Thiên 5 — Quyển 5 — Ca chương giảng chỗ sâu xa (phần dưới)

 Bốc phệ toàn thư (Trọn bộ sách bói toán), quyển 5 — Các bài ca giảng rõ chỗ sâu kín, phần dưới.

 I. Chương trời âm u, nắng, mưa, tối tăm: bốn bài.

 (Bài 1)

 Càn (một trong tám quẻ đơn, mỗi quẻ đơn gồm ba vạch; Càn tượng trời) là tượng trời. Chấn (quẻ đơn tượng sấm) là sấm, là rồng. Khảm (tượng nước) và Đoài (tượng đầm) chủ trời âm u. Tốn (tượng gió) thì nổi gió. Khôn (tượng đất) và Cấn (tượng núi) qua lại thì không có tượng mưa. Hỏa (tức Ly, tượng lửa) và Sơn (tức Cấn) cùng động (hào động: hào khi gieo ra là hào biến, đổi âm thành dương hoặc dương thành âm, có sức tác động mạnh nhất trong quẻ) thì trời ấm áp, dịu hòa.

 Ly và Khảm cùng có mặt thì bỗng mưa bỗng nắng. Đoài và Ly cùng động thì nửa âm u, nửa tối tăm. Sát (thần sát: các sao xấu tính theo ngày tháng, gắn vào hào) chiếu vào quẻ Vị Tế (quẻ "chưa xong", trên Ly dưới Khảm) thì rốt cuộc vẫn thành mưa. Quẻ Ký Tế (quẻ "đã xong", trên Khảm dưới Ly) tuy trời âm u nhưng mưa không đủ.

 Tốn đi vào gặp Khảm thì gió trước, mưa sau. Đoài gặp vị trí của Khôn thì mưa phùn lất phất. Gặp quẻ Súc, quẻ Quá (quẻ Tiểu Súc và Tiểu Quá, lời quẻ đều nói "mây dày mà không mưa") thì mây dày nhưng rốt cuộc không mưa. Gặp quẻ Tùy, quẻ Lâm thì mưa thấm đẫm, năm ấy được mùa.

 Trời đất không giao nhau (quẻ Bĩ: trời ở trên, đất ở dưới, khí hai bên không gặp nhau) thì mưa móc không rơi. Âm dương hòa hợp thì nhờ ơn trời mà có mưa. Quẻ bát thuần (tám quẻ có trên dưới cùng một quẻ đơn, như Càn chồng lên Càn) mà hào Hỏa động (mỗi hào được gán một hành trong ngũ hành: Kim – kim loại, Mộc – cây, Thủy – nước, Hỏa – lửa, Thổ – đất), hoặc quẻ du hồn (quẻ thứ bảy trong mỗi nhóm tám quẻ, gọi là "cung") mà hào Mộc động, thì nắng gắt như lọng lửa giương khắp bầu trời.

 Gặp quẻ Địa Hỏa Minh Di (đất trên, lửa dưới) thì trời u tối. Gặp quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp (lửa trên, sấm dưới) thì chớp sáng đỏ rực. Hào thuộc Ly mang sát thì đoán trời nắng sáng. Chu Tước (Chim sẻ đỏ – một trong Lục thần, tức sáu vị thần gắn vào sáu hào tùy theo ngày gieo quẻ; Chu Tước thuộc Hỏa, chủ lời nói, văn thư, kiện tụng) bay động cũng cùng một nghĩa như vậy.

 Quẻ Đại Hữu (lửa trên, trời dưới) không có hào động thì trời trong sáng. Quẻ Đồng Nhân (trời trên, lửa dưới) yên tĩnh thì nắng hừng hực. Quẻ Tấn (lửa trên, đất dưới) có hào Long (hào mang Thanh Long – Rồng xanh, vị đứng đầu Lục thần, chủ việc vui mừng, lành tốt) thì rốt cuộc mưa ít. Quẻ Truân (nước trên, sấm dưới) không có sát của sấm thì chỉ có mây dày.

 Long động ở quẻ Trạch Sơn Hàm (đầm trên, núi dưới) thì đều rất tốt. Hổ (Bạch Hổ – Hổ trắng, một trong Lục thần, chủ tang tóc, hung dữ, thương tổn) gặp ở quẻ Thiên Thủy Tụng (trời trên, nước dưới) thì vô ích. Câu Trần (một trong Lục thần, thuộc Thổ, chủ trì trệ, ruộng đất) mang hành Thổ đến trì thế (đóng ở hào Thế – hào đại diện cho chính người xem quẻ) thì dù có mây u ám cũng chẳng giúp gì nhà nông.

 Huyền Vũ (một trong Lục thần, thuộc Thủy, chủ mờ ám, trộm cắp) ở hào Thủy thì mưa dầm lớn. Thanh Long mang đức của Mộc thì ơn mưa vô tận. Ở cung Khảm (nhóm tám quẻ thuộc về quẻ Khảm) mà sát của sấm cùng động một lúc thì mưa như trút nước, sét đánh dồn dập.

 Mừng nhất là Tý, Thìn (hai trong mười hai địa chi; mỗi hào được gán một địa chi) đến vị Khảm; lại ghét Tuất, Ngọ đến cung Ly. Hào dương động mà hiện ra âm thì trời âm u là chắc chắn; hào âm biến thành dương thì nắng cũng không theo (?).

 Gặp Nhâm, Bính (hai thiên can; theo phép nạp giáp, mỗi quẻ được gán một thiên can) thì có chớp, lúa được thấm nước. Gặp Ất, Canh thì có sấm mưa, năm được mùa lớn. Hào Ứng (hào đại diện cho đối phương hoặc sự việc) hay hào Thân (một hào khác cũng chỉ bản thân người xem, tính theo phép riêng) gặp Bạch Hổ thì thành bày đặt suông. Câu Trần khắc hào Thế lại càng không trúng (không có mưa).

 Huyền Vũ khắc Thân thì thu được lúa; thần Hỏa làm hại Thế thì nhà nông thiệt hại. Thuần dương (sáu hào đều dương) mà yên tĩnh thì phần nhiều ứng với hạn hán; thuần âm mà phát động thì mưa khắp bốn biển.

 Trong và ngoài (nội quái – quẻ đơn ba hào dưới; ngoại quái – quẻ đơn ba hào trên) sinh cho nhau, hào lẻ hào chẵn (hào dương, hào âm) hợp nhau thì mưa ào ào như trút, nghe nước chảy róc rách. Sát của sấm và thần nước cùng vào Khảm thì không lo thiếu mưa mà lại lo lụt lội.

 Thần Hỏa biến thành Thủy, lại thêm Long và Hổ, thì phía đông vừa u ám, phía tây đã thấy cầu vồng. Hào Long và hào Thủy của Huyền Vũ không động thì uổng công ngước mắt trông trời.

 Muốn đoán tin mưa vào ngày nào? Là ngày Thủy vượng (vượng: hành đang lúc mạnh nhất theo mùa), ngày sinh cho Long, ngày xung với Thân (?). Long, Thủy, Thân, Sấm đều không động thì chín sông bốn ngòi lớn (chỉ khắp các sông lớn) như bị trời niêm phong, khô cạn.

 (Bài 2)

 Cấn và Hỏa giao nhau thì quyết là nắng; Thủy suy, Hỏa vượng thì trời sáng. Xem nắng chỉ cần xem can Canh giao với can Giáp; bói mưa thì đừng để Giáp biến thành Canh.

 Canh và Giáp giao nhau lại có Long, Hổ giúp thì gió dữ, mưa lớn, nghe tiếng sấm. Thần Hỏa động lại ở vị Ly thì mặt trời (kim ô – con quạ vàng, chỉ mặt trời) sáng rực, vầng đỏ chói lọi.

 (Bài 3)

 Phàm người gieo quẻ hỏi trời âm u hay nắng: hào Thủy động thì mưa, hào Hỏa động thì nắng. Mộc động thì nổi gió, Thổ thì âm u tối tăm, hào Kim phát động thì mưa dầm dề.

 (Bài 4)

 Tài (hào Thê tài – một trong Lục thân, năm loại quan hệ gán cho hào theo sinh khắc với hành của quẻ gốc: Phụ mẫu, Huynh đệ, Thê tài, Quan quỷ, Tử tôn; Thê tài chỉ vợ, tiền của) động thì có mây mưa. Quỷ (Quan quỷ – chỉ quan chức, ma quỷ, tai họa) động thì có sấm. Tử (Tử tôn – chỉ con cháu, phúc lộc) động thì ráng đỏ, trời tạnh quang. Phụ (Phụ mẫu – chỉ cha mẹ, nhà cửa, giấy tờ) động thì lúc nắng lúc mưa. Huynh (Huynh đệ – chỉ anh em, hao tài) động thì gió, mưa đá, tuyết sương phá hại.

 Xem mưa: lấy hào đầu (hào dưới cùng) làm mây, hào hai làm chớp, hào ba làm gió, hào bốn làm sấm, hào năm làm mưa, hào sáu làm trời. Hào đầu động thì mây chạy như kỵ binh thiết giáp; hào hai động thì chớp giật như rắn vàng; hào ba động thì gió dữ nhổ bật cây; hào bốn động thì sấm rung núi sông; hào năm động thì mưa to như trút chậu; hào sáu động thì sông cuộn biển lật.

 Xem nắng: lấy hào đầu làm mây, hào hai làm sương móc, hào ba làm ráng, hào bốn làm cầu vồng, hào năm làm mặt trời mặt trăng, hào sáu làm trời. Hào đầu động thì mây về hang núi; hào hai động thì sương nhỏ giọt đầu cành hoa; hào ba động thì ráng sáng như gấm thêu; hào bốn động thì cầu vồng bắc ngang như cầu qua bến; hào năm động thì mặt trời giương lọng lửa; hào sáu động thì trời trong như bình băng. Thủy biến thành Hỏa thì mưa rào rồi trời quang; Hỏa biến thành Thủy thì trời nắng chuyển mưa. Sáu hào không có Thủy, Hỏa, hoặc gặp không vong (hào bị "rỗng", mất tác dụng, tính theo tuần của ngày gieo quẻ), thì không nắng không mưa, trời âm u.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "sạ": đọc zhà (thanh 4), nghĩa là bỗng nhiên, ban đầu. (2) chữ "ác": đọc wò (thanh 4), nghĩa là thấm ướt. (3) chữ "lâm": đọc lín (thanh 2), nghĩa là mưa dầm. (4) "bàng đà": đọc pāng (thanh 1), tuó (thanh 2), tả mưa rất to. (5) "tông tông": đọc cóng (thanh 2), tiếng nước chảy. (6) chữ "khung": đọc qióng (thanh 2), nghĩa là bầu trời. (7) "kiểu kiểu": đọc jiǎo (thanh 3), tả rất trắng, rất sáng. (8) chữ "dạng": đọc yàng (thanh 4), nghĩa là mặt nước gợn lăn tăn. (9) chữ "tễ": đọc jì (thanh 4), nghĩa là trời quang sau mưa hoặc tuyết.

 II. Chương lúa mạ, ruộng đất: bốn bài.

 (Bài 1)

 Ứng là hạt giống, Thế là ruộng; Thế và Ứng sinh cho nhau thì thu hoạch vẹn toàn. Giống khắc ruộng thì còn hơi tốt; Thế khắc Ứng thì năm mất mùa.

 Hào Tài vượng tướng (vượng: hành đang lúc mạnh nhất theo mùa; tướng: đang lúc mạnh thứ nhì) thì lúa sung túc; Tử tôn phát động là phúc trời ban. Lại được Thanh Long, Thiên hỷ (thần sát chủ việc vui mừng) cùng động thì ruộng cao thấp xa gần đều chín tốt.

 Tử tôn phát động hợp với Thiên phù (một thần sát lành) (?), Tài và hào Long hiện ra, không có sát, không bị xung thì kho đụn đầy ắp. Nếu gặp Nhị hao (Đại hao và Tiểu hao – hai thần sát chủ hao hụt) thì lại hóa trống rỗng.

 Quan quỷ động thì khó đoán: quỷ Kim là châu chấu sâu bọ, quỷ Hỏa là hạn hán. Đại sát cùng ở một cung thì hoàn toàn không thu được; dù có hỷ thần (thần sát lành) phát động cũng chỉ còn một nửa.

 Hào quỷ được Thủy phù trợ thì nước đến làm hại; Thổ, Mộc cùng không vong thì lại không sao. Quỷ hóa thành Tài thì nên gieo trồng muộn; Tài giao với Phụ mẫu thì được hai phần tốt lành.

 Hào Quan vượng tướng thì hoàn toàn hết hy vọng; quỷ rơi vào không vong thì việc lại trái thường (?). Tài động ở ngoại quái thì gieo giống muộn; Long phát ở nội quái thì cấy mạ sớm.

 Sáu hào yên tĩnh thì lúa bình thường, tốt; động lung tung thì mạ xanh ắt gặp tai ương. Thê tài và Nhị hao cùng một hào mà động thì dù lúa chín cũng chỉ được nửa vào kho.

 Tài động ở nội quái thì thu gấp nghìn lần; Tài rơi vào không vong thì ắt có tổn hại. Long và Tử tôn được xem là cùng loại; chúng khắc Thân hay trì Thế thì lúa thóc vô kể.

 Nếu gặp Chu Tước động là xấu; Bạch Hổ nhe nanh thì đều không tốt. Huyền Vũ lại đi cùng Quan quỷ thì dù thu được cũng chỉ đủ nộp lương cho nhà nước.

 Quẻ Hỏa Thiên Đại Hữu thì đều chín tốt; quẻ Địa Hỏa Minh Di thì khắp nơi mất mùa. Trời đất không giao nhau thì đừng trông mong; âm dương hòa hợp thì thu cất được nhiều.

 Lành dữ, hối lận (hối: điều đáng ân hận; lận: điều khó khăn, ngặt nghẽo) phải đoán cho rõ ràng; sáu vị trí hào phải suy rộng ra, lại càng phải xét kỹ.

 (Bài 2)

 Sáu hào không nên có quỷ đến. Sáu hào không có quỷ là tốt nhất. Nếu quỷ đến vị của trâu thì chủ trâu bị tổn hại; các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.

 Nếu gặp không vong thì phải xét từng hào một. Sáu hào đều sợ không vong; nếu không bị không vong là tốt nhất.

 Thế Kim thì sinh sâu, Thế Hỏa thì lúa chín. Nếu hào Thế thuộc Kim thì chủ sinh sâu bọ; thuộc Hỏa thì được mùa lớn.

 Thế thuộc Mộc và Thổ chủ được mùa lúa. Nếu hào Thế thuộc Mộc, Thổ thì năm ấy thu hoạch đủ mười phần.

 Nếu không có các sát xung khắc,

 thì chắc chắn năm ấy đầy đủ gấp mười. Các sát: tức là các hung thần như Đại hao, Tiểu hao. Nếu không có, có thể hứa thu hoạch gấp mười.

 Nếu gặp Chấn và Ly phối hợp, tức quẻ Lôi Hỏa Phong (sấm trên, lửa dưới), là điềm được mùa lớn,

 thì tự nhiên được mùa, vang tiếng vui mừng.

 (Bài 3)

 Phàm người gieo quẻ hỏi việc cày ruộng: Tử tôn vượng, Tài rõ ràng thì năm được mùa lớn. Hào Huynh đệ động thì phòng tổn hại; Phụ mẫu động thì e không được vẹn toàn.

 (Bài 4)

 Thế thuộc "trinh" (tên gọi nội quái) là năm, là ruộng đất; Ứng thuộc "hối" (tên gọi ngoại quái) là hạt giống, là đất hoang. Thế khắc Ứng thì kho đụn chất đầy; ngoại quái khắc nội quái thì kho đụn trống rỗng.

 Hào đầu là ruộng, hào hai là giống, hào ba chủ sự sinh trưởng, hào bốn là lúa trổ bông, hào năm là cây lúa, chủ việc thu hoạch, hào sáu là người làm ruộng, chủ tai họa lỗi lầm.

 Quỷ khắc ở hào đầu thì ruộng gầy cằn; ở hào hai thì phải cày cấy lại; ở hào ba thì đất nhiều rác bẩn; ở hào bốn thì tốn công làm cỏ.

