, Ứng vượng mà động là có thế như muốn thôn tính sáu nước. Nếu biến vào tử, mộ, không vong, tuyệt thì là trước mạnh sau yếu, tượng đầu hổ đuôi rắn. Ở Ứng thì nói về họ, ở Thế thì đoán về mình.
Thế nếu được sinh thì có người quyền quý để nương tựa; Ứng suy mà không có trợ giúp thì ắt không có kẻ gian ác xúi giục.
Hào Thế suy yếu mà gặp Nguyệt Kiến, Nhật Thần, hào động sinh hợp thì ắt có người quyền quý nâng đỡ, họ cũng chẳng làm gì được. Hào Ứng gặp điều đó thì là họ có người nâng đỡ, mình cũng không thắng được họ. Gian hào sinh hợp thì được sức của nhân chứng. Quỷ sinh hợp thì được sức của người trong quan phủ.
Không có hợp, không có sinh thì dù vượng cũng khác gì con hổ một chân; có hình có khắc thì gặp không vong nên học con rùa rụt cổ.
Hào Ứng vượng mà động, nếu không có chút sinh hợp nào thì họ tuy cứng cỏi, có mưu, cũng chỉ là con hổ một chân, không đáng sợ. Thế không có sinh hợp là thế mình đơn độc không ai giúp.
Nếu gặp ngày, tháng, hào động, hào biến hình khắc hào Thế thì tượng ấy hung nhất. Được Thế ở hào không vong thì gọi là "tránh nhờ không vong". Nếu kiện chưa thành thì không đâm đơn là hơn; nếu đã thành kiện thì nên học con rùa rụt cổ, đừng đối chất phân lý là được, không thì ắt bị tội phạt. Ứng gặp hình khắc mà tránh được nhờ không vong thì là họ có kế lẩn tránh, mình cũng không thi thố được mưu kế.
Huynh ở gian hào thì việc ắt liên lụy nhiều người.
Huynh Đệ ở gian hào thì trong đơn kiện liên lụy, kéo theo rất nhiều người. Động thì nhân chứng tham đòi hối lộ. Xung khắc hào Ứng là đòi tiền của bên họ. Huynh Đệ gặp không vong thì việc tuy liên lụy nhiều người nhưng người phải ra quan thì ít. Hóa ra Quan làm hại Thế thì nếu không dùng tiền mua chuộc người khác, ắt bị họ hại.
Phụ ở hào Ứng thì họ muốn đâm đơn.
Phụ Mẫu là văn thư. Ở Thế thì mình muốn kiện; ở Ứng thì họ muốn khiếu nại. Động thì việc đã tiến hành rồi. Hóa vào tử, mộ, không vong, tuyệt thì ắt không thành việc. Nếu bị hợp giữ, khắc chế thì ắt có người ngăn lại.
Phụ động mà Quan hóa ra hào Phúc thì việc sắp thành lại tình cờ gặp người khuyên can; Phụ không vong mà Thân mang hình sát thì đơn chưa được nhận đã bị đánh roi trước.
Phàm xem việc khiếu kiện, gặp Quan và Phụ cùng động thì việc thành được. Nếu Phụ hóa ra Tử làm hại Quan, hoặc Quan hóa ra Tử hình xung Phụ, thì ắt chủ thân đã đến cửa quan, sắp nộp đơn thì có người can ngăn.
Nếu Phụ hóa ra không vong, mộ, tuyệt, Quan Quỷ hình khắc Thế, hoặc mang tự hình (địa chi tự hình chính nó), hoặc bị Nhật Thần xung khắc, thì đơn chưa được chuẩn mà đã bị đánh đòn trước.
Nếu Quan và Phụ đều vượng mà có tượng này thì tuy bị đánh đòn, việc vẫn thành.
Thê động sinh Quan thì phải dùng tiền của nhờ cậy.
Phụ Mẫu có khí, không mang hình hại, không ở bại bệnh, không bị xung khắc, thì lời lẽ đơn đúng phép, việc ắt thành. Nếu Quỷ hưu tù, tử, tuyệt thì cũng khó được thụ lý. Gặp Tài động sinh trợ thì có thể dùng tiền của chạy chọt, rồi mới có hy vọng.
Nếu kiện đã thành mà quẻ có tượng này thì phải dùng tiền nhờ cậy quan lại, đợi đến tháng, ngày hào Quỷ sinh vượng mới xong việc. Nếu lại gặp Tử Tôn phát động, mà Quỷ vẫn không có khí, thì dù tốn tiền của cũng vô ích.
Thế hưng động biến ra Quỷ thì ắt vì kiện tụng mà mất mạng.
Thế mang Quỷ thì mình đuối lý; Ứng mang Quan thì họ đuối lý. Thế biến ra Quỷ thì e vì việc quan mà mất mạng; Ứng biến ra Quỷ thì đoán cho bên họ. Thế vô cớ tự không vong cũng có nạn lớn.
Nếu Thế mang hào Quỷ khắc Ứng, hoặc Ứng mang Quỷ khắc Thế, thì chủ hai bên đều bị tội phạt. Quỷ ở Thế thì mình là người chịu tội đầu; Quỷ ở Ứng thì họ là người chịu tội đầu.
Tử ở bên Thân thì rốt cuộc không đi đến kết án; Quan ẩn dưới Thế thì gốc rễ vụ kiện vẫn chưa nhổ hết.
Quái Thân mang Phúc Đức thì việc ắt không đến tận cùng; hiện ra mà phát động thì tan ngay. Nếu xem việc mong cho tan, được Tử động hoặc Thế không vong đều tốt.
Chỉ sợ Quỷ bản cung ẩn dưới Thế thì gốc kiện vẫn còn đó. Trước mắt tuy không thành kiện, nhưng đến tháng, ngày Quan vượng tướng thì lại phát ra như cũ.
Mộ gặp Nhật Đức (Nhật Thần) hình xung thì trước mắt sẽ ra tù; Thái Tuế mang thần Phúc sinh hợp thì trong ngục ắt gặp ơn vua.
Mộ của Thế, mộ của Quỷ mà động thì đều là tượng vào ngục. Nếu được Nhật Thần hình xung khắc phá thì trước mắt sẽ ra tù, không bị giam lâu.
Ở trong ngục xem bói, mừng nhất Thái Tuế sinh hợp hào Thế, chủ có ơn vua ân xá. Nguyệt Kiến sinh hợp thì cấp trên xét ra oan; Nhật Thần sinh hợp thì quan sở tại tha thứ; Phụ Mẫu sinh hợp thì phải làm đơn kêu rồi mới được miễn.
Nếu hỏi tội danh thì phải xét kỹ Quan Quỷ.
Phàm bói tội nặng nhẹ, lấy hào Quỷ mà định. Vượng thì tội nặng, suy thì tội nhẹ. Mang hình, thêm Bạch Hổ, vượng động khắc Thế: Quỷ thuộc Kim thì chịu cực hình (tử hình); Hỏa thì sung quân; Mộc thì đánh roi, đánh gậy; Thủy, Thổ thì tội đồ (bị đày đi lao dịch). Phải lấy suy vượng, có bị chế hay không mà đoán, không được cứng nhắc.
Muốn biết khi nào tan việc thì xét Tử Tôn.
Muốn biết ngày tan việc: nếu Phúc động Quỷ tĩnh thì đoán theo tháng, ngày Tử Tôn sinh vượng; Quỷ động Phúc tĩnh thì đoán theo tháng, ngày mộ của Quan.
Hai hào đều tĩnh: nếu Quỷ vượng Phúc suy thì đoán theo ngày mộ, tuyệt của hào Quỷ; Phúc vượng Quỷ suy thì đoán theo ngày xung động hào Phúc.
Hai hào đều động: nếu Phúc bị chế phục thì xét hào Quỷ; Quỷ bị chế phục thì xét hào chế phục nó.
Ngày gặp quan thì chỉ xét hào Quỷ; ngày ra tù thì xét tháng, ngày phá mộ, hoặc tháng, ngày sinh hợp hào Thế.
Tượng quẻ đã thành thì thắng thua rõ ràng; ra trước công đường xét một lần thì phải trái phân minh.
Chú thích chữ khó: (1) chữ "duật", đọc yù, là tên một loài chim (con cò). (2) chữ "đặng", đọc dēng, nghĩa là dồn sức chân về phía bàn chân. (3) chữ "cô", đọc gū, nghĩa là dùng nan tre hoặc thanh kim loại bó chặt. (4) chữ "phốc", đọc fú, nghĩa là khăn trùm đầu.
24. Tránh loạn: kèm tránh lao dịch.
Người có lúc cùng lúc thông, đời có lúc bĩ lúc thái (lúc bế tắc, lúc hanh thông). Tự than phận bạc, gặp đúng buổi loạn ly; thường than đường cùng, tạm diễn quẻ Dịch biến thông. Nhân đó chép lại các quẻ hào đã nghiệm đúng, để đoán việc giặc Oa (cướp biển Nhật Bản) ngày nay.
Thái bình đã lâu, người ta không biết cái khổ loạn ly. Chẳng may giặc Oa ngoài biển lén nổi lên, hoành hành vùng Ngô, Việt (vùng Giang Tô, Chiết Giang ngày nay), cướp bóc làng xóm, tha hồ hãm hiếp giết chóc, không nỡ thấy nghe.
Mấy năm nay lòng người xôn xao, chạy loạn không kịp. Có người ở nhà bị chúng đốt cướp, có người ngoài đường bị chúng bắt bớ. Hoặc chết oan, hoặc tàn tật, hoặc vợ chồng không lo được cho nhau, hoặc cha con chia lìa. Dứt ơn bỏ tình, chỉ lo chạy thoát thân. Vậy thì chuyện Bá Đạo bỏ con (Đặng Du đời Tấn, tự Bá Đạo, chạy loạn bỏ con để giữ đứa cháu) há phải chuyện hư!
Ta nhờ bói toán mà chưa từng gặp nạn, đó là cái may trong muôn cái rủi. Nhân lấy những điều thường ngày đã nghiệm, chép thuật thành thiên này, làm căn cứ cho việc bói về giặc Oa. Còn phàm có hoạn nạn muốn tránh thì cũng theo đó mà xem. Rằng: phải dựa vào năm loại lục thân, đừng bàn sáu thần.
Người đời xem bói đều lấy Huyền Vũ (một trong sáu thần, chủ trộm cướp, mờ ám) làm giặc Oa, ta thì lấy hào Quan mà luận. Nếu Huyền Vũ rơi vào Phúc Đức (Tử Tôn) thì cũng đoán là giặc Oa hay sao? Cho nên phải dựa vào năm loại lục thân, đừng bàn sáu thần.
Vị Quỷ hưng thịnh thì thế giặc ắt hung hăng; hào Quan ở mộ, tuyệt thì lòng người mới được yên ổn.
Lấy Quỷ (Quan Quỷ: hào khắc cung của quẻ, chủ tai họa) làm giặc Oa, vì Quỷ gây tai sinh họa, giặc Oa cũng hại người hại vật.
