Thiên 6 — Quyển 6 — Phú Thiên Huyền (phần trên)

 Bốc phệ toàn thư (Trọn bộ sách bói toán), quyển sáu — Bài phú "Thiên Huyền", phần trên

 Thuở hỗn mang ban đầu, mọi thứ mịt mờ, chưa phân biệt được gì. Đầu tiên nhờ Bàn Cổ dựng nên Thái cực (cái gốc nguyên sơ của trời đất), từ đó chia ra Lưỡng nghi (hai mặt âm và dương). Rồi (1) đến Phục Hy định âm dương mà vạch ra Bát quái (tám quẻ gốc, mỗi quẻ gồm ba vạch liền hoặc đứt, tượng trưng cho tám hiện tượng lớn của trời đất). Văn Vương nhà Chu diễn giải Kinh Dịch. Khổng Tử nước Lỗ soạn Hệ từ (phần lời giải thích kèm theo Kinh Dịch).

 Người xem quẻ xét phi phục (hào hiện ra trong quẻ gọi là "phi", hào ẩn dưới không hiện ra gọi là "phục") trong tám lần tám là sáu mươi tư quẻ, và định lành dữ trong ba trăm tám mươi tư hào (hào là mỗi vạch trong sáu vạch của một quẻ). Phép này bao trùm trời đất, nên có thể biết cả những sự bám víu leo lên (2) ở ngoài muôn vật. Đạo của nó hợp với Càn Khôn (trời đất), huống chi họa phúc ở cõi người.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "viên": đọc là yuan, thanh hai; nghĩa là "bèn, thế là". (2) "Dần duyên": đọc là yin, thanh hai, và yuan, thanh hai; nghĩa là "bám víu để leo lên".

 I. Đề cương bàn chung:

 Người ta đi xem bói ắt là vì chuyện động hay tĩnh, lành hay dữ. Người học bói khi suy đoán phải biết chỗ nông sâu, cao thấp.

 Bí quyết tuy được truyền miệng, nhưng chỗ huyền diệu thật ra bắt nguồn từ lẽ tự nhiên.

 Sự việc có muôn vẻ khác nhau, nhưng lý thì chỉ có một.

 Phải biết trong tĩnh có động, phải hiểu trong chỗ lành có ẩn cái dữ.

 Tĩnh là mầm của động, lành là gốc của dữ.

 Nếu gặp quẻ tĩnh (quẻ không có hào động; hào động là hào đang biến đổi sang trạng thái ngược lại), thì chuyên tìm ám động (hào tĩnh nhưng bị ngày xem quẻ xung, nên ngầm động) và không vong (hào có địa chi rơi vào hai ngày "trống" của tuần giáp đang xét, bị coi như rỗng, không có sức). Nếu thấy có hào động, thì xét lành dữ để phân rõ sự biến hóa.

 Các hào đều tốt thì càng phải đề phòng trong chỗ lành có ẩn cái dữ. Đại tượng (hình thế chung của cả quẻ) đều xấu thì phải biết trong dữ có lành.

 Nếu gặp loạn động (nhiều hào cùng động), trước hết hãy xem dụng hào (hào đại diện cho người hoặc việc mình muốn hỏi).

 Dụng hào có phân biệt bên kia và bên ta; được hay mất thì quyết định theo suy vượng (hào ấy mạnh hay yếu xét theo tháng, ngày xem quẻ).

 Sáu hào từ trên xuống dưới, lành dữ hoàn toàn dựa vào nhật thần (can chi của ngày xem quẻ). Ở giữa một quẻ, cái làm chủ không ngoài Thế và Ứng (hào Thế đại diện cho người xem quẻ, hào Ứng đại diện cho đối phương hoặc sự việc bên kia).

 Hãy xét kỹ sinh, vượng, mộ, tuyệt (các trạng thái của một hành trong vòng trường sinh: mới sinh ra, đang thịnh, bị giam vào mộ, đến chỗ dứt hết), xem tường tận khắc, hại, hình, xung (các kiểu quan hệ gây tổn hại giữa các địa chi). Lành dữ từ đó mà phân, họa phúc từ đó mà định.

 Quý nhân (thần sát tốt, chủ có người sang trọng giúp đỡ) cưỡi Lộc, Mã (Lộc là sao chủ bổng lộc; Mã là Dịch mã, sao chủ đi lại, thăng tiến), thì dù không có việc mừng cũng không gặp chuyện dữ. Thiên hỷ (sao chủ việc vui mừng) gặp Thanh Long (một trong lục thần — sáu vị thần được an vào sáu hào theo can ngày: Thanh Long, Chu Tước, Câu Trần, Đằng Xà, Bạch Hổ, Huyền Vũ; Thanh Long là thần lành), thì dù gặp chuyện buồn thương rốt cuộc vẫn có mừng.

 Bạch Hổ động vốn không phải điều hay, chỉ riêng việc mang thai sinh nở thì lại thành thần lành. Tử tôn (một trong lục thân — các vai trò Phụ mẫu, Huynh đệ, Thê tài, Quan quỷ, Tử tôn được định cho mỗi hào theo quan hệ ngũ hành với quẻ; Tử tôn chủ con cháu, phúc đức) dấy động, nói chung là điềm lành (1), nhưng khi hỏi về công danh thì lại thành khách xấu.

 Quan quỷ (hào chủ quan chức, cũng chủ tai họa, bệnh tật, và chỉ người chồng) không nên trì thế (nằm đúng ở hào Thế), nhưng cầu danh và cưới hỏi thì cả hai đều hợp. Thê tài (hào chủ vợ và tiền của) phù thân (giúp đỡ bản thân) thì đều mừng, nhưng với Phụ mẫu (hào chủ cha mẹ, giấy tờ, văn thư) thì lại rất kỵ.

 Huyền Vũ chủ chuyện riêng tư mờ ám và mất mát; Đằng Xà chủ chuyện quái lạ và những phen hoảng sợ vô cớ.

 Chu Tước vốn chủ chuyện kiện tụng, rắc rối với quan, nhưng với người làm quan thì lại sinh việc vui đẹp. Câu Trần chuyên chủ ruộng đất; xem người đi xa thì rốt cuộc thấy họ chậm trễ, còn lưu lại.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "trinh": đọc là zhen, thanh một; nghĩa là "điềm lành".

 II. Chương thân mệnh (bản thân và vận mệnh):

 Phàm xem thân mệnh, trước hết hãy xét dụng hào.

 Lúc tạo hóa mới sinh ra muôn vật, có thân người trước rồi mới có muôn vật, cho nên chương đầu nói trước về thân mệnh. Không được chỉ dựa vào tên quẻ mà đoán bừa. Muốn phân định cao thấp, phải tham khảo kỹ dụng hào động hay tĩnh, thịnh hay suy, có bị hình, xung, khắc, hại không, cùng các hiện tượng như không vong, nắm lấy chỗ xác thực, mới có thể quyết đoán lành dữ, họa phúc, sang hèn, hiền ngu. Các tước bá, tử, công, hầu (các bậc tước quý tộc) đều từ đó mà định.

 Hình, khắc, hại, xung đoán được mất của cả một đời;

 Hình là tam hình (ba nhóm địa chi gây hình phạt, tổn thương cho nhau): Tý hình Mão, Mão hình Tý; Dần hình Tỵ, Tỵ hình Thân, Thân hình Dần; Sửu hình Tuất, Tuất hình Mùi, Mùi hình Sửu; Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi thì tự hình (tự gây hại cho chính mình). Hình nói trên là âm dương trái đức. Phàm khi xem, có nhật thần hình, có hào động hình. Nếu hình hào Phụ mẫu thì cha mẹ bị tổn hại; hình hào Tài thì vợ, thiếp bị thương. Hào chỉ người ruột thịt mà gặp hình thì không ai không bị thương tổn. Lại xem nó nằm ở hạn nào (hạn là từng quãng đời, mỗi hào ứng với một số năm nhất định) thì biết năm nào bị hình khắc. Những trường hợp còn lại cứ phỏng theo đó mà suy.

 Khắc: âm dương không hòa nhau nên khắc nhau. Phàm gặp Tài, Phúc (tức Tử tôn) là thần lành khắc mình thì vẫn tốt; gặp quỷ sát, hung thần khắc mình thì rất dữ.

 Hại là lục hại "xuyên tâm" (sáu cặp địa chi gây hại cho nhau như đâm xuyên tim). Ấy là ơn chưa kết mà oán đã sinh. Tý xung Ngọ, Ngọ hợp Mùi, gọi là Tý Mùi lục hại; Dần xung Thân, Thân hợp Tỵ, gọi là Dần Tỵ lục hại; Mão xung Dậu, Dậu hợp Thìn, gọi là Mão Thìn lục hại. Còn lại đều phỏng theo đó. Gặp lục hại thì tình ruột thịt nhạt nhẽo, duyên phận với người thân mỏng, vợ chồng không hòa, con cái khó có.

 Xung là các cặp Tý Ngọ, Mão Dậu, Thìn Tuất, Sửu Mùi, Dần Thân, Tỵ Hợi đối nhau mà xung. Có năm, tháng xung; có nhật thần xung; có Thế Ứng xung nhau. Phàm Tài, Phúc gặp xung thì dữ, quỷ sát gặp xung thì lành. Hào tuy yên tĩnh mà gặp xung thì thành ám động; hào động gặp xung thì tan; hào không vong gặp xung thì không còn là không nữa. Xung thì động, động thì đánh nhau, đánh nhau thì tranh giành.

 Thịnh suy, động tĩnh quyết định sự tươi tốt hay khô héo của ba hạn.

 Có sự vượng suy của đại tượng, có sự vượng suy của hào tượng (hình thế của từng hào). Phàm bói thân mệnh, được đại tượng vượng cũng là điều tốt, gọi là nền móng vững chắc; lại được hào tượng tốt lành thì là tạo hóa trọn vẹn mười phần. Nói chung, quẻ vượng không bằng hào vượng. Gốc rễ của con người gắn ở quẻ chứ không gắn ở hào; lành dữ của vận mệnh thì nằm ở hào chứ không nằm ở tượng. Lại xem động tĩnh, lành dữ, thì sự tươi khô của ba hạn thật được quyết định ở đây.

 Gặp Tài, Phúc thì giàu sang vinh hiển;

 Thê tài, Tử tôn tuy là thần lành, nhưng nếu gặp lúc vượng tướng có khí (đang mạnh vì hợp với tháng, ngày), hoặc mang Quý nhân cùng tiến thần, nằm ở chỗ đắc địa trong quẻ, lại đến sinh hợp hào Thế, thì người sang được thăng quan thêm lộc, người giàu thì phát phúc sinh tài. Lại được nhật thần, nguyệt kiến (địa chi của tháng xem quẻ) và Thanh Long cùng một vị trí thì phát lớn, thịnh lớn. Dù gặp Đằng Xà, Bạch Hổ cũng không thành dữ; có trắc trở nhỏ cũng không hại đến đại thể. Chỉ sợ bị xung phá và bị khắc thì mới thành vô dụng.

 Phàm khi xem phải xét nó đứng ở hạn nào thì biết lúc nào phát đạt. Nếu nằm ở ba hào ngoài của quẻ chính (ba hào trên của quẻ sáu hào), hoặc ba hào trong của chi quái (quẻ biến, xem chú 1; ba hào trong là ba hào dưới), thì gọi là đắc địa. Nằm ở ba hào trong của quẻ chính thì gọi là lạc hãm (rơi vào chỗ hãm). Nếu ở ba hào ngoài của quẻ biến thì gọi là phúc lúc tuổi già.

 Gặp Huynh đệ, Quan quỷ thì nghèo khó, tan nát.

 Huynh đệ (hào chủ anh em, bạn bè, cũng chủ sự tranh giành, hao tài) và Quan quỷ đều không phải thần lành. Trong quẻ nếu gặp Huynh đệ phát động thì có kiện tụng thị phi, chia nhà tách hộ; hoặc hao tán của cải, hoặc nghề sinh sống ế ẩm, đều do đó cả. Quan quỷ chủ bệnh tật, hoạn nạn. Thêm Chu Tước và Quan phù (sao chủ việc quan) thì có cãi cọ, tai họa vì quan; thêm Huyền Vũ và Thiên tặc (sao chủ trộm cướp) thì có trốn chạy, mất mát; thêm Bạch Hổ và Tang môn (sao chủ việc tang) thì chủ có người chết, phải để tang. Phàm khi xem mà gặp, nếu hào ấy vô khí, không động thì còn được; nếu vượng tướng mà phát động thì dữ nhất. Nếu nó bị xung tan, bị khắc, hoặc rơi vào không vong, thì những hạn ấy được bình thường đã là phúc.

 Nếu gặp chúng ở ba hào ngoài quẻ chính hoặc ba hào trong quẻ biến thì rất không tốt. Đúng lúc đang lập thân mà gặp bọn hung ác ấy thì sao có điềm phát phúc được. Nếu vào tuổi nhỏ thì lận đận (1), tai ách; nếu vào tuổi già thì rốt cuộc không có kết quả.

 Thế là gốc của cả đời, Ứng là người vợ trăm năm.

 Người sống một đời, sang hay hèn, cao hay thấp, đáng là hạng người nào, chỉ lấy hào Thế làm chủ. Nếu được Thiên quý, Lộc, Mã cùng đứng, lại có thần lành sinh giúp, không có hung sát xung khắc, thì là nền tảng giàu sang, phẩm cách thanh cao. Nếu đứng cùng hung sát, hoặc bị ác sát hình xung, lại không có thần lành cứu giải, thì là dấu hiệu nghèo hèn, điềm không thành đạt.

 Nếu gặp hào Thế không vong thì rất không đẹp, sẽ có đại nạn. Chỉ có hạng thuật sĩ trong "cửu lưu" (chín dòng nghề nghiệp, ở đây chỉ người làm các nghề như bói toán, thầy thuốc, xem tướng…) và hàng sư sãi, đạo sĩ thì lại là điềm tốt. Ấy là tay không mà cầu tài, tiền đi tiền lại, rốt cuộc không tích góp được.

 Hai hào Thế và Ứng là chủ của một quẻ. Phàm khi xem, lấy Thế là mình, Ứng là vợ. Nếu Ứng đứng cùng Thanh Long, thần lành, thì vợ ắt hiền; đứng cùng Hàm trì (sao đào hoa, chủ dâm dục) và Huyền Vũ thì vợ ắt dâm đãng. Hào Thế vô khí mà bị Ứng khắc thì ắt vợ đoạt quyền chồng. Hào Ứng rơi vào không vong thì cung vợ có tổn hại.

