Thiên 8 — Quyển 8 — Hoàng Kim Sách, phần một

 Bốc phệ toàn thư (Trọn bộ sách về bói toán), quyển thứ tám — Hoàng kim sách (Sách lược quý như vàng), phần trên.

 Do tiên sinh Lưu Bá Ôn, tước Thành Ý bá đời Minh (tức Lưu Cơ, công thần mở nước nhà Minh), soạn. Trước đây vốn là sách giữ kín, nay đem công bố cho cả thiên hạ.

 Bài phú "Thiên kim" đoán tổng quát (phú: thể văn có vần; "thiên kim" là nghìn vàng, ý nói rất quý):

 Động và tĩnh, âm và dương lật qua lật lại mà dời đổi, biến hóa. (Động: hào đang chuyển và sẽ biến thành hào ngược lại; tĩnh: hào đứng yên, không biến.)

 Dời đổi, biến hóa nghĩa là chuyển hóa lẫn nhau. Ví như quẻ Càn (một trong tám quẻ đơn, gồm ba vạch đều liền). Vạch dưới động thì hóa thành quẻ Tốn. Vạch trên động thì hóa thành quẻ Đoài. Vạch giữa động thì hóa thành quẻ Ly. Cả ba hào cùng động thì hóa thành quẻ Khôn. Hai hào trên dưới động, chỉ hào giữa không động thì hóa thành quẻ Khảm. (Hào: mỗi vạch của quẻ; vạch liền là hào dương, vạch đứt là hào âm. Tốn, Đoài, Ly, Khôn, Khảm đều là tên các quẻ đơn ba vạch.) Có người cho rằng quẻ yên tĩnh, tức không có hào động, thì hào "đơn" (hào dương đứng yên) cũng hóa thành hào "chiết" (hào âm đứng yên), và hào chiết hóa thành hào đơn. Nói vậy là sai.

 Bởi vì quẻ và hào có động thì mới biến, không động thì không biến. Ví như hạt thóc: nếu không bị tác động thì mãi mãi chỉ là thóc. Đến khi đem giã thì thành gạo, lại đem nấu thì thành cơm. Việc giã và nấu giống như hào động; gạo và cơm giống như hào biến. Thế nhưng thóc giã thành gạo thì có thứ nguyên hạt dùng làm lương ăn, có thứ không nguyên hạt mà thành tấm, lại có thứ là cám và hạt lép không ai dùng. Đến khi gạo nấu thành cơm, có thứ là gạo giã kỹ, trắng ngon, được người ta thích ăn; cũng có thứ cơm thiu, ôi mà người ta ghét ăn. Vậy là gạo và cơm đều có tốt xấu khác nhau, cũng như hào biến ra có lành dữ khác nhau.

 Tôi thấy sách "Thiên huyền phú" có thuyết "tĩnh hóa, động hóa", như vậy là không động cũng biến. Người nay lại noi theo phép ấy, thường có kẻ cho quẻ yên tĩnh cũng biến. Những điều kiểu này đều là sai lầm lớn (?) trong việc bói Dịch, không thể không phân biệt, nên tôi bất đắc dĩ phải nói ra. Lại có thuyết cho rằng chỉ biến một hào, còn nếu nhiều hào động lộn xộn thì không biến. Thuyết này thì tôi không biết căn cứ vào đâu.

 Dù muôn hình tượng rối ren, vẫn phải lấy một lẽ mà xuyên suốt.

 "Tượng" tức là các hình tượng như không vong, hình, sinh, hợp…; "lẽ" tức là lẽ sinh, khắc, chế, hóa (sinh: hành này nuôi hành kia; khắc: hành này đè hành kia; chế: kiềm chế; hóa: chuyển biến) của ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).

 Người có kẻ hiền và kẻ kém cỏi khác nhau; quẻ có chỗ thái quá và chỗ bất cập (chưa đủ) khác nhau. Cái thái quá thì bớt đi mới thành; cái bất cập thì thêm vào mới lợi.

 Có kẻ hiền, kẻ kém là vì con người sinh ra không đều nhau. Có thái quá, bất cập là vì quẻ và hào không đều nhau. Người lấy đức trung dung (giữ mực vừa phải, không lệch không quá) làm tột bậc; quẻ lấy tượng trung hòa (cân bằng, vừa phải) làm đẹp. Đức đạt tới trung dung thì đi đâu cũng tốt; tượng đạt tới trung hòa thì cầu gì mà chẳng được. Cho nên phàm bói Dịch, phải nén cái thái quá, kéo cái bất cập lên, đưa về đường giữa, thì mọi việc tự nhiên mà thành, không cần mong cũng được. Đây là ý chính của việc bói Dịch, nên nêu ra ở đầu thiên.

 Người nay chỉ biết cái bất cập thì không thành, mà không biết cái thái quá cũng không thành. Thế nào là thái quá? Là hào chủ sự (hào đại diện cho việc mình hỏi, cũng gọi là dụng hào) xuất hiện trùng lặp quá nhiều. Nhiều thì không chuyên nhất, nên không thành tốt, vì thế nên bớt đi.

 Thế nào là bất cập? Là hào chủ sự chỉ có một vị trí, lại không đắc thời (không gặp mùa của hành mình). Bất cập thì không có khí (yếu, không có sức), nên không thành việc, vì thế nên thêm vào.

 Đạo bớt và thêm chính là sinh, phù, củng, hợp và khắc, hại, hình, xung. Ví như hào chủ sự thuộc Thổ mà xuất hiện ba năm lần là thái quá. Khi ấy cần gặp tháng Dần, Mão hoặc ngày Dần, Mão, hoặc trong quẻ có hào Dần, Mão động lên khắc nó, thì việc mới thành; đó gọi là bớt đi. (Dần, Mão…: các địa chi. Mười hai địa chi là Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ và gán cho các hào. Mỗi chi thuộc một hành: Dần Mão thuộc Mộc, Tỵ Ngọ thuộc Hỏa, Thân Dậu thuộc Kim, Hợi Tý thuộc Thủy, Thìn Tuất Sửu Mùi thuộc Thổ.)

 Lại như hào chủ sự thuộc Kim, vào mùa hè thì không có khí. Khi ấy cần được nguyệt kiến (địa chi của tháng xem quẻ) và nhật thần (địa chi của ngày xem quẻ) sinh phù cho, hoặc có hào động hợp giúp, thì mới thành được; đó gọi là thêm vào. Nói chung, cái thái quá thì tốt cũng không thành tốt, xấu cũng không thành xấu.

 Sinh, phù, củng, hợp như mưa đúng lúc tưới mạ.

 Sinh là tương sinh. Ví như dụng hào thuộc Kim mà bói được vào ngày Thìn, Tuất, Sửu, Mùi (thuộc Thổ, Thổ sinh Kim), hoặc trong quẻ có hào động thuộc Thổ, thì là được sinh.

 Phù (đỡ) là như hào Mão gặp ngày Dần, hào Dậu gặp ngày Thân, Tý gặp Hợi, Ngọ gặp Tỵ, Sửu Mùi gặp Thìn Tuất…, tức là được chi cùng hành đứng trước đỡ cho.

 Củng (chầu) là như hào Dần gặp ngày Mão, hào Thân gặp ngày Dậu, Hợi gặp Tý, Tỵ gặp Ngọ…, tức là được chi cùng hành đứng sau chầu vào.

 Hợp là các loại nhị hợp, lục hợp, tam hợp. Nhị hợp là từng cặp chi hợp nhau, như Tý hợp với Sửu. Tam hợp là ba chi hợp thành một cục, như Thân, Tý, Thìn hợp thành Thủy cục.

 Bốn điều trên đều có thể giữ gìn, che chở. Hào yếu gặp chúng thì mạnh lên; hào suy gặp thì thành vượng; hào ẩn gặp thì trỗi dậy. Vì thế ví như mưa đúng lúc tưới mạ. Nhưng cũng phải phân biệt lành dữ. Dụng hào gặp thì tốt. Kỵ hào (hào khắc hại dụng hào) gặp thì xấu, ấy là "giúp Kiệt làm điều bạo ngược" (Kiệt: bạo chúa cuối đời Hạ; ý nói giúp kẻ ác thì cái ác càng dữ). Người học phải tự phân biệt mà dùng. Ba điều dưới cũng theo lệ này.

 Khắc, hại, hình, xung như sương thu giết cỏ.

 Khắc là tương khắc, tức hành này đè nén, chế áp hành kia.

 Hại là lục hại, tức sáu cặp địa chi lấn hại nhau.

 Hình là tam hình (các nhóm địa chi hình phạt nhau), ý như kẻ thù.

 Xung là đối xung (hai chi ở vị trí đối nhau, như Tý với Ngọ), thế như đánh nhau.

 Bốn điều trên có thể làm tổn thân, hỏng đức, chế ngự, làm hỏng việc, nên ví như sương thu giết cỏ. Chỉ có kỵ thần gặp chúng thì ngược lại là tốt.

 Trường sinh, đế vượng sánh được với vườn Kim Cốc (vườn của Thạch Sùng đời Tấn, nơi giàu sang tột bậc).

 Trường sinh, đế vượng là hai vị trí tốt nhất trong mười hai vị trí. (Mười hai vị trí ấy là trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng. Chúng ví vòng đời của mỗi hành, từ lúc sinh ra, lớn mạnh, suy, chết, vào mồ rồi lại đầu thai.) Hào nào gặp chúng thì dù suy yếu cũng coi là có khí, nên ví với vườn Kim Cốc. Nếu tính chuyện thành việc thì đế vượng chủ thành nhanh, trường sinh thì chậm hơn. Vì trường sinh như người mới sinh, chưa mạnh ngay; đế vượng như lúc tuổi tráng niên, khí huyết đang hăng, sức tiến rất mạnh. Cho nên trường sinh thì chậm, đế vượng thì nhanh.

 Tử, mộ, tuyệt, không là đất nê lê.

 Tử, mộ, tuyệt đều tính từ trường sinh trở đi. Không là không vong. (Một tuần có mười ngày ứng với mười thiên can, ghép với mười hai địa chi thì thừa ra hai chi. Hai chi ấy trong tuần đó gọi là không vong, nghĩa là rỗng, mất.) Gặp bốn thứ này thì không gì không chìm đắm. Dù đắc thời, vượng tướng cũng không thành việc. Vì thế ví như nê lê.

 Tử là mất, như người mắc bệnh mà chết.

 Mộ là che lấp, ví như người chết chôn trong mồ.

 Tuyệt là đứt hẳn, như người chôn trong mồ mà gốc rễ đứt đoạn.

 Không là rỗng, như vực sâu, băng mỏng, không thể đến gần hay đặt chân lên.

 Nê lê là tên gọi địa ngục, ý nói hết sức xấu. Nhưng nếu hung thần gặp chúng thì ngược lại thành tốt cho ta.

 Nhật thần là chủ tể của sáu hào, mong nó "diệt Hạng để yên Lưu" (dẹp Hạng Vũ để giữ yên nhà Hán của Lưu Bang; ý nói trừ kẻ hại để giữ an cho chủ).

 Nhật thần là chủ của việc bói. Không xem nhật thần thì không biết nặng nhẹ. Nhật thần có thể xung cho hào trong quẻ tĩnh động lên. Nó cũng có thể "tịnh" (trùng chi với hào) mà nâng hào trong quẻ tĩnh lên. Hào phát động thì nó chế được; hào hung ác thì nó đè được; hào mạnh vượng thì nó bẻ được; hào suy yếu thì nó đỡ được; những gì đang sinh hợp thì nó phá được.