Quỷ vượng tướng (mạnh, gặp thời) phát động thì thế giặc ắt hung hăng, ra vào ngang dọc, không ai ngăn nổi. Nếu được hưu tù (suy yếu) yên tĩnh, Nhật Thần (địa chi của ngày), hào động lại không xung, không hợp sức, thì cứ kê gối mà ngủ, ắt không kinh sợ gì.
Nếu Quỷ gặp ở đường thì đừng ra ngoài; nếu gặp ở nhà thì đừng về nhà.
Phàm xem, lấy hào hai trong quẻ làm nhà, hào năm làm đường. Quỷ động ở hào đường thì ra ngoài ắt gặp giặc, không bằng tránh ở nhà; động ở hào nhà thì ắt gặp giặc ngay tại nhà, không bằng ra ngoài mà tránh.
Quỷ động đến hình hại thì dù khôn ngoan cũng khó thoát; biến vào không vong thì dù bị bắt giữ vẫn thoát được.
Trong quẻ Quỷ động, nếu không làm hại hào Thế (hào đại diện người đi xem) thì mặc chúng hung hăng, mình không mắc họa; nếu bị hình, xung, khắc, hại thì ắt khó trốn tránh.
Nếu biến vào tử, mộ, không vong, tuyệt (các trạng thái suy, mất sức) thì là đầu hổ đuôi rắn, điềm tuy dữ mà không tai hại, chỉ không tránh khỏi sợ hão. Nếu biến ra sinh vượng, hoặc các hào như Thê Tài, thì mới đáng sợ.
Nhật Thần chế phục thì trong quẻ có hình thương cũng chẳng sao; Nguyệt Kiến mang Quỷ thì đừng bảo trong hào Quỷ ẩn phục.
Quan Quỷ động đến hình khắc hào Thế vốn là điềm dữ. Nếu được hào động, Nhật Thần khắc chế, hoặc xung tan, hợp giữ lại, đều gọi là có cứu, tuy thấy hung ác nhưng ắt không bị hại.
Chỉ sợ Nguyệt Kiến (địa chi của tháng), Nhật Thần mang Quỷ hình khắc hào Thế, thì dù trong quẻ không có Quỷ cũng ắt rơi vào tay độc ác của giặc. Nguyệt Kiến là nặng nhất, Nhật Thần thứ nhì; nếu Quỷ lại hiện ra trong quẻ thì không thể chống nổi.
Điều đáng ghét là thần nhấc Quỷ lên; điều nhờ cậy được là Quỷ ở đất chết.
Hào Quỷ ẩn tàng (làm phục thần, không hiện trong quẻ) vốn là điềm tốt. Nếu bị hào động, Nhật Thần xung mở phi thần (hào hiện đè lên nó), nhấc phục thần lên, thì vẫn bị hại. Phải được Quỷ ẩn ở tử, mộ, tuyệt, hoặc gặp không vong, thì dù có nhấc cũng không dậy nổi, mới vô sự.
Lấy ví dụ: ngày Giáp Thân gieo được quẻ Hoán (tên một quẻ trong 64 quẻ Kinh Dịch, thuộc cung Ly). Sáu hào đều an tĩnh (sáu vạch của quẻ không có vạch nào "động", tức không có vạch nào biến đổi). Trong quẻ lại không có hào quan quỷ (một trong "lục thân" — sáu mối quan hệ gán cho các hào theo ngũ hành so với hành của cung quẻ; quan quỷ là hào có hành khắc hành của cung, chủ về tai họa, giặc cướp, quan quyền). Như vậy há chẳng phải điềm lành sao? Nào ngờ hào quỷ Kỷ Hợi của bản cung (cung gốc của quẻ; 64 quẻ chia làm 8 cung, mỗi cung đứng đầu là một quẻ thuần) đang nằm phục (ẩn dưới một hào hiện; dùng khi hào cần xem không hiện ra trong quẻ) dưới hào lục tam (hào thứ ba, là hào âm). Hào lục tam này đang gặp không vong (mỗi tuần mười ngày tính theo can chi có hai địa chi không ghép được với thiên can, gọi là "không vong"; hào mang chi ấy coi như rỗng, chưa có hiệu lực). Vì hào bên trên rỗng nên hào quỷ ẩn bên dưới đã lộ ra. Nó lại gặp ngày Thân nâng đỡ khởi lên (Thân thuộc Kim, Kim sinh Thủy), hơn nữa còn xung khắc hào thế (hào đại diện cho chính người xem quẻ). Đó gọi là biến lành thành dữ. Quả nhiên người ấy bị đàn bà dắt họa đến thân. Ấy là vì Thân Kim là thê tài (hào chủ về vợ, đàn bà, tiền của; với cung Ly hành Hỏa, Kim là hành bị Hỏa khắc nên làm thê tài) của cung Ly vậy.
Hào quỷ tự mang chi mộ của chính nó (mộ: giai đoạn "vào mồ, vào kho" của một hành trong vòng mười hai trạng thái sinh – vượng – suy – tuyệt) thì không được trốn trong mồ mả. Hào quỷ thuộc Thủy thì dù ở trong thuyền cũng phải cẩn thận.
"Hào quỷ tự mang chi mộ của nó" là như thế này: Thủy và Thổ có mộ ở Thìn, nếu hào quỷ mang chi Thìn mà động thì chính là trường hợp ấy. Phàm gặp tượng này thì không được trốn trong mồ mả. Quỷ thuộc Thổ đều như vậy, dù ở trong nhà cửa (?) cũng không nên. Quỷ thuộc Mộc: không được trốn trong lùm cây bụi cỏ. Quỷ thuộc Thủy: không được trốn trên thuyền. Quỷ thuộc Kim: không được trốn trong chùa chiền, đạo quán. Quỷ thuộc Hỏa: không được trốn trong lò gốm, lò rèn. Quỷ Thủy biến ra Thủy: không được trốn trong chỗ kẹp, ngăn vách (?). Quỷ của cung Càn biến ra hào phụ mẫu: không được trốn trên lầu gác. Nếu không thì ắt sẽ chạm mặt giặc. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.
Hào phúc đức mang chi Tý thì nên đi về phương bắc; hào quan quỷ mang chi Ngọ thì chớ đi về phương nam.
Nơi hào quan quỷ đóng là nơi giặc Oa (cướp biển Nhật Bản) ra vào, nên tránh. Ví dụ quỷ mang chi Ngọ thì chớ đi về phương nam, các trường hợp khác cũng vậy.
Nơi hào tử tôn (hào con cháu, cũng gọi là phúc đức, chủ về phúc, giải trừ tai họa, khắc chế hào quan quỷ) đóng là nơi giặc Oa không tới, nên đi đến đó. Ví dụ tử tôn mang chi Tý thì nên đi về phương bắc. Các trường hợp khác cứ theo đó.
Hào quỷ gặp xung tan (bị địa chi đối nghịch với nó xung làm tan rã) thì cần gì phải tìm đến phương khắc chế nó; hào phúc gặp không vong thì chẳng bằng tìm đến phương sinh phù cho mình.
Lấy phương của hào tử tôn làm lành là vì nó khắc chế hào quan. Nếu tử tôn động thì lấy phương ấy.
Nếu hào phúc tĩnh mà hào quan động, và trong quẻ có hào xung tan hoặc hợp giữ (bị địa chi tương hợp níu lại, không cho phát tác) hào quan, thì lấy phương của hào xung hoặc hợp ấy làm lành, vì đó là hào đang có tác dụng.
Nếu trong quẻ không có tử tôn, hoặc tử tôn rơi vào không vong, hoặc suy yếu, tĩnh, bị chế ngự nên không được sức của nó, mà hào quỷ lại không bị xung tan hay hợp giữ, thì lấy phương sinh hợp với hào thế làm lành; chỉ không nên ở phương mà hào quỷ hình, khắc, xung, hại (bốn kiểu quan hệ xấu giữa các địa chi) mà thôi.
Quỷ vượng mà động ở nội quái (ba hào dưới của quẻ), rốt cuộc giặc sẽ đến hoành hành ngay vùng mình;
Phàm xem giặc Oa có đến nơi này không: nếu hào quan ở nội quái của bản cung mà động thì ắt đến nơi này; nếu ở ngoại quái (ba hào trên) của cung khác thì không vào địa phận mình. Ở nội quái mà là hào thế thì giặc đến tận bên nhà. Ở nội quái mà là hào ứng (hào đại diện cho người khác, phía bên kia) thì tuy đến nhưng không vào nhà mình. Nếu quái thân (một hào được định theo quy tắc riêng để đại diện cho bản thân sự việc) mang quỷ thì cả hai bên đều mắc họa.
Quỷ động mà biến thành thoái thần thì ắt đi cướp bóc ở vùng khác.
Hào quan quỷ động thì thế ắt sẽ đến. Nếu biến thành thoái thần (hào động biến ra hào cùng hành nhưng lùi lại theo thứ tự địa chi, ví như Hợi biến Tý là tiến, Tý biến Hợi là lùi; tiến thần chủ tiến tới, thoái thần chủ rút lui) thì là đi cướp ở nơi khác. Nếu biến thành tiến thần thì giặc Oa ắt đến nhanh, nên sớm lánh đi.
Hào quan nối với hào phúc vượng mà sinh hợp với thân, thì trở dữ thành lành;
Hào quan động mà khắc hào thế thì ắt bị hại tàn độc. Nhưng nếu nó biến ra tử tôn, hoặc biến ra tử tôn, thê tài mà quay lại sinh hợp hào thế, hào thân, thì ắt nhân họa mà được phúc: hoặc được của cải, hoặc được con cái.
Quỷ dương biến ra tài âm mà hình khắc hào thế, thì từ giả hóa thật.
Hào quan động mà không làm hại hào thế, nhưng biến thành thê tài lại làm hại hào thế, thì ắt vì tham của cải mà chuốc họa.
Nếu quỷ dương biến ra tài âm, quỷ âm biến ra tài dương, phải đề phòng giặc Oa giả dạng đàn bà để lừa dụ dân làng; vì thế mà gặp phải chúng, không thể tránh. Nếu hào thế gặp không vong để tránh được thì may ra thoát.
Giặc động trong các hào tam hợp thì ắt sa vào bẫy;
Trong quẻ có các hào tam hợp động (ba địa chi hợp lại thành một "cục" mang một hành, như Thân – Tý – Thìn hợp thành Thủy cục), sợ nhất là hào quỷ động ở trong đó, hoặc hợp thành cục quỷ; như thế ắt giặc Oa từ bốn phía hợp vây lại. Dù muốn tránh thì trước gặp sau đụng, xông trái va phải, không thoát được. Trong quẻ có hai hào quỷ cùng động khắc hào thế cũng vậy.
Tam hợp thành cục huynh đệ (hào anh em, chủ về hao tài, tranh đoạt) thì bản thân tuy không sao nhưng của cải thất tán. Tam hợp thành cục phụ mẫu (hào cha mẹ, chủ văn thư, nhà cửa, che chở; vì khắc tử tôn nên hại trẻ con) thì phải coi chừng con nhỏ. Tam hợp thành cục tài: nếu sinh hợp hào thế thì lại được của; nếu hình khắc hào thế thì cha mẹ thất lạc. Tam hợp thành cục tử tôn thì làm thương hại hào quỷ, tốt nhất.