 Sinh nhau, hợp nhau thì ắt vợ chồng sống với nhau đến bạc đầu, kính trọng nhau như nâng mâm ngang mày; khắc nhau, xung nhau thì ắt suốt ngày trở mặt với nhau.

 Hai hào Thế và Ứng nếu sinh nhau, hợp nhau thì cả đời như cá gặp nước. Nếu gặp khắc nhau, xung nhau thì trăm năm như băng bỏ vào than (không thể hợp nhau). Chỗ sinh hợp mà gặp xung thì ban đầu hòa hợp, về sau bị người khác xúi giục chia rẽ. Nếu Ứng đến khắc Thế thì vốn không tốt, nhưng nếu được hào động khắc Ứng, hoặc Ứng bị nhật thần xung phá, thì ban đầu tuy không hòa, về sau được người khuyên giải, rốt cuộc vẫn hòa hợp. Nếu Thế Ứng tỷ hòa (cùng một hành), tự nhiên hai bên không ai hơn ai.

 Hào Tài động thì cha mẹ bị hình thương; Huynh đệ dấy lên thì cung vợ trùng điệp (phải lấy vợ nhiều lần).

 Hào Tài trì thế hoặc động thì cha mẹ bị khắc. Người ấy ắt sớm mồ côi cha mẹ (2), hoặc làm con nuôi rời bỏ tổ tông, lạy nhận cha mẹ khác. Nếu Huynh đệ giao trùng (hào động: "trùng" là hào dương động, "giao" là hào âm động), hoặc nằm ở vị trí hào Thế, thì cung vợ bị tổn thương, ắt chủ đứt dây đàn rồi nối lại (vợ chết, lấy vợ khác), tuổi già lại tái hôn. Phụ mẫu động thì khó khăn về con cái; Quan quỷ dấy lên thì tổn hại anh em. Chỉ có Tử tôn trì thế, hào Tài có khí, thì cả đời cơm áo tự nhiên đầy đủ, gần gũi người hiền, thân cận người sang, mãi mãi hòa hợp.

 Nếu nằm ở hào bên cạnh thì tai ương giảm bớt phần nào.

 Ý nói các loại như Thê tài, Huynh đệ ở trên, nếu không nằm ở hào Thế mà phát động ở hào khác, thì tai ương còn tạm được. Cứ theo đó mà suy, người học tự nên biết linh hoạt.

 Hàm trì là hung sát nằm ở thân, thì xuất thân ắt hèn kém;

 Sát Hàm trì xem ở chương thần sát phía sau. Sát này nếu nằm ở hào Thế hoặc hào Phụ mẫu đều chủ xuất thân từ nhà hèn kém; lại xem trong quẻ không có Quý nhân, thần lành, thì ắt không phải người cao thượng.

 Lộc, Mã, Quý nhân trì thế thì lập thân ắt thanh cao.

 Quý nhân là Thiên Ất quý nhân, xem ở chương thần sát phía sau. Phàm khi xem mà được Quý nhân trì thế, Lộc Mã cùng một chỗ, thì ắt lập thân thanh cao, không thể đoán là người tầm thường (3).

 Quẻ gặp lục xung (quẻ có sáu hào xung nhau từng cặp), thì nửa đời mưu cầu lận đận (4);

 Các cặp như Tý Ngọ, Mão Dậu là lục xung. Phàm khi xem mà được quẻ này, người ấy làm việc có đầu không đuôi, ít thành nhiều bại.

 Quẻ trước (quẻ chính) lục xung thì trước ba mươi tuổi đời sống ế ẩm, lạnh nhạt; quẻ sau (quẻ biến) lục xung thì sau ba mươi tuổi dần thấy tiêu điều; trước sau đều lục xung thì cả đời không thành tựu. Dù trong các hào có thần lành, làm việc cũng vẫn lận đận.

 Hào gặp lục hợp (sáu cặp địa chi hợp nhau) thì cả đời hành động đều hài hòa.

 Lục hợp là như Tý hợp với Sửu… Phàm khi xem, quẻ gặp lục hợp thì người ấy vui hòa, có khí chất thanh tú, khéo giao thiệp, mưu việc phần nhiều thành, đi đâu ở đâu đều không trở ngại.

 Quẻ trước lục hợp thì trước ba mươi tuổi bước bước gặp gió xuân; quẻ sau lục hợp thì sau ba mươi tuổi phúc phát dồi dào. Trước sau đều gặp lục hợp thì cả đời toại ý, đến già vẫn vinh hoa.

 Nam mà quẻ mang hợp thì tuấn tú thông minh, mừng nhất được gặp Thanh Long, Tài, Phúc;

 Lành dữ trong quẻ không thể luận một mực, mà có phân nông sâu. Ví như quẻ gặp lục hợp nhưng hào tượng đều xấu thì khó đoán là lành. Vì vậy phải xét nông sâu, phân cao thấp. Nếu xem mệnh người nam, quẻ mang hợp, phải có Thanh Long, Tài, Phúc vượng tướng, đắc địa, mới đoán được là người thông minh tuấn tú. Cứ theo đó mà suy thì may ra không sai lệch (5).

 Nữ mà quẻ mang hợp thì phù phiếm, dâm đãng (6), sợ nhất gặp Huyền Vũ, Hàm trì.

 Đàn bà được lục hợp lại không hay. Nếu có thần lành, Quý nhân ở vị trí ấy thì không có gì phải lo, lại chủ người thanh tú thông minh, dung mạo đoan chính. Nếu thấy Huyền Vũ, Hàm trì ở vị trí ấy thì ắt chủ phù phiếm dâm đãng, phóng túng vô độ, là người đàn bà làm nhiều điều bất chính.

 Gặp tiến thần thì lành càng thịnh mà dữ cũng nhiều; gặp thoái thần thì lành suy mà dữ cũng giảm.

 Tiến thần (những can chi làm cho sức của hào tăng lên) là Giáp Tý, Giáp Ngọ, Kỷ Mão, Kỷ Dậu. Thoái thần (những can chi làm cho sức của hào lùi đi) là Nhâm Tuất, Nhâm Thìn, Đinh Sửu, Đinh Mùi. Phàm tiến thần gặp Tài, Phúc, thần lành thì lành; gặp quỷ sát, hung thần thì dữ. Nói chung, tiến thần gặp lành thì lành càng thịnh, gặp dữ thì dữ càng nhiều. Thoái thần gặp lành thì lành ít đi, gặp dữ thì dữ suy giảm.

 Huyền Vũ trì thế thì người keo kiệt, gian hùng; Bạch Hổ phù thân thì tính cứng rắn, độc ác.

 Thanh Long trì thế: người hiền hòa, vui vẻ (7), gặp ai cũng niềm nở. Chu Tước trì thế: nói năng vội vàng, hay bị người chê bai. Câu Trần trì thế: người vững vàng, làm việc chậm chạp. Đằng Xà trì thế: người nhiều mưu mẹo, không thật thà, phù phiếm dối trá. Bạch Hổ trì thế: người cứng rắn, hiếu thắng, hung ác (8), lòng độc. Huyền Vũ trì thế: người mưu mô ngầm hại, xảo trá (9) đủ đường; nếu ở cùng Huynh đệ thì người ấy tham tiền, keo kiệt (10).

 Đó là họa phúc của cả đời; còn phải nói đến sự tươi khô của ba hạn.

 Những điều lành dữ, tốt xấu nói ở trên là bàn chung về họa phúc cả đời, chưa đến ba hạn. Sau đây phân biệt ba hạn để làm chứng cho lời trước. Được mất, tươi khô từ đây mà định.

 Hào đầu quản 5 năm, hào hai quản 5 năm, hào ba quản 5 năm, cộng 15 năm. Ba hào sau cũng quản 15 năm, cộng là 30 năm. Quẻ biến cũng quản 30 năm. Rồi xem các hào nếu không có gì ngăn trở, thì mỗi năm một vị trí, đếm cho đến khi hết tuổi thọ.

 Ba hào trong quản mười lăm năm; gặp thần lành thì được bề trên che chở (11);

 Thần lành, Quý nhân, Lộc, Mã ở đây là tuổi nhỏ được che chở, hưởng phúc có sẵn, không thể vội đoán là phát phúc phát tài. Nếu hào động là quỷ sát thì từ nhỏ nhiều tai nhiều bệnh.

 Ba hào ngoài quản mười lăm năm; gặp hung thần thì bị bọn nhỏ hiếp đáp.

 Từ mười sáu đến ba mươi tuổi, đúng lúc mới bắt đầu lập thân, khó tránh bị người ức hiếp. Nếu thấy Quan quỷ, hung thần phát động, thì phần nhiều do kẻ tiểu nhân xâm phạm, khinh nhờn, nặng thì bị quan phủ bức bách; nên xét nông sâu mà đoán lành dữ. Nếu thần lành phát động thì từ đó hưởng phúc vô cùng.

 Muốn biết phát phúc phát tài thì ba hào trong của quẻ biến làm chủ;

 Người sống ở đời, gây dựng gia nghiệp đều vào khoảng trên ba mươi, dưới năm mươi tuổi. Chưa đến tuổi ấy thì sức chưa đủ; quá tuổi ấy thì thời gian đã lỡ. Phàm khi xem việc lập thân, chuyên xem ba hào trong của quẻ biến. Nếu Tài, Phúc đều đủ thì là số có thành tựu, tuổi già dù không hay cũng vẫn có gốc rễ. Nếu gặp quỷ sát, không vong thì cả đời uổng công mưu tính, bôn ba vô ích, rốt cuộc không có kết quả gì.

 Nếu muốn đoán sống chết thì ba hào ngoài của quẻ biến là cương lĩnh.

 Ba hào ngoài của quẻ biến quản 15 năm, từ bốn mươi lăm đến sáu mươi tuổi, gọi là cảnh già, là lúc kết cục. Không bàn khen chê, chỉ bàn tuổi thọ. Xem đến đây phải để mắt thật kỹ. Hung thần, ác sát nếu có khắc chiến thì phải đề phòng nghiêng đổ, nguy hiểm.

 Gặp thần lành thì gặp hiểm mà không nguy; gặp hung thần thì gặp khó là chết.

 Nếu gặp thần lành thì dù trải qua chỗ hiểm trở cũng có thể chuyển họa thành phúc, không đến nỗi nguy ngập. Nếu gặp hung sát thì hơi có gập ghềnh đã thành tai họa lớn, đến mức tuyệt mạng.

 Quẻ sau nếu không có hung sát thì quay lại tìm từ hào Thế của quẻ trước; mỗi năm một vị trí, suy xét tường tận, muôn chết muôn sống từ đây mà quyết.

 Quẻ sau nếu không có hung sát thì thọ trên sáu mươi tuổi. Bấy giờ quay lại tìm từ hào Thế của quẻ trước, mỗi năm một vị trí, đếm cho đến khi hết thọ. Nếu bước nào cũng gặp thần lành thì thọ lâu dài. Nếu gặp hung ác sát thì liền về suối vàng. Muôn chết muôn sống từ đây mà định.

 Chớ đem việc hệ trọng mà xem như việc thường.

 Xem mệnh người là việc liên quan đến tạo hóa lớn, không thể đoán nhẹ. Phải lặng lẽ xét đến gốc nguồn, xem suy vượng, động tĩnh, khắc hại, hình xung, tự mình nắm cho chắc rồi mới quyết đoán lành dữ, phân định được mất cho người. Nếu không xét nông sâu cao thấp mà đoán bừa, lại không sai, thì chưa từng có.

 (Chú 1) Chi quái: Quẻ chủ có hào động thì sẽ có hào biến; quẻ hiện ra sau khi hào biến gọi là chi quái (quẻ biến), cũng viết bằng một chữ "chi" khác có nghĩa là "đi đến".

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Điên phái": đọc là dian, thanh bốn, và pei, thanh bốn; nghĩa là "khốn cùng, gặp trắc trở". (2) "Hỗ thị": đọc là hu, thanh bốn, và shi, thanh bốn; là cách gọi thay cho cha mẹ. (3) "Dung": đọc là yong, thanh một; nghĩa là "tầm thường, không làm nên việc gì". (4) "Thặng đặng": đọc là ceng, thanh bốn, và deng, thanh bốn; nghĩa là "gặp trắc trở, không đắc ý". (5) "Thắc": đọc là te, thanh bốn; nghĩa là "sai lầm". (6) "Dật": đọc là yi, thanh bốn; nghĩa là "phóng túng". (7) "Khải đễ": đọc là kai, thanh ba, và ti, thanh bốn; nghĩa là "vui vẻ, hòa nhã, kính trọng anh". (8) "Lệ": đọc là li, thanh bốn; nghĩa là "tội lỗi, ngang ngược". (9) "Quyệt": đọc là jue, thanh hai; nghĩa là "lừa dối, quái lạ". (10) "Lận sắc": đọc là lin, thanh bốn, và se, thanh bốn; nghĩa là "quá tiếc của mình, đáng tiêu cũng không tiêu". (11) "Ấm tí": đọc là yin, thanh bốn, và bi, thanh bốn; ví bậc trên che chở kẻ dưới, hoặc tổ tiên phù hộ con cháu.

 III. Chương vợ chồng:

 Mệnh trời được bẩm thụ từ lúc mới sinh, nay không thể thay đổi;

 Sống chết có mệnh, giàu sang tại trời. Mệnh được bẩm thụ từ lúc mới sinh, nay không thể thay đổi. Không ai làm mà nó tự thành, không phải điều ta có thể chắc được, chỉ nên thuận theo mà nhận lấy thôi.

 Vợ chồng là điều lớn trong luân thường, từ xưa vẫn được đặt lên đầu.

 Có vợ chồng rồi mới có cha con, cho nên trong ngũ luân (năm mối quan hệ chính của con người: vua tôi, cha con, vợ chồng, anh em, bạn bè), vợ chồng được đặt lên trước.

 Thế là bên nhà trai, Ứng là bên nhà gái, cần phải sinh nhau, hợp nhau;

 Thế là nhà trai, Ứng là nhà gái. Sinh nhau hợp nhau thì ắt có điềm thành tựu. Chỗ sinh hợp phải đề phòng bị xung khắc, e rằng sắp thành thì bị phá ngang. Chỗ xung khắc nếu được sinh giúp thì lúc tưởng không thành lại được người tán trợ.