 Người xưa nói: "Nhật thần cứu được việc, cũng làm hỏng được việc" là vậy. Vì thế nó là chủ tể của sáu hào.

 Ví như bói về giấy tờ, trong quẻ có hào tài phát động, thì giấy tờ hỏng. (Lục thân: dựa theo hành của cung quẻ, các hào được gọi theo quan hệ với ta. Hào sinh ta là phụ mẫu, chủ cha mẹ, bậc trên, giấy tờ. Hào ta sinh là tử tôn, chủ con cháu, phúc đức. Hào khắc ta là quan quỷ, chủ quan chức, tai họa. Hào ta khắc là thê tài, chủ vợ, tiền của. Hào cùng hành là huynh đệ, chủ anh em, bạn bè, tranh giành. Tài khắc phụ mẫu nên giấy tờ hỏng.) Nếu được nhật thần hợp giữ hào tài, hoặc xung tan hào tài, hoặc khắc chế hào tài, không để nó tổn hại phụ mẫu, thì giấy tờ có khí, việc có thể thành. Đó là cứu được việc.

 Lại như bói về con cái, trong quẻ phụ mẫu không động, hào phúc (tức tử tôn) không bị không vong, thì điềm tốt. Nhưng nếu bị nhật thần xung phù phụ mẫu, hình hại tử tôn, thì đổi tốt thành xấu. Đó là làm hỏng việc. Nhật thần đỡ dụng hào thì tốt, đỡ kỵ hào thì xấu; khắc chế kỵ hào thì tốt, khắc chế dụng hào thì xấu.

 Ví như ngày Ất Mùi tháng bảy, bói bệnh cho anh em, được quẻ Đồng Nhân biến ra quẻ Vô Vọng. Trong quẻ, hào quỷ động khắc dụng hào, hào tuyệt (hào ở vị trí tuyệt của dụng hào) lại động, cái xấu đã rõ. May được nhật thần Mùi Thổ khắc phá hào quan quỷ, hợp nâng dụng hào lên, đó gọi là "diệt Hạng để yên Lưu". Sau quả nhiên không sao.

 Nguyệt kiến là cương lĩnh của muôn việc bói, sao có thể "giúp Kiệt làm điều bạo ngược".

 Nguyệt kiến là thần Long đức (?), cho nên bói quẻ lấy nó làm cương lĩnh. Phải xét kỹ nó có hình, xung, khắc, hại hay sinh, phù, củng, hợp gì không, và có dính dáng gì với thế hào, quái thân, dụng hào không, thì thấy được lành dữ. (Thế hào: hào đại diện cho người hỏi; quái thân: hào đại diện cho bản thể sự việc.) Cái gì nguyệt kiến có thì là thật có. Nếu nó làm hỏng việc thì là hỏng việc thật sự.

 Ví như bói về tiền của, trong quẻ không có hào tài mà nguyệt kiến là tài, thì về sau rốt cuộc vẫn được. Nếu trong quẻ có tài mà nguyệt kiến khắc tài, thì chắc chắn gian nan trắc trở, phải qua tháng ấy mới được của. Nếu trong quẻ không có tài, nguyệt kiến cũng không phải tài, mà nhật thần là tài, thì có thể nói ngay trong ngày được chút ít. Nếu tài hơi bị khắc thì không trúng. Bởi nguyệt kiến làm thành được việc, còn nhật thần chỉ có thể đỡ thêm.

 Ví như trong tháng năm, bói bệnh cho trẻ con, được quẻ Đại Quá. Trong quẻ không có hào tử tôn, nhưng nguyệt kiến Ngọ Hỏa đang vượng làm dụng hào, nên không đoán là chết. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 Phàm xem nguyệt kiến thì luận như nhật thần: cũng mong nó đỡ dụng hào, khắc chế kỵ hào. Kỵ hào đã vượng động mà nó lại sinh phù cho, thì đó là giúp Kiệt làm điều bạo ngược, tai họa càng nặng.

 Đáng sợ nhất là Tuế quân, nên yên tĩnh chứ không nên động.

 Thái tuế (địa chi của năm, cũng gọi Tuế quân) là hào của thiên tử. Nếu nó đến xung khắc thế hào, quái thân, dụng hào thì chủ tai ách, bất lợi, trong năm phần nhiều không yên. Vì thế sao này đáng sợ nhất. Nhưng người quyền quý lại nên gặp nó. Nếu nó mang tam hình, lục hại thì tai họa càng nặng, người quyền quý cũng không nên gặp. Nếu nó vào quẻ làm hào chủ sự, thì việc ắt dính đến triều đình, lợi cho việc cầu quan, mưu chức. Người thường dùng việc thì xấu nhiều tốt ít. Hào này ưa yên tĩnh, không ưa phát động. Nếu bị nhật thần hay hào động xung lên thì ắt có tai họa.

 Quan trọng nhất là vị trí thân, ưa được đỡ mà không ưa bị tổn hại.

 Thân tức là nguyệt quái thân (quái thân tính theo tháng). Phép tính và khẩu quyết xem ở quyển một. Đại khái sau khi lập xong quẻ, trước hết xem quái thân có hiện ra hay không, và nó có dính dáng gì với nguyệt kiến, nhật thần, hào động không, thì lành dữ liền thấy. Cho nên bói Dịch lấy thân làm quan trọng nhất, không thể không xem.

 Ví như bói được quẻ Khốn, thân hào ở Ngọ. Quẻ Khốn thuộc cung Đoài, mà cung Đoài lấy Ngọ Hỏa làm quan quỷ. (Sáu mươi tư quẻ chia vào tám cung, mỗi cung mang hành của quẻ đầu cung; cung Đoài thuộc Kim, Hỏa khắc Kim nên Ngọ Hỏa là quan quỷ.) Hào này vượng thì có chuyện quan sự, kiện tụng; suy thì có bệnh tật.

 Lại như quẻ Vị Tế, quái thân ở Dần. Nếu nhật thần là Thân hay Tỵ xung, hình nó, mà cung Ly lấy Dần Mộc làm phụ mẫu, thì biết là bậc trên quấy nhiễu, hoặc có giấy tờ dính líu.

 Lại như hào huynh đệ động, trùng với quái thân: suy thì chủ giả dối, lừa lọc; vượng thì chủ cãi cọ, chuyện quái lạ. Nếu quái thân hiện ra mà biến động thì dựa theo điều năm loại lục thân chủ về mà suy.

 Như bói xem người sang hay hèn, thân gặp hào tài, hóa ra phụ mẫu, thì ắt là người giàu có nghề. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 Nói chung, quái thân khi bói việc là bản thể sự việc, khi bói người là thân người ấy. Nó ưa được đỡ mà không ưa bị tổn hại. Phàm nói "đỡ" thì gồm cả sinh, tịnh, củng, hợp; còn nói "tổn hại" thì gồm cả hình, xung, khắc, hại.

 Người đời phần nhiều dùng thân hào theo câu "thế ở Tý Ngọ thì thân ở hào đầu", nhưng thường không ứng nghiệm, lại chưa hiểu nghĩa của nó. Tôi thấy các sách "Bốc dịch huyền cơ" và "Kim tỏa huyền quan" giảng rõ cái thân của quái thân, rất đúng ý. Vì thế bỏ thuyết kia mà theo thuyết này.

 Thế là mình, ứng là người, rất nên hòa hợp.

 Bói quẻ chia ra thế và ứng là tượng chủ và khách. Thế là mình, ứng là người khác và sự việc. Người có bên này bên kia, nên dùng chúng để phân biệt tình người tốt hay xấu. Cầu mưu làm việc thì phải được sinh hợp, tỷ hòa (cùng một hành) mới có thành tựu. Nếu hình, xung, khắc, hại thì ắt gian nan. Vì thế mà rất nên hòa hợp. Sách "Hải để nhãn" nói: "Thế ứng khắc nhau thì dù là việc tốt cũng phải tốn sức."

 Hào động là khởi đầu, hào biến là kết thúc, sợ nhất là giao tranh.

 Giao và trùng là hào động. (Giao: hào âm động, sẽ biến thành dương; trùng: hào dương động, sẽ biến thành âm.) Động thì âm biến dương, dương biến âm. Trong quẻ gặp điều này thì lấy hào động làm khởi đầu của việc, hào biến làm kết thúc của việc.

 Như bói xem người đến, được quẻ Tiểu Súc biến ra quẻ Càn. Hào Tân Mùi động, biến ra Nhâm Ngọ là tử tôn, hợp với nó. Vậy ắt là đàn bà dắt trẻ con đến. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 "Sợ nhất là giao tranh": như hào chủ sự ở Tý Thủy mà động, biến ra Mùi Thổ quay lại khắc hại ta, thì là điềm rất xấu. Dù dụng hào vượng tướng, về sau cũng không được vừa lòng toại ý. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 Vị trí ứng bị tổn hại thì không lợi cho việc của người khác; thế hào bị chế ngự thì sao lợi cho mưu tính của chính mình.

 Ứng bị tổn hại thì không lợi khi bói thay cho người, vì bói thay lấy ứng làm chủ. Thế bị tổn hại thì không lợi khi tự bói cho mình, vì tự bói lấy thế làm chủ. Nếu thế, ứng gặp hung thần mà rơi vào cảnh này (?) thì đừng đoán theo lẽ ấy.

 Thế và ứng đều không vong thì người không đáng tin cậy.

 Hai hào thế và ứng không nên rơi vào không vong. Thế không vong là mình không thật lòng; ứng không vong là người kia không thật lòng. Cả hai đều không vong thì hai bên đều không đáng tin, mưu việc ắt bị ngăn trở.

 Nếu là quẻ yên tĩnh mà thế, ứng không vong và hợp nhau (?), thì gọi là lỡ hẹn, không có thành tín. Nếu kỵ hào phát động, vượng tướng thì việc rơi vào không vong (thất bại) cũng là phải.

 Trong ngoài tranh nhau phát động thì việc ắt lật đi lật lại.

 Trong quẻ có một hai hào phát động thì biến hóa có thường, sinh khắc không rối, tốt hay xấu đều có mạch lạc. Nếu các hào ở quẻ trong và quẻ ngoài (ba hào dưới và ba hào trên) nhao nhao tranh nhau động, thì lành dữ không định, lòng người thất thường. Việc ắt lật đi lật lại, rốt cuộc không có kết luận. Sách "Hải để nhãn" nói: "Một hào động thì dễ đoán, loạn động thì khó tìm" là vậy.

 Thế hào mà giao trùng (động) thì hai mắt cứ nhìn theo đầu ngựa; ứng hào mà phát động thì lòng dạ như khỉ leo cây.

 Thế và ứng đều không nên động, động thì đổi thay thất thường. "Nhìn theo đầu ngựa" là đầu ngựa quay đâu thì theo đó, lúc đông lúc tây. "Khỉ vượn leo cây" là thân và lòng không yên định. Đều nói việc đổi dời, thay đổi, không chuyên nhất được suy nghĩ. Nhưng thế là nói về mình, ứng là nói về người. Sách "Hải để nhãn" nói: "Ứng động thì lòng người kia dễ đổi." Lấy ứng mà suy thì biết được thế.