 Quỷ khắc ở hào năm thì trở ngại việc gặt hái; ở hào sáu thì lo bệnh tật. Hào Kim làm quỷ thì hạn và nhiều sâu; hào Hỏa thì hạn lớn, năm mất mùa đói kém;

 quỷ Thủy thì lụt, quỷ Mộc thì hao hụt, hào Thổ làm quỷ thì đều không hay. Đại để quỷ không vong, Tài vượng tướng thì năm được mùa, vui vẻ không lo.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "lẫm": đọc lǐn (thanh 3), nghĩa là kho thóc, cũng chỉ lương thực. (2) chữ "nhẫm": đọc rěn (thanh 3), nghĩa là lúa chín. (3) chữ "tích": đọc jí (thanh 2), nghĩa là đất thiếu chất dinh dưỡng và nước cho cây, không màu mỡ. (4) chữ "uế": đọc huì (thanh 4), nghĩa là dơ bẩn, xấu xa; "uế thổ" nghĩa là rác rưởi.

 III. Chương nhà ở, dinh thự: bốn bài, kèm một bài về phong thủy.

 (Bài 1)

 Xem nhà đừng gặp quẻ Hỏa Trạch Khuê (lửa trên, đầm dưới; Khuê nghĩa là trái lìa nhau); quỷ đến hào người nhà thì ắt chia lìa. Long ở quẻ Đại Tráng (sấm trên, trời dưới) thì người và của đều thịnh; Hổ đi cùng quẻ Đồng Nhân thì nhà cửa suy.

 Hai quẻ Súc (Đại Súc, Tiểu Súc) gặp Long thì tiền của vào; sát ở hai quẻ Quá (Đại Quá, Tiểu Quá) thì rường cột gãy. Quý nhân (thần sát lành, chủ được người giúp đỡ) giữ Chấn, Tốn là gốc sinh ra của cải; Thiên hỷ vào quẻ Phong Lôi (quẻ Ích, gió trên sấm dưới) (?) là dựng nền phúc.

 Ly, Khảm động thì nên cẩn thận; Cấn, Khôn yên tĩnh thì đừng dời đi. Gặp quẻ Bí thì nhà không bị sưu dịch (lao dịch phải làm cho nhà nước); bói được quẻ Di thì nhà có lương ăn dư dả.

 Ruộng nhà hưng thịnh là nhờ quẻ Đại Hữu; tổn hại người, vật và của cải là quẻ Minh Di. Càn, Khôn vượng tướng thì thêm người; quẻ Trạch Địa (quẻ Tụy, đầm trên đất dưới, nghĩa là tụ họp) thì gom được của báu.

 Quẻ Cách, quẻ Đỉnh thì con trai trưởng giỏi làm việc; quẻ Tấn, quẻ Thăng thì chủ nhà biết lo liệu. Thê tài vượng ở nội quái thì đoán là có của; Quan quỷ động thì suy là có quái lạ.

 Quỷ Mộc thì có quan tài sắm sẵn để trong nhà lâu ngày; Quan quỷ Kim thì có đồ cứng cất giữ đã lâu. Hưu tù (hưu: hành đã qua thời, suy yếu; tù: bị kìm hãm, càng yếu) thì định là đồng, sắt; vượng tướng thì biết trước là vàng bạc.

 Quỷ Thủy thì hiện ra trong giếng, ao; Quan quỷ Thổ thì rình trong vách tường. Quan quỷ Hỏa động ở nội quái thì không có gì khác, chỉ là đồ cổ nhiều năm lại phát sáng.

 Khắc Thế, khắc Thân thì đều không dùng; sinh Thân, sinh Thế mới đáng làm. Tài Thủy vượng ở nội quái thì nên đào giếng; Tài Thổ động ở nội quái thì có thể làm ao.

 Thê tài Kim vượng thì vàng ngọc vào nhà; Tài Hỏa động ở nội quái thì ánh lửa bay lên (?). Tài Mộc rốt cuộc nên xây dựng; nếu phạm không vong thì đều sinh chuyện thị phi.

 Tử tôn nếu không vong thì nhà tuyệt tự; Phụ mẫu không vong thì nhà ắt nguy. Phụ, Tử, Thê đều vượng tướng thì của cải đầy đủ, chớ nghi ngờ.

 Lại thêm Thiên hỷ, Thanh Long giúp thì giàu sang, yên ổn, trời ban cho.

 (Bài 2)

 Phàm xem lành dữ của nhà cửa: hào đầu là giếng, hào hai là bếp, hào ba là giường chiếu.

 Giếng là vật ở trong cùng nên thấy ở hào đầu. Bếp lại ở ngoài giếng nên thấy ở hào hai. Giường chiếu lại ở ngoài bếp nên thấy ở hào ba.

 Hào bốn là cửa ngõ, hào năm là người,

 Cửa ngõ lại ở ngoài giường chiếu nên thấy ở hào bốn. Người là chủ của nhà nên thấy ở hào năm.

 hào sáu là rường mái và tường vách.

 Rường mái, tường vách là vật ở ngoài cùng nên thấy ở hào sáu.

 Sáu hào đều tĩnh thì người và nhà đều yên,

 Xem nhà mà được sáu hào yên tĩnh thì chưa cần bàn lành dữ gì khác, ở đó chắc chắn yên ổn.

 nên theo hào động mà xem xét kỹ.

 Nếu trong quẻ có một hào biến động thì theo chỗ động ấy mà suy xét kỹ, thì lành dữ không thoát khỏi sự soi xét.

 Quỷ đến cửa ngõ thì nhà không yên,

 Nếu Quan quỷ ở hào bốn thì chủ có chuyện dính đến quan sự, cãi cọ.

 Đằng Xà (Rắn bay – một trong Lục thần, chủ việc quái lạ, kinh sợ) thì yêu quái làm hồn mộng kinh hãi.

 Đằng Xà vốn chủ việc quái lạ, tà ma; nếu phát động ở hào bốn thì chủ yêu quái xuất hiện, người nhà bị bóng đè.

 Hào sát vượng tướng thì tai họa quan sự nổi lên,

 Xem nhà sợ nhất là Câu Trần động. Phép khởi sát Câu Trần của Quỷ Cốc (Quỷ Cốc Tử, người được xem là bậc tổ của thuật bói toán) nói: tháng giêng khởi ở Thìn, tháng hai ở Mão, mỗi tháng đi ngược một vị trí. Như tháng giêng xem nhà mà hào Thìn động, tức là sát vượng, chủ tai họa quan sự nổi lên.

 sát gặp hưu tù thì sinh bệnh tật.

 Sát vượng chủ quan sự, sát suy chủ bệnh tật.

 Sáu hào động nhiều mà mang Thổ, Mộc,

 Tức là trong quẻ nhiều hào Thổ, Mộc động.

 thì nếu không xây dựng cũng sửa sang.

 Dù không xây mới cũng phải sửa tường rào.

 Sáu hào động nhiều mà mang Thủy, Hỏa,

 Tức là trong quẻ hào Thủy, Hỏa động.

 thì tai họa nước lửa không ngớt.

 Chủ có tai ách về nước, lửa.

 Lại bị không vong và sát làm hại,

 Không vong, sát hại đều không phải điềm tốt.

 thì tan nát bừa bãi, ít người.

 Chủ người trong nhà hao mất, suy sụp, hao tổn.

 Hào đầu là con nhỏ, hào hai là vợ thiếp.

 Con nhỏ thấp nhất nên ở hào đầu. Vợ thiếp ở trên con nhỏ nên ở hào hai.

 Hào ba là bậc giữa, gồm em cùng anh.

 Bậc giữa: là bác, chú, anh em, vị trí ở hào ba.

 Hào bốn là vị của mẹ, hào năm là cha.

 Hào năm là vị cao quý nhất; mẹ vốn theo cha nên lấy hào bốn làm mẹ, hào năm làm cha.

 Hào sáu là nhà tổ và mồ mả.

 Hào sáu lại ở trên vị cao quý nhất; ngoài nhà tổ, mồ mả ra thì không có gì khác đáng tôn hơn, nên thấy ở hào sáu.

 Lại lấy ngũ hành của người thân mà dùng,

 Ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Lấy hành của bản mệnh (năm sinh) người thân, đối chiếu với hành của hào theo phép hỗn thiên giáp (tức phép nạp giáp, gán thiên can, địa chi vào các hào) mà dùng.

 thì họa phúc của cả nhà tự nhiên rõ.

 Nếu theo phép trên mà dùng thì họa phúc của mọi người thân trong ngoài một nhà đều có thể biết rõ.

 Phàm muốn bàn về "huyết tài" (của cải có máu thịt),

 Huyết tài là sáu loài gia súc.

 thì phải xét kỹ trong quẻ.

 Sự biến hóa trong quẻ phải suy xét kỹ càng.

 Từ hào một đếm đến hào bốn, năm, sáu,

 Nếu hỏi sáu loài gia súc cũng phải bàn theo thứ tự.

 là gà, chó, lợn, dê, trâu, ngựa.

 Hào đầu là gà, hào hai là chó, hào ba là lợn, hào bốn là dê, hào năm là trâu, hào sáu là ngựa. Xem hỏi loài nào thì lấy hào ấy có khí hay không có khí mà đoán.

 Có hình mà không có khí thì bị thương tật,

 Phải xem hào thuộc loài ấy có hình, có khí hay không. Hình tức là bản mệnh (con giáp) của con vật; khí tức là xem hào ấy suy hay vượng.

 có khí mà không có hình thì sinh sôi.

 Dù không có con giáp của nó — giả như xem dê mà hào bốn là Tài — có khí không có hình, đó là điềm tốt.

 Vẫn phải tìm trong mười hai con giáp.

 Sáu loài gia súc đều có con giáp riêng, phải tìm ra rồi theo phép trước mà đoán.

 Mùi là dê, Sửu là trâu.

 Mùi là dê, Sửu là trâu; các con khác có thể suy ra theo loại.

 Khôn là trâu, Càn là ngựa, tìm trong quẻ.

 Thiên Thuyết quái (một thiên trong Kinh Dịch giải nghĩa tượng của tám quẻ) nói Khôn là trâu, Càn là ngựa. Đây chỉ nêu đại khái; nếu tra theo Thuyết quái thì muôn vật dù khác nhau cũng đều có thể biết.

 Lại bàn vượng tướng với hưu tù.

 Bàn suy vượng để đoán lành dữ.

 Càn, Đoài hưu tù thì nồi chảo vỡ.

 Hai quẻ Càn, Đoài đều thuộc Kim; nếu gặp hưu tù thì chủ nồi niêu, chảo rán vỡ, không lành lặn.

 Quẻ như gặp tử khí (hành của quẻ đang ở thời "chết", yếu nhất theo mùa) thì phải đoán cho rõ.

 Phàm quẻ gặp tử khí thì sao tốt được? Phải xem cho rõ ràng.

 Khảm suy thì có giếng cổ và ao cạn.

 Khảm vốn là tượng nước; gặp hưu tù thì chủ nhà có giếng khô, ao cạn.

 Ly suy thì quỷ bếp sắp gây họa.

 Ly là lửa; nếu gặp hưu tù thì chủ thần bếp nhà ấy sắp gây tai họa.

 Chấn, Tốn bị hại thì rường cột gãy; Khôn, Cấn bị hại thì đất động đến.

 Chấn, Tốn thuộc Mộc; nếu có sát thần khắc hại, hoặc hưu tù, tử, tuyệt (các giai đoạn "chết", "dứt" – yếu kém nhất trong vòng sinh vượng của ngũ hành), ắt chủ rường sập cột hỏng. Khôn, Cấn thuộc Thổ; nếu bị xung khắc hoặc hưu tù, ắt chủ tường đổ đất sụt.

 Trong quẻ Chấn, Tốn trùng trùng vượng,

 Hai cung vượng tướng là tượng Mộc hưng thịnh.

 thì khởi công muốn dựng lầu đài mới.

 Hào Mộc phát mạnh thì nên xây dựng to đẹp.

 Trong quẻ Khôn, Cấn có sát kèm quỷ,

 Ngày Bính, Đinh mà được quẻ Địa Sơn Khiêm (đất trên, núi dưới), hào hai là quỷ, lại là sát Câu Trần, đó là Khôn Cấn có sát kèm quỷ.

 thì biết mồ mả sắp gây tai họa.

 Nếu quỷ, sát ẩn trong Khôn, Cấn thì chủ mồ mả nhà ấy không yên, gây tai họa.

 Nội quái là nhà, ngoại quái là người,

 Có nhà trước, có người sau, nên lấy nhà là trong, người là ngoài. Lại có thuyết nói: xem nhà mà chưa ở thì lấy ngoại quái làm người; nếu đã ở thì lấy ngoại quái làm nhà. Thuyết ấy cũng có lý, tạm giữ cả hai.

 trong ngoài sinh nhau thì nhà đáng gần gũi.

 Nếu nội quái sinh ngoại quái thì nhà ấy có thể ở yên, như quẻ Sơn Thiên Đại Súc (núi trên, trời dưới).

 Nhà nếu khắc người thì ở không yên,

 Nếu trong khắc ngoài thì người nhà gặp trắc trở, thị phi, bệnh tật, như quẻ Hỏa Trạch Khuê.

 người khắc được nhà thì ở không gặp gian truân.

 Nếu ngoài khắc trong thì tốt, có thể sửa cũ làm mới, tu sửa xây dựng, như quẻ Phong Trạch Trung Phu (gió trên, đầm dưới).

 Tai họa suy bại khi quỷ, sát động là xấu,

 Quỷ, sát động nên nhà người sa sút, gặp tai họa.

 họa hoạn ở quẻ du hồn và bát thuần.

 Xem nhà được quẻ du hồn hoặc bát thuần thì chủ có họa hoạn liên tiếp nhiều năm.

 Thế ở hào hai, ba là rất tốt,

 Xem nhà: quẻ nhị thế, tam thế (quẻ có hào Thế nằm ở hào hai, hào ba) là rất tốt.

 Thân ở hào ba, bốn thì giữ nếp thường.

 Nếu Thân ở hào ba, bốn thì nên giữ yên như thường.

 Thế khắc Ứng sao mà tốt được,

 Nếu Thế khắc Ứng là không tốt.

 Thế Ứng sinh nhau thì phúc đến.

 Thế Ứng sinh nhau thì phúc lành dài lâu.

 Bản cung (cung gốc mà quẻ thuộc về) vượng tướng thì nhà ở được,

 Như tiết Lập xuân thì Chấn vượng, Cấn tướng; xem được quẻ thuộc hai cung ấy thì nhà ở được.

 trong quẻ hưu tù thì họa chưa trừ.

 Tiết Lập xuân thì Khôn hưu, Đoài tù; xem nhà được quẻ thuộc hai cung ấy thì họa chưa trừ.

 Tài nếu động thì vợ có bệnh,

 Nếu Thê tài phát động thì phía vợ có điều đáng lo.

 không vong, tử khí thì chủ con côi cút.

 Gặp không vong, tử khí thì con cái ắt côi cút.

 Bỗng gặp Bạch Hổ thì nhà phải phòng có tiếng khóc,

 Phép tính sát Bạch Hổ: tháng giêng khởi ở Thân, tháng hai ở Dậu, đi thuận khắp mười hai vị. Nếu gặp hào này động thì nhà ấy chủ có tiếng khóc.

 lại gặp Tang môn (thần sát chủ tang chế) thì có người chết vì bệnh cấp.

 Phép tính sát Tang môn: tháng giêng ở Mùi, tháng hai ở Thìn, tháng ba ở Sửu, tháng tư ở Tuất; chỉ bốn vị này xoay vòng suốt mười hai tháng. Nếu sát này ở ba hào nội quái mà lại phát động thì chủ nhà ấy ắt có người chết vì bệnh cấp.

 Âm hóa dương thì lo cho con gái,

 Hào âm biến dương thì con gái bị bệnh.

 dương hóa âm thì hại đàn ông.

 Hào dương biến âm thì đàn ông gặp tai họa.

 Người đời bói toán biết suy theo loại,

 Bói toán không thể nói hết bằng một lời, chỉ nên linh hoạt biến thông; mọi việc đều theo lệ mà suy ra.

 thì trời đất thần linh có thể cảm thông.

 Thông một lẽ thì muôn việc xong. Đã biết suy theo loại thì trời đất thần linh tự nhiên có thể cảm ứng.