 Quỷ là chồng, Tài là vợ, kỵ nhất là hại nhau, hình nhau.

 Tài và Quỷ đều cần vượng tướng mới tốt; kỵ nhất là tam hình, lục hại phát động thì thành dữ.

 Âm dương đắc vị (âm dương ở đúng chỗ của mình) là tốt; vợ chồng đều đủ mặt thì hòa hợp, lành.

 Âm dương đắc vị có hai trường hợp: quẻ có tượng ngoài âm trong dương, và Ứng âm Thế dương; cả hai đều là đắc vị. Một âm một dương gọi là đạo, thuần âm hoặc thuần dương gọi là quỷ. Thuần âm thì không sinh, thuần dương thì không hóa. Một âm một dương thì làm chồng làm vợ.

 Lại nói: xem cưới hỏi thì dụng hào trước hết là Tài và Quỷ. Hai thứ đều đủ thì gọi là rất tốt.

 Có thuyết nói: nam xem vợ lấy Tài làm chủ, nữ xem chồng lấy Quỷ làm chủ; lý cũng như vậy.

 Giả sử Tài, Quỷ không hiện lên trong quẻ, hoặc rơi vào không vong, thì cuộc hôn nhân khó thành; dù có thành cũng không tốt.

 Thế sinh Ứng là trai cầu gái; Ứng sinh Thế là gái ham trai.

 Ví như Ứng tuy sinh Thế, ngặt vì gặp mộ tuyệt, thì tuy ham nhau vẫn còn đang đắn đo. Nếu được hào động sinh cho thì phải nhờ sức của người mai mối. Nếu Thế sinh Ứng, ngặt vì Thế bị nhật thần xung khắc, thì ý trai tuy nồng nhưng bị người ngăn trở, việc lại khó thành.

 Hào Thế gặp không vong thì sẽ thấy lòng trai lùi bước, hối hận; hào Ứng có động thì ắt ý gái đổi thay.

 Thế không vong thì trai hối, Ứng không vong thì gái hối; dù có thần lành cũng khó thành. Nếu Thế Ứng đều phát động thì ắt sự việc có thay đổi. Chỗ động nếu gặp nhật thần hợp thì mặc anh không muốn cũng phải thành.

 Thế Ứng tỷ hòa thì công thành hoàn toàn nhờ người mai mối; âm dương giao thác (âm dương lẫn lộn, không đúng chỗ) thì việc cũng tùy ở nhân duyên.

 Thế Ứng tỷ hòa vốn không có lý thành tựu. Nếu được hào mai mối động mà hợp với Thế Ứng thì việc cũng thành. Âm dương giao thác tức là Thế Ứng không đắc vị. Nếu đại tượng có thể thành thì cũng phải ở rể; nếu không thì vợ chồng lấn át nhau.

 Ứng vượng thì nhà gái sung túc; Thế vào mộ thì nhà trai nghèo túng.

 Chồng xem vợ, nếu vị trí Ứng vượng theo nguyệt kiến thì là nhà giàu có sẵn. Nếu nguyệt kiến tuy vượng mà xét theo ngày lại hưu tù (yếu ớt, bị giam hãm), thì ắt mấy năm gần đây của cải hơi sút. Nếu vợ xem chồng thì cần hào Thế vượng tướng, khi đó nhà trai giàu có; nếu vào mộ, hưu tù thì ắt chủ nghèo túng. Bản cung (cung gốc mà quẻ thuộc về) tuy vượng nhưng Thế và Quỷ đều suy thì chỉ là hư danh mà thôi.

 Tử tôn phát động thì giữa chừng ắt thấy hại chồng; Huynh đệ giao trùng thì ngày sau rốt cuộc mất vợ.

 Tử tôn là Phúc đức, trong quẻ không thể thiếu, nhưng nên tĩnh, không nên động. Nếu Tử tôn mang Quý nhân, gặp thần lành mà động thì vợ đoạt quyền chồng; hoặc Quỷ vượng mà không bị khắc (?), nếu thêm Thiên quả (sao chủ góa bụa) cùng hung sát thì ắt chủ hại chồng. Vượng tướng thì đến nhanh, hưu tù thì đến chậm. Huynh đệ là thần khắc Tài, nếu phát động thì ắt mất người bạn đời. Nếu được Quỷ động, hoặc nhật thần xung phá Huynh đệ, thì may ra giải được.

 Tài không vong thì mất vợ, Quỷ không vong thì chồng chết.

 Tài, Quỷ không vong là điều rất kỵ khi xem cưới hỏi, vốn không phải điềm thành tựu. Nếu can chi hợp nhau, Thế Ứng sinh nhau thì là vợ chồng nửa đời.

 Nam có hai Tài thì gặp mối tơ duyên (dây tơ quấn quýt, ví nhân duyên) với hai họ; đàn bà có hai Quỷ thì lại thêm một lần tươi thắm như hoa đào hoa mận (tức lấy chồng lần nữa).

 Nam xem nữ, thấy hai Tài, một vượng một không vong, thì đã từng làm chú rể hai lần; nếu hai Tài đều không không vong, chỉ mang Đào hoa, thì ắt một vợ chính một vợ lẽ. Nữ xem nam, thấy hai Quỷ, một vượng một không vong, thì ắt chủ tái giá (1); nếu hai Quỷ đều vượng, không không vong, mà nhật thần hình xung hào Tài, hoặc hào động khắc Tài, thì ắt là ly biệt khi còn sống rồi cải giá.

 Tài động thì hình khắc cha mẹ chồng; Phụ mẫu dấy lên thì khó khăn về con cái.

 Hào Tài trì thế thì ắt không thể phụng dưỡng cha mẹ chồng; yên tĩnh thì còn được, nếu phát động thì chủ hình thương. Phụ mẫu phát động thì chủ khó có con nối dõi. Nếu mang hung sát thì chủ sinh xong có tổn hại; gặp cứu thì còn được, gặp xung thì chủ không hại gì.

 Tài và Quỷ cùng ở một quẻ thì ắt là đã thông gia lại thông gia thêm; trước sau đều gặp lục xung thì sẽ thấy lui rồi lại lui.

 Tài và Quỷ cùng ở trong một quẻ là điềm dễ thành. Nếu Thế Ứng, Tài Quỷ sinh nhau hợp nhau thì ắt là đã có họ hàng lại kết thêm thông gia. Quẻ trước gặp lục xung thì ắt từng hứa hôn rồi lại từ hôn. Quẻ sau lại lục xung thì thành rồi cũng sẽ bị bỏ. Nếu bị nhật thần hợp giữ lại thì dù muốn từ bỏ, hối hận cũng không được. Quẻ trước xung mà quẻ sau hợp thì sẽ thấy lui rồi lại thành.

 Nhật thần hợp Thế thì sẽ gặp khách sang giúp đỡ vun vào; ác sát xung thân thì ắt bị người khác nói phá.

 Nhật thần mang Thiên hỷ hoặc Quý nhân mà hợp Thế Ứng thì ắt có người quyền quý đến giúp đỡ, nói vun vào. Nếu nhật thần mang ác sát xung khắc thân, Thế thì ắt có kẻ tiểu nhân phá ngang. Nếu được hào động đến cứu thì không hại gì.

 Trong quẻ không có Phụ mẫu thì phía Ứng không có lễ chim nhạn đến tận cửa (lễ vật hỏi cưới — xưa dùng chim nhạn làm lễ);

 Phụ mẫu là người đứng ra chủ hôn, cũng là lễ vật sính lễ. Trong quẻ không có Phụ mẫu thì ắt không có lễ chim nhạn.

 Tài gặp Thanh Long thì sẽ thấy đồ trang sức cô dâu như chim loan (2) chói lọi.

 Tài hội hợp với Thanh Long thì ắt của hồi môn (3) dồi dào, màu sắc rực rỡ (4) chói mắt.

 Quỷ hóa ra Quỷ thì rốt cuộc trở đi trở lại; Huynh hóa ra Huynh thì gặp ngăn trở mới thành.

 Hào Quỷ vốn là hào động (?), không nên biến động; tĩnh mà hóa thì còn được, động mà hóa thì không hay, ắt chủ sự việc trở đi trở lại, chậm trễ. Huynh đệ là thần ngăn cách; Huynh lại hóa Huynh, nếu đại tượng không tốt thì hôn nhân khó thành.

 Thế Ứng tam hợp (ba địa chi hợp thành một cục) với Hàm trì thì đoán chắc là tư thông trước rồi mới cưới; Tài Quỷ hễ gặp Huyền Vũ thì biết chắc là liếc mắt đưa tình.

 Ứng và Tài nếu mang Hàm trì, gặp Huyền Vũ, lại hợp với Thế và Quỷ, thì ắt là tư thông trước rồi mới cưới. Nếu hợp với hào khác thì ắt có tình với người ngoài. Ứng mang Hàm trì, Huyền Vũ thì vợ dâm; ở hào Thế thì chồng dâm. Hàm trì nếu gặp nhật thần xung thì tuy dâm nhưng không quá trớn. Nếu thấy Quý nhân động đến khắc thì lại không dâm, chủ người ấy dung mạo đẹp đẽ, đa tình, ham vui; gặp vượng thì càng nặng, gặp tử tuyệt thì nhẹ hơn. Nếu Hàm trì gặp tiến thần động đến sinh hợp thì người ấy lòng dâm dạt dào, mặc sức làm bậy. Nếu gặp thoái thần, hoặc thoái thần đến khắc, thì tuy có lòng ham muốn nhưng chưa từng làm thật, chẳng qua là liếc mắt đưa tình.

 Muốn biết dung mạo người con gái đẹp hay xấu (5), hãy suy xét hào Tài gặp sao nào trong cửu diệu (chín sao dùng để luận tướng mạo).

 Suy cửu diệu để phân đẹp xấu. Nếu Tài mang sao Tham Lang (ứng với Tý): đẹp đẽ. Tài mang Cự Môn (Sửu, Hợi): mặt tròn, da tím đen. Lộc Tồn (Dần, Tuất): chủ có bệnh tật. Liêm Trinh (Thìn, Thân): chủ dâm, dung mạo đẹp. Vũ Khúc (Tỵ, Mùi): trắng trẻo, dung mạo trung bình. Phá Quân (Ngọ): ắt có tướng khuyết tật. Văn Khúc (Mão, Dậu): dáng người gầy và cao, tính mềm yếu. Tả Phụ (Hợi), Hữu Bật (Tỵ): giống như trên. Cái tốt thì kỵ bị xung, cái xấu thì sợ được giúp.

 Muốn biết tài năng hơn kém của người con trai, hãy xét kỹ hào Quỷ thuộc hành nào trong ngũ hành.

 Con người bẩm thụ ngũ hành mà sinh ra, hình dáng cũng không rời ngũ hành, nên dùng đó mà suy xét.

 Nếu muốn xét cho tận chỗ tinh vi của cả hai bên, lại phải xen kẽ suy xét lục thần.

 Nếu gặp Thanh Long thì người hòa nhã, tuấn tú, khéo tay, hiểu việc, giỏi lo việc nhà. Chu Tước thì nói nhanh, hay cãi cọ; thêm sát thì hay bị chê bai, thích sinh thị phi. Câu Trần thì người chất phác, vững vàng, có khuôn phép; không động thì không thay đổi. Đằng Xà thì có mưu mẹo, hay nghi ngờ. Bạch Hổ thì tính nóng, độc ác bất nhân. Huyền Vũ thì gian tà, cong vạy; nếu có thần lành chế ngự thì không như vậy, lại chủ thông minh lanh lợi.

 Gặp các quẻ Hàm, Hằng, Tiết, Thái (tên bốn quẻ trong sáu mươi tư quẻ) thì trăm năm như cá với nước hợp nhau.

 Hàm, Hằng, Tiết, Thái chỉ lấy ở chỗ âm dương đắc vị: Thế là hào đơn (hào dương), Ứng là hào chiết (hào âm), không lấn át lẽ thường của nhau. Còn xét về Tài Quỷ đều đủ thì quẻ Hàm chưa được hoàn mỹ.

 Bốn quẻ trên nếu lại có nhật thần sinh hợp, thần lành phát động, thì vui vầy đến cuối, như cá gặp nước. Nếu thấy dụng hào rơi vào không vong, hung thần xung khắc, thì lại không thể nhất loạt đoán là tốt.

 Gặp các quẻ Khuê, Cách, Giải, Ly thì như than với băng gặp nhau.

 Khuê nghĩa là trái ngược. Trên là Hỏa, dưới là Trạch (đầm nước), Kim và Hỏa ở chung, sao khỏi thương khắc? Cho nên không lợi. Cách nghĩa là thay đổi, là tượng bỏ cũ lập mới; xem cưới hỏi mà gặp thì sẽ có tranh giành hôn nhân, cải giá. Giải nghĩa là tan; xem cưới hỏi thì nên hợp, không nên tan. Ly là quẻ lục xung, là tượng thuần âm, nên nói là không tốt.

 Gián hào (các hào nằm giữa Thế và Ứng) vượng tướng thì nên biết ông tơ bà nguyệt (thần se duyên, ở đây chỉ người mai mối) là người tài giỏi.

 Hào nằm giữa Thế và Ứng giống như người mai mối; nếu vượng tướng thì chủ người làm mối hào hiệp, có thế lực.

 Hào Huynh đệ giao trùng thì ắt người làm mối dối trá.

 Huynh đệ động thì chủ người làm mối gian dối ở giữa.

 Gián hào sinh hợp với Thế Ứng thì ắt hai bên có họ hàng với nhau.

 Gián hào sinh hợp với Thế Ứng thì ắt chủ bà con bạn bè kết giao với nhau.

 Nếu Chu Tước, Bạch Hổ khắc nhau, xung nhau thì đoán chắc hai nhà oán nhau.

 Chu Tước, Bạch Hổ nằm ở Thế Ứng mà xung khắc thì tuy kết thông gia, rốt cuộc vẫn kết oán ghét giữa hai bên.

 Muốn biết có lùi bước hay không, phải xét không vong.

 Đây nói về trường hợp Thế Ứng sinh hợp nhau và Chu Tước, Bạch Hổ xung khắc nhau ở trên; nếu gặp không vong thì sẽ lùi bước, không thể đoán như thế.