 Dụng hào có khí mà không bị gì khác thì làm gì cũng thành; dụng hào chỉ có mặt suông mà lại bị tổn hại thì mọi mưu tính đều không toại.

 Dụng hào tức là hào chủ sự. Như bói giấy tờ, hoặc bậc trên, tin tức… thì lấy phụ mẫu làm dụng hào. Bói cầu tài, vợ, thiếp, đàn bà… thì lấy hào tài làm dụng hào, đại loại như thế. Dụng hào ưa vượng tướng, có khí, không nên suy yếu, không có sức. Nếu dụng hào có khí, lại không bị nguyệt kiến, nhật thần, hào động hình, xung, khắc, hại, thì là quẻ thượng cát, muốn gì được nấy, không gì không vừa ý. Nếu dụng hào không có khí, lại bị nhật thần, hào động khắc, hại, hình, xung, thì là quẻ hạ hạng rất xấu, uổng phí tâm sức, chắc chắn không có lẽ thành. Bởi dụng hào suy yếu, lại không có gì sinh giúp, thì cũng như bị không vong hay ẩn mất. Dù có hiện ra cũng là vật vô dụng mà thôi. Vì thế nói "chỉ có mặt suông".

 Có tổn hại thì cần được cứu,

 Tổn hại là thế hào, quái thân, dụng hào bị hào khác làm tổn hại.

 Cứu là hào động, nhật thần chế ngự kỵ hào.

 Ví như dụng hào ở Thân Kim, bị Ngọ Hỏa động khắc, thì hào Thân bị tổn hại. Có ba cách được cứu. Nếu nhật thần là Mùi, hợp giữ Ngọ lại không cho khắc. Hoặc nhật thần là Tý, xung tan Ngọ khiến nó không đến khắc được. Hoặc nhật thần là Hợi, chế ngự Ngọ không cho nó khắc. Các loại hình, hại khác đều theo lệ này.

 Nếu thế hào, quái thân, dụng hào bị nguyệt kiến, nhật thần làm tổn hại, thì là chịu họa thật. Bởi hai thứ ấy là chủ của quẻ bói, không có cách nào cứu được.

 Không có cớ thì đừng không vong.

 Tuần không, cũng gọi lục giáp không vong, có loại có cớ mà không vong, có loại không cớ mà không vong. Phàm bị nhật thần, nguyệt kiến, hào động làm tổn hại, khắc chế mà đang ở không vong, thì gọi là có cớ mà không vong; đó là tránh né, không sao. Còn nếu không bị hình, xung, khắc, hại mà thế hào, quái thân, dụng hào tự rơi vào không vong, thì là không cớ mà không vong, điềm rất xấu. Bói bệnh thì ắt chết, bói việc thì không thành, bói người thì người gặp nạn. Bởi đã không vong thì dù có nhật thần, hào động cũng khó đỡ đần, cứu giúp.

 Không vong mà gặp xung thì có dùng được;

 Phàm gặp hào không vong, người nay không kể tốt xấu, đều coi là vô dụng. Họ không biết rằng gặp xung thì cũng có chỗ dùng được. Bởi bị xung thì ắt động, động thì không còn rỗng. Vì vậy dù không vong mà vẫn có dùng.

 Ví như ngày Mậu Ngọ bói thời tiết, được quẻ Thăng biến ra quẻ Càn. (Lời ghi chú của Hổ Dịch: quẻ này dẫn không đúng, nên đổi thành quẻ Vô Vọng biến ra quẻ Càn.) Trong quẻ, phụ mẫu (về thời tiết chủ mưa) không vong nhưng bị nhật thần

 xung động, nên chắc chắn có mưa. Chỉ có điều nếu hào Hỏa (?) không vong mà gặp xung thì không tốt.

 Hợp mà bị phá thì không có công.

 Trong quẻ có hợp thì việc mưu tính dễ thành, như hai người đồng lòng hợp sức thì việc ắt xong. Chỉ sợ kẻ tiểu nhân gian trá nói xấu hai bên, thì khó mà không sinh lòng ngờ vực. Cho nên phàm gặp hợp, phải đề phòng hình, xung, khắc, hại phá nó, thì không thành hợp.

 Ví như hai hào Dần và Hợi vốn hòa hợp với nhau. Nếu có chữ Thân động, thì Thân Kim khắc Dần Mộc, lại hại Hợi Thủy, nên dù hợp cũng không có công dụng. Tam hợp cũng xem như vậy. Sách "Thiên huyền phú" có bàn về chỗ hợp gặp xung, nên nghiền ngẫm kỹ.

 Tự không vong hay hóa vào không vong thì ắt thành tai họa;

 Lục giáp không vong như vực sâu, hang lớn, là chỗ người ta không thể đặt chân. Nếu thế hào, quái thân, dụng hào không có cớ mà tự rơi vào không vong, hoặc phát động mà hóa vào không vong, đều là điềm rất xấu, làm việc không lợi. Chỉ có kỵ hào gặp thì ngược lại là tốt.

 Hình hợp, khắc hợp thì rốt cuộc trái ngược, bất chính.

 Hợp là hòa hợp. Phàm bói gặp hợp thì không gì không tốt. Nhưng người ta không biết rằng trong hợp có hình, có khắc. Hợp mà có khắc thì rốt cuộc không hòa; hợp mà có hình thì cuối cùng thành trái ngược.

 Ví như lấy chữ Ngọ làm hào tài, chữ Mùi làm hào phúc. Ngọ và Mùi hợp nhau, nhưng Ngọ mang tự hình (chi tự hình phạt chính mình), gọi là hình hợp. Bói vợ thiếp thì phần nhiều không đứng đắn; bói tiền của thì cũng là của bất chính. Khắc hợp là như Sửu với Tý. Các trường hợp còn lại đều theo trên.

 Lời ghi chú của Hổ Dịch: Ở trên, câu "chữ Ngọ làm hào tài, chữ Mùi làm hào phúc" đã đảo ngược quan hệ giữa hai hào. Người đọc nên tự phân biệt cho rõ.

 Động mà gặp hợp thì bị trói giữ,

 Nói chung, hào động không gặp hào hợp thì mới là động. Nếu có hợp thì bị trói giữ, không động được, nên dù động cũng coi như hào tĩnh. Nhưng việc này có tốt có xấu, không thể nhất loạt mà luận. Ví như dùng tài mà huynh đệ phát động, nếu có nhật thần hợp giữ huynh đệ thì nó không khắc được, hào tài không bị tổn hại. Còn nếu tử tôn phát động mà bị nhật thần hợp giữ, thì nó không sinh được, hào tài không được nhờ.

 Cho nên phàm hào mình kỵ mà động lại bị hợp giữ thì không thành xấu; hào mình ưa mà động lại bị hợp giữ thì không làm nên việc. Với tam hợp, ba hào đều động mới là bị hợp giữ. Với lục hợp, hai hào đều động mới là bị hợp giữ.

 Tĩnh mà gặp xung thì ngầm trỗi dậy.

 Nói chung, bói được quẻ sáu hào không động thì không thể vội cho là yên tĩnh. Nếu bị nhật thần xung thì dù tĩnh cũng động. Ví như người nằm ngủ ban đêm, không ai quấy nhiễu thì không tỉnh. Nhưng nếu bị người ta gọi to, sờ soạng, lay kéo, tìm trăm cách gọi dậy, thì không thể ngủ say yên ổn được nữa.

 Vì thế "Thiên huyền phú" cho là "gặp xung thì ám động" (động ngầm). Nhưng không chỉ lấy nhật thần mà xét; hào động mà vượng cũng có thể xung cho hào khác trỗi dậy. Lành dữ của nó xem kỹ trong "Thiên huyền phú".

 Vào mộ thì khó khắc,

 Mộ là ngưng trệ. Hào động gặp nó thì cũng chìm trệ, không thoát ra được. Ví như Dần là dụng hào, trong quẻ động ra chữ Dậu và chữ Sửu. Vốn ngại Dậu Kim khắc hại Dần Mộc, nhưng mừng là Sửu là mộ khố (kho mộ) của Kim. Dậu ham vào mộ, nên Dần Mộc không bị nó làm hại. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy. Hình, xung, khắc, hại cũng xem như vậy.

 Mang khí vượng thì không phải không vong.

 Vượng là hào vượng tướng. Mùa xuân thì Mộc vượng, Hỏa tướng; mùa hạ Hỏa vượng, Thổ tướng; mùa thu Kim vượng, Thủy tướng; mùa đông Thủy vượng, Mộc tướng. Bốn tháng tứ quý (tháng cuối mỗi mùa: Thìn, Mùi, Tuất, Sửu) thì Thổ vượng, Kim tướng. Người xưa nói: "Hành đang được mùa là vượng, hành được nó sinh ra là tướng" chính là thế. Hào này dù không vong cũng không tính là không vong, vì nó có khí. Dù trước mắt bị trở ngại, qua hết tuần thì thành.

 Người xưa nói: "Vượng tướng mà không vong thì qua một tuần." Nghĩa là qua hết tuần ấy thì không còn không vong nữa, việc mưu tính mới thành.

 Có giúp có đỡ thì dù suy yếu, hưu tù cũng tốt;

 Câu này nói về hào chủ sự. Ví như hào chủ sự không có khí, vốn không đẹp. Nhưng nếu mừng được nhật thần, hào động, nguyệt kiến sinh, phù, hợp, tịnh, thì dù không có khí cũng không coi là suy yếu. (Hưu tù: trạng thái hành bị lúc mùa làm cho yếu, mất sức.) Ví như người nghèo hèn gặp được quý nhân nâng đỡ, thì nhờ sự nâng đỡ ấy mà quên cả khốn khổ. Nhưng kỵ hào không có khí thì không thể đỡ nó.

 Ham sinh ham hợp thì quên cả hình, xung, khắc, hại.

 Hình, xung, khắc, hại đều là thần hung ác. Nếu bên cạnh có hào sinh, hào hợp, thì chúng ham sinh ham hợp mà tự không gây hại nữa, nên nói là "quên". Ví như thế hào ở Tý mà động ra chữ Mão; đây đúng là "hình vô lễ" (Tý và Mão hình nhau), vốn là điềm xấu. Nhưng nếu hào bên cạnh động ra chữ Tuất, thì Mão ham hợp với Tuất mà không rảnh hình Tý nữa. Đây là ví dụ ham hợp quên hình.

 Lại như thế hào ở chữ Tỵ mà trong quẻ động ra chữ Dần; Dần Tỵ vốn hình nhau, nhưng Mộc sinh được Hỏa, nên Dần quên hình.

 Lại như dụng hào ở chữ Tỵ mà động ra chữ Hợi; Hợi vốn xung Tỵ. Nếu lại được động ra chữ Hợi, Mão (?), thì Hợi Thủy ham sinh Mão Mộc, không rảnh mà xung Tỵ. Đây là ví dụ ham sinh quên xung. Các trường hợp khác đều theo đó mà suy xét kỹ.

 Phân biệt suy vượng để rõ khắc hợp, phân biệt động tĩnh để định hình xung.