Thân ở chỗ không vong của tuần sáu mươi (vòng sáu mươi hoa giáp chia thành sáu tuần, mỗi tuần có hai chi không vong), rốt cuộc thoát được lồng chim (tức thoát khỏi vòng vây hãm).
Hào thân, hào thế gặp không vong thì dù bị hình khắc cũng không hại được, vì đã "tránh vào chỗ rỗng" vậy.
Như ngày Quý Hợi gieo được quẻ Tổn biến sang quẻ Lâm: nhật thần (địa chi của ngày xem quẻ) phù trợ hào quan quỷ, quỷ động khắc hào thế, mà không có gì cứu giải hay chế ngự, há chẳng phải điềm dữ sao? Thế nhưng hào thế nằm ở không vong, quả nhiên ứng nghiệm là không sao.
Hào quan quỷ ở ngay thân, mặc ngươi lẩn trốn vẫn chạm mặt;
Hào quan làm hào thế, tức là giặc Oa đã ở ngay bên mình, làm sao tránh được? Nếu người đã bị bắt đi mà xem quẻ thì cũng không thoát khỏi chúng mà về được.
Hào tử tôn làm hào thế, thì dù đối mặt cũng không gặp nhau.
Tử tôn làm hào thế, không động cũng lành, động lại càng hay. Nếu mang nguyệt kiến (địa chi của tháng xem quẻ), hoặc mang nhật thần, hoặc ở hào khác mà vượng và động, đều lành; trong quẻ dù có quỷ động cũng không đáng sợ. Chỉ rất sợ tử tôn gặp không vong, thì chẳng làm được việc gì.
Hào huynh biến ra hào quan, e là người làng cướp bóc;
Trong quẻ không có quỷ, hoặc quỷ rơi vào không vong, mà gặp hào huynh động biến ra quỷ, thì phải đề phòng người lân cận thừa cơ cướp trộm của cải, chứ không phải giặc Oa thật. Huynh ở nội quái là hàng xóm gần; ở ngoại quái là người phương xa.
Hào tài nối với sát của quỷ, phải đề phòng tôi tớ ăn giấu.
Trong quẻ không có quỷ mà hào tài biến thành hào quan, e là tôi tớ trong nhà giả làm giặc Oa để cướp của, hoặc nhân lúc loạn mà lấy giấu đi. Nếu ở ngoại quái thì là đàn bà hàng xóm.
Nhật thần xung khắc hào tài thì vợ và tôi tớ thất lạc; hào động hình hại hào phúc đức thì con cái lìa tan.
Hào quan quỷ động thì ắt có sự kinh hoàng nguy hiểm. Không kể là nhật thần hay hào động, hễ hào nào bị nó làm hại thì chỗ ấy không yên. Như xung khắc hào tài thì vợ và tôi tớ thất lạc; xung khắc tử tôn thì là tượng con cái lìa tan.
Hỏa động khắc thân, e có nỗi khổ bị cháy sém; Thủy dấy lên hại thế, ắt thành tai họa chết đuối ngập đầu.
Trong quẻ hào Hỏa mang hung sát (các sao, thần dữ) động đến khắc hào thế thì có họa lửa cháy. Hỏa mang hào tài, hoặc biến ra thê tài, hoặc quẻ không có phụ mẫu, hoặc phụ mẫu rơi vào không vong, thì nhà cửa ắt thành tro bụi.
Nếu hào Thủy mang hung sát khắc hào thế thì có nạn đắm nước; nếu hào thế lại suy yếu mà không được cứu thì ắt chết đuối. Thủy mang phụ mẫu động ở ngoại quái thì chịu khổ mưa gió dầm dề.
Hào phụ nếu không vong, tay nải phải đề phòng mất mát; hào thê nếu sa hãm, của cải phải lo thất lạc.
Hào phụ không vong thì tay nải ắt mất; nếu không thì cha mẹ gặp họa bất ngờ. Hào tài không vong thì e của cải thất tán; nếu không thì vợ thiếp gặp họa bất ngờ. Tử tôn không vong thì lo cho trẻ nhỏ; huynh đệ không vong thì lo cho anh em. Những điều trên, nếu là người xem đang muốn "trốn vào chỗ rỗng" thì không đoán như vậy; chỉ có quan quỷ không vong là rất tốt.
Năm ngôi giao trùng (hào động: "giao" là hào âm già động, "trùng" là hào dương già động), thì người và nhà ở hai nơi, không chỗ dựa;
Phàm gặp quẻ ngũ thế (quẻ có hào thế ở hào thứ năm) hoặc quẻ du hồn (quẻ thứ bảy của mỗi cung, chủ sự trôi dạt, không yên định), hào thế động thì thoát thân ra ngoài, chạy đông chạy tây, lánh loạn không kịp; người một nơi nhà một nẻo, chẳng màng gì đến tài sản sự nghiệp. Nếu lại gặp nhật thần hay hào động xung tan hào thế thì ắt không có chỗ nương thân. Hào thế không vong mà động thì càng nặng.
Quẻ lục xung mà các hào động loạn, thì ruột thịt một nhà mỗi người một ngả.
Quẻ bát thuần (tám quẻ thuần, mỗi quẻ do một quẻ ba vạch chồng lên chính nó) là quẻ lục xung (quẻ mà ba cặp hào 1–4, 2–5, 3–6 đều xung nhau), nếu sáu hào động loạn thì cha con, vợ chồng, anh em ruột thịt ai nấy chạy thoát thân, không tụ lại một chỗ được.
Quẻ lục hợp (quẻ mà ba cặp hào tương ứng đều hợp nhau) thì dù có xa lìa, ruột thịt một nhà ắt không tan tác.
Năm điều trên đây phải là trong quẻ có hào quan động thì mới có tượng ấy; nếu quan không động thì không được nói bừa.
Hào phúc ở ngôi quỷ, mang hình xung và sát, thì là quan binh làm điều trái đạo;
Tử tôn động vốn là điềm lành. Nhưng nếu nó mang hình, hại, hoặc các sát như Bạch Hổ, Đằng Xà (hai trong "lục thần" — sáu vị thần an lên sáu hào theo thiên can của ngày; Bạch Hổ chủ máu me, tang tóc, Đằng Xà chủ quái dị, kinh sợ) mà xung khắc hào thế, lại biến ra quan quỷ, thì đó là quan binh thừa loạn cướp bóc, chẳng dính gì đến giặc Oa. Tử tôn tuy không hại hào thế, nhưng biến ra quỷ rồi quay lại hình khắc hào thế, cũng vậy.
Ví như tháng năm, ngày Mậu Dần, có người xem về giặc Oa, được quẻ Minh Di biến sang quẻ Khiêm. Hai hào quỷ đều tĩnh, chỉ riêng hào tử tôn động, ai cũng mừng. Riêng tôi răn họ phải thận trọng. Bởi vì tử tôn tuy động, nhưng được nhật thần nâng đỡ lên mà khắc hào thế, thì không phải điềm lành. Huống chi nó biến ra hào quan, lại đúng là chi mộ của hào thế; hào thế lại ở trạng thái "bệnh" (một giai đoạn suy yếu trong vòng mười hai trạng thái), gọi là "mang bệnh vào mồ", cái dữ có thể biết. Nhưng hào quan do tử tôn biến ra, ắt không phải họa giặc Oa mà là họa quan binh. Sau quả nhiên như vậy.
Hào quan biến ra hào huynh, khắc và hợp làm hại hào tài, thì vợ thiếp bị hãm hiếp.
Hào quan động, hình khắc hào thế, lại hợp giữ hào tài, thì bản thân bị bắt, vợ bị làm nhục. Nếu không hại hào thế mà chỉ hợp giữ hào tài, thì bản thân tuy không sao nhưng vợ ắt bị làm nhục. Nếu lại biến ra hào huynh thì đã hãm hiếp lại không thả về. Nếu quỷ tuy không hợp với thê tài, nhưng biến ra huynh mang hợp mà khắc chế tài, cũng vậy. Tử tôn biến ra quan mà hợp với tài thì e bị quan binh làm nhục. Tài biến ra tử tôn thì ắt không chịu khuất theo.
Hào thê đi sinh phù cho quỷ, chỉ vì tham của mà lại thành họa;
Hào quỷ động, mừng nhất là nó ở trạng thái hưu, tù, tử, tuyệt (các trạng thái yếu, mất sức theo mùa và theo vòng sinh vượng), thì quyết không bị hại nặng. Nếu có hào tài động sinh phù cho quỷ, thì ắt vì tham của cải của nó mà chuốc thành tai họa. Tài ở hào thế là nói về mình, ở hào ứng là nói về người khác. Nếu ở các hào khác, hoặc nhật thần mang tài, thì lại là đàn bà dắt họa đến, chứ không phải vì của cải. Ở nội quái là vợ thiếp nhà mình; ở ngoại quái là đàn bà nhà khác.
Hào tử tôn đến xung động quỷ, đều vì tiếng trẻ khóc mà gây nên tai họa.
Hào quan quỷ an tĩnh là may. Nếu bị tử tôn xung động thì ắt có trẻ nhỏ khóc, vì thế giặc phát giác mà bị hại. Hào thế xung động thì chính mình gây tai; hào ứng xung động thì người khác gây họa; hào huynh xung động thì bạn đồng hành gây họa; nhật thần xung động cũng vậy.
Hào lục thân gặp được sinh vượng thì dù sa hãm có hại gì; nếu ở đất tứ tuyệt (?) (chỗ hết sạch sinh khí) mà bị hình thương, gặp gian nguy là chết.
Phàm hào bị hào động hay nhật thần làm hại khắc, ắt có tai họa. Nhưng nếu hào bị hại đang sinh vượng, có khí, thì dù có kinh hiểm cũng không đến mất mạng.
Chỉ sợ nó ở chỗ tuyệt, hoặc là hào suy yếu theo nguyệt lệnh (sức mạnh do tháng quyết định), một lần bị khắc là ngã, ắt mất mạng.
Như tháng năm, ngày Canh Dần, gieo được quẻ Đại Tráng biến sang quẻ Tiểu Quá: nhật thần là thê tài, sinh phù cho hào quỷ đang động, lại hình xung hào tử tôn, lại khắc hào huynh đệ. Quả nhiên bị bắt đi một người em và một người con. Nhưng hào tử tôn ở đất tuyệt, mà tháng hè thì Canh Kim đang yếu; hào huynh mang Thổ đang vượng; cho nên người con chết oan (?), còn người em được trở về. Hào thế cũng bị hào động xung khắc mà không sao, là vì hào thế được tránh vào không vong.
Đời gặp loạn ly thì đã theo từng hào mà đoán rồi; người gặp hoạn nạn cũng nên theo tượng quẻ mà suy.