 Chú thích chữ hiếm: (1) "Tiếu": đọc là jiao, thanh bốn; nghĩa là lễ dâng rượu tế thần khi cưới thời xưa; "tái tiếu" tức là tái giá. (2) "Loan": đọc là luan, thanh hai; là loài chim thuộc họ phượng hoàng trong truyền thuyết. (3) "Liêm": đọc là lian, thanh hai; là hộp gương đựng đồ trang điểm của phụ nữ thời xưa; "trang liêm" chỉ của hồi môn. (4) "Huyến": đọc là xuan, thanh bốn; nghĩa là "màu sắc rực rỡ". (5) "Xi": đọc là chi, thanh một; nghĩa là "mặt mũi xấu xí".

 IV. Chương lục giáp (mang thai, sinh nở):

 Đã bàn về hôn nhân rồi, kế đến nên xem việc sinh nở. Tử tôn vượng tướng, nếu ở tượng dương thì ắt sinh con trai; Phúc đức (tức Tử tôn) hưu tù, lại gặp hào âm thì là con gái.

 Tử tôn ở hào đơn, hào trùng (hào dương, hào dương động) là con trai; ở hào chiết, hào giao (hào âm, hào âm động) là con gái. Hoặc Tử tôn tuy là hào âm, nhưng được nhật thần và hào động mang Thiên hỷ giúp đỡ, thì cũng chủ con trai. Tử tôn tuy là hào dương, nhưng bị nhật thần hình xung và hào động khắc, làm hao, thì cũng chủ con gái.

 Âm bọc dương thì sân quế thêm cây đẹp (sinh con trai); dương bọc âm thì động hoa đào có tiên nữ (sinh con gái).

 Nếu hào Tử tôn là dương, hào đầu và hào sáu là âm, đó là âm bọc dương, chủ sinh con trai. Hào Tử tôn là âm, hào đầu và hào sáu là dương, đó là dương bọc âm, chủ sinh con gái.

 Thanh Long phát động thì sẽ thấy lúc lâm bồn có việc mừng;

 Thanh Long là thần của việc mang thai, sinh nở, rất nên vượng tướng, nắm quyền; phát động thì ắt sinh con quý.

 Bạch Hổ giao trùng thì biết là lúc sinh nở không có gì đáng lo.

 Bạch Hổ là huyết nhận (sao chủ máu me, dao kéo), việc khác thì không nên gặp, chỉ lúc sắp sinh thì mừng nhất. Nếu nó ở hào Canh Thân, Tân Dậu mà phát động thì càng sinh nhanh. Vì Bạch Hổ là thần phá thai, thúc sinh vậy.

 Định lành dữ ở quẻ trong (ba hào dưới), gặp Càn, Ly, Khảm, Đoài thì dễ sinh;

 Càn là đầu, Ly là mắt, Khảm là tai, Đoài là miệng. Bốn quẻ này ở tượng trong thì dễ sinh, vì đầu, mắt, tai, miệng ra trước, là thuận chiều, cho nên sinh dễ.

 Quyết họa phúc ở ba hào ngoài (?), gặp Khôn, Cấn, Chấn, Tốn thì khó sinh.

 Khôn là bụng, Cấn là tay, Chấn là chân, Tốn là đùi. Bốn quẻ này nếu ở tượng trong thì ắt khó sinh; gặp vượng càng khó; có cứu giải thì nửa lành.

 Huynh đệ không vong thì phía người vợ không bị thương tổn; Phụ mẫu dấy lên thì phía con cái có tổn hại.

 Thần khắc Thê tài là Huynh đệ; Huynh đệ không vong thì người vợ không bị thương tổn. Cái mà Tử tôn bị chế ngự là Phụ mẫu; nếu chỉ riêng Phụ mẫu phát động thì Tử tôn ắt không toàn vẹn.

 Nếu thêm hung sát thì lập tức thấy hình thương.

 Huynh đệ, Phụ mẫu nói trên nếu mang thần lành mà phát động thì tuy dữ cũng không có lỗi; nếu thêm hung sát thì ắt hại thai, hại mẹ.

 Thiên hỷ nếu gặp Đằng Xà thì ắt ứng (1) với giấc mộng kỳ lân (giấc mộng báo sinh con quý);

 Đằng Xà là thần hư ảo, mơ hồ. Ở với Quỷ dương thì ban ngày có sự hoảng sợ hão; ở với Quỷ âm thì ban đêm sinh mộng lạ. Lại thêm Thiên hỷ thì ắt từng có điềm mộng lành, mà sinh ra đứa con quý như lân như phượng.

 Hàm trì nếu gặp Huyền Vũ thì ắt sinh con ngựa mồ hôi máu.

 Hàm trì, Huyền Vũ đều là thần dâm đãng. Nếu hai thần gặp gỡ hội hợp thì ắt sinh con ngựa mồ hôi máu. "Mồ hôi máu" tức là con do tì thiếp sinh ra.

 Sáu hào sợ nhất không vong, các vị trí đều ghét gặp Quỷ.

 Trong sáu hào, hào đầu là sản phụ, hào hai là bào thai, cho đến hào trên cùng đều có liên quan, cho nên không nên không vong. Quỷ là điều kỵ khi xem sinh nở, cho nên cả sáu hào đều ghét nó.

 Quỷ ở hào đầu thì ắt sản phụ gặp tai nạn; Quỷ vào hào hai thì sẽ thấy bào thai không yên.

 Hào đầu là sản phụ; Quỷ ở hào đầu nên sản phụ có tai nạn. Hào hai là bào thai; Quỷ nếu ở đó thì chủ bào thai không chắc.

 Không vong thì ắt sảy thai, mừng hụt; mang sát thì lúc sinh khó khăn.

 Tử tôn không vong, và hào hai không vong, chủ sảy thai. Nếu mang sát thần thì chủ lúc sinh nở chịu khổ.

 Nếu gặp Quỷ ở hào năm thì mới được phúc sinh ra muôn loài (mẹ tròn con vuông).

 Hào năm là bà đỡ; Quan quỷ ở đó thì tốt.

 Chú thích chữ nhiều âm: (1) Chữ "hiệp": đọc là xie, thanh hai; nghĩa là "hòa hợp, khớp với nhau".

 V. Chương cầu quan:

 Có con thì muôn việc đều đủ, nên như Nghi, Nghiễm (1), Khản (2) mà xưng mừng (?); không có quan chức thì một thân nhẹ nhõm, nhưng ai sẽ giúp các vua Vũ, Thang, Văn, Vũ (các bậc vua hiền thời cổ)? Muốn làm tể phụ (quan đại thần đứng đầu giúp vua) nơi triều đình, phải dựa vào quẻ Dịch mà suy xét.

 Mưu cầu lợi danh, trước hết cần hào Quỷ vượng tướng; muốn cân nhắc về tuyên sắc (3) (chiếu chỉ, sắc lệnh bổ nhiệm của vua), chỉ xem Phụ mẫu thịnh hay suy.

 Phàm bói cầu quan, Quan quỷ là dụng hào, nên vượng không nên suy; mừng được nhật thần nâng đỡ, sợ bị hình, hại, khắc, xung. Tuyên sắc chính là Phụ mẫu, trong quẻ không thể thiếu, rất nên vượng tướng mà giúp Thế; không thêm hung sát thì tốt. Nếu bị hình xung thì gốc gác không chính đáng; thêm Đại hao (sao chủ hao tốn lớn) thì tốn rất nhiều tiền của.

 Nếu Thái tuế (địa chi của năm xem quẻ) và nguyệt kiến vượng thì phần nhiều là "tuyên" (chiếu chỉ do vua trực tiếp ban). Nếu Quý nhân, Lộc, Mã cùng một chỗ thì chẳng qua là "sắc" (lệnh bổ nhiệm). Nếu tuy có thần lành nhưng tản mạn, không nắm quyền, thì chẳng qua là giấy tờ của hàng lại duyện (4) (thư lại, viên chức nhỏ). Xung Thế thì dữ, sinh Thế thì lành (?). Nếu không rơi vào không vong, dù có gian khổ, tốn sức, rốt cuộc cũng thành.

 Ấn thụ (ấn quan và dây đeo ấn, tức hào Phụ mẫu, chủ quyền chức) vượng thì chức vụ càng (5) cao; Quan quỷ suy thì danh tiếng thấp kém.

 Phụ mẫu và Quan quỷ là gốc rễ của việc xem quan, thiếu một thì việc khó thành. Hai thứ nếu gặp sinh vượng thì ắt quan chức cao lớn; nếu gặp hưu tù thì chỉ là chức phận thấp nhỏ. Nếu Phụ mẫu mạnh vượng mà Quan quỷ vô khí thì chức vụ tuy ngang hàng, nhưng thân ở nha môn yên tĩnh, lạnh nhạt, không có uy thế quyền hành. Nếu gặp tiến thần thì danh tiếng càng lớn; nếu gặp thoái thần thì ắt kém tiếng tăm cai trị của nhiệm kỳ trước. Đây nêu đại cương, về sau cứ phỏng theo đó mà suy.

 Muốn biết phẩm trật (cấp bậc quan), chớ ngại suy xét kỹ.

 Hai đoạn trên chỉ nói đại thể; lý tinh diệu được bày đủ ở sau.

 Lộc, Mã giúp thân thì muôn dặm gặp hội gió mây (gặp thời mà vươn lên);

 Lộc là ngũ hành của mười thiên can. Ví như đời người có lúc nhỏ, lúc lớn, lúc già, lúc chết. Ở chỗ Trường sinh (giai đoạn mới sinh trong vòng mười hai giai đoạn của ngũ hành) là Học đường: Giáp Ất sinh ở Hợi, Bính Đinh sinh ở Dần, Mậu Kỷ Nhâm Quý sinh ở Thân, Canh Tân sinh ở Tỵ, đều là học đường, ví người lúc nhỏ đi học. Lấy chỗ vượng làm Lộc: như Giáp có lộc ở Dần… Ở chỗ Lâm quan, Đế vượng (các giai đoạn trưởng thành và cực thịnh), ví người lớn lên được ăn lộc.

 Mã là Dịch mã. Như Dần, Ngọ, Tuất thì Mã ở Thân, là chỗ trường sinh, gọi là Dịch mã. Nếu nằm ở thân, Thế, hoặc ở Quan quỷ, Phụ mẫu, và động đến sinh giúp thân, Thế, thì rất tốt, là điềm thành danh dễ như trở bàn tay. Rất kỵ không vong và hình hại.

 Quý nhân trì thế thì được nhận ơn mưa móc từ chín tầng trời (được vua ban ơn).

 Quý nhân có hai loại: Thiên Ất quý nhân và Phúc tinh quý nhân; nên vượng tướng, sợ hình xung. Nếu ở Quan quỷ và văn thư thì chủ quan chức thăng cao, ắt lên đến ngôi tể tướng. Phúc tinh quý nhân trì thế thì chủ người có phúc đức, cả đời gặp hiểm không lo, gặp dữ không lỗi.

 Thanh Long động thì sự nghiệp dễ thành; Chu Tước không vong thì văn thư khó thành.

 Thanh Long là thần vui mừng chủ việc lành, phúc đức; nó động có ba loại: Thanh Long theo năm, Thanh Long theo tháng, Thanh Long theo ngày. Nếu thấy phát động thì ắt thăng quan thêm lộc; đứng cùng Thiên mã thì tự có niềm vui thăng tiến, thêm lợi. Không nên rơi vào không vong, vì ắt chủ mừng hụt. Nếu được thịnh vượng thì việc gì cũng vừa lòng, tốt lành, không gì không lợi. Chu Tước là dụng hào khi xem quan, nên vượng không nên suy; nếu gặp không vong thì văn thư ắt khó thành; hoặc bị hình khắc thì văn thư ắt bị hư hỏng.

 Tử tôn phát động thì dù đang tại chức cũng phải thôi quan;

 Tử tôn là thần lột bỏ chức quan. Nếu phát động thì dù đang ở nơi nhậm chức cũng phải về hưu. Người đang cầu làm quan thì khỏi phải nói.

 Kiếp sát (sao chủ cướp đoạt, tai họa) giao trùng thì sẽ thấy vừa được ơn vua đã tổn hại đến thân.

 Kiếp sát xem ở chương thần sát phía sau. Nếu Quan quỷ mang nó mà phát động thì ắt vì làm quan mà mất mạng.

 Thê tài trì thế thì cáo điệp (6) (giấy phong chức, bổ nhiệm) sao được như ý? Huynh đệ phù thân thì bổng lộc sao vừa lòng được?

 Thê tài trì thế khắc văn thư, dù thành cũng không như ý. Huynh đệ là thần khắc lột, tiền bổng ắt không hậu.

 Phụ mẫu hóa ra Phụ mẫu thì văn thư không thật; Quan quỷ hóa ra Quan quỷ thì sự việc lật lên lật xuống.

 Phụ mẫu là văn thư. Phụ hóa Phụ thì văn thư hư mà không thật. Quan hóa Quan thì sự việc lật qua lật lại, trở đi trở lại.

 Trong quẻ có hai Phụ mẫu, hai Quan quỷ thì ắt là cầu quan theo kiểu uyên ương (hai đường song song).

 Trong quẻ gặp như vậy thì ắt có hai ý cùng lo việc, là điềm mất chỗ này được chỗ kia, ấy gọi là cầu quan uyên ương. Nếu Quỷ trước vượng mà Quỷ sau không vong thì chỉ nên giữ việc cũ, không thể đổi mưu; nếu Quỷ trước suy mà Quỷ sau vượng thì nên bỏ cũ tìm mới; trước sau đều vượng thì điều cầu mong được toại ý.
 Hào (mỗi vạch trong sáu vạch của một quẻ; mỗi hào gắn với một địa chi và một ngũ hành) mang Nguyệt đức (vị thần lành của tháng, chủ đức độ, hóa giải điều dữ) và Nguyệt kiến (địa chi của tháng đang xem quẻ, có thế lực mạnh nhất trong tháng ấy), thì ắt sẽ đội mũ giải trãi (mũ của quan ngự sử, tức quan giám sát và xét hặc các quan khác; giải trãi là con thú thần trong truyền thuyết biết phân biệt phải trái).