 Địa chi có những cặp không hòa nhau thì việc khắc nhau chẳng có gì lạ; xung nhau, hình nhau, hại nhau cũng vậy. Nhưng nếu không phân biệt suy vượng, động tĩnh thì dùng sẽ sai. Bởi hào vượng khắc được hào suy, hào suy không khắc được hào vượng. Hào vượng hợp nâng được hào suy, hào suy không hợp nâng được hào vượng. Hào động hình được hào tĩnh, hào tĩnh không hình được hào động. Hào động xung được hào tĩnh, hào tĩnh không xung được hào động. Các trường hợp khác đều theo đó.

 Lại như giữa nhật thần và hào trong quẻ, thì nhật thần hại được hào, hào không hại được nhật thần. Các trường hợp khác cũng theo đó.

 Có người hỏi: "Hào tĩnh và hào suy không làm hại được hào động và hào vượng. Vậy nếu gặp hào động lại suy, hào tĩnh lại vượng thì sao?" Đáp: "Hai hào đều tĩnh thì lấy hào vượng làm trước; có hào động thì lấy hào động làm gấp." Bởi động như người đứng dậy, tĩnh như người nằm phục. Hào kia dù vượng thì có gì đáng sợ. Cho nên nói: "Hào động gấp như lửa."

 Như bói hôn nhân thì lấy gian hào (hai hào nằm giữa thế và ứng) làm người mai mối. Gian hào có hai hào thì cũng định theo lẽ này. Nếu cả hai đều tĩnh hay đều động, hoặc không có hào vượng hào suy, thì lấy hào động, và hào bị nhật thần xung làm chính. Không có hào bị xung thì xem hào được nhật thần tịnh nâng lên làm người mai mối. Lại không có hợp, tịnh, thì mới xem hào được nhật thần sinh phù. Như vậy thì việc quy về một, không còn ngờ vực hai đường.

 Đoạn này là chỗ tinh vi của việc bói toán. Cho nên những điều loại này không thể không phân biệt, không thể không ghi lại. Người học Dịch đừng coi là vụn vặt.

 Tịnh mà không thành tịnh, xung mà không thành xung, là vì thừa chữ; hình mà không phải hình, hợp mà không phải hợp, là vì thiếu địa chi.

 Lập quẻ xong thì khó tránh có các loại hợp, tịnh, hình, xung. Nhưng thừa một chữ thì không thành tên gọi ấy, thiếu một chữ cũng không thành tên gọi ấy.

 Ví như bói ngày Tý, trong quẻ có một chữ Tý thì gọi là tịnh. Nếu có hai chữ Tý thì bị chia ra, thành thái quá; tên tuy là tịnh mà thật ra không tịnh được. Hai chữ Ngọ thì không xung, hai chữ Sửu thì không hợp, hai chữ Mùi thì không hại, hai chữ Mão thì không hình, hai chữ Tỵ thì không khắc. Đó là thừa một chữ mà không thành tên gọi.

 Lại như Dần, Tỵ, Thân là tam hình. Nếu có Dần, Tỵ mà không có Thân; hoặc có Dần, Thân mà không có Tỵ; hoặc có Thân, Tỵ mà không có Dần, thì không thành hình.

 Lại như Hợi, Mão, Mùi là tam hợp. Hoặc có Mão, Mùi mà không có Hợi; hoặc có Hợi, Mão mà không có Mùi; hoặc có Hợi, Mùi mà không có Mão, thì không thành hợp. Đó là thiếu một chữ mà không thành hợp.

 Tam hình, tam hợp thì phải thấy hai hào động mới hình hay hợp nâng được một hào; một hào động thì không hình hay hợp nâng được hai hào. Điều này lại không thể không biết.

 Khẩu quyết tam hình xưa nói Sửu hình Tuất, Tuất hình Mùi, Mùi hình Sửu…, rất làm lầm người mới học. Bởi ba chữ gặp nhau thì đều hình lẫn nhau. Không phải Sửu hình được Tuất mà không hình được Mùi, hay Mùi hình được Sửu mà không hình được Tuất. Như Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi là tự hình. Sách "Vấn bốc dịch lãm" định rằng Thìn gặp Thìn, Ngọ gặp Ngọ, Dậu gặp Dậu, Hợi gặp Hợi mới là tự hình, càng là sai bậy. Bởi tự hình nghĩa là tự nó hình chính nó, không hình với hào khác. Cần gì phải gặp Thìn, gặp Ngọ mới là hình.

 Hào gặp lệnh tinh thì vật khó hại ta;

 Lệnh tinh là chi của tháng lệnh bốn mùa: xuân là Mộc, hạ là Hỏa, thu là Kim, đông là Thủy. Đó cũng là sao đắc thời, mạnh vượng. Dù gặp hình, xung, khắc, hại cũng không bẻ được thế của nó. Cho nên nói: vật khó hại ta, nếu gặp không vong thì còn một nửa sức.

 Phục thần ở đất không vong thì việc trái với lòng.

 Phục là phục thần. Sáu hào hiện trên quẻ là phi thần; sáu hào của quẻ đầu bản cung nằm ẩn dưới phi thần là phục thần. Phi là hiện, phục là ẩn. Nếu trong quẻ có hào chủ sự thì không cần tìm phục thần nữa. Nếu không hiện ra thì phải tìm xem nó ẩn dưới hào nào, xét hư thực để định lành dữ. Nếu sáu hào đã không có dụng hào, phục thần lại ở không vong, thì việc nhất định không thành.

 Ví như ngày Bính Thân bói về giấy tờ, được quẻ Thái. Sáu hào không có phụ mẫu. Phụ mẫu của bản cung lại ẩn dưới hào quan quỷ ở hào hai, mà vẫn bị không vong, nên không thành.

 Phục thần không được nhấc lên thì rốt cuộc vô ích; phi thần không bị đẩy ra thì cũng uổng công.

 Phục thần không vong thì mọi việc bất lợi, không cần xem nữa. Nếu không bị không vong, thì phải xung mở phi thần, nhấc phục thần lên, sau đó mới có hy vọng.

 Ví như bói về giấy tờ, được quẻ Bí. Sáu hào không có phụ mẫu, mà Bính Ngọ (giấy tờ) lại ẩn dưới hào hai Kỷ Sửu là huynh đệ của cung khác. Có thể nói là có người quen giữ giấy tờ. Phải được nhật thần hay hào động có chữ Mùi hình xung phá được Sửu, hoặc có Dần, Mão khắc được Sửu, thì phục thần giấy tờ mới lộ ra làm dụng hào được. Lại phải có Tý xung nâng Ngọ, có Mùi hợp nâng Ngọ, có Dần Mão sinh phù Ngọ, thì mới được sức của nó. Nếu không thì chậm trễ khó thành, không thể vội cho là dùng được.

 Cho nên phục thần cần được nhấc lên, phi thần cần được mở ra, hai điều không thể bỏ một. Lục xung là mạnh nhất. Lục hại thì không đưa phục thần ra được, cũng không phá được phi thần; bói Dịch không thể không biết. Thứ ẩn trong sáu hào là việc còn có gốc có mầm, rốt cuộc sẽ phát lại. Còn nếu không động, không có phục thần, không sinh, không hóa, không có khí vượng, thế hào lại ở không vong, thì mãi không có lẽ phát lại.

 Như ngày Giáp Thìn tháng mười hai, bói việc bị người kiện, được quẻ Bí. Thế hào ở Mão quỷ mà không vong, tưởng là không có đầu mối, việc đã tan. Nhưng không biết Bính Ngọ (giấy tờ) ẩn dưới hào huynh đệ cung khác, khi ấy chưa bị hư hỏng. Nhật thần lại tịnh nâng Bính Thìn huynh đệ của bản cung nằm dưới hào không vong, nên chuyện cãi cọ vẫn còn. Sang xuân, quỷ thuộc Mộc vượng tướng, sinh cho giấy tờ, việc ắt phát lại. Đây là phép xem phục thần.

 Lại như ngày Đinh Hợi bói kiện tụng, được quẻ Quan. Thế ứng tỷ hòa, phụ mẫu ở không vong, gọi là hai bên đều không có lòng tranh. Phục thần dưới thế lại rơi vào không vong, nên về sau ắt không tranh cãi nữa. Đây là ví dụ không phát lại. Người học nên nghiền ngẫm kỹ.

 Phục thần dưới hào không vong thì dễ kéo ra;

 Phục thần nếu ẩn dưới hào không vong thì dễ đỡ dậy. Bởi phi thần đã rỗng thì như không có rào chắn. Hễ gặp nhật thần hay hào động sinh, phù, xung, hợp là ra làm dụng hào ngay, không cần chờ phi thần bên trên bị phá hay không. Vì thế dễ kéo ra.

 Người xưa bàn phục thần, không xem dụng hào hiện hay không, đều lấy hào thế làm phi thần, hào của bản cung dưới hào thế làm phục thần. Vì thế với tám quẻ thuần (quẻ đầu mỗi cung, gồm hai quẻ đơn giống nhau), dưới thế không có phục thần, nên mới có thuyết "phục thần của cung Càn lấy ở cung Khôn".

 Tôi cho rằng đã có dụng hào thì cần gì lấy phục thần. Chỉ vì không có dụng hào nên bất đắc dĩ mới phải lục tìm. Dù phục thần dùng được thì cũng thành chậm, ắt phải tốn sức; bị chế ngự một chút là không xong. Nếu phục thần lộ ra được, mà nguyệt kiến, nhật thần lại mang dụng hào, thì mới đoán là thành nhanh.

 Dụng hào yếu bị chế ngự thì khó giữ vững.

 Dụng hào hưu tù, lại bị nguyệt kiến, nhật thần chế ngự, thì dù gặp sinh phù cũng không nên việc. Bởi suy yếu mà bị khắc, như người bám cành khô, gỗ mục, sao khỏi gãy đổ. Dù có mưa thấm như mỡ cũng khó mong sống lại.

 Nhật thần làm hại hào thì hào chịu họa thật; hào làm hại nhật thần thì chỉ có tiếng suông.

 Nhật thần là chủ tể của sáu hào, nắm chung mọi việc. Sáu hào là bề tôi của nhật thần, chia nhau lo từng việc. Vì vậy nhật thần hình, xung, khắc, hại được hào, còn hào thì không hình, xung, khắc, hại được nhật thần. Nguyệt kiến với hào cũng vậy.

 Người trong mộ, không xung thì không ra;

 Nói chung dụng hào vào mộ thì bị ngưng trệ, mọi việc tốn sức khó thành. Phải được nhật thần, hào động xung phá, hoặc khắc phá cái mộ ấy, thì mới dùng được.

 Ví như ngày Mậu Dần bói cầu tài, được quẻ Đồng Nhân biến ra quẻ Càn. Dụng hào vào mộ, mừng được nhật thần khắc phá mộ, quả nhiên có của. Gặp quẻ này, có người thấy dụng hào không vong lại vào mộ thì cho là không có của. Họ không biết rằng dù không vong mà gặp xung, dù vào mộ mà mộ bị khắc phá. Không vong bị xung thì thành thật; mộ bị phá thì mở ra. Vì thế có của dùng.

 Quỷ trên thân, không trừ đi thì không yên.

 Trong lục thân chỉ có quan quỷ là hung sát (thứ dữ, gây hại). Thế hào gặp nó, nếu không phải người làm quan, làm sai dịch bói, thì xấu nhiều tốt ít. Phải được nhật thần, hào động khắc trừ nó đi thì mới không sao. Kỵ hào ở thân hay thế cũng vậy. Nhưng cũng không được khắc nó quá mạnh, nếu không ta cũng bị tổn thương.