 (Bài 3)

 Phàm người gieo quẻ hỏi về nhà cửa: năm thứ (năm loại Lục thân) đều đủ, không được bị khắc (?). Tử tôn động thì có việc mừng, không có quan sự, lại không có tai bệnh và trộm cướp.

 Tài động thì ruộng vườn lúc được lúc mất, thư tin không thành, người chủ nhà gặp ách. Huynh động thì hao của, vợ thiếp bệnh, thị phi, việc mưu tính nhiều trở ngại.

 Phụ động thì con nhỏ không yên, nhà cửa lung lay, gia súc chết mất. Quỷ động thì quan sự, tai họa kéo đến, cửa ngõ bất lợi, anh em gặp ách.

 Người nào xét kỹ bài ca này thì lành dữ của tượng quẻ không sai chút nào.

 (Bài 4)

 Phàm xem nhà ở hay việc xây cất cũng như nhau: trước hết tìm Phụ mẫu ở cung nào. Quan trọng nhất là hào Tài không bị tổn hại; Tử tôn hiện ra thì được vẻ vang sung túc.

 Quan quỷ động thì tai họa đến; hào động khắc Thế chủ rất xấu. Phụ động thì trong nhà nhiều buồn phiền ồn ào; quẻ tuyệt mệnh (?) và du hồn là bế tắc nhất.

 Sáu hào không có Thủy thì nhà ấy mương không chảy, nước không thoát. Không có Thổ thì xa mặt đất mà ở lầu cao. Không có Hỏa thì hương khói lạnh lẽo, bếp không sửa sang. Không có Kim thì của nhà thiếu thốn, người không ở. Không có Mộc thì giường hỏng, bàn ghế hư. Hỏa nhiều thì việc người phiền phức; Mộc nhiều thì người thanh tú; Thủy nhiều thì phụ nữ mạnh thế; Kim nhiều thì đàn bà con gái đông; Thổ nhiều thì của cải thịnh.

 Kèm bài về phong thủy (xem thế đất nhà ở, mồ mả):

 Phàm xem phong thủy phải suy xét kỹ; năm thứ đều đủ, không được bị tổn thương. Tài động thì ruộng vườn lúc được lúc mất, nếu không thì bậc trên trong nhà gặp tai ương.

 Phụ động ắt là đất "hoàn hồn" (?), con nhỏ, gia súc đều không thịnh. Quỷ động thì anh em nhiều ngỗ nghịch, cửa ngõ bất lợi, vướng chuyện quan sự.

 Huynh động thì của cải nhiều hao tổn, hoặc có phụ nữ chết trẻ. Tử động thì tuy không có kiện tụng, nhưng con cháu không hiển quý, người ngoài gây tai ương.

 Chỉ cần Tử tôn không bị tổn hại thì cành cành lá lá (con cháu) mãi mãi không cùng.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "xanh": đọc chēng (thanh 1), nghĩa là chảo đáy bằng để rán bánh. (2) chữ "hạc/hạo": đọc hé (thanh 2), nghĩa là khô cạn. (3) chữ "trăn": đọc zhēn (thanh 1), nghĩa là đạt tới, đến. (4) chữ "tồ": đọc cú (thanh 2), nghĩa là chết. (5) chữ "quát": đọc guō (thanh 1), nghĩa là tiếng ồn ào khiến người khó chịu. (6) "ngỗ nghịch": đọc wǔ (thanh 3), nì (thanh 4), nghĩa là không nghe lời, không hòa thuận, bất hiếu.

 IV. Chương dời nhà: ba bài.

 (Bài 1)

 Dời nhà trước hết tìm ở hào động; hào động vượng tướng thì quyết không phải lo. Hào đầu vượng tướng thì ở làng quê là tốt; hào hai vượng tướng thì nên ở châu thành.

 Hào ba thì ở chợ búa, hào bốn thì ở phường trấn; hào năm thì gần kinh đô, ở là tốt nhất. Hào trên cùng thì nên vào núi rừng mà ở; Long phù trợ, Tử tôn động thì được điều lành tốt.

 Bạch Hổ ở trên đầu thì đừng động bừa; Đằng Xà quấn chân thì đừng vội vàng mưu tính. Chu Tước động thì phòng cãi cọ; Huyền Vũ động thì dời đi bị trộm.

 Chu Tước lại ở vị Quan quỷ thì kiện tụng, cãi cọ có nguyên do. Nếu lại khắc Thế và trì Thế thì bệnh gặp nguy khốn, kiện thì bị tù.

 Sáu hào yên tĩnh thì đừng dọn đi; động lung tung mà dời nhà thì cũng không chu toàn.

 Ngoại quái khắc nội quái, Ứng khắc Thế thì nhà cũ không lợi bằng nhà mới. Nội quái khắc ngoại quái, Thế khắc Ứng thì dời đi không bằng ở chỗ cũ.

 Thế Ứng sinh nhau, trong ngoài hòa thuận thì giữ chỗ cũ hay dời đi đều như ý. Nếu chỗ động rơi vào không vong thì không lợi dời đi, lợi giữ nếp thường.

 Quẻ ngũ thế (Thế ở hào năm) và quẻ du hồn thì dọn đi là tốt; hào nội quái vượng tướng thì ở lại cũng không sao. Nếu trong ngoài đều suy bại thì ở lại cũng tai nguy, dọn đi cũng gặp họa.

 Đó là số mệnh nhiều trắc trở, việc gì phải oán hận, tốn công bàn tính. Quỷ hóa thành Tử tôn thì dời đi được giàu sang; hào Tài hóa thành quỷ thì ở lại yên vui.

 (Bài 2)

 Dời nhà phải kiêng quỷ động; Thế gặp không vong thì chớ dời. Quẻ nhập mộ (rơi vào giai đoạn "mộ" – bị chôn lấp, bế tắc trong vòng sinh vượng của ngũ hành) thì khó rời đi; nếu gặp chỗ động thì đường đi thông.

 Nội quái hưu, ngoại quái vượng thì dời rốt cuộc tốt; nội quái vượng, ngoại quái hưu thì đi ắt xấu. Trong ngoài nếu đều có khí thì ở hay đi, đông hay tây đều tùy ý.

 (Bài 3)

 Dời nhà trước hết suy xét Phụ mẫu; Tài động khắc Phụ mẫu ắt sinh tai họa. Tử tôn phát động thì hưng thịnh; Huynh đệ, Quan quỷ động thì họa hoạn đến.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "vãng": đọc wáng (thanh 2), nghĩa là đi gấp.

 V. Chương mồ mả: một bài.

 Nếu xem mồ mả thì yên tĩnh là mạnh; khi phát động thì trái thường.

 Quẻ nhất thế (Thế ở hào đầu) chủ ra làm quan (?), là rất tốt; hào hai trì Thế là tốt thứ nhì. Hào ba làm chủ Thế thì bình ổn; hào bốn thì nửa tốt, giữ được yên ổn.

 Thế ở hào năm, hào sáu đều e không tốt; quẻ du hồn thì đời sau ắt làm nghề buôn bán. Quẻ quy hồn (quẻ thứ tám trong mỗi cung) thì còn được ba phần tốt; quẻ Khảm mà xem được thì quyết không thịnh.

 Vì sao Càn, Khôn không có gì kiêng kỵ? Vì cao thấp không vật gì là không bao chứa. Trước khi chôn thì người chết ở ngoài (ngoại quái); đã chôn rồi phải biết trong (nội quái) là người chết.

 Trong ngoài sinh cho nhau là rất tốt; tỉ hòa (cùng một hành, không sinh không khắc) thì chắc chắn phúc khó lường. Sát ở trong ngoài mà lại khắc nhau thì hại nhà, tổn của, mấy phen tai họa.

 Thanh Long vượng tướng đến trì Thế thì chắc chắn người sống kẻ chết đều được tốt lành. Càn, Khôn không động thì mộ yên ổn; Long, Hỷ động thì gia đạo thịnh vượng.

 Ngũ mộ, Kiếp thần (các thần sát xấu) làm hại con cái; Tam khâu, Âm sát (các thần sát xấu) làm tổn vợ. Thế vượng, Thân được sinh, Quan quỷ nhập mộ thì con cháu đời đời được vào triều đình.

 Sát đến Phụ mẫu thì lo cho người chủ nhà; Kiếp phạm hào âm thì bà chủ nhà gánh chịu. Hào quỷ không động thì người chết được tốt; vị Thân yên ổn thì người chủ việc cúng tế khỏe mạnh.

 Phá nhà chỉ vì Tài biến thành quỷ; phát phúc phần nhiều vì âm biến thành dương. Xung phá đến Thân thì phát đạt có trở ngại; hợp thần trì Thế thì lại không sao.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "trủng": đọc zhǒng (thanh 3), nghĩa là mồ mả.

 VI. Chương thân mệnh: một bài.

 Xem về bản thân, trước phải biết Thân và Thế; thần sát động thì lần lượt suy xét. Thân vượng có Long giữ thì nhiều vui mừng; Thân suy, có Hổ đi cùng thì ắt lo âu.

 Tử tôn trì Thế thì sáng sủa vui vẻ; Huynh đệ đến Thân thì đầy hối hận nguy hiểm. Rất kỵ Câu Trần đến chỗ quỷ vượng; lại nên có Thiên hỷ và Tài nương nhau.

 Tài ở vị dương thì nguồn của rộng; ở vị âm mà gặp Thê thì hợp với vợ thiếp. Lộc (thần sát chủ bổng lộc), Mã (Dịch mã – thần sát chủ đi lại, thăng chuyển), Quý nhân cùng tam hợp (ba địa chi kết thành một cục, như Thân–Tý–Thìn) đến Thân là điều hay, là nền gốc của phúc.

 Tử tôn phát động thì thêm người; Phụ mẫu động thì có thể mong làm quan. Nội quái là thân, ngoại quái là mệnh; thân mệnh tỉ hòa thì làm gì cũng được.

 Thế là thân, Ứng là mệnh; Thế Ứng sinh nhau lại càng hay. Thế, mệnh, Ứng, thân mà hình (chống đối, làm hại nhau giữa các địa chi) lại khắc nhau thì không hại mình cũng hại vợ.

 Thê tài không hiện thì của không tụ; quẻ không có Tử tôn thì khó có con. Lại lấy tám quẻ mà suy tính tình: nội quái là Khảm thì cơ trí khéo léo, lòng đầy đủ.

 Nội quái là Đoài thì mềm mỏng mà có chủ kiến; nội quái là Càn thì quả quyết, không tư vị. Ly thì sáng suốt, Khôn thì đôn hậu, tính dung hòa thông suốt; Tốn thì thuận, Cấn thì hạ mình, khiêm nhường tự giữ mình.

 Thân mệnh chỉ cần suy theo đây; Thanh Long, Thiên hỷ đều là phúc.

 VII. Chương Lục thân: một bài.

 Lập mệnh trước xét chỗ Phụ mẫu; cùng vị với Thanh Long là tốt nhất. Đằng Xà, Bạch Hổ thì lo cho bậc trên; Huyền Vũ, Câu Trần thì bà chủ nhà gánh chịu.

 Phụ mẫu hưu tù thì sớm xa quê tổ; hai hào Phụ mẫu thì làm con nuôi họ hàng. Sát thần và Chu Tước cùng đến một lúc thì bệnh nặng làm sao dậy nổi.

 Tử tôn trì Thế là hoàn toàn tốt; nếu gặp Thanh Long thì con khác thường. Con ở Câu Trần thì chất phác; con gặp Chu Tước thì giỏi văn chương.

 Đằng Xà phạm con thì ngu đần; Bạch Hổ giữ cháu thì dũng mãnh mạnh mẽ. Huyền Vũ và Tử tôn cùng vị phát động thì con trai làm trộm cướp, con gái lẳng lơ.

 Tử tôn nếu gặp quẻ du hồn thì con sinh ra ham đi xa. Dương hóa thành hào âm là con gái đoan chính; âm giao thành thể dương là chàng tú tài.

 Thê tài phát động có Thanh Long giúp thì nhờ vợ mà giàu, hay không lường hết. Tài gặp Chu Tước thì vợ hiền; vợ phạm Câu Trần thì vợ bệnh tật.

 Cùng vị với Đằng Xà thì vợ vụng; đi cùng Bạch Hổ thì vợ tính cứng. Vợ gặp Huyền Vũ thì nhiều mờ ám, lòng dối người, ắt không tốt.

 Hai hào Thê tài đều vượng tướng thì một vợ một thiếp đều đẹp. Quẻ không có Thê thì thường cô đơn; Thê tài yên tĩnh thì giữ được yên ổn.

 Thê tài hợp Thế thì vợ chồng hòa thuận; vị Thê sinh Thân thì gia đạo thịnh. Quan quỷ và Thanh Long cùng một vị thì nhà vẻ vang, con hiển quý, sống lâu.

 Chu Tước cùng Quan quỷ thì nhiều việc kiện; Câu Trần mang quỷ thì hại ruộng vườn. Đằng Xà phạm quỷ thì nhiều vướng víu; Bạch Hổ gặp Quan quỷ thì hại lớn.

 Huyền Vũ ở Quan quỷ thì có gian dâm và trộm cắp; hai hào Quan quỷ ắt lo có tang. Nếu xem việc quan phủ thì lại là tốt: phúc dày, quan cao, danh tiếng vang xa.

 Huynh đệ thêm Long thì còn được; nếu cùng Chu Tước ắt hại nhau. Đằng Xà, Bạch Hổ đều là điềm dữ; Huyền Vũ, Câu Trần đều không lành.

 Hào tốt chỉ nên luôn vượng tướng; hào xấu lại cần rơi vào không vong.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "chuyết": đọc zhuō (thanh 1), nghĩa là vụng về, không linh hoạt. (2) chữ "oanh": đọc yíng (thanh 2), nghĩa là quấn quanh, vướng víu, vương vấn.

 VIII. Chương hôn nhân: bảy bài.

 (Bài 1)

 Nội quái là Thân, hào dương và Quan quỷ là chồng nắm giữ; ngoại quái là Ứng, Tài và hào âm đều là vợ. Thế Ứng sinh nhau thì hôn nhân rất tốt; Thế Ứng tỉ hòa thì xứng đôi.

 Thanh Long và lục hợp (hai địa chi hợp nhau thành cặp, như Tý với Sửu) phù trợ là đẹp; tam hợp và Tử tôn đến lại càng hay. Ứng động phạm tam hình (ba địa chi làm hại nhau, như Dần–Tỵ–Thân) thì đừng hỏi cưới; ngoại quái gặp lục hại (hai địa chi hại nhau, như Tý với Mùi) thì chắc chắn có hại.

 Ba hào đều chẵn (đều âm) thì ít sinh đẻ; sáu vị thuần dương thì hiếm con nuôi. Nam nữ hợp nhau ở các quẻ Hàm, Thái, Ích; vợ chồng trở mặt ở các quẻ Cách, Khuê, Ly.

 Quẻ Quải dương mạnh thì vợ khó giữ; quẻ Cấu âm mạnh thì nhà không yên. "Không giữ được thân mình" (lời hào ba quẻ Mông: người con gái thấy kẻ có tiền thì không giữ mình) thì đoán theo quẻ Mông; "chồng đi không về" (lời hào ba quẻ Tiệm) thì suy theo quẻ Tiệm.

 Một lẻ một chẵn (Thế và Ứng một dương một âm) thì thành thân thuận lợi; hai Quỷ hai Tài thì phối hợp trái nhau. Sát gặp Thê tài thì vợ con gặp ách; sát đến Quan quỷ thì chồng gặp buồn.

 Thê tài, Quan quỷ có Thanh Long giúp thì trai giàu sang, vợ có phúc đức. Quan quỷ có hai hào cùng khắc Ứng thì người con gái đã từng hứa hôn với hai nhà.

 Bạch Hổ đến Tài thì đừng hỏi cưới; Câu Trần thêm vào vị Quan thì khắc chồng. Sát đến Huynh đệ thì nhiều tranh giành; Chu Tước đến Thân là có kiện tụng.

 Câu Trần, Âm sát thì đừng cầu con gái; Huyền Vũ thêm vào Tài thì đừng hỏi chuyện thông gia. Long cùng Tử tôn là điềm hoàn toàn tốt; Hỷ cùng Phụ mẫu thì phúc gần kề.