 Nguyệt đức và Nguyệt kiến đều là thần lành trong sạch, ngay thẳng; các sát (sao xấu, thần dữ) không dám ngẩng lên nhìn. Nếu thấy chúng cùng Quý nhân (sao lành chủ được người có quyền thế giúp đỡ) đến ở và nâng đỡ hào Quan quỷ (một trong sáu "lục thân": hào có ngũ hành khắc ngũ hành của cung quẻ; khi xem việc làm quan thì chỉ chức quan, quan phủ) cùng hào Thế (hào đại diện cho chính người xem quẻ), thì ắt không phải quan châu quan huyện mà là chức phong hiến (quan giám sát, chấn chỉnh phong khí quan trường). Lại xem các hào ấy hiện đang suy hay vượng thì có thể đoán được việc được cất nhắc và lên đường nhậm chức. Trường hợp này lại không kỵ hung sát; gặp sát thì càng uy phong lẫm liệt, đi đứng cử động đều khiến người kinh sợ, nắm quyền mạnh mẽ, vang dội.

 Thái tuế (địa chi của năm đang xem, là chúa tể của cả năm) động thì đang làm quan mà được bổ chức mới; Kiếp sát (sát thần chủ cướp đoạt, tai họa) rơi vào không vong (hào gặp hai địa chi "trống" của tuần giáp hiện tại, coi như mất hết sức, không có tác dụng) thì gặp điều dữ mà không mắc lỗi.

 Thái tuế là chúa tể của các sát (?), các thần không dám chống lại. Nếu gặp Thanh long (một trong sáu thần gán lên sáu hào, chủ việc vui mừng, tốt lành) và Nguyệt kiến đến ở hào Phụ mẫu (lục thân có ngũ hành sinh ra cung quẻ; khi xem việc làm quan thì chỉ ấn tín, văn thư, nơi nhậm chức) và hào Quan quỷ, mà các hào ấy phát động (hào động, tức hào đổi từ âm sang dương hoặc ngược lại, có sức tác động), thì tuy đang ở nơi nhậm chức cũng sẽ được thăng lên chức tốt. Nếu thêm Kiếp sát thì sẽ bị giáng chức, trách phạt; nếu Kiếp sát rơi vào không vong thì gặp dữ mà không lỗi.

 Hào Quỷ trì Thế (nằm ngay ở hào Thế) thì nên biết sẽ đến nhậm chức và nắm quyền; Ấn thụ (tức hào Phụ mẫu, ví như con ấn và dây đeo ấn của quan) phù trợ hào Thân (hào được định theo hào Thế, đại diện cho bản thân người xem hoặc thân của sự việc), thì ắt sẽ ngồi công đường, nắm giữ hồ sơ án.

 Hào Thế và hào Thân là chủ tể của quẻ. Nếu thấy dụng hào (hào chủ của việc đang hỏi) đến ở các hào ấy, thì chắc chắn chủ đến nhậm chức nắm quyền, ngồi công đường giữ hồ sơ án.

 Quẻ không có Phụ mẫu thì rốt cuộc không có nơi để nhậm chức; hào Thê tài (lục thân bị cung quẻ khắc, chủ tiền của, cũng chỉ vợ) ẩn đi thì chưa được hưởng bổng dưỡng liêm (khoản lương cấp thêm cho quan để giữ sự liêm khiết).

 Phụ mẫu là vùng đất nơi nhậm chức. Nếu không xuất hiện trên quẻ, hoặc rơi vào không vong, e rằng không có chỗ để nhậm chức. Thê tài ẩn nấp (không hiện trên quẻ mà nấp dưới hào khác) hoặc rơi vào không vong thì bổng dưỡng liêm không đủ.

 Quẻ nhất thế, nhị thế (quẻ có hào Thế ở hào 1, hào 2) thì nơi nhậm chức không xa; quẻ ngũ thế và quẻ bát thuần (quẻ có hào Thế ở hào 5, và tám quẻ thuần như Càn, Khôn… có hào Thế ở hào 6) thì đường làm quan phải đi xa.

 Quẻ nhất thế, nhị thế, tam thế có hào Thế nằm trong nội quái (ba hào dưới của quẻ), nên nói là "không xa"; quẻ tứ thế, ngũ thế và bát thuần có hào Thế nằm ở ngoại quái (ba hào trên), nên nói là "đi xa".

 Muốn biết tính tình làm quan tốt hay xấu, phải dựa vào tượng quẻ mà suy xét kỹ.

 Ví như người khác xem hộ, muốn biết vị quan sở tại là người thế nào, hình dáng và tính tình ra sao, thì chỉ lấy hào Quỷ mà luận. Xem hào ấy ở cung nào (quẻ chia làm tám cung: Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn; mỗi cung có tám quẻ và mang ngũ hành của quẻ đầu cung) để luận hình thể, kết hợp với hình mạo của lục thú (sáu con vật: Thanh long, Chu tước, Câu trần, Đằng xà, Bạch hổ, Huyền vũ, gán lần lượt lên sáu hào), thì tính tình thấy rõ ràng. Ý nghĩa sâu xa kê ra ở phía sau.

 Thế ở cung Ly thì mắt lồi, thông minh, tính nóng vội; Thân ở tượng Càn thì mặt tròn, ngay thẳng đường hoàng, nhân từ.

 Ly thuộc Hỏa, ứng với con mắt; Càn thuộc Kim, ứng với cái đầu; mỗi cái lấy thể chất và đức tính của nó mà nói.

 Kim là quan võ, nắm quyền lớn về giết hay tha; Hỏa là kẻ sĩ văn chương, tìm tòi đến gốc rễ của lễ nghĩa.

 Kim có nghĩa quyết đoán, chế ngự, nên lấy làm chức võ; Hỏa là tượng của văn minh sáng sủa, nên ắt giữ chức về nghề nho học.

 Chú thích chữ khó: (1) Chữ "nghiễm" (âm Bắc Kinh: yǎn): nghĩa là trang nghiêm. (2) Chữ "khản" (kǎn): nghĩa là cương trực, hoặc dáng vui vẻ hòa nhã. (3) Chữ "sắc" (chì): nghĩa là chiếu lệnh của vua. (4) Chữ "duyện" (yuàn): nghĩa là thuộc viên, viên chức cấp dưới. (5) Chữ "di" (mí): ở đây nghĩa là càng thêm. (6) "Cáo điệp" (gào dié): văn thư bổ nhiệm và giấy tờ vua cấp cho bề tôi. (7) "Giải trãi" (xiè zhì): con thú lạ trong truyền thuyết thời cổ, biết phân biệt phải trái; thấy người đánh nhau thì lấy sừng húc kẻ xấu. (8) Chữ "trạc" (zhuó): nghĩa là cất nhắc.

 Sáu, chương Kiện tụng:

 Lớn lao thay, làm việc có công thì tiếng tăm lan khắp thiên hạ; muốn khiến dân không còn kiện tụng thì trong lòng phải giữ sự ngay thẳng. Tranh giành lớn thì đem binh đao đánh nhau; tranh giành nhỏ thì đưa đơn từ kiện nhau.

 Muốn phân thắng thua, trước hết lấy hào Thế và hào Ứng mà suy xét kỹ;

 Phàm tranh kiện phải trái: Thế khắc Ứng (ngũ hành của hào Thế khắc ngũ hành của hào Ứng; hào Ứng đại diện cho đối phương) thì ta thắng; Ứng khắc Thế thì bên kia thắng. Nhưng Ứng tuy khắc Thế mà Thế vượng (đang mạnh, được thời theo tháng mùa), thì bên kia tuy hại ta cũng không làm ta tổn thương sâu. Thế tĩnh (không động) mà khắc Ứng, nhưng Ứng phát động, thì bên kia có mưu kế xoay xở, rốt cuộc không chịu bị khắc. Nếu có cát thần (sao lành) nâng đỡ thì ắt có quý nhân để nương tựa, rốt cuộc không thể bị lấn hại. Nếu Thế và Ứng đều vượng thì cơ thắng bại chưa thể quyết, chỉ cần xét Nhật thần (can chi của ngày xem quẻ) sinh hợp với hào nào, hình khắc hào nào (hình, khắc: các quan hệ làm tổn hại giữa các địa chi, ngũ hành), là biết rõ ràng.

 Muốn quyết đoán nguyên do, chỉ lấy hào Quỷ mà suy xét.

 Xem việc kiện tụng lấy hào Quỷ làm chủ. Lại dùng lục thần để xét nguồn gốc, thì nguyên do hiện rõ trước mắt. Quỷ mang Thanh long: kiện về hôn nhân. Quỷ mang Chu tước (thần chủ lời nói, văn thư, cãi vã): kiện về chửi mắng, cãi cọ, văn thư khế ước, lại viên tranh đánh nhau, ồn ào thị phi. Quỷ mang Câu trần (thần chủ ruộng đất, sự trì trệ): kiện về ruộng đất, nhà cửa, rừng núi cây cối. Nếu hào Huynh đệ (lục thân cùng ngũ hành với cung quẻ; chủ anh em, bạn bè, cũng chủ hao tiền, tranh đoạt) hóa ra Quỷ (hào động biến thành hào mới là Quỷ), thì là họ hàng trong dòng tộc tranh chấp. Quỷ mang Đằng xà (thần chủ việc lo sợ, quái lạ, dây dưa): bị người khác liên lụy. Quỷ mang Bạch hổ (thần chủ máu me, tang tóc, hung bạo): đánh nhau gây thương tích với người. Nếu lại mang hung sát mà động, thì việc thuộc hình án. Quỷ mang Huyền vũ (thần chủ gian dối, trộm cắp, tư thông): kiện về gian dâm, trộm cướp.

 Quan khắc Ứng thì người kia chịu trách phạt; Quỷ làm hại Thế thì chính mình gặp gian truân.

 Phàm xem kiện tụng, Thế và Ứng khắc nhau để quyết thua được. Có thuyết nói: Thế khắc Ứng là ta kiện họ; Ứng khắc Thế là họ kiện ta. Còn thua được thì theo hào Quan mà đoán. Quỷ khắc Thế thì vụ kiện không thuận, ta tốn tiền của; Quỷ khắc Ứng thì người kia bị trách phạt, họ thua ta thắng. Ứng không vong thì không chịu khắc, người kia cũng không hề gì. Thế không vong cũng đoán như vậy.

 Lại nói: Thế và Ứng đều không vong thì hai bên đều rút lui, hối hận, vụ kiện sắp có ý tan đi.

 Một quẻ có hai hào Quan thì quyền hành nào có quy về một mối; sáu hào không có Phụ mẫu thì văn thư rốt cuộc khó thành.

 Trong một quẻ không nên thấy hai hào Quỷ cùng xuất hiện. Quyền không quy về một mối thì việc ắt lật qua lật lại. Nếu có một hào Quỷ vượng mà động, thì lấy phương hướng của nó là biết vị quan nào nắm quyền. Phụ mẫu là văn thư, hồ sơ án. Quẻ không có Phụ mẫu thì hồ sơ chưa lập xong. Phụ mẫu vượng mà không vong thì văn thư chưa xong; hưu tù (suy yếu, mất thời) lại không vong thì việc không thành. Nếu Phụ mẫu bị Thái tuế hoặc Nguyệt kiến xung (hai địa chi đối nhau như Tý với Ngọ, va chạm nhau) thì cấp trên ắt bác bỏ; Phụ mẫu mang Thái tuế mà động thì chủ cấp trên lấy hồ sơ lên xét. Phụ mẫu mang cát thần thì rốt cuộc không có lỗi lớn; hung thần cùng ở đó thì việc xấu.

 Người khác kiện mình thì xem hào Quỷ có hưu tù hay không; ta đứng đơn kiện thì sợ hào Tài vượng tướng (đang thịnh, được thời).

 Phàm người khác kiện ta, cần hào Quỷ hưu tù, không nên vượng tướng, nếu không thì vụ kiện của họ ắt thành. Thê tài vốn khắc Phụ mẫu (văn thư), nếu ta đứng đơn kiện thì không nên thấy nó; nếu Tài động hoặc trì Thế thì đơn kiện rốt cuộc không được chấp nhận. Nếu được Nhật thần xung tan hào Tài, thì việc của ta may ra có thể khởi lên.

 Lại nói: người khác đứng đơn kiện, cần Quan quỷ hưu tù, ở mộ, ở tuyệt (mộ: giai đoạn "vào kho, bị chôn giữ"; tuyệt: giai đoạn "dứt hẳn" trong vòng mười hai giai đoạn sinh vượng suy của ngũ hành), thì không có hại lớn.

 Quan quỷ không vong, ở mộ ở tuyệt thì nên biết không có quan nào đứng ra xét xử.

 Phàm xem, không kể nguyên cáo hay bị cáo, nếu Quan quỷ không vong, mộ, tuyệt, hoặc quẻ không có Quan quỷ, thì chắc chắn không có quan phủ đứng ra xét việc ấy. Quỷ tuy ở mộ tuyệt mà hào Tài vượng động sinh cho nó, đó gọi là "chỗ tuyệt gặp sinh", phải dùng tiền của nhờ cậy; tạm đợi đến tháng ngày Quan quỷ vượng tướng mới có thể thành kiện. Nếu lại gặp Tử tôn (lục thân do cung quẻ sinh ra; chủ phúc, giải trừ tai họa, khắc chế Quan quỷ) phát động, Quỷ lại không có khí (yếu, không có sức), thì dù tốn hết tiền của cũng chẳng ích gì cho việc.

 Thế và Ứng mang hợp (lục hợp: hai địa chi hợp nhau như Tý với Sửu) hoặc tỷ hòa (cùng một ngũ hành), thì rốt cuộc có người đứng ra hòa giải.

 Nếu Thế và Ứng mang hợp thì sự việc vốn muốn thành. Nếu chỉ tỷ hòa mà không hại nhau, thì hai bên có lòng muốn hòa giải. Nếu Tử tôn động thì nên khuyên hòa việc kiện. Thế Ứng tỷ hòa mà Quan quỷ vượng động, khắc hại Thế Ứng, thì hai bên muốn thôi mà quan phủ không buông. Nếu gặp Giải thần (sao chủ giải trừ, tháo gỡ) thì may ra có thể tan.

 Quỷ hóa Quỷ thì chuyển quyền, đổi án; Huynh hóa Huynh thì tan nhà nát cửa.

 Nếu gặp Quỷ hóa Quỷ thì việc lật qua lật lại: hoặc chuyển quyền đổi án, việc dính đến hai nha môn; hoặc việc cũ lại phát ra. Quẻ trước (quẻ gốc) Quỷ suy, quẻ sau (quẻ biến) Quỷ vượng, thì việc ngày trước tuy nhỏ mà nay lại thành việc lớn; Quỷ trước vượng, Quỷ sau suy, thì việc trước nặng sau nhẹ, đầu hổ đuôi rắn (đầu to tát mà cuối lèo tèo).