 Bậc thánh xưa (Khổng Tử) nói: "Người bất nhân mà ghét họ quá đáng thì sinh loạn." Chỉ quý ở chỗ vừa phải mà thôi.

 Tôi từng vào ngày Đinh Sửu tháng ba bói cho bản thân, được quẻ Đỉnh, không có hào động. Vậy mà chưa được mấy ngày thì bị tiêu chảy. Sau đó vào ngày Giáp Tuất tháng bảy bói cho bản thân, cũng được quẻ Đỉnh không động, thì lại yên ổn không sao. Bởi lần trước là ngày Đinh Sửu, tháng ba Thổ đang vượng, lại tịnh động hào Tân Sửu tử tôn trong quẻ khắc quỷ; đó là khắc quá mạnh. Tháng bảy Thổ suy, nên không sao.

 Lại như ngày Quý Tỵ có người cùng làng cùng bói chuyện quan sự. Một người được quẻ Độn, bị hình phạt. Một người được quẻ Hằng, hai bên hòa giải. Ở hai quẻ này, quan quỷ đều mang hào hình mà giữ thế, đều không phải điềm tốt. Nhưng quẻ Độn tuy hào quỷ không vong lại bị nhật thần đỡ dậy, và không có hào trừ quỷ. Còn quẻ Hằng thì mừng được nhật thần trừ quỷ, ứng lại sinh thế, nên không sao.

 Đức vào quẻ thì không mưu nào không toại,

 Đức là hào đức, tức trời đất hợp đức, nghĩa là thiên can và địa chi trên dưới đều hợp. (Thiên can: mười can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, ghép với địa chi để ghi ngày tháng.) Cũng gọi là long thần. Sinh hợp là tốt nhất, khắc hợp kém hơn.

 Như Mậu Dần gặp Quý Hợi, Giáp Tý gặp Kỷ Sửu… Hào này là dụng hào thì mưu gì cũng toại.

 Như ngày Kỷ Dậu tháng chín, bói về giấy tờ, được quẻ Tiểu Súc biến ra quẻ Cổ. Hào năm động ra Bính Tý (giấy tờ), hợp với Tân Sửu ở hào thế; đây đúng là trời đất hợp đức. Quả nhiên đến ngày Mậu Tý thì xong giấy tờ.

 Kỵ hào ở thân thì nhiều trở ngại, không thành.

 Kỵ là kỵ hào. Như dùng tài thì huynh đệ là kỵ hào, dùng quan thì tử tôn là kỵ hào… Hào này ở thân hay thế thì bất kể việc công hay tư đều chủ trở ngại, không thuận. Nếu nó hưu tù không có khí thì cũng tốn sức, gian nan. Nếu nó vượng thì ắt không thành. Các dụng hào khác cũng theo đó.

 Quẻ gặp sao dữ, tránh được thì tốt;

 Sao dữ là hình, xung, khắc, hại. Tránh là lục giáp không vong. Chữ "không" rất huyền diệu; nếu chấp chặt là rỗng thật thì mất ý chỉ của tiên thiên (cái lẽ gốc có trước muôn vật). Bởi trăm vật từ trong không mà ra, từ không sinh có, rồi lại về không. Trong không thì không bị tổn hại khắc chế, ngược lại có cơ hội thành.

 Như sáu hào yên tĩnh mà dụng hào không có cớ tự không vong, thì là rỗng thật, muôn việc không thành. Còn nếu dụng hào bị nhật thần, hào động hình, xung, khắc, hại mà nó đang ở không vong, thì là không vong để tránh dữ.

 Sách "Kim tỏa huyền quan" nói: "Bị khắc mà không vong thì vẫn dùng được" là vậy. Tức là không hỏng, chỉ trước mắt hơi trở ngại, qua tuần thì thành.

 Như ngày Nhâm Thân tháng sáu, bói bệnh cho con, được quẻ Cấu biến ra quẻ Đại Quá. Phụ mẫu vượng động, dụng hào không có khí, vốn là điềm xấu. May được dụng hào ở không vong mà tránh, quả nhiên đến ngày Bính Tý thì khỏi. Bởi đến Bính Tý thì tuần trước đã qua, lại gặp đất đế vượng của dụng hào.

 Hào gặp kỵ sát, chống lại được thì không hại.

 Kỵ hào phát động thì mọi việc bất lợi. Mừng được hào cùng loại (cùng hành) giúp dụng hào chống lại nó, không yếu hơn nó, thì việc cũng thành được.

 Ví như dụng hào ở Mùi, trong quẻ động ra chữ Dần, Mão, thì Thổ bị Mộc khắc mà bị tổn hại. Nhưng nếu nguyệt kiến, nhật thần có Thìn, Tuất, Sửu, Mùi giúp đỡ Mùi Thổ chống lại, thì bên kia ít không địch nổi nhiều, tự phải dừng.

 Lại như ngày Ất Mùi tháng bảy, bói việc thoát khỏi sai dịch, được quẻ Tổn biến ra quẻ Tiết. Quan quỷ phát động, hào tài giúp quỷ hại thân, vốn không thoát được. May được nhật thần Mùi Thổ, hào lục ngũ (hào năm, hào âm) lại biến ra Tuất Thổ, giúp Sửu Thổ ở hào thế có khí chống lại, quỷ không hại được. Quả nhiên không sao.

 Dụng hào hưu tù thì sợ gặp hình, xung, khắc, hại;

 Hưu tù thì không chống được sát, nên sợ gặp. Như ngày Ất Mùi tháng năm, bói cầu tài, được quẻ Thái biến ra quẻ Đại Súc. Dụng hào không có khí, lại bị nhật thần khắc hại, quả nhiên không có hy vọng.

 Dụng hào biến động thì kỵ gặp tử, mộ, tuyệt, không.

 Tử, mộ, tuyệt, không là đất hố bẫy, là hung thần lớn. Chết thì không sống lại, đứt thì không nối lại, vào mộ thì không ra được, rơi vào không vong thì không dậy được. Nếu dụng hào phát động mà hóa vào đó, thì bất kể việc công tư lớn nhỏ đều không thành. Bói bệnh gặp thì ắt chết, không còn nghi ngờ.

 Dụng hào hóa ra dụng hào thì có dụng mà như không dụng;

 Trong quẻ đã có dụng hào thì không được hóa ra nữa, gọi là "hóa đi mất". Không chỉ dụng hào tự hóa, mà hào bên cạnh hóa ra cũng đều không nên việc. Vì thế dù có dụng hào cũng như quẻ không có dụng hào. Bói bệnh càng kỵ.

 Không vong hóa không vong thì dù không vong mà chẳng phải không vong.

 Ví như bói trong tuần Giáp Thìn, trong quẻ hào Dần động mà không vong, hóa ra chữ Mão cũng không vong, gọi là không hóa không. Có thể dùng được một nửa. Bởi chữ Dần đã chịu không vong, về sau chữ Mão không tính là không vong nữa. Vì thế dù không vong mà không phải không vong. Sách "Kim tỏa huyền quan" nói "trùng không thì không còn không" cũng là ý này.

 Dưỡng thì chủ hồ nghi,

 Dưỡng là tượng ấp ủ, nuôi dưỡng, tức là sao ở vị trí thứ mười hai trong vòng trường sinh. Nếu dụng hào hóa vào hào này thì chủ mọi việc chưa quyết, do dự không định.

 Khẩu quyết nói: Kim dưỡng ở Thìn, Mộc dưỡng ở Tuất, Hỏa dưỡng ở Sửu, Thủy và Thổ dưỡng ở Mùi.

 Như dụng hào thuộc Thân, Dậu Kim, động mà hóa ra chữ Thìn; hay Mộc động mà hóa vào Tuất…, là vậy.

 Mộ thì phần nhiều mờ tối.

 Nói chung, hào xấu thì nên vào mộ, hào tốt thì không nên vào mộ.

 Sách "Kim tỏa huyền quan" phân ra mộ của người, mộ của việc, mộ của quỷ.

 Sách "Thiên huyền phú" có bàn về thân, thế, mệnh theo quỷ vào mộ, đều là điềm rất xấu.

 Bói bệnh gặp mộ thì chín phần chết một phần sống. Bói bắt người gặp thì kẻ ấy trốn sâu khó tìm. Bói người, vật gặp thì ngu muội không phấn chấn. Bói mất đồ gặp thì đồ giấu kín không thấy. Bởi mộ là ngưng trệ, là tượng mờ tối không rõ. Trong quẻ dụng hào mang hình mà động vào mộ, thì bói bệnh ắt chết, bói kiện ắt vào ngục.

 Hóa ra bệnh thì tổn thương,

 Bệnh là thần ở vị trí đối xung với trường sinh. Dụng hào hóa ra hào bệnh thì mọi việc có tổn hại. Bói bệnh thì chưa khỏi; bói đồ vật thì không vừa ý; bói thuốc thì không công hiệu; bói giấy tờ thì có sơ hở; bói người đi xa thì chưa về; bói thân mệnh thì mang tật; bói phụ nữ thì ắt không trinh tiết; bói dung mạo thì ắt có tướng bị khuyết tật. Vì thế nói là tổn thương.

 Hóa ra thai thì vướng víu.

 Thai là thần ở vị trí thứ mười một trong vòng trường sinh. Khẩu quyết nói: Kim thai ở Mão, Mộc thai ở Dậu, Hỏa thai ở Tý, Thủy và Thổ thai ở Ngọ. Nếu dụng hào hóa vào hào thai thì chủ chậm trễ, không nhanh gọn. Bói người đi xa mà dụng hào hóa vào hào thai thì ắt bị vướng víu, chưa lên đường được. Như bói trộm cướp và mất đồ, nếu quan quỷ hóa vào hào thai thì chủ kẻ ngoài câu kết với người trong.

 Hào xấu hóa trường sinh thì đang bùng mà chưa tan;

 Hào chủ sự hóa vào trường sinh thì đều tốt, chỉ là thành chậm mà thôi. Nhưng hào làm hỏng việc mà hóa vào trường sinh thì mầm họa mới nhú, ngày càng lớn, thế hung ác ắt phải cực thịnh mới thôi. Như bói bệnh, hào phúc hóa trường sinh thì bệnh ngày càng giảm; hào quỷ hóa trường sinh thì bệnh ngày càng nặng, đến ngày mộ, tuyệt của nó mới giảm thế.

 Hào tốt dính mộc dục thì bại mà không thành.

 Mộc dục tức là tứ bại (bốn chỗ bại). Khẩu quyết nói: Kim bại ở Ngọ, Mộc bại ở Tý, Hỏa bại ở Mão, Thủy và Thổ bại ở Dậu. Như dụng hào và hào mình ưa hóa vào hào bại thì đều xấu.

 Bởi tên "bại" tức là nghĩa không thành. Nếu kỵ hào hóa vào hào này thì cái xấu không thành. Còn với cờ bạc, tranh đấu và việc mưu tính cho thành, thì càng rất kỵ.

 Tôi bói việc cung cấp cơm ăn (?), được quẻ Lâm biến ra quẻ Đoài. Ứng ở hào tài sinh cho thế, vốn tốt; nhưng ngại nó hóa vào hào bại, sau quả nhiên không nên việc.