Lúc bình thường vô sự thì rảnh đâu mà bói? Nhưng nếu bị hình phạt giáng xuống, bị lao dịch, sưu sai ràng buộc, hoặc bị quan phủ truy bắt, bị kẻ thù báo oán, hoặc họa nổi lên dù mình vô tội, tai ương sinh ra không lường được — nếu không lánh đi thì rốt cuộc sẽ bị hại.
Vì vậy không thể không có phép xem về lánh nạn. Nhưng đại thể thì giống với phép xem lánh loạn, nên phụ chung vào đây.
Sợ nhất là hào quan khắc hào thế, thì ắt khó tránh;
Không kể là trốn lao dịch hay lánh họa, nếu gặp quan quỷ động đến hình xung khắc hào thế thì đều không tránh được; quan làm hào thế cũng khó. Phải là hào quỷ không vong, hoặc không hiện lên trong quẻ, hoặc suy tuyệt mà không động, thì mới lành. Nếu quỷ tuy không vong, tuyệt, an tĩnh, nhưng lại gặp quan quỷ của bản cung nằm phục dưới hào thế, thì trước mắt không sao nhưng về sau ắt bị phát giác.
Rất nên có hào phúc đức ở thân, thì rốt cuộc có thể thoát sống.
Tử tôn là giải thần (thần giải trừ tai nạn). Nếu nó ở hào thân, hào thế, hoặc ở hào khác mà động, hoặc mang nguyệt kiến, nhật thần, thì dù gặp quan quỷ cũng không sao. Rất sợ nó không vong, nhập mộ, tuyệt, hoặc bị hào phụ động khắc chế, thì vô dụng.
Hào quan biến ra phụ mà xung, ắt có văn thư truy bắt;
Hào phụ mẫu vượng mà động thì tên đã vào sổ của quan, ắt có lệnh quan phê đưa ra ngoài; hào quỷ cũng động thì việc đang gấp, nên mau lánh đi. Phụ biến ra quan, quan biến ra phụ mà hình khắc hào thế, thì ắt có sai dịch truy lùng bắt bớ, nên cẩn thận đề phòng. Nếu hào thế không vong thì dù truy bắt cũng không bắt được.
Nhật thần xung tan hào quan, ắt có nhiều bạn bè thân thích che chở.
Trong quẻ hào quan động thì vốn khó trốn tránh. Nếu được nhật thần, hào động xung tan nó, hoặc khắc chế, hợp giữ nó, thì ắt có bạn bè thân tín lo liệu xoay xở cho mình, hoặc giải gỡ, hoặc ngăn cản, không để việc liên lụy đến mình. Muốn biết là ai thì xem hào xung, hợp, chế quỷ thuộc lục thân nào mà định. Nếu quỷ mang nguyệt kiến thì dù ngăn cũng vô ích.
Quỷ nằm phục mà hào huynh đệ xung kích lên, thì họa do ruột thịt;
Hào quỷ động thì cần thấy xung hợp; hào quỷ tĩnh thì sợ thấy xung hợp. Nếu huynh đệ xung động quỷ đến hình khắc hào thế, ấy là anh em ruột thịt nhà mình dò dấu vết lùng bắt, e khó trốn. Nếu quỷ ẩn phục mà gặp hào động hay nhật thần xung mở, kích lên, thì cũng lấy hào ấy thuộc lục thân nào để định người hại mình. Nếu chính hào thế kích nó lên thì ắt là tự mình không cẩn thận mà đụng phải.
Hào quan tĩnh mà các hào khác hình khắc, thì việc từ đám thư lại mà ra.
Quỷ động thì việc ắt do quan phủ. Quỷ tĩnh mà trong quẻ hào động, nhật thần hình khắc hào thế, thì đó là bọn ty dưới, bản sở tự ý làm, hoặc kẻ thù hãm hại. Nếu biến ra hào huynh, hoặc trong quẻ huynh cũng động, thì là muốn vòi tiền của.
Hào ứng nếu bị thương, sẽ liên lụy đến nhiều người;
Quan quỷ làm hại khắc hào ứng thì ắt liên lụy đến bạn bè thân thích. Nhật thần hình khắc hào ứng cũng vậy.
Hào thê nếu bị khắc, ắt tổn hao tiền của.
Thê tài gặp huynh đệ động thì ắt phải tốn hao của cải. Hào tài hợp giữ hào quan, hoặc xung tan quan quỷ, hoặc biến ra tử tôn khắc chế quan quỷ, thì đều nên dùng tiền mà lo lót cầu cạnh, mới được vô sự.
Rất mừng sáu hào an tĩnh,
Sáu hào không động, hào quỷ không bị xung, không được "tịnh" trợ (cùng chi với nhật thần, tháng mà thêm sức), thì hoạn nạn tránh được, lao dịch thoát được, là điềm rất lành.
Lại nên cả quẻ không có hào quan.
Không có quỷ thì không có quan chủ trương, việc ắt bình an. Quỷ không vong cũng lành.
Hoặc hào thân, hào thế gặp không vong,
Hào thế không vong thì trăm việc tiêu tan, dù có quỷ động cũng không sao. Câu "thế không, thế động thì nỗi lo được thoát" trong sách "Hải Để Nhãn" chính là nói điều này.
Hoặc dụng thần được đất.
Hào có tác dụng trong quẻ (dụng thần: hào chủ chốt cho việc đang hỏi) vượng tướng có khí, không bị hình khắc xung hại, không biến thành tử, mộ, không, tuyệt, thì đều gọi là "được đất", ắt được sức của người ấy giúp.
Nếu xem nên lánh ở đâu thì cũng lấy phương của hào ấy làm lành. Ví như hào quỷ động mà được hào phụ hợp giữ, thì hào phụ là dụng thần. Các trường hợp khác cứ theo đó.
Việc lớn như trời cũng chẳng ngại, thù sâu như biển có đáng lo gì.
Hai câu này tổng kết bốn điều trên. Trong quẻ chỉ cần có một tượng như thế là chắc chắn vô sự.
Việc thì có trăm mối, nhưng lý không có hai. Hãy chuyên tâm nghiền ngẫm; nếu dung hợp thông suốt được, dựa vào lý mà suy đoán, thì tự nhiên linh hoạt, không bị vướng mắc.
Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "Oa", đọc "wo", thanh một; nước ta thời xưa gọi Nhật Bản là Oa. "Oa khấu" tức là bọn hải tặc Nhật Bản thế kỷ 14–16, nhiều lần quấy nhiễu cướp bóc Triều Tiên và vùng ven biển nước ta. (2) Chữ "phiếu", đọc "piao", thanh một, nghĩa là cướp bóc, cướp đoạt. (3) "Xương quyết", đọc "chang" thanh một, "jue" thanh hai, nghĩa là hung hãn mà ngang ngược. (4) Chữ "tang", đọc "zang", thanh một, nghĩa là tốt, lành.
Mục hai mươi lăm: Trốn chạy.
Dùng lòng khoan dung để cai quản đám đông thì bị khinh nhờn; dùng sự nghiêm khắc để trị người thì kẻ trốn chạy liền nổi lên. Cho nên dù bậc đại thánh có lòng bao dung, vẫn nói rằng kẻ tiểu nhân khó nuôi dạy.
Phải xét hào dụng (hào chủ chốt đại diện cho người hay vật đang hỏi), mới biết được dấu vết thật.
Hào dụng là thế này: vợ thiếp, tôi tớ bỏ trốn thì xem hào tài (hào chủ về vợ, đàn bà, tôi tớ, của cải), các loại khác cũng vậy.
Nếu hào dụng ở chi Ngọ thì ắt đi về phương nam; nếu biến ra hào Dần thì đã chuyển sang đông bắc.
Phàm xem người bỏ trốn, hào dụng an tĩnh (không động) thì lấy phương của chi mà nó đóng làm hướng trốn đi. Như ở cung Khảm là phương bắc, chi Ngọ là phương nam, các loại như vậy.
Hào dụng động thì lấy hào biến (hào do hào động biến thành) để định phương hướng. Như hào ở chi Ngọ động biến ra Dần, có thể nói lúc đầu đi về phương nam, nay chuyển sang phương đông bắc.
Hào động duy nhất trong quẻ cũng có thể dùng để định phương. Sáu hào đều tĩnh, quẻ không có hào chủ, thì lấy hào ứng (hào đại diện cho phía người khác) mà định.
Mộc thuộc cung Chấn thì ở trong đô thị, kinh thành; Kim ở tượng Đoài thì ở trong am viện, chùa chiền, đạo quán.
Hào dụng ở cung Càn: ở nhà người bề trên, hoặc bên họ cha, hoặc ẩn trên lầu gác.
Cung Khảm: ở nhà anh em, hoặc trên thuyền, hoặc trong đình bên nước.
Cung Cấn: ở nhà con trai út, hoặc trong núi, hoặc nơi gò cao có khói (?), hoặc nhà thợ đá.
Cung Chấn: trong rừng tre rừng cây, hoặc chỗ người có râu, hoặc giữa thành thị.
Cung Ly: nhà chị em gái, chị em dâu, hoặc nơi có lò gốm, lò rèn. Hào Kim thì ở nhà thợ đồng, thợ sắt.
Cung Tốn: trong vườn hoa, vườn rau, giữa đống củi cỏ khô (khi hào ở trạng thái tử, tuyệt), hoặc ở nhà người bán giày dệt chiếu.
Cung Khôn: nhà bà già, hoặc bên họ mẹ, hoặc nơi đồng hoang mồ mả.
Cung Đoài: ở nhà đàn bà; nếu vượng tướng thì trong chùa quán, hưu tù thì trong am viện.
Lại nên linh hoạt biến thông, không được câu nệ cứng nhắc.
Hào dụng mang mộ của quỷ mà động, thì ẩn trong miếu mạo; hưu tù tử tuyệt, thì nấp quanh mồ mả.
Hào dụng mang mộ của quỷ thì người ấy ắt ở trong thánh đường, miếu thần; nếu tử tuyệt không có khí thì ở quanh mồ mả. Hào dụng nhập mộ, hoặc biến ra mộ, thì ở trong khuôn tường nhà người ta; nếu không thì cũng là ở sâu trong nhà không ra, khó tìm.
Nếu gặp tứ khố, phải xét ngũ hành;
Tứ khố (bốn chi làm kho, làm mộ của các hành) là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Như hào dụng thuộc Mộc mà trong quẻ có hào Mùi động, các loại như vậy. Phàm gặp mộ khố không được suy đoán một kiểu như nhau.
Như Thìn là kho của Thủy và Thổ thì ắt ở nhà người bên nước, bên mộ. Tuất là kho của Hỏa thì ở nơi chùa miếu nhang khói. Sửu là kho của Kim thì ở nhà thợ đồng, sắt, bạc, hoặc trong xưởng đúc. Mùi là kho của Mộc thì ở giữa vườn rừng, củi cỏ, hoặc nhà thợ mộc, thợ đan tre. Nếu hào dụng mang các chi Thổ ấy thì cũng đoán theo như vậy.
Phàm xem người bỏ trốn hay trộm cướp, nếu gặp hào mộ thì nhất định khó tìm, phải đợi đến tháng, ngày xung phá hào mộ mới tìm được.
Nếu nằm phục dưới năm loại hào, há nên đoán một kiểu.