 Huynh đệ là thần khắc Tài; nếu vượng động thì không khỏi tốn nhiều tiền của, hưu tù thì đỡ hơn. Nếu lại hóa ra Huynh đệ, ắt chủ phải chi tiền hai lần, hoặc tiêu tiền ở hai nơi. Lại thêm Đại hao (sát thần chủ hao tổn lớn) thì chủ tan nhà nát cửa. Nếu thêm Kiếp sát và Hàm trì (sao chủ dâm dục, tửu sắc), ắt bị tiểu nhân ngầm làm điều gian, thừa thế lừa gạt cướp đoạt. Nếu gặp Quỷ động thì rốt cuộc việc ấy ắt bị biết ra.

 Quỷ mang Thái tuế thì việc ắt dính đến đài hiến (cơ quan giám sát cấp cao của triều đình); Thiên ngục sát (sát chủ tù ngục) động thì thân này phải vào nhà lao.

 Xem kiện tụng: nếu Quỷ mang Thái tuế và Nguyệt kiến thì ắt dính đến đài hiến. Quỷ suy thì khó đoán như vậy. Nên tự biết linh hoạt, lấy tình hình thực tế mà quyết, mới không sai. Thiên ngục sát, Quan tỏa sát (sát chủ khóa giam), đều có ở chương Thần sát phía sau; nếu động thì bị khóa giam.

 Ngày Quan vượng thì đối chất tranh cãi trước công đường; lúc Quỷ suy thì bị giam lâu mà khôn ra (việc tạm ngưng, có thời gian nghĩ kế).

 Xem kiện tụng: muốn biết ngày nào việc nổi lên, ngày nào lắng xuống, chỉ lấy hào Quỷ mà xét. Ngày Quỷ vượng thì việc ắt nổi lên, sẽ phải ra công đường đối chứng; gặp lúc Quỷ suy thì việc ắt dừng. Quỷ bị xung thì quan phủ bận nhiều việc, chưa kịp tra hỏi. Quỷ bị Nhật thần hình thì cấp trên có lời trách, việc hơi hoãn lại.

 Muốn biết lúc nào kết án, hãy xét kỹ hào Quỷ ở mộ, ở tuyệt.

 Xem kiện tụng: trước sau thành bại đều theo hào Quỷ mà đoán. Việc có thời hạn nhất định thì mới có thể suy xét kỹ. Kết thúc và phán quyết thật là việc khó, có khi kéo dài cả năm hay nửa năm. Phải trước hết thông hiểu tình hình thực tế, lường xem nặng nhẹ, biết thời thế, rồi lại lấy quẻ hào đã xem. Tử tôn phát động, Quan quỷ không vong, không có khí, vào mộ, thì tìm tháng ngày Quỷ tuyệt, sau đó mới có thể thong thả suy ý mà nói.

 Muốn biết không bị hình phạt tổn thương, hào Tử tôn hưng vượng thì được phán xử xong.

 Tử tôn là thần Phúc đức. Bị việc quan liên lụy, bị giam cầm trong ngục, bị đánh đòn, nếu hào này phát động thì đều được miễn cả.

 Chú thích chữ khó: (1) Chữ "lị" (lì): nghĩa là mắng. (2) Chữ "tránh" (zhèng): nghĩa là lời khuyên thẳng thắn. (3) Chữ "nhũng" (rǒng): nghĩa là rườm rà, bề bộn.

 Bảy, chương Trộm cướp:

 Người đời đến quan kiện tụng, phần nhiều vì nóng nảy hoặc vì tiền của; trong đó những chuyện mờ ám, riêng tư, không ngoài gian dâm và trộm cắp.

 Lấy Quỷ làm kẻ trộm, phải tìm dấu vết nơi nó từ đâu đến;

 Lấy hào Quỷ làm kẻ trộm. Nếu thấy Quỷ trì Thế thì là kẻ trộm sát bên mình. Ở hào 1 là trộm trong nhà; hào 2, hào 3 là trộm hàng xóm. Ở ngoại quái là trộm bên ngoài; ở hào 6 là trộm nơi xa. Quỷ mang Dương nhận (sát chủ dao kiếm, hung bạo), Kiếp sát, Huyền châm (sát chủ vật nhọn, gây thương tích) thì là cường đạo. Kẻ trộm đến thì phải lùng bắt ở phương sinh ra Quỷ. Ví như Quỷ thuộc Kim là trộm phương Tây, từ phương Đông Nam đi tới. Xem ở hào nào rồi xét kỹ những chỗ nhỏ nhặt. Các trường hợp khác theo đó mà suy. Quỷ thuộc dương thì đến ban ngày; Quỷ thuộc âm thì đến ban đêm. Quỷ âm hóa dương thì đêm đến, sáng mới rút; Quỷ dương hóa âm thì ban ngày đến, đến đêm mới lấy trộm. Trộm là đàn ông hay đàn bà cũng không ngoài việc suy đoán theo âm dương.

 Suy về đồ vật thì dựa vào hào Tài, nên tìm ở phương của mộ.

 Suy về đồ vật thì lấy ngũ hành của hào Tài mà phân biệt. Muốn biết vật bị giấu ở phương nào, chỉ cần tìm chỗ mộ của Tài là đúng. Ví như Tài thuộc Kim thì mộ ở Sửu, tức phương Cấn (Đông Bắc); Tài thuộc Mộc thì mộ ở Mùi, phương Khôn (Tây Nam); Tài thuộc Thủy, Thổ thì mộ ở Thìn, phương Tốn (Đông Nam); Tài thuộc Hỏa thì mộ ở Tuất, phương Càn (Tây Bắc).

 Phàm xem muốn biết mất của ở đâu, chỉ cần xem phương tuyệt của Tài là đúng. Tài ở nội quái thì rơi mất trong nhà; ở ngoại quái thì rơi mất bên ngoài. Nếu hào 5 động thì đánh rơi trên đường. Nếu Quỷ không vong, không có khí, Nhật thần phù trợ và hợp với hào Tài, hào Tài hóa vào mộ, thì đó là chưa qua tay kẻ trộm, không hề mất, vẫn cất trong đồ đựng.

 Tài hóa Quỷ thì ắt không có đường tìm; Quỷ hóa Tài thì rốt cuộc bắt được trộm.

 Phàm trong quẻ Tài hóa Quỷ thì vật đã biến đổi, về sau không còn dấu vết tăm hơi. Nếu Quỷ bị xung mà Nhật thần phù hợp hào Tài thì vật chưa tản đi; nếu không có Tử tôn phát động thì cũng chưa biết được. Nếu Quỷ động hóa Tài, thì vật tuy bị lấy đi nhưng chưa ra khỏi hang ổ, rốt cuộc có thể bắt được. Chỉ cần xem lúc Tử tôn vượng, Quan quỷ bị chế ngự, thì tự nhiên lộ ra.

 Thê tài sợ nhất là không vong, Quan quỷ há nên được phù trợ và hợp.

 Tài ở nội quái, không rơi vào không vong thì vật có thể thấy lại; Tài ở ngoại quái mà động thì vật đã đi xa, rốt cuộc khó thấy. Quỷ nếu được Nhật thần phù hợp thì là trộm thật, đã quen mùi; ắt có người làm nội ứng, phải phòng nó lại đến. Hơn nữa Nhật thần hợp giữ hào Quỷ thì ắt có nhà chứa chấp, giấu kín đóng chặt, kẻ trộm không dễ bị lộ.

 Hào Kim mang Quỷ thì nói là khoét vách trèo tường; hào Mộc gặp Quan thì chắc là cuốc đất đào hang.

 Hào Kim mang Quỷ thì dùng dao sắt cạy cửa, đục phá tường rào; hào Mộc là Quỷ thì cuốc đất đào hang, trèo mái, treo mình trên xà. Các trường hợp khác nên theo loại mà suy.

 Xem hào nào phát động thì biết kẻ trộm từ đâu đến.

 Như hào Kim phát động thì trộm từ phương Tây đến; hào Mộc phát động thì trộm từ phương Đông đến.

 Tử tôn động làm hại Quan, thì ngay hiện tại sẽ bắt được.

 Tử tôn là người bắt trộm. Vượng động thì ắt ngay lúc ấy có thể bắt được; lúc lấy trộm đã bị người bắt gặp. Muốn biết dấu vết, chỉ cần tìm theo phương vị của Tử tôn là biết manh mối. Như Tử tôn ở hào Mão động, gặp đàn bà mặc áo xanh thì biết tin tức. Thuộc Dần thì là đàn ông mặc áo xanh, hoặc gặp người có họ mà chữ viết mang bộ cỏ hay bộ cây nói tin tức. Nếu gặp Tử tôn ở hào Tỵ động, ắt thấy cô gái mặc áo đỏ mới biết; mang sát thì là đàn bà chân cong (què); ở thai, dưỡng (các giai đoạn còn non như bào thai trong vòng sinh vượng) thì là bé gái. Ngọ là đàn ông mặc áo đỏ; vượng tướng thì là thợ bạc, thợ sắt và các loại thợ; hưu tù thì hỏi người gánh củi gánh than là biết. Thân là người mặc áo trắng, hoặc thợ mộc, thợ sắt. Dậu là người bán rượu, người cầm rượu, có thể biết tin tức. Hợi là người mặc áo đen, hoặc người canh ruộng đất, hoặc người gánh nước, hoặc người giặt áo, đều nên hỏi tin tức. Tý là đàn ông mặc áo đen không đội mũ, và người câu cá, thấy ở chỗ vắng lặng, hỏi tin tức của họ. Thìn là trong rừng tre rừng cây, có thể hỏi nhà ở bên mồ mả. Tuất là nhà có chó vàng sủa, hoặc hỏi người dắt chó. Sửu là người chăn trâu, hoặc người cày ruộng. Mùi là người chăn dê, có thể biết rõ. Các điều trên nên phân biệt vượng tướng hưu tù thì biết là trẻ khỏe hay già yếu. Nếu Quỷ hóa Tử tôn thì phải báo quan mới bắt được. Câu trần là người bắt trộm, nếu khắc Huyền vũ thì kẻ trộm ắt bị bắt.

 Nhật thần khắc Quỷ thì lúc ấy kẻ trộm đã từng bị kinh động, nghi sợ.

 Phàm Nhật thần xung khắc hào Quan thì lúc vào trộm bị chủ nhà phát giác. Như Quỷ Kim sợ Hỏa, nếu gặp Nhật thần xung thì lúc vào trộm thấy đèn sáng, lại lui đi ẩn. Nếu hào Hỏa động đến xung khắc thì lúc ấy có người cầm đèn ra ngoài, thấy được hình bóng. Quỷ Mộc bị Nhật thần xung khắc thì lúc lấy trộm chạm vào đồ đồng đồ sắt kêu lên, kẻ trộm kinh sợ. Hoặc hào Kim không vong mà động khắc Quỷ thì là tiếng người; ở thai dưỡng là trẻ con khóc; ở khố mộ là người già ho; nên chưa dám ra tay. Quỷ Thủy bị Nhật thần xung khắc thì sợ tường vách chắc chắn, đường đi cao thấp, kẻ trộm nghi ngại, rốt cuộc không lấy được hết. Nếu Thổ Tuất động đến khắc thì phần nhiều là chó sủa; mang sát thì bị chó cắn. Quỷ Hỏa bị Nhật thần xung khắc thì chủ kẻ trộm bị đuổi rơi xuống nước. Quỷ Thổ bị Nhật thần xung khắc thì sợ cửa ngõ chắc chặt; nếu thấy Mộc đến khắc thì ắt nghe tiếng cửa mà kinh nghi. Mấy điều trên đều theo loại mà suy. Chỉ cần người xem hết lòng thành kính thì tự nhiên linh nghiệm.

 Một quẻ có hai Quan thì là hai người trong ngoài cùng mưu tính.

 Nếu hai Quỷ đều động thì ắt là trong ngoài câu kết, hai người cùng trộm. Nếu Quỷ ngoài động, Quỷ trong không động, thì người trong chỉ biết chuyện mà thôi. Nếu hai Quỷ đều không động, thì lấy hào mang Huyền vũ, Kiếp sát, hoặc hào đang nắm quyền (được thời) làm kẻ trộm chính.

 Sáu hào không có Quỷ, e rằng là tự mình đánh mất.

 Sáu hào không có Quỷ, Tài không không vong, thì là tự đánh mất, không phải người lấy trộm. Tài vượng thì có thể tìm thấy. Nếu Tài mang Vong thần (sát chủ mất mát) mà động, có hào Quỷ mà không động, cũng là tự đánh mất, bị người nhặt được mang đi, rốt cuộc không thấy lại.

 Nếu không có Quỷ mà Huynh đệ hóa Quỷ, hoặc mang Thanh long mà động, thì không phải bị trộm, có khi từng có người mượn đi rồi để quên ở chỗ họ.

 Nếu Quỷ tuy động mà Huynh đệ cũng vượng động, thì vật tuy bị trộm lấy nhưng không vào tay kẻ trộm được, lại bị người khác lấy mất.

 Tài ở hào trong, của báu không rời chỗ giếng nước, bếp lò; Tài ở ngoại quái, vàng ngọc há xa gì rường cột.

 Hào Tài ở nội quái thì vật ắt ở khoảng giếng, bếp trong nhà; hào Tài ở ngoại quái mà không động thì ắt giấu trên rường cột.

 Phải xét kỹ càng thì mới có thể thong thả mà quyết đoán. Muốn xem những vụ mất mát nhỏ nhặt, càng phải dùng công phu huyền diệu.

 Quỷ thuộc dương là đàn ông lấy trộm, xét kỹ hưu tù vượng tướng; Quỷ thuộc âm là đàn bà lấy cắp, xét tỉ mỉ khố mộ, bào thai.

 Mất mát nhỏ không thể luận chung một mực, mà phải phân biệt âm dương, so đo suy vượng mới biết đúng thật;

 Quỷ dương thì đàn ông lấy trộm; Quỷ âm thì đàn bà lấy cắp; Quỷ vượng thì người trẻ lấy; ở mộ khố thì người già lấy; ở thai dưỡng thì trẻ nhỏ lấy.