 Khôn biến sang cung Khảm thì người trai đã không còn trong trắng; Càn đến vị Ly thì người gái không còn trinh. Muốn biết tính người con gái thế nào: Khảm chủ lòng thông minh, Cấn thì trầm tĩnh.

 Đoài ắt hòa nhu, Tốn ắt cung kính, hào Khôn rộng lượng, Càn cứng rắn ngay thẳng. Con gái giỏi văn chương sáng suốt là vì gặp Ly; con trai trí tuệ là vì thấy Chấn.

 Cung Càn thì mặt to rộng; Khôn chủ cao lớn béo, đừng xem thường. Quẻ Cấn chắc chắn người nhỏ; hào Khảm ắt mặt tròn.

 Con gái nhà Đoài trong sáng trắng trẻo; vợ con ở vị Chấn khác thường mà đoan chính. Thể Tốn dung nhan trắng như tuyết lành; cung Ly hòa nhuận, dễ ưa nhìn.

 Có không vong, có kiếp sát thì đều không dùng được; không có Tử, không có Tài thì đều không ổn.

 (Bài 2)

 Âm dương đắc vị (hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn) đều là tốt; thuần âm thì uổng công sức; thuần dương thì lùi bước, hối hận, không thành hôn, dù gượng ép mà thành rốt cuộc cũng buồn bực.

 Hào Kim chủ vợ dung mạo đẹp; hào Mộc thì gầy nhỏ mà dong dỏng cao. Thổ chủ thân hình béo lùn; hào Hỏa ắt tóc thưa và vàng.

 Hào Thủy thì tính tình thông minh; lục hợp phát động là thịnh nhất. Thanh Long vượng tướng ở vị Tài thì cưới vợ được của hồi môn gấp vạn.

 Nếu gặp sát Thiên quả, Thiên quan (thần sát chủ góa chồng, góa vợ) thì nên biết vợ chồng không được lâu dài.

 (Bài 3)

 Phàm người gieo quẻ hỏi về hôn nhân: Tài và Quỷ đều đủ thì có thể thành. Quỷ là hào chồng, lo Tử tôn động; Tài là vợ, sợ Huynh đệ động.

 (Bài 4)

 Hào quỷ động thì bên gái bị cản trở, ý vợ chê chồng, không thương nhau. Hào Tài động thì chồng làm hại vợ, như thế thì suốt đời không yên.

 (Bài 5)

 Quỷ vượng khắc Tài thì việc cưới vợ không thành; Tử vượng làm hại chồng thì việc đáng ngờ. Quẻ bát thuần động thì sinh ly biệt; quẻ ngũ thế và du hồn thì hại con nhỏ.

 (Bài 6)

 Xem hôn nhân vốn cần có âm có dương; khi động thì cùng động là tốt. Hai dương không động, có một Tài một Quỷ (?); Ứng âm, Thế dương là tốt nhất.

 Lại được hào Thế ở nội quái thì nam nữ đoàn viên, trăm năm thịnh vượng.

 (Bài 7)

 Bản cung không có khí mà Tài có khí thì nhà gái tuy nghèo nhưng cô gái xinh đẹp. Bản cung vượng tướng mà Tài tù, tử thì nhà gái tuy nghèo (?) nhưng cô gái không đẹp.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "khôi": đọc kuí (thanh 2), nghĩa là thân hình cao lớn. (2) chữ "oánh": đọc yíng (thanh 2), nghĩa là sáng trong. (3) chữ "quan": đọc guān (thanh 1), nghĩa là người không có vợ hoặc góa vợ.

 IX. Chương thai nghén: ba bài.

 (Bài 1)

 Xem việc sinh đẻ trước phải xem Tử tôn; Tử tôn vượng tướng thì tốt. Cung của mẹ không có sát là điềm lành; trên hào con có Long là gốc thiện.

 Muốn dễ sinh thì nên được Ly và Đoài; khó sinh thì đừng bói được Cấn và Khôn. Khảm, Càn có Long động thì thân không phải lo; Chấn, Đoài gặp Câu Trần thì mạng không còn.

 Phụ mẫu đừng để gặp Bạch Hổ; Tử tôn rất kỵ ở Câu Trần. Đằng Xà trì Thế thì lo Âm sát; Huyền Vũ đến Thân thì kiêng chậu tắm.

 Rất kỵ hào Thổ chôn lấp vị con; lại ghét hình sát khắc con cháu. Tử tôn phát động thì kỵ không vong; Bạch Hổ, Câu Trần đều không lành.

 Tử tôn biến thành Quan quỷ thì con chết trong bụng; hào Quan quỷ biến thành Tử tôn thì sinh ra rồi mất (?). Mẹ động con lay thì đều khó giữ; mẹ tĩnh con yên thì đều lành.

 Hai hào con và mẹ đều vượng tướng, có Long có Hỷ thì lại an khang. Trong âm hiện ra dương là con trai khác thường; dương biến thành hào âm là con gái tốt.

 Hào con và mẹ tuy biến động, nhưng Thanh Long trì Thế thì cũng không sao. Tử tôn hiện ra hai lần, Long gặp Hỷ thì chắc chắn sinh đôi.

 Muốn hỏi ngày đứa trẻ ra đời: ngày xung phá Thai thần (thần sát về thai nhi) là lúc con sinh.

 (Bài 2)

 Phàm người gieo quẻ hỏi về việc mang thai: Tử tôn sợ hưu tù, Phụ mẫu sợ phát động. Tài là sản phụ, sợ Huynh đệ động; con trai hay gái thì xét âm dương, suy vượng.

 (Bài 3)

 Chưa biết bao giờ thì sinh: vào ngày tháng trường sinh (giai đoạn "sinh ra" trong vòng mười hai giai đoạn sinh vượng của ngũ hành) của hào Tử thì con sẽ ra đời được bú mớm. Hào Huynh vượng tướng thì mẹ sinh khó; Tử tôn bị khắc thì đường đời đứa con khổ.

 Hào phi (hào hiện ra trong quẻ) khắc hào phục (hào ẩn dưới, không hiện trong quẻ) thì con không nuôi được; quẻ dương là con trai, quẻ âm là con gái. Hai hào (Tử tôn) vượng tướng, có hỷ thần đến thì ắt là sinh đôi trời ban.

 X. Chương trẻ học: một bài.

 Trẻ nhỏ đi học, trước hết suy xét Tử tôn; Tử tôn gặp Thanh Long là hay nhất. Chu Tước khắc Thân thì nhiều trí tuệ; Câu Trần giữ Thổ thì rất ngu đần.

 Quẻ không có Phụ mẫu thì khó dạy dỗ; Thân phạm Lục thần thì khó gò giữ (?). Chu Tước không vong thì không có phần học hành; Thanh Long vượng tướng thì có nền tảng tốt (như người làm ruộng có cuốc tốt).

 Long sinh Thân, Thế là đứa trẻ chăm đọc sách; Mã vượng, quẻ du hồn là đứa trẻ trốn học. Phụ mẫu và hỷ thần cùng vị mà động thì chắc chắn học rộng biết nhiều.

 Hai hào Phụ mẫu thì hay đổi chỗ học; động lung tung không thường thì không giữ khuôn phép. Chu Tước vào Ly thì giỏi viết chữ; Thanh Long vào Đoài thì biết ngâm thơ.

 Trong Khôn biến động thì biết tu dưỡng đức; trên Càn động thì giỏi nói năng khôi hài. Càn, Chấn động thì sớm thành đạt; Cấn, Khôn yên tĩnh thì lập thân muộn.

 Quẻ Cấu, Truân, Kiển, Khốn thì tai họa chắc chắn; quẻ Tiệm, Tấn, Nhu, Thăng thì có thể suy là tốt. Đất, nước, lửa, gió (Khôn, Khảm, Ly, Tốn) làm chủ quẻ thì tiền đồ ắt làm thầy của người quyền quý.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "tư cơ": đọc zī (thanh 1), jī (thanh 1), nghĩa là cái cuốc lớn.

 XI. Chương thầy dạy học: một bài.

 Muốn tìm thầy dạy trẻ, trước lấy tám quẻ mà suy tính tình. Thể Ly giữa rỗng, sáng suốt mà có trí; cung Khảm trong đặc, giữ chữ tín mà có uy.

 Chấn là sấm, chủ động, thường đi học xa; Tốn thuận mà không ổn định, luôn đổi dời. Đoài là đầm, hòa nhu, giỏi giảng dạy; Cấn là núi, trầm tĩnh, thích khiêm nhường.

 Càn đứng đầu, cứng rắn quả quyết, phần nhiều nghiêm khắc; Khôn là đất, bao dung, đủ lễ nghi. Phụ mẫu, Tử tôn không vong thì đều đừng dùng; Thế, Thân suy bại thì đều đừng chọn.

 XII. Chương nghiệp nho, thi cử: năm bài.

 (Bài 1)

 Phàm xem nghiệp nho phải xét ở Thân; Thân và Thế sinh nhau thì học nghề ắt tinh thông. Phụ mẫu sinh Thân thì văn chương có thể lập nên; Tử tôn khắc Thế thì học không thành.

 Hào Phụ mẫu vượng tướng thêm Chu Tước thì hùng biện, lời lẽ cao xa, có tiếng tăm lớn. Huynh động, Thê động, Thân không vượng thì lại vì thông minh mà lỡ tiền đồ.

 Âm dương đều vượng thì nên đi thưa hỏi thầy; trong ngoài tỉ hòa thì đủ sức giảng giải sáng tỏ. Tử tôn vượng mà Thân không vong là anh học trò nghèo khốn; Tài khiến Thế bị phế bỏ thì thư sinh khốn đốn.

 Huynh đệ nếu phạm Đằng Xà thì dù có văn chương cũng không nổi danh. Huyền Vũ khắc Thân thì đừng kết bạn; Câu Trần hại Thế thì đừng thân cận bạn bè.

 Thanh Long trì Thế thì công danh lớn; Thiên hỷ cùng cung thì sự nghiệp học đạo hanh thông. Chu Tước cùng Tài thì nên mở trường dạy học; Câu Trần cùng Quỷ thì đừng đi xa.

 Thế Ứng đã hòa mà Thân lại vượng thì dâng thư hiến kế ắt thành danh. Nhật thần (địa chi của ngày gieo quẻ) và Long đức (thần sát lành) đều sinh vượng thì quan huyện, quan châu được phúc tinh chiếu.

 Lộc, Mã, Quý nhân đến nguyệt kiến (địa chi của tháng gieo quẻ) thì gánh trọng trách hàng công hầu, chức không nhẹ. Thiên phù ở hào Thổ thì ứng nhiều trở ngại; nguyệt kiến mang Kim ắt có điều kinh sợ.

 Phụ mẫu nên gặp lục hợp nhất; Thế, Thân rất kỵ phạm tam hình. Hình sát khắc Thân lại khắc Thế thì sa thân, chuốc nhục, lỡ cả đời.

 Vào chầu vua thì không nên gặp quẻ Truân, Kiển; diện kiến vua lại nên gặp quẻ Tấn, Thăng. Lại thêm Thiên phù mang đức Mộc thì thăng cao, gánh trọng trách, bổng lộc vẻ vang.

 (Bài 2)

 Phàm xem việc thi cử thế nào: Tử tôn động, Huynh đệ lay động thì trượt bảng. Phụ mẫu động, Quan quỷ động, Tài lại vượng thì chắc chắn thi một lần là đỗ.

 (Bài 3)

 Muốn hỏi khi nào người thi Hương được vinh đạt, trước lấy sáu hào làm gốc. Vị quan chủ khảo ở nguyệt kiến; hào thiên tử thì suy ở Thái tuế (địa chi của năm gieo quẻ).

 Có hỷ thần đến hợp với quẻ thì mùa thu này vinh đạt, chắc chắn không nghi ngờ.

 (Bài 4)

 Nếu xem việc thi ở Nam Tỉnh (kỳ thi Hội ở kinh đô do bộ Lễ thuộc Thượng thư tỉnh tổ chức) thế nào: sáu hào vượng tướng mới đỗ. Phụ mẫu động là ấn thụ (ấn quan và dải lụa đeo ấn, tức được làm quan); Thê tài động thì ắt lỡ làng.

 Không vong vào Quan quỷ thì lo trở về tay trắng; Kiếp sát đến Quan quỷ thì từng bước lỡ làng. Lại xem nếu Tử tôn phát động thì người này lâu nay uổng công ngâm vịnh.

 (Bài 5)

 Đi thi, cầu quan, hỏi việc trước sau: Quan quỷ vượng, văn thư có khí là đứng trước. Phụ mẫu là văn thư, là việc đang trông coi (?); nguyệt kiến phù trợ Quan quỷ thì đỗ trạng nguyên.

 Chú thích chữ hiếm: (1) chữ "thụ": đọc shòu (thanh 4), nghĩa là dải thụ, một loại dây lụa màu dùng để buộc ấn quan và huân chương. (2) "sa đà": đọc cuō (thanh 1), tuó (thanh 2), nghĩa là thời gian trôi qua uổng phí.

 XIII. Chương làm quan: hai bài.

 (Bài 1)

 Phàm xem việc thăng chức, lên quan: Phụ mẫu động xem trước, Quan quỷ xem sau. Phụ mẫu, Quan quỷ vượng mà động thì ắt có phần; Huynh đệ, Tài, Tử tôn động thì uổng công mừng.

 (Bài 2)

 Cầu quan mà Quỷ ở hào "lại" khắc Thân thì là quan hiền,

 Hào đầu là "lại" (viên chức nhỏ giúp việc dưới quan); nếu quỷ ở hào đầu đến khắc bản thân thì lại chủ được làm vị quan thanh liêm, sáng suốt, nhân từ, hiền minh.

 Dịch mã phù trợ thì quan chức được thăng chuyển.

 Nếu Dịch mã phù trợ Thân hoặc đến vị Quan quỷ thì chắc chắn chủ thăng chuyển.

 Hai quẻ Khảm, Ly lợi vào ba tháng mùa đông,

 Khảm dương, Ly âm, nước lửa đã giao nhau (như quẻ Ký Tế), nên hợp với ba tháng mùa đông.

 Chấn, Tốn thì rõ là lợi vào năm Thân, Dậu.

 Chấn, Tốn thuộc Mộc, gặp Thân, Dậu thuộc Kim (Kim khắc Mộc, tức là Quan quỷ), là Quan quỷ vượng.

 Thế Ứng hợp với Dịch mã thì tốt,

 Thế Ứng hợp với Dịch mã thì cầu quan rất lợi.

 Quẻ Khảm, Hàm, Phục thì chắc là còn nghi ngại.

 Ba quẻ này chủ trong lòng nghi hoặc.

 Thân, Dậu, Thìn, Tuất trì Thế thì tốt; làm quan gặp Lộc thì dễ thi thố việc.

 Thân, Dậu trì Thế và được Lộc là tốt nhất.

 Quỷ đến Thân, Thế thì được quan thật; hào quẻ vượng tướng thì vui mừng. Dịch mã không vong thì uổng sức; quẻ gặp thai, một (giai đoạn "thai" – còn trong bụng mẹ, và "một" – chìm mất, đều là lúc hành của quẻ yếu kém theo mùa) thì uổng công nhọc lòng.

 Nếu quẻ gặp thai, một thì chắc chắn uổng công nhọc lòng. Sau tiết Lập xuân thì Tốn ở giai đoạn thai, Ly ở giai đoạn một; nếu được quẻ Gia Nhân (gió trên, lửa dưới) và các quẻ cùng loại thì là trường hợp này.
 Hào vượng (hào – một trong sáu vạch của quẻ; "vượng" là đang mạnh, hợp thời theo tháng mùa) mà khắc (ngũ hành của nó chế ngự, làm hại ngũ hành kia) hào Ứng (hào đại diện cho phía bên kia, đối phương, sự việc bên ngoài) là không tốt. Khi hào Ứng nhập mộ (rơi vào giai đoạn "Mộ" trong vòng Trường sinh – vòng mười hai giai đoạn sinh, lớn, thịnh, suy, chết… của mỗi hành; Mộ là giai đoạn bị chôn vùi, bế tắc) thì phải lo chết chóc. Hào Thế (hào đại diện cho chính người xem quẻ) bị khắc thì bị biếm trích (1) (giáng chức, đày đi xa); nếu hào Thế khắc các hào khác thì bổng lộc tăng gấp bội.