Quẻ không có hào chủ thì phải xem nó phục (ẩn) dưới hào nào, liền biết người ấy ở đâu.
Như phục dưới hào quỷ: ở nhà người coi kho; nếu vượng mà mang nguyệt kiến thì là nhà quan; hưu tù không có khí thì là nhà nha lại.
Phục dưới hào phụ: ở nhà chú bác, cha mẹ, bề trên; nếu không thì ở nhà thợ thủ công.
Phục dưới hào huynh: ở nhà anh chị em, người quen, bạn bè.
Phục dưới hào tài: ở chỗ tôi tớ, vợ thiếp, đàn bà, hoặc nhà giàu.
Phục dưới hào tử: ở trong chùa quán, hoặc chỗ người bậc dưới, người nhỏ tuổi.
Lại như phục dưới hào mộ của quỷ, không ở trong miếu thì ở trong chùa am.
Lại như phục dưới hào kho của tài, không ở trong kho lẫm thì ở nhà giàu sang.
Mộc động ở tượng Thủy, ắt đi thuyền mà trốn;
Hào dụng thuộc Mộc mà động ở cung Khảm thì ắt đi thuyền trốn. Mộc biến Thủy, Thủy biến Mộc, hoặc Mộc động ở cung Thủy, Thủy động ở cung Mộc, đều như vậy.
Hào dụng mang Hỏa, Thổ thì lén đi đường bộ. Hào dụng xung động hào Thủy thì lội nước mà trốn; xung động hào Hỏa thì trèo tường vượt rào mà đi; hào Thủy hình khắc hào dụng thì ắt từng bị chìm nước.
Động mà hợp với hào tài đang phục, ắt dụ đàn bà theo đi.
Hào dụng động đến hợp với hào tài của bản cung thì người ấy ắt dụ dỗ đàn bà cùng trốn. Tài nếu phục dưới hào thế thì là vợ thiếp mình; dưới hào ứng là đàn bà nhà bên; ở các hào khác là con hầu. Hào do hào chủ biến ra mà hợp với tài trong quẻ cũng vậy.
Nếu đàn bà bỏ trốn mà gặp tài và quan hợp nhau, thì cũng là lén hẹn với tình nhân mà đi.
Nội quái là gần, ngoại quái là xa; nếu sinh hào thế thì rốt cuộc có ngày về;
Hào dụng ở nội quái của bản cung thì người còn ở địa phương, hoặc ở trong họ hàng. Ở hào đầu là trong xóm; hào hai là trong làng. Ở ngoại quái bản cung thì đi sang huyện khác trong phủ mình. Nội quái của cung khác thì ở vùng giáp ranh huyện ngoài. Ngoại quái của cung khác thì sang châu, huyện phủ khác. Nếu ở hào sáu thì trốn đi phương xa.
Nếu ở hào thế thì người ấy chưa rời khỏi hang ổ. Mừng nhất là hào dụng sinh hào thế, hợp hào thế: người ấy tuy đi nhưng thường nhớ quê, ngày sau sẽ tự về, tìm cũng dễ thấy.
Tĩnh thì dễ, động thì khó; nếu ở không vong thì ắt không có đường tìm.
Hào dụng không động thì người ấy dễ tìm. Động thì dời chỗ thất thường, chỉ đông nói tây, hoặc đổi tên thay họ, ắt khó tìm bắt. Nếu rơi vào không vong thì bặt vô âm tín; động mà vào không vong thì sau khi trốn ắt chết, hoặc gặp nạn lớn. Không vong có nguyên do thì là sợ người nhận ra nên lánh sâu; không vong vô cớ thì ắt có ngày về.
Hợp khởi, hợp trụ: nếu không phải có người chứa chấp thì là có người giữ lại;
Hào tĩnh gặp hợp gọi là "hợp khởi" (được hợp mà kích dậy); hào động gặp hợp gọi là "hợp trụ" (bị hợp níu giữ). Nếu nhật thần, hào động hợp khởi hào chủ thì ắt có người chứa chấp, che giấu trong nhà, khó mà tìm thấy ngay; nếu bị hợp trụ thì có người giữ lại trong nhà, không đến nỗi để chạy trốn tán loạn.
Muốn biết người giữ lại, chứa chấp là ai thì lấy hào hợp mà định. Như tử tôn là sư sãi, đạo sĩ; quan quỷ là lính tuần bắt, các loại như vậy. Hào hợp mà xung khắc hào thế thì quyết không đến báo cho mình.
Xung động, xung khai: nếu không phải có người sai khiến thì ắt sẽ bại lộ.
Hào tĩnh gặp xung gọi là "xung động" (bị xung mà động dậy); hào động gặp xung gọi là "xung khai" (bị xung mà vỡ ra).
Hào dụng bị hào động, nhật thần xung động thì trong nhà ắt có người sai khiến cho trốn. Như hào phụ là bề trên, hào tài là vợ thiếp, các loại như vậy.
Nếu bị xung khai thì có người hô lên vạch trần, sau khi đi ắt bại lộ.
Hào xung là huynh, hoặc biến ra huynh, ắt bị vòi tiền của. Nếu lại mang hào hình, hoặc thêm Đằng Xà, Bạch Hổ, thì còn bị roi vọt. Hào ấy động mà không vong, hoặc biến ra không vong, thì rốt cuộc ắt được thả.
Hào động hình khắc thì có người ngăn không cho lên đường; nhật thần, nguyệt kiến sinh phù thì có bạn rủ cùng đi.
Hào dụng gặp hào động, nhật thần hình khắc thì ắt bị người khác đánh mắng; gặp xung thì bị người hô lên vạch trần; gặp khắc thì bị người bắt giữ. Có phù trợ, có tịnh (cùng chi) thì có người cùng đi; có sinh, có hợp thì có người rủ rê cùng đi.
Các hào hình khắc nói trên nếu có tình với hào thế (sinh hợp hào thế) thì ắt đến báo cho mình; nếu không có duyên với hào thế thì dù ngăn được cũng ích gì? Nếu ở hào năm thì nên chờ trên đường.
Gian hào hợp với dụng, thì người bảo lãnh ắt biết chuyện;
Gian hào (hai hào nằm giữa hào thế và hào ứng) là người bảo lãnh ban đầu (người đứng ra giới thiệu, bảo đảm khi thuê mướn tôi tớ); không có người bảo lãnh thì đoán là hàng xóm. Nếu nó hợp với hào dụng thì ắt biết chuyện; nếu lại xung khắc hào thế thì ắt là người này dụ đi. Hợp mà không vong, hoặc biến ra không vong, thì ban đầu tuy biết chuyện, nay lại không biết người ấy đi đâu.
Thế và ứng xung nhau, trên đường ắt sẽ đụng mặt.
Thế và ứng cùng động mà xung nhau thì giữa đường ắt đụng mặt; hào dụng với hào thế cùng động mà xung nhau cũng vậy. Hào thế động khắc hào dụng, hoặc thế vượng ứng suy, thì ắt bắt được; ứng vượng thế suy, hoặc hào dụng khắc hào thế, thì tuy gặp được nhưng không bắt được.
Không bị xung, không bị phá, ở hào sáu thì một đi không trở lại; có khắc lại có sinh, ở hào năm thì nửa đường lại chạy mất.
Hào dụng không bị hình xung khắc hại, lại không sinh hợp hào thế, mà hào thế không khắc hào ứng, thì người trốn không nghĩ đến chuyện về, người tìm cũng không thấy, là tượng một đi không trở lại.
Nếu hào động, nhật thần khắc chế hào dụng là tượng bắt được. Nhưng nếu hào biến ra lại sinh hợp hào dụng thì bắt rồi vẫn để nó chạy thoát.
Ở hào năm thì đoán là thoát giữa đường; ở nội quái thì đoán là về đến nhà mới thoát; ở hào thế thì bắt về rồi lại trốn.
Hào chủ lại biến ra hào chủ, có về cũng khó giữ;
Trong quẻ đã có hào dụng thì không nên lại biến ra hào cùng loại nữa, gọi là "biến đi", ắt khó bắt. Nếu bị hào thế, hào động, nhật thần khắc chế thì may ra tìm được, nhưng bắt về rồi cũng không ở lâu.
Quẻ bản cung biến vào bản cung, người đi ắt không xa.
Quẻ bản cung lại biến ra quẻ cũng thuộc bản cung thì người ấy trốn ở ngay địa phương, ắt không đi ra vùng khác. Nếu hào dụng động ở cung khác mà lại biến vào cung khác thì đã đi xa phương khác, không ở quê nhà.
Quẻ quy hồn mà hào dụng lại sinh hợp, thì không bắt cũng tự về; quẻ du hồn mà hào ứng lại động, thì giỏi ẩn nấp, giỏi trốn tránh.
Phàm gặp quẻ quy hồn (quẻ thứ tám, cuối cùng của mỗi cung, chủ sự quay về), người ấy có ý về quê. Nếu thế và ứng tỷ hòa (cùng hành), sinh hợp nhau, hoặc hào chủ sinh hợp hào thế, thì ắt tự về, tìm cũng dễ thấy.
Chỉ khi gặp quẻ du hồn (quẻ thứ bảy của mỗi cung, chủ sự trôi dạt, không yên định), người ấy ắt không có lòng ở lại, quyết không nghĩ đến chuyện về. Nếu lại thêm hào ứng động thì ắt dời đông chuyển tây, giấu kín tung tích. Đã giỏi ẩn nấp, giỏi trốn tránh thì tìm ắt khó gặp mặt.
Nếu được hào thế vượng mà động khắc hào ứng, nhật thần, hào động chế phục hào chủ, thì may ra tìm bắt được, mà cũng không tốn sức.
Thế khắc hào ứng, mặc ngươi ẩn thân rốt cuộc cũng bị bắt; ứng hại ngôi thế, dù đối mặt cũng không gặp nhau.
Thế khắc ứng là mình chế ngự được nó, nó đi không xa lắm, tìm dễ thấy. Ứng khắc thế là nó đắc chí, có tượng đi lại tự do, tìm khó thấy.
Hào phụ mẫu không vong, thì bặt vô âm tín;
Hào phụ mẫu chủ tin tức. Nó động mà không vong, hoặc biến ra không vong, đều là tin hão. Vượng tướng mà không vong thì nửa thật nửa giả; hưu tù mà không vong thì bặt vô âm tín. Phụ biến ra phụ, hoặc hai hào phụ cùng động, thì ắt có người ở hai nơi đến báo tin. Nếu bị nhật thần hợp giữ thì ắt bị người ngăn trở, không đến báo được. Hào dụng biến ra phụ, hoặc quẻ không có hào dụng mà gặp phụ mẫu do hào khác biến ra, thì nên dán cáo thị truy tìm để chờ người bắt, rồi sau mới có tin.
Hào tử tôn động, ắt có người giúp đỡ.
Tử tôn ở hào thân, hào thế thì đi đâu cũng tốt, về cũng tốt, tự nhiên thuận lợi. Nếu ở hào khác mà động, hoặc là nhật thần sinh hợp hào thế, thì ắt có người giúp đỡ che chở; dù có việc trái ý cũng không hại được.