 Hãy dè chừng hồi đầu khắc ta,

 Hồi đầu khắc (quay đầu khắc) là dụng hào hóa ra kỵ hào, cũng gọi là bản hào bị khắc. Mọi việc gặp nó đều không tốt; thế và thân cũng không nên gặp. Như Kim hóa Hỏa, Thủy hóa Thổ…

 Đừng ngược đức mà giúp người.

 Người xưa có câu: "Tương sinh thì cần nó sinh ta, tương khắc thì phải ta khắc nó." Nếu hào chủ sự không sinh hợp thế hay thân, mà lại sinh hợp ứng hào; hoặc ứng không sinh thế, mà thế lại sinh ứng, thì đều gọi là ngược đức giúp người. Phàm bói gặp loại quẻ này thì ắt tốn sức gian nan. Chỉ khi bói thay cho người khác thì mới thuận lợi, việc ắt dễ thành. Điều này người học cũng nên biết.

 Sao dữ cô độc thì sợ nhật thần tịnh nâng lên;

 Thứ hình, xung, khắc, hại ta là ác sát, chứ không phải loại thần sát như đại sát, kiếp sát. Nếu nó không có khí lại cô độc không ai giúp, thì dù đến hại ta, ta ắt chống được, tức là không hỏng. Chỉ sợ nhật thần đỡ, tịnh nâng nó lên, thì nó ắt cậy thế mà ra tay độc hại ta; vậy mới đáng sợ.

 Dụng hào trùng lặp thì mừng có mộ khố thu cất.

 Dụng hào trùng lặp thái quá, nếu không có nhật thần, hào động làm giảm bớt, thì phải được mộ khố thu cất mới có hy vọng.

 Ví như ngày Đinh Sửu bói cầu tài, được quẻ Ích biến ra quẻ Tụy. Trong quẻ có hai hào tài; hào sơ cửu (hào đầu, hào dương) và hào thượng cửu (hào trên cùng, hào dương) lại hóa ra hai hào tài; nhật thần cũng là tài; tổng cộng năm lớp tài. Vốn thái quá, không nên việc. Mừng được hào thế có chữ Thìn là kho của tài, gọi là tài có kho chứa, chủ có của. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 Việc bị ngăn cách là vì gian hào phát động,

 Người xưa nói: "Hai gian hào giữa thế và ứng mà phát động thì điều cầu phần nhiều bị ngăn cách." Bởi hai hào này ở giữa thế và ứng, chắn đường hai bên, động thì hai bên cách tuyệt.

 Muốn biết người nào ngăn trở thì lấy năm loại lục thân mà suy. Như phụ mẫu động thì là người thuộc hàng bậc trên.

 Lòng lui bước hối hận là vì thế hào không vong.

 Bói việc, nếu ứng không khắc thế, nhật thần không làm hại, dụng hào có khí, mà thế tự rơi vào không vong, thì người ấy lòng chán ý lười, không thể hăng hái tiến tới để làm nên việc.

 Hào trong quẻ phát động thì phải xem giao hay trùng;

 Phàm gặp quẻ không yên tĩnh thì lấy giao, trùng của hào động mà luận. Giao chủ việc tương lai, trùng chủ việc đã qua.

 Như bói người bỏ trốn, quẻ có phụ mẫu động thì chủ có tin tức. Nếu là hào giao thì sẽ có người báo tin; nếu là hào trùng thì tin đã biết trước rồi. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 Hào động và hào biến tỷ hòa thì phải rõ tiến hay thoái.

 Hào do hào động biến ra, nếu cùng hành với nó, thì luận theo tiến thoái. Như Dần hóa Mão là tiến thần, Mão hóa Dần là thoái thần. Tiến chủ đi lên trước, thoái chủ tụt lại sau.

 Như bói người đi xa: dụng hào phát động, nếu hóa tiến thần thì nay mai sẽ về; hóa thoái thần thì dù đã lên đường cũng đi nơi khác, chưa về.

 Lại như bói nhà cửa, hào Hỏa ở hào hai động, có thể nói bếp nhà ấy thường dời đổi. Nếu hóa tiến thần thì ắt dời ra phía trước; hóa thoái thần thì ắt dời ra phía sau. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 Sát sinh cho thân thì đừng đoán là tốt; dụng hào khắc thế thì chớ coi là xấu. Bởi trong sinh có hai điều phải phòng là hình và hại, mà chỗ hợp còn một điều phải lo là khắc hại.

 Hai hào thế và thân không gì không ưa sinh hợp mà ghét tổn khắc. Nếu cứ chấp chặt phép ấy mà suy, thì là "dán keo trục đàn mà lên dây" (cứng nhắc, không biết biến thông), không thông được sự biến đổi. Như thế sao gọi là đạo biến đổi của Dịch?

 Ví như nhật thần, hào động đến sinh hợp thế hay thân, mà nhật thần, hào động ấy lại là kỵ thần của dụng hào, thì dù sinh hợp ta cũng có ích gì. Huống chi trong sinh hợp còn có hình, có khắc, có hại. Vì thế thấy sát sinh cho thân thì không cho là tốt.

 Lại như hào chủ sự động đến khắc thế, khắc thân, thì là việc đến tìm ta, ắt dễ thành dễ xong. Ta tuy bị khắc thì có hại gì?

 Cho nên nói: khắc thế thì không cho là xấu. Đây là phép linh hoạt của bói Dịch, là lẽ huyền diệu của sự biến thông, người học nên lặng lẽ nghiền ngẫm.

 Hình, hại không nên ở dụng hào,

 Phàm gặp hào hình làm dụng hào thì ắt bất lợi. Bói việc thì việc không thành; bói vật thì vật không tốt; bói bệnh thì bệnh ắt chết; bói người thì người có bệnh tật; bói phụ nữ thì ắt không trinh tiết; bói giấy tờ thì ắt có sơ hở; bói kiện tụng thì ắt bị tội phạt.

 Hào hại làm dụng hào thì ắt hỏng việc, đại khái giống hào hình. Hóa vào hào hại cũng vậy. Nhưng lại phải lấy suy vượng để phân nặng nhẹ mà xét kỹ.

 Tử, tuyệt sao có thể ở thân;

 Hai vị trí tử, tuyệt mà ở thế, thân, dụng hào thì ắt bất lợi. Bói người thì người gặp nạn; bói bệnh thì không cứu được; bói thầy thuốc thì không hiệu quả; bói việc thì không xong. Biến động mà hóa vào cũng vậy.

 Động gặp xung thì việc tan,

 Chữ "xung" không thể suy theo một lệ. Như hào không vong gặp xung thì thành thật; hào động gặp xung thì tan, còn gọi là xung thoát; hào tĩnh gặp xung thì động, còn gọi là xung khởi. Cho nên phàm hào động gặp xung thì tốt không thành tốt, xấu không thành xấu.

 Tuyệt gặp sinh thì việc thành.

 Nói chung, thế, thân, dụng hào ở đất tử, tuyệt mà gặp sinh phù, thì là trong dữ có cứu, điềm rất tốt. Sách "Thiên huyền phú" có thiên "Tuyệt xứ phùng sinh" (Chỗ tuyệt gặp sinh); nếu chịu lặng lòng nghiền ngẫm thì tự lĩnh hội được chỗ huyền diệu. Nhưng cái gọi là "sinh" thì không thể chấp chặt vào nhật thần mà đoán; hào động, nguyệt kiến cũng đều tính.

 Ví như ngày Dần, dụng hào là Dậu (Kim tuyệt ở Dần), mà có hào Thìn, Tuất, Sửu, Mùi động, thì là chỗ tuyệt gặp sinh. Ngày Ngọ, dụng hào là Dần (Mộc tử ở Ngọ), mà có hào Hợi, Tý Thủy động, thì là chỗ tử gặp sinh. Các trường hợp khác cứ suy theo loại.

 Nếu gặp hợp giữ thì phải xung phá mới thành công;

 Dụng hào trong quẻ bị nhật thần hợp giữ, hoặc hai hào tự hợp giữ nhau, thì bất kể là hào ưa hay hào kỵ đều không thấy hiệu nghiệm. Phải chờ xung phá hoặc khắc phá hào hợp, rồi sau tốt mới ra tốt, xấu mới ra xấu. Từ đây trở xuống nói kèm cả phép định ngày ứng nghiệm.

 Ví như dụng hào động đến sinh hợp thế hay thân thì mọi việc dễ thành. Nhưng nếu gặp hợp giữ thì lại trở ngại, phải chờ đến ngày xung, khắc, phá hợp thì việc mới thành.

 Nếu gặp hưu tù thì phải đến lúc sinh vượng mới thành việc.

 Phép định ngày không thể chấp một, phải suy theo phép linh hoạt, biến thông thì mới không sai.

 Như dụng hào bị hợp giữ thì đoán vào ngày xung phá. Nếu dụng hào hưu tù thì không đến lúc sinh vượng thì không thành mưu, nên không có khí thì đoán vào tháng, ngày vượng tướng. Nếu dụng hào vượng tướng mà không động thì đoán vào tháng, ngày xung động. Nếu dụng hào có khí mà phát động thì đoán vào ngày hợp, hoặc đoán vào chính ngày của nó. Nếu dụng hào bị chế ngự thì đoán vào tháng, ngày chế được sát. Nếu dụng hào đắc thời, vượng động, lại gặp sinh phù, thì là quá vượng, đoán vào tháng, ngày mộ khố.

 Nếu dụng hào không có khí mà phát động, lại gặp sinh phù, thì đoán vào ngày sinh phù. Nếu dụng hào vào mộ thì đoán vào tháng, ngày phá mộ. Nếu dụng hào không vong thì đoán vào tháng, ngày xung động. Nếu dụng hào vượng mà không vong, hoặc không vong mà gặp xung, gặp tịnh, gặp động, thì đoán là qua tuần. Nếu bói việc tan rã thì lại đoán vào ngày tử, mộ, tuyệt của dụng hào.

 Mấy đoạn trên là tóm lấy những điều chủ yếu để nhắc người sau. Trong đó còn những lẽ huyền diệu hơn; người học phải tự dung hội, biến thông linh hoạt, phân nặng nhẹ, mạnh yếu mà định, không thể chỉ theo một đường.

 Nhanh thì động mà khắc thế, chậm thì tĩnh mà sinh thân.

 Đây cũng là nói về phép định ngày giờ (?). Lấy động tĩnh, sinh hợp của dụng hào để định nhanh chậm, gấp hoãn. Ví như bói người đi xa, nếu dụng hào phát động, hoặc ứng hào phát động, thì có thể nói người ấy đã lên đường. Nhưng nếu đến sinh thế thì chậm, khắc thế thì đến nhanh. Các trường hợp khác cứ theo đó. Lại còn phải lấy suy vượng mà luận.

 Phụ mẫu mất thì việc không có đầu mối; phúc ẩn thì việc không vừa lòng.

 Phép bói nói: "Quẻ không có phụ mẫu thì việc không có đầu; quẻ không có tử tôn thì không vui mừng." Bởi phụ mẫu chủ việc, còn tử tôn là thần vui mừng. Vì thế không có phụ mẫu thì việc không có đầu mối; không có phúc đức thì việc không vừa lòng.