 Thế bị khắc thì bị giáng chức, bị phạt. Thế khắc hào khác thì chủ về được bổng lộc gấp bội.

 Hào nhân lại (hào tượng trưng cho người giúp việc dưới quyền, nha lại) gặp Không vong (trạng thái "trống rỗng": hào mang địa chi không nằm trong tuần mười ngày của ngày xem quẻ, coi như mất sức, vô dụng) thì khó đứng chân,

 Hào Sơ (hào thứ nhất, dưới cùng) là hào nhân lại. Nếu gặp Không vong, thì dù làm quan thanh liêm chính trực, nha lại không có sức, ai sẽ thi hành cho? Như cây không có cành, vì thế khó đứng vững.

 Quẻ trong và quẻ ngoài (nội quái là ba hào dưới, ngoại quái là ba hào trên của quẻ sáu hào) đều thuần âm thì danh tiếng không vang.

 Đó là tượng âm mềm yếu không đứng vững. Nếu quẻ trong và quẻ ngoài đều âm, sao có thể phấn chấn được? Vì thế danh tiếng không vang.

 Hào Tử (Tử tôn – một trong Lục thân, tức năm loại quan hệ Phụ mẫu, Huynh đệ, Thê tài, Quan quỷ, Tử tôn được gán cho các hào theo ngũ hành so với hành của cung quẻ; Tử tôn còn gọi là Phúc đức, là thần chế ngự Quan quỷ) khắc Quỷ (Quan quỷ – hào chỉ quan chức, công danh, đồng thời chỉ tai họa) thì không có quan lộc; hào Phúc đức mà giao (động – hào biến đổi; trong phép gieo tiền, hào "giao" là âm động, hào "trùng" là dương động) thì ngược lại không hưng thịnh.

 Tử động thì khắc hại Quan quỷ, nên không hưng thịnh.

 Quẻ khắc Thế và Thân thì chức vị không yên,

 Nếu hành mà quẻ thuộc về khắc hào Thế và vị Thân (một hào phụ xác định theo hào Thế, tượng trưng cho bản thân người hỏi hoặc thân của sự việc), ắt chủ về không giữ yên được chức vị. Như quẻ Độn thuộc cung Càn, vốn thuộc Kim, gặp hào Thế thuộc Hỏa là vậy.

 Thân khắc hào nhân lại thì trăm mối lo dồn tụ (2).

 Quá cứng thì gãy. Nếu Thân và Thế khắc hào Sơ là hào nhân lại, ắt chủ về nha lại đều lánh lui. Mọi việc làm ăn đều có điềm lo âu dồn tụ.

 Khi Bạch Hổ động thì kinh sợ kéo đến,

 (Bạch Hổ là một trong Lục thần – sáu vị thần gán lên sáu hào tùy theo can của ngày: Thanh Long, Chu Tước, Câu Trần, Đằng Xà, Bạch Hổ, Huyền Vũ; Bạch Hổ chủ về hung dữ, máu me, tang tóc, kinh hãi.) Nếu Bạch Hổ vượng mà động thì kinh sợ đến ngay.

 Tử tôn trì Thế (nằm ngay ở hào Thế) thì ắt hủy (3) việc quan.

 Tử động là điều đại kỵ khi cầu quan, ắt dẫn tới hư hỏng.

 Nếu hỏi về quan văn hay chức võ, hãy tìm cho rõ Đường phù, Quốc ấn (hai thần sát – sao tốt xấu tính theo năm – chủ về ấn tín, bổ nhiệm chức quan).

 Đường phù, Quốc ấn: cầu quan nhất thiết phải dùng đến.

 Năm Dần, năm Thân thì là Tỵ, Hợi,

 (Dần, Thân, Tỵ, Hợi… là địa chi – mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi dùng ghi năm, tháng, ngày, giờ và gán cho các hào.) Năm Dần, năm Thân thì Tỵ là Đường phù, Hợi là Quốc ấn; dưới đây suy ra theo cách tương tự.

 Năm Tỵ, năm Hợi thì tìm ở Dần, Thân. Năm Tý, năm Ngọ thì tìm ở Mão, Dậu; năm Mão, năm Dậu thì ra ở Tý, Ngọ. Năm Thìn, năm Tuất thì ở phương Sửu, Mùi; năm Sửu, năm Mùi thì ở Thìn, Tuất.

 Quỷ lâm vào Phù, Ấn là tốt nhất, sẽ làm người phò tá trong triều. Nên tĩnh mà động thì ắt thăng chức; nên động mà tĩnh thì phần nhiều bị che lấp, đè nén.

 Tượng Tốn động thì (việc ở) phía đông và phía nam; vị Càn giao trùng (động) thì ra phía tây bắc. Vua tôi, Thế Ứng, trên dưới giao nhau,

 Thế là vua, Ứng là bề tôi; trên là vua, dưới là bề tôi. Nếu trên dưới sinh nhau (hành này nuôi dưỡng, giúp sức cho hành kia), chủ về vua tôi xướng họa nối tiếp (4), cùng bàn bạc can gián hòa hợp trong một triều đường (?).

 Đi luyện quân thì nên đi, sẽ dựng nên công trạng.

 "Luyện" là huấn luyện binh lính. Gặp trong quẻ Thế, Ứng sinh nhau, có lệnh đi huấn luyện, cứ đi thì ắt lập công.

 Muốn biết trong quẻ làm quan gì, trước hãy xem kỹ hào Thân. Hỏa là chức văn chương, ở vị trí "cổ họng, lưỡi" (chức quan nói thay, truyền lời vua, can gián),

 Hỏa là tượng văn minh, nên chủ về quan ở Hàn (5) uyển (Viện Hàn lâm – cơ quan lo văn chương, soạn thảo văn thư của triều đình).

 Thổ là quan thú lệnh (quan đứng đầu một quận, một huyện), dần lo việc "bàn hoàn".

 "Bàn hoàn" là sửa sang thành lũy. Hào Thổ trì Thế, nên ứng với chức này.

 Thủy là chức tuần thú ven sông. Kim mang quyền binh đao, hình pháp, quyền sinh sát. Mộc chủ về Công khoa (ngành coi việc xây dựng, công trình), lo việc xây cất mới. Chức lớn hay nhỏ đều tùy theo suy hay vượng mà nói.

 Theo trạng thái hưu, tù, vượng, tướng của hào động (bốn mức mạnh yếu của ngũ hành theo mùa: vượng là mạnh nhất, tướng là mạnh thứ hai, hưu là đang nghỉ, tù là bị giam, yếu) mà định quan tước cao hay thấp.

 Hỷ thần (thần sát chủ việc vui mừng), Dịch mã (thần sát chủ việc đi lại, dời chuyển, thăng chuyển) lâm vào Quan quỷ thì thư tiến cử tốt dồn dập, có người tri kỷ.

 "Mỹ tước" là giấy tờ tiến cử. Vì có Hỷ thần, Dịch mã lâm vào Quan quỷ, nên thư tiến cử tốt dồn dập, được nhiều người tri kỷ.

 Lại xét quyền của hai hào Phù, Ấn,

 Lại lấy hai hào Đường phù, Quốc ấn mà suy. Nếu quả thật hiện lên trong quẻ mà phát động, ắt chủ về phù ấn (ấn tín chức quan) vào tay. Hào Phù, Ấn liên quan trọng yếu, nên nhắc lại.

 Sớm muộn sẽ theo chiếu thư (văn bản mệnh lệnh của vua) mà được trọng dụng.

 Phù, Ấn đã động thì chiếu thư lập tức đến.

 Quẻ không có Thái tuế (địa chi của năm đang xem, coi như "vua" của năm) thì chỉ thăng chuyển,

 Thái tuế hiện lên trong quẻ thì chủ về được vào triều; nếu không có thì chỉ có thể thăng chức, đổi chỗ.

 Thái tuế hợp thì được gặp Thiên tử.

 Thái tuế nếu hợp với hào Thế, hợp với vị Thân (hợp: hai địa chi kết đôi hòa hảo với nhau, như Tý với Sửu, Dần với Hợi…), chủ về được vào triều mà gặp Thiên tử.

 Lại được Lôi hỏa sát (một thần sát tính theo tháng) lớp lớp,

 Lôi hỏa tìm ở Dần, Hợi (lợn), Thân, Tỵ; theo bốn tháng Mạnh (tháng đầu của mỗi mùa: Dần, Tỵ, Thân, Hợi) mà đi khắp một vòng. Chỗ bị xung phá ngay là Thiên hậu (?), liền thấy cầu quan được Dịch mã đưa đi (?). Cách tính: tháng giêng khởi ở Dần, tháng hai ở Sửu, đếm ngược đủ mười hai vị là vậy. Không muốn nói dài dòng, nên chỉ nêu bốn tháng Mạnh. Gặp động là điềm đại cát, ứng như đoạn dưới:

 Lời bình chú của Hổ Dịch: Lời chú của tác giả về Lôi hỏa sát ở trên là mâu thuẫn. Câu trước: "Lôi hỏa tìm ở Dần, Hợi, Thân, Tỵ, theo bốn tháng Mạnh mà đi khắp một vòng. Chỗ bị xung phá ngay là Thiên hậu, liền thấy cầu quan được Dịch mã đưa đi" là cách khởi của mục "Lôi hỏa thần" phụ ở cuối sách "Bốc phệ toàn thư", tức là: "Tháng giêng, năm, chín, Hỏa ở Dần; tháng hai, sáu, mười ở cung Hợi; tháng ba, bảy, mười một theo vị Thân; tháng tư, tám, mười hai xoay đến cung Tỵ". Câu sau: "Cách tính: tháng giêng khởi ở Dần, tháng hai ở Sửu, đếm ngược đủ mười hai vị là vậy." Tra sách "Dịch ẩn", cách khởi Lôi hỏa sát là: "Tháng giêng ở Dần, tháng hai Sửu, tháng ba Tý, tháng tư Hợi, tháng năm Tuất, tháng sáu Dậu, tháng bảy Thân, tháng tám Mùi, tháng chín Ngọ, tháng mười Tỵ, tháng mười một Thìn, tháng mười hai Mão". Tác giả có lẽ đã trộn hai cách khởi làm một. Xin người đọc chú ý phân biệt.

 Thì xem chừng danh vị lên tới bậc vương công. Thiên Ất quý nhân (thần sát tốt bậc nhất, chủ được người quyền quý giúp đỡ) lại hợp,

 Thiên Ất quý nhân: tháng giêng ở Tỵ, tháng hai ở Thân, tháng ba ở Hợi, tháng tư ở Dần. Tháng năm, tháng chín vẫn ở Tỵ, tháng sáu đến Sửu (?), ba vị xoay vòng. Nếu gặp động ắt là tốt, con cháu đời đời làm công khanh. Cách tính chỉ lấy bốn vị Tỵ, Thân, Hợi, Dần, hết vòng lại bắt đầu, xoay đi mười hai vị: tháng giêng Tỵ, tháng hai Thân, các tháng khác theo đó.

 Lời bình chú của Hổ Dịch: Cách khởi Thiên Ất quý nhân của tác giả ở đây chắc chắn đã sai. Tra cách khởi Thiên Ất quý nhân là (theo thiên can – mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý của ngày): "Giáp, Mậu thì ở trâu, dê (Sửu, Mùi); Ất, Kỷ ở chốn chuột, khỉ (Tý, Thân); Bính, Đinh ở vị lợn, gà (Hợi, Dậu); Nhâm, Quý nấp ở thỏ, rắn (Mão, Tỵ); Canh, Tân gặp ngựa, hổ (Ngọ, Dần); đó là phương của Quý nhân". Xin người đọc chú ý phân biệt.

 Thì đời đời làm quan, được ban phong tặng.

 Lôi hỏa và Quý nhân đã hợp, chẳng những bản thân hưởng lộc, mà còn chủ về đời đời được triều đình phong tặng tước hiệu.

 Đây là bí quyết huyền diệu của Thiên cương (cương lĩnh lớn của phép bói), khuyên ông hãy suy xét gỡ ra (6) từng đầu mối, chớ vội vàng.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Biếm trích": đọc là bian (thanh ba), zhe (thanh hai); nghĩa là: quan lại bị giáng chức, bị phái đến nơi xa kinh thành. (2) "Toàn": đọc là zan (thanh hai); nghĩa là: tụ tập lại. (3) "Huy": đọc là hui (thanh một); nghĩa là: hủy hoại. (4) "Canh": đọc là geng (thanh một); nghĩa là: tiếp nối, liên tục. (5) "Hàn": đọc là han (thanh bốn); nghĩa là: văn tự, thư từ… (6) "Trừu dịch": đọc là chou (thanh một), yi (thanh bốn); nghĩa là: gỡ ra đầu mối.

 Mười bốn, chương Việc nước: ba bài.

 (Một)

 Nếu bói việc quốc gia, xem về thiên tử, thì lấy theo bản cung và hào Thế của quẻ. Bản cung là nước, Thế là vua,

 Bản cung là: xem quẻ được bói thuộc cung nào (sáu mươi tư quẻ chia thành tám cung, mỗi cung đứng đầu bởi một quẻ thuần: Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài) thì cung đó là nước; hào Thế là quân vương.

 Vượng tướng, tỷ hòa (cùng một hành, hòa hợp nhau) thì được bậc thánh chúa. Hào Sơ là dân, hào hai là kẻ sĩ, hào ba là đại phu (quan lớn), hào bốn là công hầu, vua ở hào năm. Hào sáu là thần Tông miếu (miếu thờ tổ tiên nhà vua) và Xã tắc (thần đất, thần lúa – tượng trưng cho quốc gia). Động hay tĩnh, cứng hay mềm đều nên được đúng chỗ của mình.

 Sáu hào đều cần được sinh, được hợp, vượng tướng; nếu một vị không được đúng chỗ thì cả nước không yên.

 Đại sát (một thần sát hung tính theo tháng) gây tai họa; Kim chủ về binh đao,

 Đại sát: tháng giêng ở Tuất, tháng hai ở Tỵ, tháng ba Ngọ, tháng tư Mùi, tháng năm Dần, tháng sáu Mão, tháng bảy Thìn, tháng tám Hợi, tháng chín Tý, tháng mười Sửu, tháng mười một Thân, tháng mười hai Dậu là vậy.

 Thủy là lụt lội ngập chìm, Thổ là đánh thành.

 Thủy động chủ có tai họa nước lụt; Thổ động chủ có việc sửa sang thành lũy.

 Gặp Chấn, Ly, Khảm, Đoài thì thấy ở bốn phương,

 Nếu gặp bốn cung này thì ứng ở vùng biên cương.

 Ở trong cung Khôn, cung Cấn thì việc chưa yên. Sáu hào không động, quẻ không có sát, nhân dân thiên hạ ca khúc thái bình.

 (Hai)

 Ra quân giao chiến, Tử tôn nên mạnh; Quỷ vượng thì bên kia thắng, ta ắt mất. Thê tài là lương thảo, Huynh đệ (hào anh em, hành cùng loại với cung quẻ, chuyên khắc Tài) chớ khắc; Phụ mẫu là cờ (1) xí, kỵ phấp phới (động).

 (Ba)

 Hào Thủy mang Quỷ đến khắc ta, phải phòng bị cướp trại, đánh doanh. Lại xem có khí (vượng tướng, có sức) hay không có khí, mới đoán được thế trận thua hay thắng.

 Nếu muốn quyết thắng bại, lấy Thế, Ứng, Nhật thần (địa chi của ngày xem quẻ), Quan tinh (Quan quỷ) mà luận. Thế là tướng của ta, Ứng là quân bên kia, Nhật thần là lính của ta, Quan quỷ là binh bên kia. Ta khắc họ thì ta thắng; họ khắc ta thì ta thua. Nếu Tài hưng khắc Phụ, ắt chém tướng, cướp cờ. Huynh đệ động thì ắt cướp lương, đoạt cỏ.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Tinh": đọc là jing (thanh một); nghĩa là: một loại cờ thời xưa, đầu cán cờ trang trí bằng lông chim nhiều màu.

 Mười lăm, chương Tăng, đạo:

 Đạo sĩ, tăng sĩ (1) (người áo đen – chỉ nhà sư) đến hỏi bói, Thân yên Thế tĩnh là điều trước nhất. Hào Thân khắc Thế thì có thể (2) mưu tính, sử dụng; Thế Ứng tỷ hòa thì vui vẻ tự nhiên.