Nhiều sát làm hại thân, e lại bị hình phạt nhục nhã;
Hào động, hào biến, nguyệt kiến, nhật thần cùng hình xung khắc hại hào thế, gọi là "nhiều sát hại thân"; phải đề phòng người đi tìm lại bị hình phạt nhục nhã. Nếu hào thế không vong mà tránh được thì may ra thoát họa.
Hào huynh động làm hào thế, ắt tốn kém nhiều tiền của.
Huynh đệ làm hào thế thì phải tốn tiền mới tìm được. Nếu vượng tướng mà động thì ắt tốn kém nhiều tiền của. Nếu thêm Huyền Vũ (một trong lục thần, chủ về trộm cắp, gian lận) gặp vượng mà động khắc thì phải đề phòng có kẻ cướp lừa.
Hào thế biến ra huynh thì chính nhà mình mất mát; hào thế vô cớ tự rơi vào không vong cũng có nỗi lo đánh rơi mất đồ.
Hào phụ động biến ra quan, ắt nhờ người của quan bắt được;
Trong quẻ phụ biến ra quan, quan biến ra phụ, hoặc quan và phụ cùng động, thì phải làm đơn kiện, nhờ quan sai người bắt, rồi sau mới bắt được.
Hào thế nhập mộ, phải đề phòng bị kẻ chứa chấp giữ lại.
Phàm gặp quẻ dữ mà hào thế nhập mộ thì ắt có nỗi nhục là chính mình lại bị giữ lại; quẻ lành mà gặp tượng này thì sau khi tìm thấy, bản thân có tai bệnh.
Thế và ứng tỷ hòa không rỗng, ắt nấp ở đây;
Phàm xem người trốn có ở chỗ này không, phải thế và ứng sinh hợp, tỷ hòa, hào dụng hiện ra mà không không vong, thì ắt ở chỗ này. Nếu hào dụng hoặc không vong, hoặc phục, hoặc bị nhật thần, hào động hình khắc, thì người ấy quyết không dám đến. Huynh đệ động một mình thì cũng không ở chỗ này. Nếu hào do hào dụng biến ra hợp với hào ứng, hoặc hợp với nhật thần, thì ắt từng lén ở đây, rồi đã chuyển sang chỗ khác.
Thế, ứng không vong, hoặc huynh động một mình, thì chỉ phí công.
Xem người trốn mà hào thế không vong thì đi tìm không thành; hào ứng không vong thì tìm cũng không thấy; thế và ứng đều không vong thì ắt về tay không, quyết không có chỗ tìm. Huynh đệ động một mình là hư dối không thật, cũng không gặp.
Chỉ cần biết dò tìm chỗ kín, xét nơi sâu xa, thì lo gì kẻ trốn sâu chạy xa?
Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "am", đọc "an", thanh một, nghĩa là nhà cỏ nhỏ, hoặc chùa nơi ni cô ở. (2) Chữ "mịch", đọc "mi", thanh bốn, nghĩa là tìm kiếm. (3) Chữ "quật", đọc "ku", thanh một, nghĩa là hang hốc.
Mục hai mươi sáu: Mất đồ — phụ thêm: Trộm cướp, Bắt trộm, Bắt giặc.
Dân khổ vì đói rét thì thường có kẻ khoét vách trèo tường; đồ vật quên cất giữ thì cũng hay có nỗi lo thất lạc.
Muốn biết trong đó được hay mất, phải xét kỹ hào thê tài trong quẻ.
Hào tài (hào chủ về của cải, theo ngũ hành là hành bị hành của cung quẻ khắc) là đồ vật bị mất, là chủ của cả quẻ.
Tự không vong hay biến ra không vong, thì đều nên gác lại chớ hỏi; vượng theo ngày, vượng theo tháng, thì đồ chưa tán, có thể tìm.
Hào tài vô cớ tự rơi vào không vong (chi của hào nằm ngoài tuần đang xét, coi như rỗng), hoặc động biến ra không vong, đều tìm không thấy, đáng gác lại chớ hỏi. Nếu hào tài được nguyệt lệnh (sức của tháng) có khí, hoặc ở chỗ sinh vượng đối với ngày, thì đồ ấy chưa tán, ắt tìm được. Vượng tướng mà không vong thì được một nửa.
Ở nội quái, thuộc bản cung, lục trong nhà có thể thấy; thuộc cung khác, ở ngoại quái, đi tìm trong xóm có thể biết.
Hào tài ở nội quái (ba hào dưới), lại thuộc bản cung (cung gốc của quẻ), thì đồ chưa ra khỏi nhà, tìm ắt thấy.
Hào tài ở ngoại quái (ba hào trên), lại thuộc cung khác, thì đồ đã ra ngoài, tìm thì khó thấy.
Ở gian hào (các hào giữa hào thế và hào ứng) thì có thể tìm ở nhà hàng xóm.
Nếu hào tài tuy ở nội quái nhưng không thuộc bản cung, thì đồ ở ngoài gian nhà, không ở trong gian nhà.
Hào tài tuy ở ngoại quái nhưng thuộc bản cung, thì đồ ở trong khuôn nhà, không ở ngoài khuôn nhà.
Lại nên biến thông linh hoạt.
Hào năm là đường, hào bốn là cửa, hào sáu là trên rường cột, gác lửng;
Hào tài ở hào sáu mà thuộc bản cung thì đồ ở trên mái nhà. Thuộc Kim thì ở đầu vách; thêm Đằng Xà thì ở dưới luống ngói. Thuộc Mộc thì ở trên xà; thêm Câu Trần (một trong lục thần, chủ về đất đai, nhà cửa, sự trì trệ) thì ở trên đấu củng (khối gỗ đỡ đầu xà dưới mái); nhật thần hợp thì ở trên ván gác. Thuộc Thủy thì ở chỗ mái dột; thêm Huyền Vũ thì ở trên mái nhà xí. Thuộc Hỏa thì ở cạnh cửa sổ mái, hoặc trên mái bếp. Thuộc Thổ thì ở trong tổ chim én.
Hào sáu thuộc cung ngoài thì đồ ở phương xa. Thuộc Thổ thì ở cạnh tường; thuộc Mộc thì ở cạnh rào. Hào tài ở hào năm thì đồ ở bên đường, động thì đã đi xa. Thuộc bản cung thì ở ngõ trong nhà, hoặc chỗ người hay đi lại. Hào tài ở hào bốn thì đồ ở trước cửa; thuộc cung khác thì ở ngoài cổng tường.
Hào đầu là giếng, hào hai là bếp, hào ba là trong buồng của phụ nữ.
Hào tài ở hào ba mà thuộc bản cung thì đồ ở trong buồng. Thuộc Kim thì trong đồ sắt; thuộc Mộc thì ở bên giường, có hợp thì ở trong hòm, rương, tủ, chạn; thuộc Thủy thì ở dưới bô tiểu (có bản chú là thanh gỗ ngang ở đầu giường) (?); thuộc Hỏa thì ở trong gian thờ, hoặc trong lò lửa, bên giá đèn; thuộc Thổ thì trong đất bột xốp trong buồng.
Thuộc cung ngoài thì đoán theo việc ngoài nhà, như Kim là bậc lát đá ngoài phố, các loại như vậy.
Hào tài ở hào hai thì đồ ở cạnh bếp. Thuộc Kim thì trong bát chén, chum vại; thuộc Mộc thì trong ngũ cốc, đồ gỗ; thuộc Thủy thì trong đồ đựng nước múc, nước gạo; thuộc Hỏa thì trong ống khói, lòng bếp; thuộc Thổ thì trong chỗ chứa tro, trong đất bùn.
Hào tài ở hào đầu thì đồ ắt ở dưới đất (?). Thuộc Kim thì trong đống gạch đá; thuộc Thủy thì trong giếng, có hào phụ mẫu hợp thì ở trong cống ngầm; thuộc Mộc thì dưới bệ sàn; thuộc Hỏa thì trong đống tro, hoặc dưới chân bếp; thuộc Thổ thì chôn trong đất. Hào ở trạng thái sinh vượng là mới chôn; mộ, tuyệt là chôn đã lâu; thai, dưỡng là vừa nảy ý định chôn giấu, chưa ra tay.
Thủy thì mất ở ao, Mộc thì ở trong củi đóm, Thổ thì chôn dưới đất, Kim thì ở giữa gạch đá.
Hào tài mang Thủy: sinh vượng thì đồ ở trong ao đầm; mộ tuyệt thì trong mương rãnh; gặp xung thì ở trong dòng nước chảy; bị hợp giữ thì ở trong nước tù múc đựng sẵn.
Hào tài mang Mộc: sinh vượng thì trong rừng tre, rừng cây; tử tuyệt thì trong củi đóm. Lại nữa, Mộc dương thì ở trong cành tre, Mộc âm thì trong bụi cỏ. Thuộc bản cung thì trong đồ tre gỗ, trong bồ thóc lúa.
Hào tài mang Kim: ở nội quái mà vượng tướng thì trong đồ đồng, sắt, thiếc; hưu tù thì trong chum vại, bình lọ. Ở ngoại quái mà vượng tướng thì trong gạch đá; hưu tù thì trong đống gạch ngói vụn.
Hào tài mang Hỏa: ắt gần chỗ nhang khói, hoặc ở bên bếp.
Hào tài mang Thổ: Sửu là kho của Kim, ắt ở trong đồ đồng sắt, hoặc trong bức tường chắn trước cổng, chân vách gạch. Thìn là kho của Thủy, ở trong cống lộ thiên, chôn giấu bên khe suối; nếu không thì cũng ở chỗ trũng thấp (?). Mùi là kho của Mộc, ắt chôn trong vườn rau quả, hoặc chôn trong cỏ ngoài đồng, hoặc dưới đáy bồ gạo lúa mì. Tuất là kho của Hỏa, ắt chôn dưới đáy bếp, hoặc chôn trong tro, hoặc chôn trên ụ đất cao.
Những lẽ đoán này không thể kể hết, nên theo từng loại mà suy ra.
Động mà vào mộ, của cất sâu không hiện;
Đại để, hào thê tài ở chỗ nào thì đồ có khi ở trong, có khi ở bên cạnh chỗ ấy, chưa thể chắc chắn. Chỉ khi hào tài nhập mộ, biến ra mộ, hoặc phục dưới hào mộ, thì ắt ở trong đồ đựng, không thể nói là ở bên cạnh, gần kề. Muốn biết ở trong vật gì thì suy theo năm loại hào và tứ khố đã nói ở trên.
Tĩnh mà ở hào thế, đồ vẫn còn, có hại gì.
Phàm xem mất đồ, hào tài không nên động, động thì đổi dời khó tìm. Nếu được an tĩnh, làm hào thế, sinh hào thế, hợp hào thế, thì đồ đều chưa tán, ắt dễ tìm. Sinh vượng mà không không vong càng hay. Nếu suy tuyệt, bị chế ngự thì cũng chẳng ích gì.