 Quỷ tuy là tai họa, nhưng ẩn đi thì lại không có khí;

 Quan quỷ tuy là tai họa, nhưng sáu hào cũng không thể không có, chỉ nên tĩnh mà không nên động thôi. Nếu không có hào quan thì mọi việc không có khí. Vì thế sách "Thông huyền diệu luận" có thuyết "không quỷ thì không khí", nên nghiền ngẫm kỹ.

 Tử tôn tuy là phúc đức, nhưng nhiều quá thì lại không có công.

 Tử tôn tuy là phúc đức, nhưng không thể trùng lặp quá nhiều. Nhiều thì tạp, tạp thì loạn mà không chuyên nhất, nên nói là không có công. Đó là ý "quá cũng như chưa tới".

 Xét phụ mẫu thì suy là nề nếp, khuôn phép; luận quan quỷ thì đoán là tai ương. Tài là thần lộc (bổng lộc, của cải); tử tôn là phúc đức. Huynh đệ giao trùng (động) thì ắt chủ mưu tính nhiều trở ngại;

 Đây là nói khái quát đại lược về năm loại lục thân. Các quyển sau phân tích rõ, tự có phép đoán, ở đây không kịp bàn kỹ.

 Quái thân trùng lặp thì phải biết việc dính líu hai bên.

 Một hào quái thân là bản thể của muôn việc. Nếu trong sáu hào có hai hào quái thân hiện ra, thì ắt là việc cầu có đôi (như uyên ương đi cặp, tức một việc dính hai người) (?), hoặc việc ở hai nơi. Nếu mang huynh đệ thì ắt là cùng người khác mưu tính. Huynh đệ khắc thế, hoặc mang quan quỷ phát động, thì ắt có người tranh mưu việc ấy.

 Quái thân không hiện ra thì việc chưa có hướng định. Hiện ra mà giữ thế, hợp thế, sinh thế thì việc đã định. Quái thân nên hiện ra, không nên biến động; động thì phải phòng có biến. Nếu nó là hỷ thần (thần mình ưa) thì không luận như vậy. Gặp cát thần mà hóa ra kỵ hào thì chủ trước thành sau bại. Gặp hung sát mà hóa ra cát thần thì chủ trước khó sau dễ.

 Nếu sáu hào không có quái thân mà hào động hóa ra nó, thì chính là người này đến nói việc. Như tử tôn là hạng tăng, đạo sĩ… Quái thân giữ thế, hoặc ở hào của chính chủ nhân, hoặc ở quẻ trong của bản cung, thì là việc liên quan sát thân mình. Ở ứng hào thì là việc của người khác. Sáu hào cả phi thần lẫn phục thần đều không có quái thân, thì gốc rễ của việc chưa rõ. Quái thân không vong thì mọi việc khó thành; hưu tù, tử, tuyệt thì mọi việc không có khí. Nói chung, quái thân nên xem là bản thể sự việc, không thể xem là thân người. Nếu bói người thì đó là thân người ấy, chứ không phải thân người đến bói.

 Người nay ai cũng luận thế và thân như nhau, thế là sai. Chỉ có điều thế và thân đều ưa sinh hợp, kỵ tổn khắc, thì không khác nhau. Phàm gặp thân khắc thế thì tốt; thế khắc thân thì xấu. Thân mà sinh thế, hợp thế thì mọi việc dễ thành; thế sinh hợp thân thì khó thành.

 Bạch Hổ nổi lên mà gặp cát thần thì không hại đến cái tốt; Thanh Long động mà gặp sao dữ thì khó che được cái xấu. (Bạch Hổ, Thanh Long, Huyền Vũ, Chu Tước: các thần trong lục thú, sáu con thú được gán vào sáu hào theo ngày; Bạch Hổ chủ tang tóc, máu me; Thanh Long chủ vui mừng; Huyền Vũ chủ trộm cắp; Chu Tước chủ cãi cọ, văn thư.) Huyền Vũ chủ việc trộm cướp, nhưng cũng phải ở hào quan quỷ; Chu Tước vốn là thần cãi cọ, nhưng phải ở hào huynh đệ.

 Bói bệnh rất nên gặp Thiên hỷ (thần sát chủ vui mừng), nhưng nếu ở hào hung sát thì ắt sinh buồn đau. Đi xa sợ nhất là Vãng vong (thần sát chủ đi mà không về), nhưng nếu ở cát thần thì rốt cuộc được lợi. Cho nên thần sát tốt xấu nhiều mối, sao bằng một lẽ sinh, khắc, chế, hóa.

 Nói chung bói Dịch phải giữ chặt ngũ hành và lục thân, không thể trộn thần sát vào mà đoán bừa. Bởi thần sát xưa, đến khi tiên sinh Kinh Phòng (học giả đời Hán, người đặt ra phép bói nạp giáp) làm Dịch, đã bày đặt tràn lan các sao tốt xấu, làm mê hoặc người học sau, như Thiên hỷ, Quý nhân, Vãng vong, Đại sát… đều thế. Người nay noi theo, không ai không kính tin. Ngay cả "Thiên huyền phú" cũng dùng rất nhiều, các sách khác càng không đáng bàn. Còn những sách không dùng thần sát, có lẽ chỉ có ba nhà "Hải để nhãn", "Bốc dịch huyền cơ" và "Kim tỏa huyền quan" thôi chăng.
 Thế nhưng thần sát (các "sao" thần tốt và sát xấu mà thuật bói gán theo ngày tháng, như Thiên hỷ, Vãng vong…) quá nhiều, sao có thể phân biệt cho hết. Gom lại mà bàn về lục thần (sáu vị thần được gán vào sáu hào của quẻ tùy theo ngày bói: Thanh long, Chu tước, Câu trần, Đằng xà, Bạch hổ, Huyền vũ), thì cách đoán của người ta đều coi Thanh long (Rồng xanh) là tốt, Bạch hổ (Hổ trắng) là xấu; thấy Chu tước (Chim đỏ) thì cho là cãi cọ thị phi, thấy Huyền vũ (Rùa đen) thì cho là trộm cướp. Họ không phân biệt thần ấy đóng vào hào nào, hào ấy là hào mình mừng hay hào mình kỵ, cứ nhất loạt lấy tính chất của thần mà đoán. Ta cho rằng như thế là đánh mất hẳn ý chỉ tinh diệu nguyên gốc của Dịch.

 Vì sao? Bạch hổ động (hào mang Bạch hổ phát động, tức là hào biến đổi trong quẻ, hào chủ việc) thì vốn là xấu; nhưng nếu nó đóng vào hào mà mình mừng (hào có lợi cho việc mình hỏi), lại sinh ra, nâng đỡ, chầu về, hợp với hào Thế (hào đại diện cho người xin bói) và hào Thân (quái thân, hào đại diện cho bản thân người hỏi hoặc thân của sự việc), thì có hại gì cho ta? Cho nên tuy là thần xấu mà không ngăn được nó thành tốt. Thanh long phát động vốn là tốt; nhưng nếu đóng vào hào mình kỵ, lại hình, xung, khắc, hại (các quan hệ chống đối, làm tổn thương nhau giữa các hào theo ngũ hành và địa chi) hào chủ của việc, thì có ích gì cho việc? Cho nên tuy tốt mà khó che được cái xấu. Chu tước tuy chủ cãi cọ, nhưng không phải hào Huynh đệ thì không thành; Huyền vũ tuy chủ trộm cướp, nhưng không phải hào Quan quỷ thì không phải. Bởi quyền của lục thần là dựa vào ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) và lục thân (các loại quan hệ mà mỗi hào mang so với hành của quẻ: Phụ mẫu, Huynh đệ, Thê tài, Quan quỷ, Tử tôn) vậy.

 Lại như Thiên hỷ là cát tinh (sao tốt). Bói bệnh mà gặp nó, thì dù đại tượng (hình thế chung của cả quẻ) hung ác cũng không đoán là chết, vì nó là thần vui mừng. Nhưng nếu nó đóng vào hào mình kỵ mà động, ta ắt cho là điềm buồn chứ không cho là điềm vui. Vãng vong là hung sát (sát xấu, chủ đi mà mất). Bói đi xa mà gặp nó, thì dù đại tượng tốt lành cũng ắt bị cản trở chuyến đi, vì nó là thần chết chóc. Nhưng nếu nó đóng vào hào mình mừng mà động, ta ắt cho là có lợi chứ không cho là có hại. Bởi quyền của thần sát thì nhẹ, còn quyền của ngũ hành thì nặng vậy.

 Do đó mà xét: gặp tốt thì tốt, gặp xấu thì xấu; điều ấy tùy thuộc vào cái này (ngũ hành, lục thân) chứ không tùy thuộc vào cái kia (thần sát); nghiệm ở lý chứ không nghiệm ở sát. Cần gì phải uổng công chuộng những thuyết hư ảo ấy? Bằng không, ta thấy những căn cứ rối rắm chồng chất kia chỉ vừa đủ làm hại lý và làm rối lòng ta, sao có thể điều nào cũng đúng mực được?

 Bởi thần sát không có căn cứ, chỉ làm cho việc đoán quẻ Dịch thêm nhiều ngả rẽ, không bằng cái lý duy nhất của sinh khắc chế hóa (các quan hệ ngũ hành sinh ra nhau, khắc nhau, kìm chế nhau, chuyển hóa nhau) là quan trọng. Hiểu rõ được lý ấy thì tinh thần linh hoạt, biến hóa sống động, tự có trật tự mà không bị mê hoặc.

 Lục thân là gốc; lục thần là ngọn; còn thần sát tốt xấu lại là ngọn của ngọn. Nếu nhất định muốn dùng thì phải gấp ở gốc mà hoãn ở ngọn, chỉ dùng lục thần là được. Nhưng lục thần chỉ có thể suy đoán tình tiết của sự việc; còn tốt xấu, được mất thì phải chuyên lấy lục thân làm chủ. Như thế thì gốc ngọn đều đủ, mới không mất chỗ tinh diệu. Người học nên xét kỹ.

 Than ôi! Người bói Dịch biết những điều đã nói ở phần trước thì thấy dễ (chữ "Dịch" và chữ "dễ" vốn là cùng một chữ, ở đây chơi chữ),

 Người đời bói toán đều câu nệ phép xưa, không biết biến thông; người thấu được đạo thì ít. Cho nên có kẻ lấy Long, Hổ (Thanh long, Bạch hổ) mà suy buồn vui, lấy hào Thủy, hào Hỏa mà đoán mưa nắng, cố chấp lấy không vong (hào có địa chi rơi vào hai chi "trống" trong tuần của ngày bói, coi như vắng mặt, không có sức) mà định tốt xấu, lấy vị trí hào Thân mà định là chỉ người. Những loại như thế khó mà kể hết.

 Ta làm sách này, lấy chỗ hay của lý, bỏ chỗ dở của nghĩa, làm sáng điều sâu kín của người xưa, sửa cái sai của người nay. Phàm những kẻ thầy bói tầm thường, thầy bói thế tục mê chấp phép xưa, ta cũng đều giải thích từng điều cho họ. Người có chí với thuật này, nếu xét cho rõ những điều nói ở trước, tự sẽ biết đạo biến thông. Như thế thì đối với Dịch còn có gì khó, cho nên nói: "người bói Dịch biết điều trước thì dễ".

 Người cầu bói soi xét điều nói ở sau thì linh nghiệm.

 Người đoán quẻ vốn phải biến thông. Còn người cầu bói cũng không thể không biết đạo cầu bói. "Điều sau" chính là lòng thành vậy.