 Thế nếu khắc Thân thì nên lui về giữ mình; Thê tài (hào tiền của, vợ) đến khắc Thế thì tốt cho việc hóa duyên (đi xin bố thí). Sáu hào không động là được hưởng phúc thanh nhàn; một vị động thì sự việc biến đổi.

 Tài vượng thì đúng lúc nên nhận bố thí; Quỷ động thì lại tiện cho việc yết (3) kiến quan viên. Thế gặp Bạch Hổ thì kiện tụng quấn quanh; Thân gặp Câu Trần (vị thần chủ về trì trệ, vướng víu, đất đai) thì tâm sự rối ren.

 Phụ mẫu (hào cha mẹ, cũng chỉ thầy, văn thư, nhà cửa) khắc Thân thì có thầy dẫn dắt; Thanh Long (vị thần chủ về điều lành, vui mừng) trì Thế thì quý hiển chu toàn. Câu Trần mang sát thì gặp ma chướng; Huyền Vũ (vị thần chủ về trộm cắp, mờ ám) lâm Tài thì bị trộm làm hại oan.

 Huynh đệ và Câu Trần cùng một vị mà động, phải cẩn thận đề phòng người trong đạo (4) (bạn đồng tu) móc nối bên ngoài. Quý nhân lâm Phụ mẫu thì thầy thông thánh; Phúc đức với Thanh Long cùng động thì đệ tử hiền.

 Phụ mẫu nhiều lớp mà Thân bị khắc, chắc chắn thân bị nhà thế tục níu kéo. Tài Không vong thì viết sớ quyên góp (?) chỉ uổng công; Quỷ vượng thì mưu tính phí tiền vô ích.

 Động loạn xạ thì việc tọa quan (đóng cửa nhập thất tu luyện một thời gian dài) là đại kỵ; quẻ Bát thuần (tám quẻ thuần, do một quẻ ba vạch chồng lên chính nó, đứng đầu mỗi cung) lại tốt cho việc tham cứu đạo huyền. Cấn, Khôn chỉ nên ở (5) nơi núi khe; Ly, Tốn lại hợp ẩn giữa phố chợ (6).

 Long, Hổ cùng động thì nên đi tìm đạo; Khảm, Ly tụ hội (7) thì tốt cho việc an thiền. Du hồn (loại quẻ thứ bảy trong mỗi cung, tượng hồn đi lang thang, chủ dời đổi bất định) mang sát thì đừng đi vân du như mây nước; quẻ Nhất thế (quẻ có hào Thế ở hào thứ nhất) mà hưu tù thì chớ mua ruộng.

 Tử động, Thê động thì là kẻ hoàn tục; Thế Không vong, Thân vượng là bậc tiên đi trên mặt đất (người đắc đạo sống giữa đời). Thân Không vong mà không động thì đâu đâu cũng là đạo; Ứng vượng, không có ma chướng thì chốn chốn đều là thiền.

 Ứng là hào chẵn (âm), Thế là hào lẻ (dương), lại sinh, lại hợp, thì thần thanh, thân tĩnh, thọ dài lâu. Bỗng nhiên vướng nợ, Tài và Thân động, khó tránh phải đền trả nợ oan đời tục.

 Thế Ứng bất hòa mà Thân động bừa, thì việc thoát thân, đạt mệnh (đắc đạo) phải đợi đến năm con lừa (tức là không bao giờ, vì mười hai con giáp không có lừa). Mộc thần, Thái tuế lâm vào Thân, Mệnh, ngay ngày ấy gặp thần, được chân truyền.

 Thái tuế, Hỏa thần gia lên Phụ mẫu, thì ân mệnh từ bên trời (triều đình) ắt đến tuyên. Hỏi ta việc thiên cơ sau cùng ra sao, ta cầm bút viết ra một chữ "duyên".

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Truy": đọc là zi (thanh một); nghĩa là: màu đen. (2) "Kham": đọc là kan (thanh một); nghĩa là: có thể, có khả năng, chịu đựng được. (3) "Yết": đọc là ye (thanh bốn); nghĩa là: yết kiến, bái kiến. (4) "Quyến": đọc là juan (thanh bốn); nghĩa là: người thân thuộc. (5) "Thê": đọc là qi (thanh một); nghĩa là: ở lại, dừng chân. (6) "Triền": đọc là chan (thanh hai); nghĩa là: thời xưa chỉ nhà ở của một hộ dân thường. (7) "Phúc thấu": đọc là fu (thanh hai), cou (thanh bốn); nghĩa là: ví người hoặc vật tụ lại như nan hoa xe tụ vào trục bánh.

 Mười sáu, chương Cầu tài, buôn bán: ba bài. Phụ thêm: Thêm người một bài, Giao dịch một bài.

 (Một)

 Cầu tài, giao dịch thì lấy Tài làm chủ; Tài phát động lâm vào Thân thì ắt lấy được tiền. Quẻ nếu không có Tài hoặc Tài rơi vào Không vong, thì mọi mưu tính đều không thể hứa hẹn.

 Hào Tài trì Thế hoặc khắc Thế, một lần mua một lần bán lời gấp trăm. Khắc Thân lại được Thanh Long phò, chứa ngọc chất vàng sao tính xuể.

 Hào Tài động ở quẻ ngoài thì khá khó khăn; Tài hưng ở quẻ trong thì có người đưa đến. Ngoài sinh trong, Ứng sinh Thế, dù tiền ít cũng dễ được.

 Ứng khắc Thế, Thế khắc Thân, có tiền rốt cuộc cũng khó thành. Thế Ứng tỷ hòa mà Thân lại yên, của cải bình ổn, không lo trì trệ.

 Tài được sinh, Khố (kho – địa chi Mộ của hành Tài, nơi của cải được thu cất) vượng thì tụ tiền của; Tử động, Long động thì ứng vừa ý. Hào Tài nếu gặp phế, hưu, tù thì hàng rẻ như bụi, nên lo xoay xở.

 Hào Tài vượng tướng thì hàng đắt như vàng, có hàng phải nhân lúc sớm mà bán đi. Hào Tài không động thì tiền bạc bình an; gặp sát, gặp Không vong thì rốt cuộc hao tốn.

 Quỷ ở quẻ ngoài kéo Huyền Vũ đến, thì tai họa quan và trộm cướp, hối hận lớp lớp. Kiếp sát (thần sát chủ về cướp đoạt) lâm Thân lại khắc Thân, việc mờ ám riêng tư phải hết sức kiêng.

 Hào Tài có Dịch mã, được Mộc thần phò, buôn bán thành giao lại còn gặp quý nhân. Huynh đệ, Đằng Xà (vị thần chủ về điều quái lạ, lo âu, dây dưa) là thần gây hối hận: Tài thì lo tán mất, Thân thì lo bế tắc.

 Chớ để Chu Tước (vị thần chủ về văn thư, cãi cọ, khẩu thiệt) lại đứng đầu, kẻo kiện tụng, khẩu thiệt nối nhau. Huynh đệ hóa Tài (hào Huynh đệ động rồi biến thành hào Tài) tuy có tiền, nhưng nhất thiết phải kiêng rơi vào vòng bẫy của người.

 Lỗ vốn hại của là vì sao? Chỉ vì Thê tài hóa Huynh đệ. Tử tôn hóa Tài thì lợi nhiều; Tài hóa Tử tôn lại càng không nhỏ.

 Lại có Thanh Long ở trên hào Thủy đến, lên núi vượt biển thu được nhiều lợi. Câu Trần động với Quỷ ắt bị lưu trệ; hàng đi buôn mà gặp Quan thì bị trộm lấy.

 Bỗng nhiên Thê tài hóa Quan quỷ, tuy được lợi nhưng bị quan thu. Đi buôn hay ngồi bán, làm ăn tiền của, kỵ nhất hào Quan lâm vào Khố của Tài.

 Không phải việc quan đưa họa đến, thì ắt bị trộm lấy mất. Địa đầu (nơi đến, chốn làm ăn) khắc Thân thì Thế chưa được trọn vẹn (?); nếu là hào âm thì ắt bị đàn bà giữ chân lại.

 Kẻ chở đầy thuyền của báu vinh quy là vì hào Thân khắc Địa đầu. Muốn hỏi tiền của ngày nào được? Ứng vào ngày Thân và Tài được sinh, được vượng.

 Giả như quẻ cung Càn lấy Mộc làm Tài, thì lấy ngày Hợi, ngày Mão làm chuẩn.

 (Hai)

 Thế, Ứng là Tài thì cầu dễ được; quẻ nếu không có Tài thì ít có chỗ dựa. Hào Tài hóa Quỷ thành tượng hung; Quỷ hóa thành Tài ắt là thần lành.

 Tài rơi vào Không vong thì khó nắm bắt; nếu gặp hai sát thì trộm xâm phạm. Hai sát là Kiếp sát và Thiên tặc sát (thần sát chủ trộm cắp).

 Khó cầu là ở chỗ sợ hào Tài động ở quẻ ngoài; dễ tìm tiền là khi Tài hưng ở quẻ trong. Thế nếu khắc Tài thì đừng mở miệng; Tài đến khắc Thế thì được nghìn vàng.

 Các hào nếu đều không có tượng Tài, thì Tử động, Long động cũng có thể tìm được. Thế Ứng nếu hợp là tốt nhất; Tử tôn hợp là có phúc đức.

 Nguyệt đức (thần sát tốt tính theo tháng) và Nguyệt kiến (địa chi của tháng đang xem) cần phò giúp, thì cầu tài gấp mấy lần rốt cuộc ắt được.

 Quẻ trong là người, quẻ ngoài là Địa đầu. Người khắc Địa đầu thì có lưu trệ; Địa đầu khắc người mà lại vượng tướng, nếu cầu tài thì thu được gấp mấy lần.

 Nhật thần khắc Thân thì hàng ra tay (bán được); Tài khắc Địa đầu thì trộm rình giữ. Thanh Long phát động là tốt nhất; âm dương đắc vị (hào dương ở vị lẻ, hào âm ở vị chẵn) thì ắt có tiền.

 Hào ngoài không có khí mà Ứng khắc Thân, nếu gặp Không vong thì lo sinh bệnh. Hào Thổ trì Thế thì làm sao rời đi được; hào âm trì Thế chủ về người nữ.

 Hào Thổ trì Thế chủ có cách trở; hào âm trì Thế chủ bị đàn bà làm lưu trệ.

 (Ba)

 Phàm người bói quẻ hỏi cầu tài: Phụ động thì khó khăn, Quỷ động thì tai họa; Tử vượng, Tài sáng (hiện rõ, có lực) ắt được lợi; Huynh hưng thì chậm trễ, thị phi kéo đến.

 Phụ thêm: Thêm người vào nhà

 Thêm người vào nhà cần Tài sáng; Tử vượng, Tài hưng thì liền thành. Phụ phát, Huynh động thì khó bền lâu; hào Quỷ phát động thì họa đến gần.

 Phụ thêm: Giao dịch

 Phàm bói mua bán và giao dịch, Tử động, Tài sáng là đại cát. Hào Huynh, Quỷ động thì hợp không thành; Phụ hưng thì tốn hết nghìn cân sức lực.

 Mười bảy, chương Xuất hành: hai bài. Phụ thêm: Cửa ải, bến đò một bài.

 (Một)

 Phàm bói xuất hành trước xem Thân; hào Thân phát động là người đi. Tử tôn động ở quẻ ngoài khắc Thân, Thế, chắc chắn trên đường được của báu.

 Ra đi thì đầu đường lo Bạch Hổ; trở về thì dưới chân kỵ Câu Trần. Trong khắc ngoài và Thế khắc Ứng, sắp đi thì có trở ngại, đi không có duyên cớ.

 Ngoài khắc trong và Ứng khắc Thế, thì thu xếp hành trang ngay trong giờ này. Cung Thân thấy Quỷ là vì việc quan mà đi; nếu chẳng vì việc quan thì ắt gặp gian truân.

 Phụ mẫu khắc Thân thì cha mẹ giữ lại; Huynh đệ khắc Thân thì anh em lo âu. Thanh Long, Tử tôn khắc vị Thân thì suốt dọc đường không lo, đến tận nơi.

 Cung Càn vượng tướng thì cưỡi ngựa béo; quẻ Khảm khắc Thân thì đi thuyền lớn. Quẻ Chấn khắc Thân thì thân liền động; quẻ Khôn khắc Thân thì đi bộ.

 Quẻ Cấn khắc Thân thì đi ắt dừng; quẻ Tốn khắc Thân thì đi rồi lại thôi. Bạch Hổ khắc Thân thì đi gặp nạn; Thanh Long khắc Thân là đại cát.

 Chu Tước khắc Thân thì văn thư bị hỏng; Huyền Vũ khắc Thân ắt gặp trộm. Nếu thấy Câu Trần đến khắc Thân, việc còn vướng víu, chưa đi được.

 (Hai)

 Xuất hành yết kiến người quyền quý và đi tìm người, Huynh, Quỷ động thì không thể gần gũi. Tử vượng, Tài hưng ắt cát lợi; Phụ hưng thì đã đi rồi lại quay về.

 Phụ thêm: Cửa ải, bến đò

 Cửa ải, bến đò canh giữ nơi hiểm, khổ sở khó qua, hãy xem trong quẻ Quỷ thế nào. Phụ, Quỷ, Huynh động thì đừng bước tới; Tử tôn phát động thì chớ chần chừ.

 Mười tám, chương Người đi xa: tám bài. Phụ thêm: Tin tức ba bài, Người đi xa khỏe hay không một bài.

 (Một)

 Muốn bói người đi xa ngày nào về, lấy Phụ khắc Tử tôn làm kỳ hạn. Hào Sơ phát động là chân đã động; hào hai động thì thân đã động, chắc chắn không nghi.

 Hào ba, hào bốn phát động là đã đến cửa nhà; hào năm thì còn trên đường, khá chậm. Hào trên cùng động thì lòng đã động mà thân còn ở lại; quẻ yên tĩnh thì người đi chắc chưa về.

 Tuy động mà động lâm vào Huyền Vũ, giữa đường ắt bị tiểu nhân làm hại. Bạch Hổ động thì nhiều kinh sợ; Thanh Long phát động thì đại cát, hưng thịnh.

 Hào Chu Tước động thì trước có tin; Tử tôn phát động thì vui mừng khác thường. Quỷ, Huynh cùng phát phần nhiều ứng bệnh; Quan hóa thành Quan càng chẳng lành.

 Tử rơi vào Không vong, Thân nhập mộ, thì người đi xa chắc chắn không về quê.

 (Hai)

 Con bói cha bao giờ về? Phụ, Quỷ hưng thịnh thì nhất định về. Huynh đệ động thì nhiều trở ngại; Phụ hưng, Tử động thì chắc không về.

 (Ba)

 (Cha mẹ bói) con về: Tài động thì ắt chậm trễ; Phụ phát thì không về, càng đáng lo. Nếu Tử hưng, Huynh đệ động, cha mẹ liền hết nỗi buồn tựa cửa trông con.

 (Bốn)

 Anh em tình sâu lâu ngày cách biệt: Huynh hưng, Phụ động là kỳ về; Quỷ động, Tài động thì không có ngày về; Tử nếu hưng thịnh thì ắt chậm.

 (Năm)

 Vợ gieo đồng tiền hỏi về chồng (1) (cảo châm – cách gọi kín đáo người chồng trong thơ xưa): Quỷ, Tài phát ở quẻ trong thì sắp lên đường về; Tử hưng, Huynh động thì làm khách nơi đất khách; Phụ phát thì về muộn nhưng có tin.

 (Sáu)

 Chủ vì đầy tớ mà đến cầu hỏi: Tử giúp, Tài hưng thì sắp quay về; Phụ phát, Huynh động thì chưa về được; Quỷ động thì trở ngại, càng lâu lắc.

 (Bảy)

 Phàm bói người nhà thì lấy kỳ Mộ của Tử; người ngoài đến thì lấy hợp làm thời điểm. Cung Chấn hào Tử thì nói ở Mậu (?); Lục hợp đối với người ngoài thì nói là chưa biết (?).

 Muốn biết người đi xa ngày nào đến? Thần hợp của tháng và quẻ báo năm tháng. Giả như Bính Tý Thủy là Thân, thì nói vào giờ Tân Sửu.