Hào tài ở mộ của quỷ, ắt ở bên mồ cạnh mả;
Hào tài mang mộ của quỷ thì đồ ắt ở trong miếu thần; không có khí thì ở trong mồ mả. Nếu thuộc nội quái bản cung thì ở cạnh linh cữu, hoặc trên bàn thờ vong (?). Nếu thêm Đằng Xà thì e ở trước tranh thần, tượng Phật; ở hào ba thì ở trong gian thờ.
Nhật thần hợp giữ, ắt có đồ vật che lấp.
Hào tài động mà bị nhật thần hợp giữ thì ắt có vật che lấp. Vừa hợp lại vừa xung thì nửa lộ nửa che. Muốn biết vật gì che thì lấy hào hợp mà định: như hào phụ mẫu mang Hỏa hợp thì là quần áo che, các loại như vậy. Hào khác động đến hợp cũng vậy.
Phúc ở chi Tý biến ra thê tài, phải dò hang chuột; tài ở đất Dậu nối với phúc đức, nên xem chuồng gà.
Phàm xem mất đồ, tài biến ra phúc, phúc biến ra tài, thì đồ ắt ở trong hang ổ của chim thú.
Như gặp hào Tý là chuột tha đi; nếu lại ở hào đầu thì ở trong hang đất. Dần là mèo tha đi; Sửu thì trong chuồng trâu; Ngọ thì trong chuồng ngựa; Mùi thì trong chuồng dê; Dậu thì trong chuồng gà; Hợi thì trong chuồng lợn, các loại như vậy.
Có hợp thì ở bên trong, không hợp thì ở bên cạnh.
Quỷ ở chỗ không vong mà hào thế động, thì là tự nhà mình đánh mất;
Quẻ không có hào quan, hoặc quan rơi vào không vong, mà hào thế động, thì là nhà mình tự đánh rơi, không phải người lấy trộm.
Muốn biết vì sao đánh rơi thì lấy vị thần trong lục thần ở hào thế mà định.
Như hào thế mang Thanh Long (chủ việc vui, rượu chè) thì mất vì say rượu, hoặc vì việc mừng. Mang Bạch Hổ thì mất vì bệnh, hoặc vì việc tang, hoặc vì vấp ngã. Mang Câu Trần thì mất vì xây dựng, vì cày cấy. Mang Đằng Xà mà xung khắc hào ứng thì mất vì giằng co tranh giành; sinh hợp hào ứng thì mất vì đùa nghịch. Mang Chu Tước (chủ khẩu thiệt, cãi vã) thì mất vì cãi cọ tranh chấp. Mang Huyền Vũ thì có thể mất vì trộm cắp.
Hào tài phục dưới hào ứng mà hợp với hào thế, thì là cho người khác vay mượn.
Quan quỷ hoặc không vong, hoặc phục, hoặc tử tuyệt không động, mà hào tài ở hào ứng hoặc phục dưới hào ứng, thì đồ không phải bị người trộm mà là chính mình cho người mượn.
Muốn biết ai mượn thì lấy hào ứng mang lục thân nào mà định. Như ứng mang tử tôn thì là sư sãi, đạo sĩ, thầy cúng, thầy thuốc, hoặc người bậc dưới, trẻ nhỏ mượn, các loại như vậy. Thế ứng xung khắc nhau thì không đoán như thế.
Nếu hào quan không vong hoặc phục, mà hào tài biến ra hào quan, thì là tự đánh rơi, bị người nhặt mất.
Nếu phục dưới tử tôn, thì ở phòng sư, viện đạo; nếu phục dưới phụ mẫu, ắt sót trong tráp sách, rương áo.
Hào tài không hiện lên quẻ thì phải tìm xem nó phục ở đâu.
Nếu phục dưới hào tử thì đồ ở trong chùa viện; hưu tù thì ở trong chuồng gia súc; thai dưỡng thì trẻ nhỏ làm mất.
Nếu phục dưới hào phụ thì đồ ở trong nhà chính, hoặc ở chỗ bề trên; không có hợp thì trong quần áo, sách vở; có hợp thì trong rương sách, rương áo.
Nếu phục dưới hào huynh: bản cung thì ở chỗ anh chị em; cung khác thì ở chỗ người quen, bạn bè. Ở hào ba, hào bốn thì ở bên cửa ngõ; ở ngoại quái thì dưới tường rào.
Nếu phục dưới hào tài thì đồ ở chỗ đàn bà, hoặc ở nhà vợ thiếp, hoặc trong ngũ cốc, hoặc trong bếp.
Nếu phục dưới hào quỷ thì đồ ở nhà người làm chức dịch, hoặc trong sảnh đường, hoặc ở chỗ người bệnh. Quỷ Thổ thì ở trong mồ mả, miếu đường.
Ở nội quái thì mất ở trong nhà, ở ngoại quái thì đánh rơi ở nơi khác.
Hào tài ở nội quái là mất trong nhà; ở ngoại quái là mất ở nơi khác.
Ở hào đầu là mất bên giếng; hào hai mất bên bếp; hào ba mất trong buồng; hào bốn mất trước cửa; hào năm mất giữa đường; hào sáu mất ở phương xa.
Lại như hào đầu là tài động biến ra tử, hoặc hào tử động đến hợp, thì đồ ắt trước rơi ở bên giếng, sau bị trẻ nhỏ nhặt đi. Các trường hợp khác cứ theo đó suy.
Hào tài phục mà gặp xung, ắt là người dời chỗ đồ vật;
Hào tài phục trong quẻ, gặp hào động, nhật thần ngầm xung, nếu hào quỷ suy tĩnh, thì đồ bị người dời sang chỗ khác, không phải bị trộm.
Muốn biết người dời đồ là ai thì lấy hào xung mà định. Hào xung gặp không vong hoặc biến ra không vong thì người dời đồ ắt không có ở nhà.
Quỷ động hiện ra, ắt là kẻ trộm lấy cắp.
Phàm xem mất đồ, quỷ không hiện lên quẻ, hoặc rơi vào không vong, hoặc suy tuyệt không động, đều không phải bị người trộm. Quẻ du hồn thì phần nhiều là quên mất.
Nếu hào quỷ biến động thì mới là người trộm. Hoặc tuy an tĩnh mà gặp vượng tướng, hoặc bị nhật thần xung, được nhật thần tịnh trợ, hoặc được hào động hợp khởi, cũng là người trộm.
Âm là nữ, dương là nam; ở nội quái thì đoán là người nhà; sinh là trai tráng, mộ là người già; thuộc cung khác thì là trộm ngoài, không còn nghi.
Hào quỷ thuộc dương thì đàn ông trộm, thuộc âm thì đàn bà trộm. Âm biến dương là đàn bà trộm đưa cho đàn ông; dương biến âm là đàn ông trộm gửi ở chỗ đàn bà.
Sinh vượng thì người tuổi tráng niên trộm; mộ tuyệt thì người già trộm; thai dưỡng thì trẻ nhỏ trộm; mang hình hại thì người có bệnh trộm.
Nội quái bản cung là người trong nhà trộm; nội quái cung khác là người ở nhờ, ở thuê trong nhà trộm, hoặc người khác họ trong nhà trộm.
Ngoại quái bản cung là người họ hàng thân thích trộm; nếu xung khắc hào thế thì tuy là thân nhưng không hòa thuận.
Ngoại quái cung khác là người ngoài làm trộm. Ở gian hào là trộm hàng xóm; ở hào sáu là trộm phương xa; làm hào thế là trộm sát bên mình.
Quỷ cung Càn mang Đằng Xà, là người đàn ông cao gầy phương tây bắc; quan tượng Tốn thêm Bạch Hổ, là người đàn bà béo mập phương đông nam.
Bát quái định phương hướng của kẻ trộm, lục thần định hình dáng của kẻ trộm.
Như hào quỷ là nam ở cung Càn thì là người phương tây bắc; ở cung Tốn là người phương đông nam. Mang Đằng Xà thì người cao, mặt gầy; mang Bạch Hổ thì người béo, mặt trắng. Vượng tướng thì to béo, hưu tù thì gầy nhỏ.
Ngoài ra xem ở chương "Thân mệnh". Âm dương thì luận theo hào, không suy theo cung quẻ.
Hình xung với hào thế, là kẻ thù oán tụ lại; giao biến với hào phúc, ắt có sư sãi, đạo sĩ cùng mưu.
Hào quỷ hình xung hào thế thì kẻ trộm vốn có thù hằn với mình; sinh hợp hào thế thì là người có dây mơ rễ má thân quen.
Quỷ biến ra tử, tử biến ra quỷ, ắt có sư sãi, đạo sĩ lẫn trong đó; tử tôn mang hợp thì là sư sãi, đạo sĩ đã hoàn tục.
Quỷ biến ra phụ, phụ biến ra quỷ, là người già hoặc thợ thủ công; nếu không thì là kẻ làm trộm cha truyền con nối. Hào phụ ở thai dưỡng thì là thư đồng.
Quỷ biến ra tài, tài biến ra quỷ, là đàn bà, hoặc tôi tớ nhà người.
Quỷ biến ra huynh, huynh biến ra quỷ: ở nội quái là anh em, dì, chị em; ở ngoại quái là hàng xóm, người quen.
Quỷ biến ra quỷ là người hay lui tới cửa quan, hoặc từng bị người tố cáo. Nếu thêm Huyền Vũ thì tiếng trộm đã rõ, chuyên lấy trộm cắp làm kế sống. Nếu bị hào phụ mẫu tam hình, lục hại (các kiểu chi gây hình phạt, gây hại cho nhau) thì ắt đã từng bị thích chữ lên mặt (hình phạt đánh dấu tội nhân).
Quỷ gặp sinh phù, đã quen được mùi vị trong đó;
Hào quỷ không có khí, lại ở chỗ tử tuyệt, mà được sinh phù hợp trợ, thì kẻ trộm ắt bị đói rét bức bách nên mới đến nỗi này.
Nếu gặp hào động, nhật thần nâng đỡ, thì là kẻ trộm đã quen được mùi vị của nghề này.
Mang nguyệt kiến là cướp có vũ lực; thêm Thái Tuế (địa chi của năm) là dòng dõi đời đời bất lương. Hào động, nhật thần không có khí mà hợp với quỷ thì ắt có người dắt mối đến trộm.
Hào quan dấy lên cả trên dưới, phải đề phòng trong ngoài cấu kết.
Trên dưới sáu hào có hai hào quan thì ắt không phải một người trộm. Cả hai hào cùng động là ngoài móc trong nối, hai tên trộm cùng mưu. Trong động ngoài tĩnh là người nhà trộm đưa cho người ngoài; ngoài động trong tĩnh là trong nhà có người biết chuyện, chứ không cùng trộm.
Mộc khắc hào sáu, trèo tường mà vào; Kim hại ngôi thứ ba, khoét vách mà đến.
Quỷ Mộc khắc Thổ thì trèo tường, đào lỗ; quỷ Kim khắc Mộc thì cắt vách, chui rào; quỷ Hỏa khắc Kim thì bẻ khoen, mở khóa; quỷ Thủy khắc Hỏa thì dội nước tắt đèn; quỷ Thổ khắc Thủy thì lội khe, nhảy suối; Mộc Hỏa biến qua lại thì thắp đèn sáng, cầm gậy. Lại nên biến thông.