 Nếu âm hóa dương thì đàn bà lấy trộm, đàn ông mang đi; dương hóa âm thì đàn ông lấy trộm, giấu ở chỗ đàn bà. Bằng không thì ban ngày thấy vật, ban đêm lấy trộm; hoặc ban đêm lấy cắp, ban ngày mang đi. Đây cũng chỉ nêu đại cương, càng nên xét kỹ.

 Định hình dáng người thì suy theo ngũ hành; quyết mặt mũi thì đoán theo lục thần.

 Hình dáng mặt mũi người, đại thể tham khảo phần tướng mạo trong chương Hôn nhân.

 Tài gặp Sinh khí thì ắt mất chim bay thú chạy.

 Phàm luận Sinh khí: tháng Giêng bắt đầu ở Tý rồi đi thuận, mỗi tháng một ngôi, đếm đến cuối năm. Trong quẻ Tài gặp Sinh khí thì ắt là vật biết đi lại. Tý với Sửu hợp đều nói là trâu; Dần với Hợi hợp đều nói là lợn; Mão với Tuất hợp đều nói là chó; Thìn với Dậu hợp đều nói là gà.

 Phàm gặp Sinh khí thì con vật chưa bị giết; nếu hóa thành Tử khí hoặc khố mộ thì ắt bị nấu, bị mổ. Tử khí là: tháng Giêng bắt đầu ở Ngọ đi thuận; không kể là vật gì, gặp nó đều không tốt.

 Mộ gặp hình xung thì tường vách vững chắc cũng vô ích.

 Xem mất mát, kỵ nhất là mộ của Tài bị xung. Giả như ngày Thìn xem được quẻ Chấn, hào Tài ở Thế vào mộ, đúng lúc bị Nhật thần xung tan tài vật trong kho, là rất không tốt. Dù có chó dữ, rào dậu cũng khó phòng giữ.

 Nếu thấy quẻ không có hào Tài thì nên xét hào Quỷ.

 Phàm xem mất đồ, nên xét hào Tài. Giả như Tài không có trên quẻ thì lấy suy vượng của hào Quỷ mà quyết.

 Quỷ Thủy hưng vượng thì không ngoài lụa là gấm vóc; Quan Hỏa suy chết thì chẳng qua là nồi chảo đồng sắt.

 Nếu trong quẻ không có Tài, nên xét ngũ hành của Quỷ. Quỷ Thủy hưng vượng thì ắt là các loại lụa là, gấm vóc, đoạn tấm; nếu hưu tù thì chẳng qua là tơ bông, lụa mỏng. Các Quỷ khác theo đó mà suy.

 Quỷ Hỏa mang Quý nhân mà hưng vượng thì ắt là vàng bạc; không có khí thì là đồng sắt. Nếu ở hào 2 thì ắt là loại nồi chảo.

 Muốn biết ngày nào mất của, chỉ xem lúc Quỷ gặp sinh vượng; muốn quyết lúc nào bắt được, xét kỹ lúc Quan bị hình xung.

 Phàm xem nhà cửa, nếu Quỷ mang Huyền vũ phát động thì sẽ có kẻ trộm nổi lòng. Muốn biết lúc nào, chỉ xem lúc Quan quỷ sinh vượng: xa thì đoán theo tháng, gần thì suy theo ngày.

 Nếu riêng xem việc mất mát thì không dùng tháng mà đoán, chỉ lấy ngày hào Quỷ sinh vượng là đúng. Nếu quẻ gặp lục hợp (quẻ mà các cặp hào đều hợp nhau), Quỷ bị hào động hình khắc, thì có thể đoán bắt được vào ngày hào động ấy sinh vượng. Phàm Nhật thần hình xung là gấp nhất. Nếu hào bên cạnh động đến sinh cho Quỷ thì ắt có người cứu. Nếu đại thể quẻ cho thấy bắt được, cũng phải đợi ngày hào bên cạnh ấy bị chế ngự mới bắt được.

 Chú thích chữ khó: (1) Chữ "tẩu" (sǒu): chỉ nơi người hoặc vật tụ tập. (2) Chữ "du" (yú): nghĩa là trèo qua tường.

 Tám, chương Cầu tài:

 Đói rét sinh lòng trộm cắp, cũng là vì cùng khốn mà đến nỗi ấy; giàu sang hưởng phúc lâu dài, chẳng phải đều nhờ buôn bán làm ăn mà có được sao.

 Mang của cải chèo thuyền trên lưng thuồng luồng, liều mạng tìm đường giữa bầy hổ sói (ý nói đường làm ăn đầy hiểm nguy). Muốn quyết điều nghi ngờ trong lòng, hãy xét kỹ cát hung trên các hào.

 Lời nói về sự gian hiểm của việc cầu tài, ở đây có thể thấy. Chỉ cần tin vào bói toán thì ắt không gặp họa bất ngờ. Nếu ra ngoài cầu tài thì phải nói rõ phần họa phúc; ở nhà cầu tài cũng có phân biệt được mất. Người học há không nên xét kỹ sao. Bói là để quyết điều nghi; không nghi thì bói làm gì? Phàm người đến xem ắt có việc nghi ngại, nên xét kỹ cát hung suy vượng. Thấy Tài và Phúc (Tử tôn) như gặp bạn cũ; gặp Huynh và Quỷ như gặp kẻ thù.

 Bỏ vốn cầu tài thì hào Thê tài rất nên vượng tướng; tay không cầu lợi thì hào Quan mừng được hưng vượng.

 Phàm xem cầu tài, trước hãy hiểu tình hình thực tế rồi mới quyết đoán. Nếu bỏ vốn cầu tài thì cần hào Tài vượng tướng, khắc Thế hoặc sinh Thế thì tốt, Thế khắc Tài thì xấu. Nếu quẻ có hai hào Tài, Tài ngoài vượng mà Tài trong bị xung, thì vốn tuy ít mà lời nhiều; nếu Tài trong vượng mà Tài ngoài bị xung, thì lời lãi mỏng, chỉ có thể giữ được vốn. Như bài ca:

 Hào Tài trong ngoài đều chết tuyệt, bỏ vốn làm ăn đành bó tay chịu lỗ.

 Tài không lên quẻ hoặc không vong, buôn bán đi thương mất cả vốn.

 Hào Tài chỗ tuyệt lại gặp sinh, lời lãi vẫn có, động là vui mừng.

 Thê tài tuy vượng mà không khắc Thế, lại phải xem trong các hào có Vong thần, Kiếp sát không.

 Thầy nếu có hỏi chuyện cầu tài, xin xem bí quyết huyền diệu của tiên trời này.

 Người tay không cầu tài chẳng qua là thợ thuyền, người có tay nghề; lấy hào Quỷ làm dụng hào, Quỷ vượng thì tiền của dồi dào.

 Quỷ hóa thành Tài mà khắc Thế thì nên nói là rất tốt; hào Tài hóa Quỷ mà gặp không vong thì có thể nói là xấu hoàn toàn.

 Quỷ hóa Tài là từ chỗ không mà đến; lại đến khắc Thế, tức là lợi đuổi theo ta mà chạy tới, nên nói rất tốt. Tài hóa Quỷ là từ có hóa không; lại rơi vào không vong, tức là hao mòn gần hết, nên nói xấu hoàn toàn.

 Phụ hóa hào Thê thì phải trải gian khổ mới được; Tài liền với ngôi Huynh thì dù tích góp cũng phải chia ra.

 Phàm Phụ hóa Tài thì ắt trước khó sau được. Phụ vượng Tài suy thì gian khổ nhiều mà tiền ít; Phụ suy Tài vượng thì tốn sức ít mà tiền nhiều. Tài hóa Huynh đệ thì sẽ có nạn bị chiếm đoạt, tuy có tích trữ cũng sẽ tản mất.

 Hung thần xung tan hào Tài thì rất kỵ sóng gió hiểm trở; Kiếp sát đến ngôi Huynh thì phải phòng trộm cướp xâm hại.

 Phàm hung thần đến xung khắc hào Tài thì đi thuyền sẽ gặp nạn sóng gió. Hào Thế nếu gặp cát thần thì thân tuy không sao, nhưng tiền của ắt trôi dạt. Hung thần nếu gặp Bạch hổ, Đằng xà khắc Thế thì cả tiền lẫn mạng không giữ được. Nếu cầu tài ngay ở nhà thì không đoán như vậy, mà ắt là kẻ xấu quấy rối, hoặc vì tiền mà dẫn đến việc quan. Nếu gặp Giải thần thì lại được vô sự. Kiếp sát là điều đại kỵ của việc cầu tài; nếu đến hào Tài thì ắt không được. Nếu đến Huynh đệ mà phát động thì sau khi được tiền phải phòng mất mát; nếu thêm Huyền vũ thì ắt có họa trộm cướp; nếu được Quý nhân ở hào Quỷ trì Thế thì tuy có giặc đến cũng không hại gì ta; như gặp Quỷ động, Huynh đệ bị chế ngự, thì dù có hung thần cũng không có hại lớn. Hào Quỷ không có khí thì không có quyền, Huynh đệ vẫn đến gây họa.

 Tử động gặp Thanh long là con đường lớn sinh ra tiền của; Phụ hưng vượng mang Bạch hổ là gốc rễ làm dứt lợi lộc.

 Nếu trong quẻ không có Tài mà Tử tôn vượng động thì cũng có thể cầu mưu. Lại mang Thanh long thì sánh như quẻ có Tài; nếu gặp hưu tù thì càng nên cân nhắc. Nếu Quỷ hóa Tử tôn thì gọi là "quỷ chở của đến giao cho người tốt".

 Thương Bình có bài ca rằng: Quỷ hóa thành Tài và Tử tôn, cầu tài rất lợi, vừa lòng toại ý. Lại gặp Phúc đức (Tử tôn) đến sinh Thế, ngồi yên nhà cao cũng được của báu.

 Nếu Tử tôn hóa Tử tôn thì của sinh ra từ hai nơi. Của đã sinh từ hai nơi thì nên cầu ở hai nơi, hoặc cùng người khác cầu, rất tốt. Tử tôn là thần sinh ra Tài, ví như nước có nguồn: nguồn bị khắc thì suối cạn, nước suối dồi dào thì dòng chảy dài. Nếu ngôi Tài gặp Trường sinh (giai đoạn mới sinh ra, bắt đầu lớn), Phúc đức ở Lâm quan (giai đoạn đang thịnh mạnh), thì cầu tài như thế liên miên không dứt. Hoặc Tài tuy vượng mà Tử tôn chết tuyệt thì chỉ được một lần, về sau khó cầu. Tử tôn tuy vượng mà Phụ mẫu đến khắc thì gọi là dứt nguồn sinh Tài, tuy có tiền của cũng không được tiếp nối. Nếu gặp Nhật thần hợp thì may ra không bị khắc hại.

 Thế khắc Tài động thì như đuổi ngựa trên bãi cát; Tài sinh Thế tĩnh thì như gặp cá trong đầm cạn.

 Đại phàm cầu tài, Tài đến sinh Thế, khắc Thế thì dễ. Tài đến tìm ta như bắt cá trong đầm cạn, đưa tay là được. Nếu Thế khắc Tài động, tức là ta đi đuổi theo lợi, như ngựa dở trên đồi cát, càng đuổi càng chạy, rốt cuộc khó nắm được.

 Khắc hại, hình xung, bức bách Huynh và Quỷ thì tai ương tiêu tan;

 Huynh và Quỷ đều là kỵ thần (thần gây hại) của việc cầu tài. Nay chúng bị chế ngự thì không những cầu tài có hy vọng mà tai họa cũng tiêu tan.

 Sinh, phù, củng, hợp (được sinh cho, nâng đỡ, vây chầu, hợp lại) giúp Tài và Phúc thì hàng hóa của báu đầy đủ.

 Thê tài và Tử tôn là then chốt của việc làm ăn. Lại được sinh phù củng hợp, há chẳng tiền hàng tràn đầy, châu báu đầy rương.

 Quẻ trước có Tài, quẻ sau không có, thì không lợi về sau; quẻ trước không có Tài, quẻ sau có, thì gian nan ở trước.

 Quẻ trước có Tài, quẻ sau không có thì nên cầu gấp, chậm thì khó được; quẻ trước không có Tài, quẻ sau có thì nên chờ thời mà làm, hoặc xem năm tháng hào Tài vượng tướng mới có thể mưu cầu.

 Tài hợp với Nhật thần mới đến tay; Tài gặp mộ khố thì có thể thu về.

 Ngày Tài hợp với Nhật thần, ngày hào Tài vào mộ, mới có thể đoán là được của vào tay.

 Chín, chương Xuất hành:

 Người ngồi buôn kẻ đi buôn đều vì chán nghèo mà cầu giàu sang; sáng đi tối tính chỉ vì ham lợi mà lo làm ăn. Muốn của đầy nghìn rương thì phải bôn ba muôn dặm. Chưa bói được điều được mất trong đó, thì nói về chuyện đi đứng trên đường.

 Thế khắc hào Ứng thì đi thẳng đến nơi không trở ngại; Quỷ ở phi vị (theo lời giải dưới đây là ở hào Thế) thì chưa ra khỏi cửa đã phải chần chừ.

 Phàm xem xuất hành, lấy Thế làm chủ: vượng tướng thì tốt, không có khí thì xấu. Thế khắc Ứng thì suốt đường bình yên, không điềm xấu; Ứng khắc Thế thì cũng như hào bên cạnh động đến khắc, phải phân biệt tốt xấu: nếu là Tài, Phúc khắc ta thì tốt; Quỷ, sát khắc ta thì xấu. Nếu đi về phương mộ của Thế, phương hung, thì quyết không thể đi.

 Quỷ trì Thế thì phần nhiều không đi được; nếu Tử tôn phát động đến giải thì may ra đi được. Nếu hào Quỷ mang Quý nhân thì ắt vì quý nhân mà chậm trễ, chưa lên đường được. Quỷ mang Quan phù (sát chủ việc quan) và Chu tước thì ắt vì việc quan liên lụy. Quỷ mang Bạch hổ, Tang môn, Điếu khách (các sát chủ tang tóc), Tử phù (sát chủ chết chóc), Bệnh phù (sát chủ bệnh tật), e có việc tang, bệnh. Quỷ nếu ở Ứng thì đến nơi mưu việc, rốt cuộc khó thành.

 Hào Thế lại gặp không vong thì đi ra rốt cuộc khó thành.