 Nếu bói người thân trong nhà, thì đến (ngày) Trường sinh của Tử (giai đoạn mới sinh trong vòng Trường sinh) là có tin tức, đến ngày Mộ của Tử mới về tới. Người ngoài thì lấy Lục điệt bộc sát (một thần sát), tháng giêng khởi từ chỗ hợp với Dậu mà suy, đi ngược mười hai vị là vậy.

 (Tám)

 Phàm bói người đi xa đang ở đâu: Tử biến thành hào Ứng thì đoán là ở chỗ cha mẹ (?); biến thành Huynh đệ của bản cung thì ở bên anh em; nếu biến thành hào Tài thì ở chỗ người hèn (tôi tớ, người dưới).

 Hào Tử nếu là Tử tôn của bản cung, thì người đi xa xuất gia, ở chùa quán. Tử tôn của người đi xa ở vào hào Quỷ, thì ắt là đang làm quan liêu, nha lại.

 Quy kỵ sát (thần sát kỵ việc trở về): tháng giêng ở Sửu, tháng hai ở Dần, tháng ba ở Tỵ, chỉ ba vị này, hết vòng lại bắt đầu. Phàm (bói) người đi xa, nếu Thế ở cung Chấn, và hào ba, hào bốn động, thì có thể đứng chờ là đến.

 Phụ thêm: Tin tức: ba bài

 (Một)

 Hẹn người đến sao không đến? Chỉ vì Huynh, Quỷ phát như sấm. Tài hưng, Tử vượng thì chốc lát đến; Phụ động thì giữa chừng có thư về.

 (Hai)

 Phân biệt tin tức ở giữa trong và ngoài: hào trong vượng tướng thì mong ngóng tràn đầy. Hào ngoài phát động mà trong Không vong (?), thì một lá thư nhà đáng muôn vàng.

 (Ba)

 Nếu bói tin tức, xem Ứng và Phụ; chỗ Ứng và Phụ hợp là kỳ về. Ngoài âm trong dương thì thư sắp đến; ngoài dương trong âm thì thư chưa về.

 Phụ mẫu sinh hay khắc mà hào Ứng động, thì chốc lát trên đường tin bay đến.

 Phụ thêm: Khỏe hay không: một bài

 Vượng tướng, không vào hào Mộ thì sống; tù, tử, Không vong thì trôi theo bọt nước (mất mạng). Lại xem quẻ trên quẻ dưới ra sao, vượng tướng sinh nhau thì đi lại tung tăng.

 Hào trong quẻ không hóa vào Mộ thì đều bình yên, an ổn; ngược lại thì ắt chết, chẳng cần trông mong, chỉ nên đi gọi hồn, dựng nhà quàn.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Cảo châm": đọc là gao (thanh ba), zhen (thanh một); nghĩa là: cái thớt gỗ khô.

 Mười chín, chương Lục súc (sáu loài gia súc):

 (Một)

 Phàm bói gia súc thì lấy gia súc làm Thân; ví như bói trâu thì Sửu mới đúng. Mừng thấy Tử tôn và Phụ mẫu; sợ gặp Kiếp sát và Vong thần (thần sát chủ về mất mát).

 Trong quẻ nếu không có con giáp tương ứng, thì lấy tượng của tám quẻ mà xét: Càn là ngựa, Khôn là trâu, Cấn là chó, Tốn là gà, Ly là chim trĩ, Đoài là dê.

 Chấn là rồng, Cấn là ngựa, đoán như nhau; Khảm là lợn, Ly là chim, xét cho kỹ. Tốn, Đoài màu trắng, Ly lại màu đỏ; Càn màu đen huyền, Chấn màu xanh biếc, Cấn, Khôn màu vàng.

 Lại có cách suy rộng sang bên để xét vị gốc, rồi suy nghĩa cung Thân mà nó thuộc về. Bản thân vượng tướng thì bảo đảm không lo; nếu gặp tử, tù thì tai họa đến ngay.

 Bản thân phát động mà có Tử tôn nắm giữ, chính là lúc sinh lợi, sinh sôi nảy nở. Lại được Thanh Long giúp thì tốt; sát thần cùng đến thì lo nghiêng đổ, nguy nan.

 Con giáp chính rơi vào Không vong thì càng thêm lo; Bạch Hổ động thì lo cho "của có máu" (gia súc). Hào Ngọ mang sát thì nên lo cho ngựa; Mùi lo cho dê, Sửu lo cho trâu.

 Lại phải suy xét quẻ của bản cung: Khôn vượng thì trâu, Càn vượng thì ngựa. Gặp Tử thêm Long thì chủ nhân hưng vượng; Huyền Vũ cùng cung thì phải phòng kẻ trộm.

 Tử, tuyệt, hưu, tù nắm vị gốc thì trâu không cày được, ngựa không cưỡi được. Lại gặp sát đến thì ứng bệnh chết, mười lần bói tám chín lần đúng, không nghi.

 Thanh Long vượng tướng thì sinh lợi dày; sáu hào yên tĩnh thì không tai ương, lỗi lầm. Nếu gặp Dương nhận (thần sát hung, chủ về dao kiếm) và Tam hình (ba địa chi hình phạt nhau, như Dần – Tỵ – Thân), chắc chắn rơi vào tay đồ tể.

 Tài gặp Thanh Long hóa Tử tôn, thì lợn dê gà vịt dày như rừng. Trâu mạnh ngựa khỏe, không có chuyện gì, khi ngoài vượng Càn cứng, trong vượng Khôn.

 Phụ mẫu nhiều lớp lại hóa Phụ mẫu, thì một con gia súc trong năm đổi chủ ba lần. Đại sát đến hại hào con giáp chính, sáng nay đổi chủ, mai đã chết.

 Gặp quẻ Khốn, Di, Phệ hạp và Minh di, Quỷ, sát động thì ắt bị lột da. Dù được Thanh Long đến cứu, tuy không bị giết hại cũng gầy yếu (1).

 (Hai)

 Phàm người bói quẻ hỏi lục súc, có Tài, có Tử đều là phúc. Hào Phụ vượng động thì không toàn vẹn; Huynh, Quỷ động thì phần nhiều thiếu hụt.

 (Ba)

 Hễ bói trâu ngựa mà gặp quẻ Thái thì thành tai ương, vì bụng Khôn đầu Càn là đặt ngược.

 Bói trâu ngựa gặp quẻ Thái, ắt chủ về mất trắng. Nếu gặp hai quẻ Khôn, Càn (đảo ngược như thế), trâu ngựa nuôi là đặt ngược, thành vật vô dụng. Đại để gặp quẻ Thái là vậy.

 Quẻ Quải là sức mạnh, nào sợ nóng,

 Nếu gặp quẻ Quải, trâu ngựa dù gặp nắng nóng cũng chủ về khỏe mạnh.

 Nếu gặp quẻ Ích thì sợ dao làm bị thương.

 Nếu bói được quẻ Ích, trâu ngựa ắt bị dao rìu làm bị thương.

 Ly là chợ búa, gặp giết mổ,

 Nếu là quẻ Ly, chủ về chợ búa, nhà đồ tể giết mổ.

 Quẻ Khảm có hào trùng (hào động) thì vào nồi (2) nước sôi.

 Nếu gặp quẻ Khảm có hào động, chủ có nạn nước sôi lửa đốt.

 Phệ hạp, Di, Nhu, Hàm đều vào Đỉnh (cái vạc nấu),

 Nếu gặp năm quẻ này cũng chủ bị nấu, bị giết.

 Sợ gặp Khôn, Cấn thì bị chia lìa.

 Sợ hai quẻ Khôn, Cấn, chủ về trâu ngựa tản mát mỗi con một nơi. Như quẻ Địa Sơn Khiêm là vậy.

 Lại lấy dao và thớt chia trên dưới; nếu không có các sát thì mới thịnh.

 Càn, Đoài thuộc Kim là dao; Chấn, Tốn thuộc Mộc là thớt. Dao ở trên thớt thì chết; dao ở dưới thớt thì sống. Nếu gặp loại quẻ Đại quá, Vô vọng thì chết; loại Đại tráng, Trung phu thì sống.

 (Bốn)

 Mua trâu mua ngựa chỉ cầu Tài, rất sợ Huynh hưng, Quỷ phát gây tai. Nếu Phụ động thì tốn sức uổng công; Tử tôn phát động mới hay thay.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Uông luy": đọc là wang (thanh hai), lei (thanh ba); nghĩa là: gầy yếu. (2) "Hoạch": đọc là huo (thanh bốn); nghĩa là: cái nồi.

 Hai mươi, chương Tằm dâu: hai bài

 (Một)

 Ứng là tằm, Thế là người; Thế Ứng sinh nhau thì phúc đức đến. Tài là nhà tằm, Thân là chủ; Thân và Tài hòa hợp thì được châu báu.

 Chủ nếu sinh tằm thì ta toại ý; tằm bị khắc thì uổng công nhọc nhằn. Sáu hào yên tĩnh là bình ổn; một vị động thì nghiệm theo Lục thân.

 Có Tử, có Tài là điềm hoàn toàn tốt; thấy hung, thấy Quỷ là điềm rất xấu. Phụ mẫu động thì đoán là bình thường; vượng tướng hay hưu tù thì xét theo từng vị.

 Hào Tài nếu nắm Thân, Thế, chắc chắn được tơ bông nghìn vạn cân. Lại được Thanh Long cùng vị giúp sức, thu lợi gấp trăm, rất vẻ vang.

 Bản cung thấy Tử là có sinh khí; Tài, Thế gặp Quan là thần hao tổn. Quỷ, Tài ở hào Sơ thì mầm (tằm) không nở (?); ở hào hai thì trứng tằm gặp tai nạn.

 Quỷ ở hào ba, bốn thì không có lá dâu; Quan hưng ở hào trên cùng thì kén không thành. Hào Kim là Quỷ thì tằm chết ở lần "ngủ" thứ hai (mỗi lần tằm nằm yên để lột xác gọi là một lần ngủ); Quỷ thuộc Mộc thì ở lần ngủ thứ ba ắt gặp tai ương.

 Quỷ thuộc Thủy thì ắt gặp gió mưa; Quỷ thuộc Thổ phần nhiều ứng bệnh sưng vàng. Quỷ rơi vào Không vong lại hóa tốt; hào Quỷ hưu, phế ngược lại là lành.

 Quỷ hóa Tử tôn thì tiền lụa dày; Quỷ hóa Thê tài thì đại cát, hưng thịnh. Quỷ hóa Huynh đệ thì thu một nửa; Quỷ hóa Phụ mẫu thì tơ vụ muộn tốt.

 Thanh Long phát động thì tơ bông nhiều; Bạch Hổ động thì tằm chết cứng trắng. Huyền Vũ khắc tằm thì lo nạn nước; Câu Trần mang sát thì bị sâu bọ hại.

 Tài thuộc Thủy rốt cuộc không nhiều lợi; Kim, Thổ làm Tài thì bù lại chút ít. Tài thuộc Mộc vượng tướng thì lợi vô số; Hỏa vượng làm hào Tài lại càng thịnh gấp bội.

 Thiên hỷ (thần sát chủ việc vui mừng), Thanh Long, Tài, Tử hợp nhau, sinh Thân sinh Thế thì được điềm lành.

 (Hai)

 Phàm người bói quẻ hỏi tằm dâu, Tử vượng, Tài sáng thì rất tốt. Huynh, Quỷ động phải phòng hư hại; Phụ động thì một nửa mất trắng.

 Đại để bói tằm cần Tỵ, Ngọ hiện lên trong quẻ là tốt, phát động là đại cát. Cấn, Ly tốt; Khảm, Đoài xấu.

 Hai mươi mốt, chương Thuyền xe: một bài

 Thuyền xe vốn lấy Phụ làm chính; Phụ động thì thuyền xe không còn lâu. Huynh, Quỷ động phải phòng trộm cướp; Tử tôn xuất hiện thì tránh được tai nạn.

 Hai mươi hai, chương Bệnh tật: mười một bài

 (Một)

 Bệnh tật trước hãy xem Thân và Mệnh (hào mang địa chi năm sinh của người bệnh, tức bản mệnh); gặp Long, thấy Tử thì yên lòng. Thê tài vào Mệnh phần nhiều bệnh nặng; Quan quỷ lâm Thân lại càng không chịu nổi.

 Thân phạm Câu Trần thì hung chắc chắn; Mệnh gặp Huyền Vũ thì khó khỏi. Đằng Xà, Bạch Hổ thì lo việc tang; Thân, Mệnh Không vong ắt vào quan tài.

 Quỷ thuộc Kim ở Thân thì hại xương khớp; Thân gặp Quỷ thuộc Thủy thì máu mủ dồn tụ. Quỷ thuộc Hỏa sát Thân thì khổ vì mụn nhọt; Quỷ thuộc Mộc ở cung Thân thì trăm xương đau nhức.

 Quỷ thuộc Thổ ở Thân thì thân sưng phù; sát, hình gia vào Mệnh thì mạng bị tàn hại. Thủy là thận, vùng lưng; Kim là phổi; Hỏa chủ về tim; Mộc chủ về gan.

 Hào Thổ là lá lách, dạ dày, đừng gặp sát; khi phát động phải xem kỹ. Hổ, Quỷ cùng hưng thì ứng khóc lóc; Long, Tôn (Thanh Long, Tử tôn) cùng vượng thì giữ được bình an.

 Càn là đầu, Khôn là bụng, Tốn là tay, Chấn là chân, Đoài là miệng, Cấn là mũi, Khảm chủ tai, Ly chủ mắt.

 Sát vượng ở cung nào thì tai họa ở bộ phận ấy; Tử động, Long hưng thì giữ được bình phục. Phong cùng Cổ, Khốn và Minh di, Quải với Đồng nhân, đều suy cùng một lệ.

 Mùa đông gặp Lữ, mùa xuân gặp Nhu đều khốn đốn nặng; mùa hạ gặp Quan, mùa thu gặp Bác cũng nghiêng nguy. Sáu hào yên tĩnh lại càng khó khỏi; sát, Quỷ động thì đừng chữa nữa.

 Tài vượng mà Thân Không vong thì thân ắt mất; Quan được sinh mà Mệnh tử thì mạng ắt suy. Hai lớp Quan quỷ là do lao lực tái phát; Quỷ hóa thành Huynh thì bệnh không tốt.

 Quỷ hóa thành Tài thì hung chắc chắn; hào Quỷ hóa Tử thì khỏi, không nghi.

 (Hai)

 Phàm nếu có người bói bệnh tật, trước hãy tìm bản mệnh trong quẻ. Lại xem người đến hỏi là ai, cái khắc là gì gia lên Thế, Ứng.

 Phúc đức trì Thế thì Quỷ tạm lui; đến ngày Quan vượng lại tăng thêm. Trong quẻ không có Quỷ thì bệnh khó chữa; Quỷ vượng, Tài hưng thì khó giữ mạng.

 Quỷ, sát lâm Thân, năm Mộ xâm vào (?), thì cầu quỷ thần không ứng, thuốc không linh. Hào một là ngũ tạng, hào hai là da thịt, hào ba là thân mình, xương cốt, lưng và chân.

 Hào bốn là phổi, tim; hào năm, sáu là đầu. Quẻ Du hồn thì hoảng hốt như bị thần chạm; chỉ có quẻ Quy hồn (loại quẻ thứ tám trong mỗi cung, tượng hồn trở về) là dần yên. Tốt xấu xin dặn kỹ cho ông.

 (Ba)

 Bói bệnh trước phải hỏi Lục thân, tốt xấu cần làm cho rõ. Phụ mẫu Không vong thì phòng cho cha mẹ; hào Tài không có khí thì hại đến vợ.

 Tử tôn hóa Quỷ thì ắt gặp chết; Huynh đệ bị sát lâm thì ắt chẳng lành.

 (Bốn)

 Minh di, Cổ, Quải, Bác, Phong, Đồng nhân, sáu quẻ này bói bệnh là hung, sao chịu nổi. Hai hào Tài, Quỷ đều phát động, thì Tang môn, Điếu khách (hai thần sát chủ về tang tóc, viếng khóc) ồn ào tụ tập.

 (Năm)

 Gặp Phong, Quan, Nhu, Tiết, Lữ, Bí, Minh di, Cổ, Quải và Đồng nhân, bói bệnh nếu gặp những quẻ này, về nhà gấp gấp lo liệu hậu sự.