Muốn biết vào từ chỗ nào thì lấy chỗ quỷ khắc mà định. Như quỷ Mộc khắc hào sáu là trèo tường mà vào; khắc hào đầu là đào lỗ cửa sau mà vào.
Hào thế đi xung quan, chủ mất đồ ắt đã từng giật mình tỉnh giấc;
Hào thế xung hào quỷ thì ông chủ nhà biết; hào ứng xung hào quỷ thì bà chủ nhà biết; hào khác xung hào quỷ thì người nhà biết.
Muốn biết nhân gì mà biết thì lấy ngũ hành của hào quỷ mà đoán.
Như Mộc là tiếng cửa ngõ; Kim là tiếng đồng sắt kêu; Thổ là tiếng vấp ngã (?); Hỏa là ánh sáng; Thủy là tiếng nước. Lại như Tuất là chó sủa, Dậu là gà gáy, các loại như vậy. Nên phân theo sáu hào mà đoán.
Nhật thần đến khắc quỷ, lòng kẻ trộm cũng tự sợ hãi ngờ vực.
Hào quỷ bị hào động, nhật thần hình khắc thì lúc trộm, kẻ trộm ắt kinh sợ ngờ vực.
Như nhật thần, hào động thuộc Kim thì ắt va phải chum vại kêu, sợ chủ nhà biết. Kim mà không vong thì là tiếng người; ở thai dưỡng là trẻ nhỏ khóc; ở mộ khố là người già ho, nên chưa dám ra tay.
Thuộc Mộc là sợ cửa ngõ đóng chặt, hoặc nghe tiếng mở cửa mà sợ. Thuộc Thủy là ắt có người đi nhà xí, đi tiểu, uống nước, các loại như vậy, nhân đó mà bị thấy. Thuộc Hỏa là ắt thấy đèn lửa mà lui lại, hoặc dưới ánh lửa bị nhìn thấy bóng dáng, dấu vết (?). Thuộc Thổ là tường vách kiên cố, đường đất hiểm trở, kẻ trộm ngại sợ. Nếu bị Tuất Thổ hình khắc thì ắt bị chó cắn.
Hào tử động ở cung Sửu, hỏi trẻ chăn trâu ắt biết tin tức; hào phúc dấy ở đất Dậu, gặp khách uống rượu có thể dò ra nguyên do.
Hào tử động thì việc ấy có người trông thấy, hỏi thì có thể biết tin tức.
Như ở hào Tý thì có thể hỏi người đàn ông để đầu trần, hoặc người đánh cá.
Ở hào Sửu thì có thể hỏi trẻ chăn trâu, hoặc người đắp tường.
Ở hào Dần là lái buôn gỗ, thợ mộc, hoặc người gánh đồ tre gỗ.
Ở hào Mão thì hỏi người dệt chiếu, bán giày, hoặc người gánh củi, cắt cỏ.
Ở hào Thìn thì hỏi người đào ao khoan giếng, hoặc người cuốc đất bên sông.
Ở hào Tỵ thì hỏi cô gái mặc đồ đỏ, hoặc người ăn mày làm trò rắn.
Ở hào Ngọ thì hỏi người đốt lò gốm, người cưỡi ngựa, hoặc người xin lửa, xách đèn.
Ở hào Mùi thì hỏi người gánh tro, người cày cấy, hoặc người chăn dê.
Ở hào Thân thì hỏi thợ đồng, thợ sắt, hoặc người làm trò khỉ.
Ở hào Dậu thì hỏi thợ may, khách uống rượu, hoặc người ôm gà.
Ở hào Tuất thì hỏi người gánh đất, cuốc đất, hoặc người dắt chó.
Ở hào Hợi thì hỏi người gánh nước, đạp guồng nước, hoặc người giặt áo, tắm rửa.
Hào huynh động cướp tài, nếu xem đòi lại tang vật thì không có chỗ tìm;
Xem đòi lại tang vật, xem tìm đồ, đều sợ hào huynh động. Hoặc huynh hại hào thế, hoặc hào thế mang nhật thần là huynh, hoặc quỷ biến ra huynh, hoặc tài biến ra huynh, đều chủ của cải đã tán, khó mà tìm ngay được. Bởi vì huynh có thể cướp tài vậy.
Hào quan dấy lên khắc hào thế, nếu xem bắt trộm thì lại hại thân.
Phàm xem bắt trộm, cần hào thế vượng mà quỷ suy, thế động mà quỷ tĩnh, thì dễ bắt. Nếu hào quỷ gặp vượng mà động đến hình khắc hào thế, phải đề phòng lại bị nó hại. Nếu hào thế không vong mà tránh được, hoặc hào tử động mà cứu giải, thì may ra khỏi bị hại.
Hào thế là tử tôn, mặc nó hung hãn có đáng lo gì;
Hào tử là người bắt trộm. Nếu nó đắc thời, vượng mà động, hoặc ở hào thế, hoặc mang nguyệt kiến, nhật thần, thì quỷ bị chế ngự, kẻ trộm ắt bắt được; dù là cướp hung ác cũng không đáng sợ. Nếu quỷ vượng phúc suy, quỷ động phúc tĩnh, thì không làm được việc.
Quỷ ở mộ khố, dù biết đi tuần bắt cũng khó tóm.
Hào quỷ nhập mộ, hoặc ở hào mộ của quẻ, hoặc cùng động với hào mộ của quỷ, hoặc biến vào mộ, hoặc phục dưới hào mộ, đều chủ kẻ trộm ẩn sâu không ra, khó mà tuần bắt ngay. Được hào động, nhật thần xung phá hào mộ thì may ra bắt được.
Nhật thần hợp với hào trộm, ắt có chủ chứa chấp;
Quỷ là hào kẻ trộm. Bắt trộm mà gặp hợp thì kẻ trộm ắt có người chứa chấp trong nhà, không gặp được.
Hào hợp là hào thế, hào ứng, nguyệt kiến, nhật thần thì là chủ đất chứa chấp; ở hào khác thì nấp ở trang trại của nhà ấy; nếu không thì cũng không phải là nhà có tiếng trong vùng.
Muốn biết kẻ chứa chấp thì lấy hào hợp mà định. Như hào tài hợp thì là nhà giàu, hoặc đàn bà chứa chấp, các loại như vậy.
Hào động xung quỷ sát, lại gặp người chỉ dẫn.
Quỷ gặp hào động, nhật thần xung khắc thì ắt có người chỉ chỗ kẻ trộm ẩn nấp.
Muốn biết ai chỉ dẫn thì lấy hào khắc, xung mà định. Như Sửu là người dắt trâu, Hợi là người giặt áo, Mộc động ở trên Thủy là người đi thuyền, các loại như vậy.
Quỷ nếu vượng mà động, không bị xung khắc, thì dù biết kẻ trộm cũng không bắt được.
Quẻ nếu không có hào quan, theo lẽ phải luận hào phục; tài nếu động, thì xét kỹ chỗ mộ của nó.
Bắt trộm mà không có hào quan thì kẻ trộm ắt giấu kín tung tích, khó tìm bắt. Phải xem nó phục dưới hào nào, liền biết kẻ trộm ở đâu. Như phục dưới hào tài thì ở nhà vợ, các loại như vậy.
Nếu trong quẻ không có quỷ mà có hào động biến ra quỷ, thì lấy hào biến mà luận, không cần xem hào phục. Như do hào tử biến ra thì ở trong chùa quán, các loại như vậy.
Nếu xem đòi lại tang vật mà thấy hào tài động, thì xem mộ của nó ở đâu, liền biết tang vật giấu ở phương nào. Như hào tài thuộc Kim, bên cạnh hào Sửu lại động, Kim mộ ở Sửu, Sửu Dần thuộc Cấn, Cấn ở đông bắc, liền đoán là ở phương đông bắc.
Hào phục nếu khắc hào phi, rốt cuộc bị người khác che giấu; hào phi nếu khắc hào phục, vẫn bị bọn ta bắt được.
Hào phục (hào ẩn) ở đây chỉ luận hào quỷ, hào phi (hào hiện nằm trên hào ẩn) ở đây chỉ luận hào thế. Phục khắc phi thì tử tôn dù động cũng khó bắt; phi khắc phục thì tử tôn dù tĩnh cũng bắt được.
Có người nói: hào phi chỉ luận hào nằm trên hào phục, cũng thông lý.
Nếu phục dưới hào không vong, thì là thuê nhà ở chứ không phải che chở kẻ trộm;
Quỷ phục dưới hào không vong là thuê nhà người ta ở, không phải được chứa chấp. Nếu không thì kẻ trộm tuy có lén ở nhà người khác, nhà ấy cũng không che giấu cho, về sau rốt cuộc bại lộ.
Hào ấy vượng mà không vong là chủ nhà không biết chuyện; không vong mà động là chủ nhà không có ở nhà.
Nếu quỷ giấu dưới hào thế, đề phòng trộm cắp phải để tâm.
Phàm xem phòng trộm, cần nhất là hào quỷ không có khí, không động, hoặc rơi vào không vong, hoặc bị nhật thần xung tan, hoặc bị hào động hợp giữ, hoặc bị tử tôn khắc chế, hoặc hào thế không vong, đều là điềm lành.
Nếu hào quỷ không bị chế ngự, động khắc hào thế, thì đến ngày hào quỷ sinh vượng sẽ bị nó hại.
Nếu quẻ không có quỷ mà quỷ lại phục dưới hào thế, thì trước mắt tuy không sao, nhưng đến ngày hào quỷ sinh vượng, hoặc tháng ngày xung động nó, nên đề phòng; cho nên phải để tâm.
Hào quỷ phục mà lại không vong, mới không phải lo nghĩ.
Nếu mất thuyền xe, quần áo, thì không nên hào thê động; nếu mất thú chạy chim bay, thì rất kỵ hào phụ động.
Mất đồ thì không thể chỉ lấy hào tài làm hào dụng. Nếu mất thuyền xe, quần áo, văn thư, khế ước, thì lấy phụ mẫu làm hào dụng; khi ấy hào tài động (tài khắc phụ) thì khó tìm.
Nếu mất chim bay thú chạy và các loại gia súc, thì lấy tử tôn làm hào dụng; hào phụ động (phụ khắc tử) thì cũng không thấy. Lại nên biến thông mới hay.
Tìm xét kỹ càng các hào trong quẻ, thì trộm cướp khó thoát khỏi bị bắt.
Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "khổn", đọc "kun", thanh ba, nghĩa là ngưỡng cửa; cũng chỉ buồng trong nơi phụ nữ ở. (2) Chữ "mã", đọc "ma", thanh bốn, nghĩa là thanh gỗ ngang ở hai đầu giường, hoặc ở đầu trên, đầu dưới cánh cửa. (3) Chữ "bánh", đọc "beng", thanh bốn, nghĩa là cái vò, cái hũ. (4) Chữ "dũ", đọc "yu", thanh ba, nghĩa là hư hỏng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video