 Thế nếu gặp không vong thì phần nhiều không đi được; dù cố đi, rốt cuộc cũng không được như ý mà về. Phàm xem phải xem là ai. Nếu chính mình đi thì kỵ nhất là Thế không vong. Vì buôn bán mà đi thì có thể nói là rất xấu, ắt chủ mất vốn nơi đất khách, bôn ba vô ích. Nếu là người thuộc các nghề cửu lưu (chín dòng nghề như thầy bói, thầy thuốc, thầy địa lý, nghệ nhân…) và người làm việc công mà xem, thì lại là tốt, nhưng tay không được tiền mà không giữ được.

 Tử tôn động thì trên đường gặp bạn tốt; Quan quỷ hưng thì dọc đường gặp kẻ dữ.

 Tử tôn trì Thế thì tốt, không gì bất lợi, ắt chủ đi yên về lành; nếu phát động thì ắt gặp bạn tốt. Quan quỷ là kẻ dữ; phát động khắc Thế thì gây hại không nhẹ; hưu tù bị chế ngự thì rốt cuộc không có việc lớn.

 Phụ mẫu hưu tù thì như lưng đeo một cây đàn lên đường Thục (đường núi hiểm vào đất Thục, nay là Tứ Xuyên; ý nói hành lý ít ỏi); Thê tài trì Thế thì như lưng quấn mười vạn quan tiền lên Dương Châu (ý nói tiền của dồi dào).

 Phụ mẫu là hành lý: vượng tướng thì nhiều, hưu tù thì ít; "một đàn một kiếm" là nói ít. Thê tài là tiền bạc: hào Tài vượng tướng thì lưng quấn mười vạn quan, là nói nhiều.

 Hào Mã (hào mang sao Dịch mã, chủ việc đi lại, di chuyển) phát động ở cung Khôn mà gặp cát thần thì đường trạm yên ổn; hào Mộc động ở cung Khảm mà mang Bạch hổ thì thuyền bè nghiêng đổ nguy hiểm.

 Mã động ở tượng Khôn (Khôn là đất) thì ắt đi đường bộ; thêm Thanh long thì suốt đường tự nhiên yên ổn. Mộc động trên Thủy (Khảm là nước; gỗ trên nước là thuyền) thì ắt đi đường thủy; nếu mang Bạch hổ thì e gặp lo sóng gió lật thuyền.

 Hào 5 gặp không vong thì trên đường quạnh hiu không có quán trọ; hào 6 mang Quỷ thì nơi đến vắng vẻ, có điều lo buồn.

 Hào 1 không vong thì không có phu khuân vác (?); hào 2 không vong thì thân bị trở ngại; hào 3 không vong thì ít bạn đồng hành; hào 4 không vong thì khó ra khỏi nhà; hào 5 nếu gặp không vong thì quán trọ hoang vắng, chịu cực khổ; lại xem hào 6 nếu gặp không vong thì nơi đến vắng lặng không người ở. Sáu hào đều không rơi vào không vong thì mặc sức vung roi đi nghìn dặm.

 Những điều luận về không vong trên đây không thể luận chung một mực, mà phải theo tốt xấu mà phân biệt: phàm cát thần không vong thì xấu, hung thần không vong thì tốt. Theo đó mà suy thì muôn phần không sai một.

 Xem xuất hành không nên thấy Quan quỷ; sáu hào gặp nó đều bất lợi. Hào 1: chủ đau chân. Hào 2: thân có tai họa. Hào 3: bạn đồng hành có bệnh. Hào 4: sau khi đi, ở nhà có việc quan vướng víu. Hào 5: đường sá tắc nghẽn. Hào 6: nơi đến bất lợi, không được như ý mà về.

 Xét kỹ tốt xấu của một quẻ, suy cứu lục thần nắm giữ và khắc chế ra sao.

 Thanh long ở hào Tài mà phát động thì chở đầy mà về; Chu tước ở hào Quan mà phát động thì ắt có thị phi cãi cọ; Câu trần ở hào Thủy mà động thì ắt có mưa; Đằng xà mang Quỷ thì ắt có lo sợ, chuyện quái lạ; Bạch hổ mang sát thì ắt có bệnh tật; Huyền vũ ở hào Tài thì ắt có mất mát.

 Các hung thần trên đây trì Thế hoặc khắc Thế là kỵ nhất; vượng tướng cũng kỵ; hưu tù bị chế ngự thì may ra không có việc lớn.

 Hào Kim trì Thế thì há nên đi xa về phương Nam; hào Mộc ở thân thì chỉ lợi lên cửa khuyết phương Bắc (cửa cung vua, ở đây ý nói đi về phương Bắc).

 Phương Nam thuộc Hỏa, Kim sợ Hỏa nên không nên đi; phương Bắc thuộc Thủy, Thủy sinh Mộc nên nên đi. Các trường hợp khác theo lệ này.

 Chú thích chữ khó: (1) "Tư thư" (zī jū): nghĩa là muốn tiến lên mà không dám tiến.

 Mười, chương Người đi xa:

 Gió thu xào xạc, khơi nỗi buồn của người đi xa nơi ải Bắc; trăng đêm lặng lẽ, gợi giấc mộng Giang Nam của khách lãng du. Khêu ngọn đèn bạc, mừng rỡ xem bói tin tức; đem cầm cây trâm vàng để bói ngày về.

 Nếu hỏi về con cháu thì cần thần Phúc (Tử tôn) sinh vượng; nếu xem cho cha mẹ thì không nên Ấn thụ (Phụ mẫu) không vong.

 Cha mẹ đi xa thì xem hào Phụ mẫu, con cháu đi xa thì xem Tử tôn, anh em bạn bè đều xem Huynh đệ, tôi tớ cũng xem Tử tôn. Cát thần đến ở thì tốt, hung thần đến ở thì xấu.

 Ứng động mang Thanh long khắc Thế thì người đi xa về ngay; Phụ mang Chu tước mà động thì thư tín ắt tới.

 Ứng động khắc Thế thì về ngay; Thế động khắc Ứng thì chưa về. Thanh long ở Ứng mà động thì người đi xa về ngay. Thế động khắc Ứng động thì người đi xa sang nơi khác. Nếu Thế Ứng đều tĩnh thì chỉ xem sinh khắc chế hóa. Nếu Thế sinh Ứng, khắc Ứng thì chắc chắn chưa về; Ứng sinh Thế, khắc Thế thì người tuy chưa lên đường nhưng đã có ý về. Chỉ cần xem tháng ngày xung động thì khởi hành, ngày sinh vượng thì ắt tới. Phụ mẫu và Chu tước đều là thư tín; nếu thấy phát động thì ắt có thư đến. Khắc Thế thì đến nhanh, Thế khắc thì đến chậm. Nếu hào 5 động thì có thư đang trên đường. Mang Thiên hỷ (sao chủ tin vui) và cát thần khắc Thế là tin vui; mang Đại sát (sát thần lớn, chủ tai họa nặng) và hung thần khắc Thế là tin dữ. Nếu chỗ Phụ mẫu, Chu tước động mà gặp không vong, thì tuy có thư tín nhưng bị người giấu đi; Phụ mẫu cùng Câu trần phát động thì tuy có thư tín nhưng người mang thư bị lỡ việc, chậm trễ chưa tới.

 Muốn biết xe ngựa sắp về thì phải xem ở cửa ngõ; muốn bói thuyền bè chưa khởi hành thì chỉ xem ở nơi đến.

 Hào 1 là chân, hào 2 là thân; thân và chân đều động thì về. Hào 3, hào 4 là cửa ngõ, động thì đến nhanh. Hào 5 động là đang trên đường. Hào 6 động là còn ở nơi đến. Phàm vượng động thì đến nhanh, phát động mà không có khí thì đến chậm. Hoặc dụng hào, hoặc hào Ứng động ở cửa ngõ thì người đi xa về ngay. Phàm hào động cũng có tốt xấu: nếu hào động khắc Ứng, khắc dụng hào, thì tuy ở cửa ngõ cũng có chậm trễ.

 Quan âm gặp Đằng xà thì sẽ có giấc mộng về quê; Hàm trì nếu mang Huyền vũ thì e gặp cuộc vui trăng hoa (?).

 Quỷ dương gặp Đằng xà thì sẽ có phen sợ hão; Quỷ âm gặp Đằng xà thì sẽ có mộng đêm. Nếu động ở nội quái thì là người nhà mộng thấy người về; động ở ngoại quái thì ắt người đi xa có giấc mộng về nhà. Giấc mộng ấy định vào ngày Quỷ sinh vượng; trùng động (hào dương động) là việc đã qua, giao động (hào âm động) là việc chưa tới. Dụng hào nếu mang Hàm trì, Huyền vũ thì người đi xa chủ có tình riêng bên ngoài níu kéo không về.

 Huynh đệ động thì tốn nhiều lộ phí; Quan quỷ hưng thì không hòa hợp với bạn đồng hành.

 Huynh đệ nếu nắm quyền vượng động thì chắc chắn tốn nhiều lộ phí. Nếu lại hóa Huynh đệ thì không khỏi tốn gấp đôi; bằng không thì có nạn tranh giành; hưu tù không có khí thì nhẹ hơn. Huynh hóa thành Quỷ thì hành lý giữa đường ắt có biến, không thể nhờ người. Nếu Tài hóa Huynh đệ, hoặc mang Huyền vũ, thì phần nhiều bị người lừa gạt. Huynh đệ nếu bị hình khắc thì không hại. Nếu Quan quỷ vượng, hoặc Huynh đệ không vong, thì ắt trên đường không có bạn, một mình lên đường.

 Lại bị hung thần nắm giữ, khắc chế, thì phải phòng Thế vào mộ, không vong; nếu có sao lành đến ở thì may ra thân tránh được bế tắc.

 Nếu người đi xa tự xem cho mình thì kỵ nhất Quan quỷ, Bạch hổ, Đại sát động đến khắc Thế, và sợ Thế vào mộ, Thế không vong: bản thân có bệnh, hoạn nạn có hiểm. Nếu xem cho người khác thì sợ Quỷ làm hại, khắc dụng hào, và dụng hào vào mộ, không vong, phải phòng nguy nạn. Nếu được Tử tôn vượng động, Quý nhân và Giải thần đến giải, hoặc Nhật thần hình xung hung thần, thì may ra thân tránh được bế tắc.

 Hào động gặp Thoái thần thì lên đường rồi lại quay về đất khách; hào Ứng gặp xung thì thấy cảnh mới nhớ quê nhà.

 Đinh Sửu, Đinh Mùi, Nhâm Thìn, Nhâm Tuất, bốn cái ấy là Thoái thần (thần chủ lùi lại, quay ngược). Phàm dụng hào và hào động gặp Thoái thần thì người đi xa đã lên đường lại quay trở lại. Nếu hào động gặp không vong cũng đoán là quay lại. Xem không vong ở hào nào thì biết quay lại ở chỗ nào. Muốn biết đi bao nhiêu dặm rồi quay lại, chỉ theo số sinh thành (số của ngũ hành theo Hà đồ: Thủy 1 và 6, Hỏa 2 và 7, Mộc 3 và 8, Kim 4 và 9, Thổ 5 và 10) mà đoán; sinh vượng thì gấp đôi, chết tuyệt thì giảm một nửa. Sáu hào không động thì vốn không có ý về. Nếu Nhật thần xung động hào Ứng thì ắt là thấy vật mà nhớ, muốn về.

 Câu trần phát động, nếu gặp ở ngôi nào thì bị giữ lại lâu ở đó; Chiết sát động thì phải phòng té ngã giữa đường.

 Câu trần phát động thì ắt chủ bị giữ lại lâu. Nếu ở nơi đến (hào 6) thì chưa thể rời đi; nếu ở hào 5 động thì bị người giữ lại giữa đường. Câu trần vượng động, khắc chế dụng hào và hào Ứng, thì người đi xa khó về gấp.

 Về Chiết thương sát (sát chủ gãy xương, ngã, thương tích tay chân) có lời rằng: Gãy hại tứ chi, xin anh hãy biết, tháng Giêng ở chỗ gà đậu (Dậu) đi ngược mà dời; sợ nhất cành cao, phòng té ngã, hào này phát động e nghiêng nguy.

 Nghĩa là tháng Giêng bắt đầu từ Dậu đi ngược.

 Thê tài vượng động mang Huyền vũ thì thư từ bặt tăm; Phúc đức hưng vượng gặp Thanh long thì của báu dồi dào.

 Tài hưng khắc Phụ (thư tín), Huyền vũ động làm hại Chu tước, nếu cùng động một lượt thì chủ thư từ bặt tăm.

 Mong thư phải xem trong Thế và Ứng; thư đến thì hai nơi đều động. Họ động ta tĩnh thì cá chuyển thư tới; ta động họ yên thì nhạn bặt tăm (điển xưa nói thư gửi trong bụng cá, buộc chân chim nhạn; ý là có tin hay mất tin).

 Tử tôn là thần Phúc đức, gặp Thanh long thì chở đầy mà về.

 Muốn biết rõ số lượng của cải, xem ngũ hành của hào Thê tài suy hay thịnh; muốn quyết ngày về, xem hào động lục hợp sinh vượng.

 Muốn biết số lượng của cải, chỉ xem ngũ hành mà hào Tài mang: vượng tướng thì nhiều, hưu tù thì ít, gặp sinh thì gấp đôi, bị khắc thì giảm một nửa. Con số lấy theo số Hà đồ (bản đồ số huyền thoại thời cổ, gán số cho ngũ hành): Thủy 1, Hỏa 2, Mộc 3, Kim 4, Thổ 5. Hào động thuộc Kim thì hẹn vào ngày Tỵ (Kim trường sinh ở Tỵ) và ngày Thân, Dậu thì có thể tới. Các trường hợp khác theo lệ này.

 Cẩm Thành (tức Thành Đô, đất Thục) tuy nói là vui, chẳng bằng sớm về nhà; nhà tranh chưa phải là nghèo, chỉ mong được yên vui làm ăn.

 Chú thích chữ khó: (1) "Táp táp" (sà sà): từ tả tiếng gió, tiếng mưa. (2) Chữ "thích" (tī): nghĩa là khêu từ trong khe ra ngoài. (3) Chữ "kê" (jí): nghĩa là dừng lại, kéo dài. (4) Chữ "yểu" (yǎo): nghĩa là xa đến mức không thấy bóng dáng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video