 (Sáu)

 Con bói cha mẹ bệnh bao giờ khỏi: Tử cần hưng thịnh, Phụ cần yên. Huynh động thì dây dưa khó dứt; Tử hưng, Tài phát thì về suối vàng.

 (Bảy)

 Con bệnh, cha mẹ đến hỏi quẻ thiêng: Huynh hưng, Tử động thì chết rồi lại sống. Quỷ động, Phụ động rốt cuộc khó giữ; Tài động thì dây dưa, bệnh càng nặng thêm.

 (Tám)

 Chồng hỏi vợ bệnh khổ sở: Tài sáng, Tử động thì liền yên ổn. Hào Quỷ phát động thì còn nặng; Phụ phát, Huynh động ắt đứt dây đàn (vợ mất).

 (Chín)

 Vợ bói chồng bệnh chưa yên: Quỷ tĩnh, Tài hưng có thể yên lòng. Huynh, Tử động thì ân nghĩa đứt; Phụ động thì khó khỏi, bệnh nặng nề.

 (Mười)

 Anh em đến bói bệnh tật quấn thân: Phụ hưng, Huynh tĩnh thì tự an toàn. Quỷ động, Tài động thì thành người suối vàng; Tử động thì dây dưa nằm mấy ngày.

 (Mười một)

 Đầy tớ bệnh tật kéo dài quấn thân: Quỷ động thì bệnh càng triền miên. Tài yên, Tử phát thì không sao; Phụ động, Huynh hưng thì không khỏi.

 Hai mươi ba, chương Thuốc thang, thầy thuốc: hai bài

 (Một)

 Tử tôn xuất hiện là thầy thuốc; sinh Thế, sinh Thân thì thuốc ắt linh. Hai hào Tử tôn cùng phát động, đổi thầy thì khốn ách liền yên.

 Tử tù thì thầy vụng, không công hiệu; Tử vượng thì thầy giỏi, có chuẩn mực. Không có Tử thì người bệnh khó uống thuốc; Tử Không vong thì người bệnh liền về đường cuối (chết).

 Tử tôn thuộc Thổ thì nên dùng thuốc viên, thuốc bột; thuộc Hỏa thì nên hơ đốt ngải cứu; gặp Mộc thì thuốc nhai nhỏ, thái nhỏ (1) mới hợp bệnh; gặp Kim thì châm chích giữ được hanh thông, tốt lành.

 Tử tôn thuộc Thủy thì nên dùng thuốc sắc; được Thiên hỷ phò giúp thì diệu không kể xiết. Thanh Long một mình phát động là tốt nhất, trì Thế, sinh Thân thì liền rời giường.

 Huống chi Tử tôn lại cùng vị phát động, chẳng cần uống thuốc vẫn giữ được an khang. Quỷ, Tài yên ổn thì không lo nghĩ; Thân, Thế tỷ hòa thì đại cát tường.

 Muốn hỏi người bệnh ngày nào khỏi? Đến lúc Quỷ suy, Thân vượng, Thế được sinh.

 (Hai)

 Phàm bệnh muốn chữa thì quẻ cần tĩnh, hào cần vượng tướng, có Tử phò Thân. Hào Ứng và quẻ ngoài là thầy thuốc; quẻ trong và hào Thân là người bệnh.

 Thầy đến khắc bệnh thì người mới khỏi; bệnh nếu khắc thầy thì thuốc không linh. Hào Quỷ trì Thế thì người khó giữ; sao lành gia lâm thì rất lợi, tốt lành bền vững.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Trớ": đọc là ju (thanh ba); nghĩa là: nhai.

 Hai mươi bốn, chương Kiện tụng: sáu bài

 (Một)

 Kiện tụng trước hãy suy Thân, Sát, Quỷ: Thân khắc hào Sát thì ứng là có lý. Kiếp sát khắc Thân thì lý không rõ; Thân vượng, Sát Không vong thì nỗi lo tan đi.

 Người đi kiện rất cần Sát phò Thân; người bị kiện thì lại lo hình khắc Thế. Thân vượng, Sát Không vong thì người kiện thua; Thân suy, Sát vượng thì thân bị đánh đòn.

 Sát và Thân đều vượng thì việc kéo dài; Thân và Sát đều Không vong thì việc kiện chấm dứt. Kiếp sát lâm Quan thì việc quan nổi lên; Tài thêm Kiếp sát thì kiện vì tiền của mà khởi.

 Tam hình trì Thế thì đừng đi kiện; Lục hại (sáu cặp địa chi hại nhau, như Tý – Mùi) lâm Thân thì chớ để hối hận về sau. Phụ mẫu, Câu Trần cùng Kiếp sát gộp lại, chắc chắn là tranh chấp văn tự ruộng nhà.

 Ngoài đến khắc trong là bị bên kia làm hại; trong khắc ngoài là do bên kia không phải. Huynh đệ hóa Quỷ thì vội vàng khó xong; Quỷ hóa Huynh đệ thì nhiều điều mờ ám.

 Huyền Vũ lâm Quan thì phòng tiểu nhân; Đằng Xà phạm Quỷ thì phần nhiều trì trệ. Thanh Long vào Quỷ thì gặp quý nhân; Bạch Hổ lâm Quan thì chịu hình phạt.

 Quỷ cùng Câu Trần thì có tai họa tù ngục; Quỷ lâm Chu Tước thì bị văn thư liên lụy. Thái tuế khắc Quan thì được ân xá giải thoát; Nguyệt kiến xung Quan (xung: hai địa chi đối nhau mà va chạm, như Tý – Ngọ) thì quan tha tội.

 Nhật thần khắc Quỷ thì thoát khỏi việc khó; Quỷ khắc Nhật thần thì càng không dễ. Thân, Thế khắc Hình thì ngay trong ngày hòa giải; nếu vừa gộp vừa xung thì (việc) lại tái đến.

 Phệ hạp, Minh di thì bị đánh roi gậy (1); Truân, Mông, Đại tráng thì bị giam cầm. Tuy nói Hoán, Giải đảm bảo không lo, nhưng cũng cần hào Thế, Thân có khí.

 Thiên hỷ, Quý nhân cần sinh Thân; Đại sát, Vong thần chớ trì Thế. Thế Ứng sinh nhau, trong ngoài hòa hợp, chắc chắn hai bên đều vô sự.

 Kiếp sát, hào Quan là gốc họa; Không vong lại mang nghĩa hòa giải. Thê tài trì Thế, được Hỷ thần phò, thì nên nhờ một người đứng ra dàn xếp.

 Thanh Long, Tử tôn là sao giải; chủ về Thế, sinh Thân thì phải tạ ơn trời đất. Thế vượng, Thân được sinh, Mệnh hợp thần, thì ngày ấy sẽ thoát khỏi kiện tụng.

 Lại có cách luôn thắng, quyết thắng, người đi kiện và người bị kiện đều nên ghi nhớ: lấy lòng muốn kiện mà tự kiềm chế mình là tốt nhất; bẻ nhụt nhuệ khí, gỡ rối ren là quý nhất.

 (Như thế thì) thắng hết bao nhiêu người trên đời, vừa tiết kiệm tiền của lại không tổn hòa khí.

 (Hai)

 Bị giam giữ, lo việc quan, cả hai chưa nảy ra: Ứng là đối phương, Thế là bản thân. Quỷ vượng ở đất Mộ thì ắt phải vào ngục; Quan lâm Thái tuế mà động thì việc thấu đến triều đình.

 Hào Quỷ xuất hiện thì giục quan xét xử; quẻ nếu hại Tài thì lý không rõ. Hào Ứng mang Quỷ thì bên kia bị trách phạt; dưới Thế ẩn Quan thì ta không thắng.

 Quẻ có hai Quan là vì việc cũ; hào Huynh phát động thì lôi ra người đồng bọn. Tài nhiều làm tổn Tử thì tai họa khó thoát: nhẹ thì tội đồ, tội lưu (bắt làm khổ sai, đày đi xa), nặng thì tử hình.

 Muốn thoát việc khi gặp Quan thì tìm Phúc đức; Phụ hưng, Tài phát thì việc liên quan đến bản thân. Hào động khắc Thế là có người đến hại; Huynh động thì lo hão, giả lại tưởng thật.

 Nhật thần khắc Quỷ thì ta thắng; Quỷ khắc Nhật thần thì bên kia mạnh. Nhật thần sinh Quỷ thì việc kéo dài; Quỷ sinh Nhật thần thì việc lật đi lật lại (2).

 Nhật thần và Quỷ không khắc nhau, thì việc này rốt cuộc sẽ hòa. Nhật thần hoặc xung hoặc gộp với Quỷ, thì hai bên gặp mặt, tự tiêu tan.

 Nếu gặp Giải thần (thần sát chủ việc tháo gỡ) thì việc quan tan; lại gặp Thiên hỷ thì vui hớn hở.

 Trước Thế là Khóa, sau là Ải. Hai địa chi trước Thế là Khóa, hai địa chi sau Thế là Ải. Nếu gặp hung sát phát động, chủ lo bị xiềng khóa giam cầm.

 Quỷ vượng khắc Thân chủ bị đánh gậy vào lưng. Thân khắc Tông miếu thì có hình phạt; hào sáu là hào Tông miếu. Tông miếu khắc Thân thì lý lẽ của mình mạnh.

 Thân suy sợ bị Nhật thần khắc; nếu tử, tuyệt thì năm này qua năm khác nằm trong ngục. Tông miếu tử, tuyệt thì việc sẽ yên; gặp Đại tráng thì biết bên kia lý không rõ.

 Tử tôn lâm Thân thì việc quan tan; Quỷ đến khắc Thế là bị ghi tên thua. Quẻ Minh di chủ về bị giam cầm; hào Phụ mẫu động thì việc chưa thông.

 Quỷ ở chỗ Phục (Phục thần: hào bị ẩn, nằm khuất dưới hào hiện trong quẻ) thì khó giải thoát; Tài ở vị Phi (Phi thần: hào hiện ra trên mặt quẻ, che lên Phục thần) thì dễ dàn xếp. Nhiều hào dương ở ngoài thì không có tượng thua; Hình, sát lâm Thân thì tự chuốc lấy hình phạt.

 (Ba)

 Ta muốn làm đơn đi kiện người: Huynh, Tài, Tử động thì đơn khó thành. Phụ hưng, Quỷ phát thì ắt thành vụ kiện; Tài động thì văn thư quyết không thành.

 (Bốn)

 Người khác kiện ta thì rốt cuộc thế nào? Tử động, Huynh động thì ắt là chuyện hư. Phụ, Quỷ vượng hưng thì thành vụ kiện lớn; Tài hưng thì ắt khắc văn thư.

 (Năm)

 Thị phi kiện tụng bao giờ thôi? Phụ, Quỷ động là đáng lo nhất. Tử động lúc vượng thì dễ tan; Huynh hưng, Tài phát thì việc dằng dai.

 (Sáu)

 Thanh Long động chủ về hòa; Chu Tước thì quan lại cố chấp. Câu Trần thì lính sai nha đến; Bạch Hổ thì bị đánh gậy, tra khảo theo kỳ hạn.

 Đằng Xà thì bị xích sắt trói bắt; Huyền Vũ thì thư lại xảo trá. Nếu theo quyết này mà suy, trăm lần thử không lần nào không nghiệm.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Trượng si": đọc là zhang (thanh bốn), chi (thanh một); nghĩa là: dùng gậy gộc mà đánh. (2) "Dạng": đọc là yang (thanh bốn); nghĩa là: mặt nước gợn lăn tăn. Ở đây chỉ sự việc lật đi lật lại, không yên.

 Hai mươi lăm, chương Trộm cướp: bốn bài

 (Một)

 Bói trộm trước suy ở chỗ Tài, Quỷ; hào Tài yên tĩnh thì không ngại. Trong động thì đồ chưa rời đi, chỉ chưa có chỗ yên; ngoài động phần nhiều vì đã ra phương xa.

 Quỷ hóa thành Tài thì có hy vọng; hào Tài hóa Quỷ thì chớ nghĩ tới. Thê tài nhập mộ thì không còn dấu vết; Tài phạm Câu Trần thì giấu trong đất.

 Bắt trộm phải phòng Vong thần, Kiếp sát làm hại; tìm của phải lo Dương nhận, Tam hình gây thương tích. Tử tôn vượng tướng thì rốt cuộc tìm thấy; Quan quỷ hưu tù thì ắt bắt được.

 Huyền Vũ, hào Quỷ động trong nhà, hóa ra trộm trong nhà là khó phòng nhất. Hai lớp Quan quỷ là có kẻ câu kết; Quỷ rơi vào Không vong là tự mình đánh mất, bỏ quên.

 Quẻ Nhất thế, Nhị thế (hào Thế ở hào một, hào hai) là người thân, hàng xóm trộm; Tam thế, Tứ thế thì không rời khỏi làng; Ngũ thế, Lục thế là trộm phương khác; Quỷ nếu sinh Thân thì ắt thấy tang vật.

 Quỷ thuộc Mộc thì kẻ trộm là người phương đông; Kim là phía tây, Thủy là phía bắc, xét cho kỹ. Quan thuộc Hỏa vốn là trộm phương nam; Quỷ thuộc Thổ thì vốn chỉ ở trong nhà.

 Muốn hỏi kẻ trộm giấu đồ ở đâu, hãy xét ở chỗ Phụ mẫu của Quỷ (hành sinh ra Quỷ). Ví như Quỷ thuộc Hỏa thì Mộc là Phụ mẫu, đồ ở trong đống gỗ, tre và bên gốc cây.

 Không sợ ngũ hành không có chuẩn tắc, chỉ lo tiền của rơi vào Không vong.

 (Hai)

 Bắt trộm trước suy Phi thần, Phục thần: Phi, Phục sinh nhau thì không phải trộm thật. Phi khắc Phục thần thì ắt bắt được; Phục hại Phi thì ngược lại tự hại mình.

 Phục thần mang sát thì đừng đuổi theo; Phục vào Câu Trần thì kẻ trộm tự khai. Trong ngoài, Thế, Thân đều theo lệ này; trong mà khắc ngoài thì ắt không có duyên cớ (?).

 Hào Ứng cũng là kẻ trộm của; nếu đến khắc Thế thì oan khuất khó giãi bày. Muốn biết ngày nào bắt được? Định vào ngày Quỷ bại, Tài sinh.

 Bói đồ thất lạc đều theo lệ này; Thân suy, Tài phát thì chẳng do người.

 (Ba)

 Phàm người bói quẻ hỏi mất đồ, Quan quỷ động ắt là có trộm. Phụ hưng, Huynh động e khó tìm; Tử phát, Tài yên ắt dễ lấy lại.

 (Bốn)

 Nếu là bỏ trốn hay đi lạc mất, thì dùng Quỷ làm kẻ trộm, Tài làm vật. Hào Tài ở trong mà không Không vong, vị Tử động thì vật rốt cuộc lấy lại được.

 Quỷ ở hào hai, ba thì hàng xóm trộm; nếu ở hào Sơ thì chưa mang ra ngoài. Quẻ Bát thuần thì chạy sang phương khác; quẻ Quy hồn thì vật không rời khỏi họ hàng.

 Thế Ứng sinh nhau, trong ngoài hòa, thì trong nhà tự giấu, kêu la (1) vô ích. Quẻ Du hồn thì cả trong lẫn ngoài đều nên truy tìm; Quỷ thuộc Mộc thì quả thật là người phương đông.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Thu tức": đọc là jiu (thanh một), ji (thanh một); từ tượng thanh, tả tiếng kêu lí nhí của côn trùng, chim chóc…

 Hai mươi sáu, Tổng quyết đoán quẻ Dịch:

 Bói quẻ phải biết dụng thần (hào chủ về việc cần hỏi) là ai, rồi theo chỗ nó hiện ra hay ẩn phục mà suy. Trong hung mà được cát là nhờ gặp sinh, được cứu; trong cát mà thành hung là bị khắc, bị hiếp.

 Nếu bị khắc hiếp thì nên chế phục (khắc lại cái đang khắc nó); nếu gặp sinh cứu thì cần phò trì. Có người hiểu được ý trong đó, thì lý quẻ tuy sâu cũng có thể biết hết.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video