 Bói ắt phải thành tâm,

 Thánh nhân làm ra Dịch, được thần linh ngầm giúp, vì đạo của Dịch hợp với Càn Khôn (trời đất). Cho nên phàm bói toán, phải chân thành, kính cẩn, chuyên tâm mà cầu, thì tốt xấu họa phúc tự nhiên không gì không ứng nghiệm. Người nay cầu bói, nhiều kẻ đầu trần chân đất, mặc áo cộc hở mình, thậm chí có kẻ không đốt hương, không rửa tay. Than ôi! Sơ suất như thế mà mong thần linh cảm ứng giáng đến thì chưa từng có. Thần linh không giáng đến mà mong tốt xấu ứng nghiệm thì cũng chưa từng có. Há có thể không thận trọng sao!

 Ngày Tý thì có hề gì (?).

 Trong sách lịch âm dương có thuyết "ngày Tý không hỏi bói", cho nên người nay phần nhiều kiêng ngày này.

 Ta cho rằng: tốt xấu ứng nghiệm đều do cảm thông với thần linh; thần linh không đâu không có, không ngày nào không thể cảm thông; cảm thông được với thần thì tự không gì không nghiệm. Cho nên phàm bói toán, cốt ở người có thành hay không, chứ không ở ngày ấy là ngày Tý hay không phải ngày Tý.

 Vả lại thuyết ấy còn có điều kiêng "ngày Thìn không khóc". Nếu ngày Thìn gặp tang, lẽ nào lại có thể cười mà tiếp người đến viếng? Điều ấy không đáng tin là rõ rồi.

 Như ngày Bính Tý, Viên Liễu Trang bói việc thoát khỏi lao dịch, được quẻ Cấu, yên tĩnh (không có hào nào động). Hào Quỷ ở hào Ứng (hào đại diện cho phía đối phương, bên ngoài) lại bị nhật thần (địa chi của ngày bói) xung động, hào Thế bị lục hại (sáu cặp địa chi hại nhau), quả nhiên khó thoát. Lại Đàm Triều Phụ bói việc kiện tụng, được quẻ Mông biến thành quẻ Vị Tế. Hào Quan quỷ (lục thân chủ quan quyền, kiện tụng, tai họa) rơi vào không vong, quả nhiên việc không thành. Lại ngày Mậu Tý, Chu Phần Tùng bói việc kiện ở quan, được quẻ Ly biến thành quẻ Bí. Nhật thần đỡ hào Quan quỷ dậy, xung khắc hào Thế, hào Tài lại động, ắt là giúp Quỷ hại thân, quả nhiên bị một người đàn bà bắt tội. Lại ngày Bính Tý bói về giặc Oa (cướp biển Nhật Bản), được quẻ Phệ Hạp. Hào Quỷ suy yếu và tĩnh, quả nhiên giặc không đến; nhưng vì bị ngày mang hào Phụ gây lục hại, nên phải chịu khổ mưa gió dầm dề.

 Mấy lần bói trên đều là ngày Tý, chưa từng sai chút nào. Nếu quả như lời các nhà làm lịch, sao các việc ấy lại đều ứng nghiệm cả? Cho nên phàm bói toán, quý ở giữ lòng thành, không quý ở chọn ngày.

 Cả thiên trên đây nói chung về phép đoán quẻ Dịch, là ý chính của toàn chương. Không biết điều này thì mọi việc khó quyết đoán. Người có chí với thuật này nên xem thiên này trước. Nếu chịu lắng lòng, đọc đi đọc lại, đọc kỹ, nghiền ngẫm, thì lý này sẽ sáng tỏ, việc gì đến, vật gì tới cũng sẽ giải quyết dễ như chẻ tre. Như thế thì đối với Dịch còn có gì khó.

 Chú thích chữ hiếm: (1) [Thung] đọc là chong, thanh một. Nghĩa: bỏ vật vào cối đá hoặc cối nhỏ mà giã cho tróc vỏ hoặc giã nát. (2) [Tê] đọc là xi, thanh một. Nghĩa: gạo tấm. (3) [Tạc] đọc là zuo, thanh bốn. Nghĩa: gạo đã giã trắng. (4) [Ý ái] đọc là yi, thanh bốn; ai, thanh bốn. Nghĩa: đồ ăn ôi thiu, biến vị. (5) [Kiệt] đọc là jie, thanh hai. Nghĩa: vua cuối cùng của nhà Hạ, tương truyền là bạo chúa. (6) [Chiêm] đọc là zhan, thanh một. Nghĩa: nhìn về phía trước hoặc nhìn lên. (7) [Nạo] đọc là nao, thanh hai. Nghĩa: một loài khỉ nói đến trong sách xưa. (8) [Ly] đọc là li, thanh hai. Nghĩa: gặp phải, chịu phải. (9) [Ky] đọc là ji, thanh một. Nghĩa: trói buộc. (10) [Tiển] đọc là xian, thanh ba. Nghĩa: đi chân đất. (11) [Dư] đọc là yu, thanh hai. Nghĩa: trợ từ, biểu thị nghi vấn, hỏi vặn, cảm thán.

 MỘT. THỜI TIẾT:

 Đạo trời sâu thẳm, sao có thể đo lường được hạn hán hay lụt lội? Hào Dịch vi diệu, tự có thể nghiệm được trời âm u hay nắng ráo; nên xét hào Phụ mẫu và hào Thê tài, đừng dựa vào hào Thủy, hào Hỏa.

 Việc bói thời tiết, từ sách "Bốc phệ nguyên quy" trở xuống, đều lấy hào Thủy, hào Hỏa làm chủ mưa nắng, mà không xét sự chế ngự, chuyển hóa của lục thân (các hào Phụ mẫu, Huynh đệ, Thê tài, Quan quỷ, Tử tôn, xác định theo quan hệ ngũ hành giữa hào và hành của quẻ), đó là lối bàn cố chấp một chiều, không thông suốt. Chỉ có sách "Hải để nhãn" có câu "trời âm u hay nắng thì suy theo Phụ mẫu", rất đúng ý chỉ. Nhưng sách ấy lại chỉ gợi ra mà không nói hết. Vì thế người học phần nhiều câu nệ phép xưa mà không tìm lý, thật đáng than.

 Như người xưa lấy hào Thủy làm mưa, nói rằng hào ấy vượng mà động (được thời, mạnh, lại phát động) thì mưa rào, hưu tù (thất thời, suy yếu) thì mưa nhỏ. Nhưng Thủy vượng vào mùa đông, thế thì mưa há chỉ dữ dội vào thu đông mà nhẹ vào xuân hè sao? Biết điều này thì thuyết ấy không đánh cũng tự đổ.

 Cho nên phàm bói thời tiết, nên xem hào Phụ mẫu và Thê tài, đừng bàn Thủy Hỏa.

 Thê tài phát động, tám phương đều ngắm ánh nắng; Phụ mẫu hưng thịnh, bốn biển đều thấm mưa.

 Bói trời không lấy Thủy làm mưa mà lấy Phụ mẫu làm mưa, là vì Phụ mẫu tượng trưng cho trời, trời biến thì mưa. Thê tài là hào kỵ (hào khắc chế) của Phụ mẫu, động thì khắc chế thần mưa, cho nên chủ nắng. Trong quẻ hào Phụ động thì chủ mưa; hào Tài động thì chủ nắng. Quẻ không có Phụ mẫu, hào Tài lại không vong (rơi vào hai địa chi "trống" của tuần ngày bói, coi như vắng mặt) thì ắt không mưa; quẻ không có Thê tài, hào Phụ lại không vong thì ắt không nắng.

 Ứng là thái hư (khoảng trời bao la), gặp không vong thì mưa nắng khó đoán;

 Bói thời tiết cũng như bói việc người. Việc người mà hào Ứng (hào đại diện cho đối phương, phía bên ngoài; trong bói trời thì chỉ trời) không vong thì khó thành; thời tiết mà hào Ứng không vong thì khó trông mong. Như nắng lâu bói mưa thì không mưa, mưa lâu bói nắng thì không nắng. Nếu trong quẻ hào mưa động mà Ứng không vong, cũng chủ chậm trễ; còn hào Thế (hào đại diện cho người hỏi; trong bói trời thì chỉ đất) không vong thì đến nhanh. Thế và Ứng đều không vong thì mưa nắng khó đoán, phải xét kỹ hào Phụ mẫu, Thê tài cùng nhật thần (địa chi của ngày bói) mà đoán.

 Thế là đại khối (mặt đất), bị khắc thì trời biến đổi khác thường.

 Ứng là trời, là thể của muôn vật. Thế là đất, là chủ của muôn vật. Nếu Thế bị hào động hình khắc, ắt có biến đổi khác thường. Như bị hào mưa hình khắc thì ắt mưa dữ; bị hào gió hình khắc thì gặp gió dữ, v.v. Lại như hào Tài hóa (biến thành) hào Quỷ hành Hỏa, hình khắc hào Thế, nếu bói vào tháng hè thì ắt nóng gắt. Trong quẻ không có Tử tôn, và Phụ mẫu cũng không động, thì là sấm sét dữ dội. Những trường hợp khác theo đó mà suy.

 Nhật thần chủ mưa nắng của một ngày,

 Nhật thần là chủ của mưa nắng trong một ngày. Không thể theo sách "Kim tỏa huyền quan" mà coi nó là mặt trời. Nếu nhật thần là Huynh đệ (tức hành của địa chi ngày ứng với lục thân Huynh đệ trong quẻ), ngày ấy ắt có gió mây; là Tử tôn thì ngày ấy ắt có ráng màu; là Quan quỷ thì ngày ấy ắt âm u tối tăm. Những trường hợp khác theo đó mà suy. Nếu hào động hình khắc nhật thần cũng vậy: như hào Tài động khắc thì nắng, hào Phụ động khắc thì mưa, v.v. Hào động trong quẻ mà bị nhật thần khắc chế thì tượng của nó ắt không thành. Nếu Phụ mẫu động mà nhật thần sinh đỡ thì mưa lớn. Thê tài động mà nhật thần sinh đỡ thì nắng gắt.

 Tử tôn cai quản mặt trời mặt trăng trên chín tầng trời.

 Quẻ thuộc cung dương (họ quẻ thuộc các quẻ gốc dương: Càn, Khảm, Cấn, Chấn) thì Tử tôn là mặt trời; quẻ thuộc cung âm (Khôn, Tốn, Ly, Đoài) thì Tử tôn là mặt trăng. Vượng thì trong sáng, suy thì mờ tối; không vong hoặc phục (ẩn, không hiện ra trong sáu hào của quẻ) thì tuy nắng mà bị che lấp. Tử tôn hóa Tử tôn thì mặt trời chiếu, ráng sáng; thuộc âm thì trăng sáng sao rực. Hóa ra Mộ, Tuyệt (giai đoạn bị chôn vùi và giai đoạn dứt hẳn trong vòng mười hai giai đoạn sinh diệt của ngũ hành) thì lúc đầu tuy sáng sủa, sau thành u tối.

 Nếu bàn về gió mây, hoàn toàn dựa vào Huynh đệ;

 Gió mây thì lấy hào Huynh đệ mà bàn. Vượng mà động thì gió mạnh mây dày; ở đất Tử, Tuyệt thì mây nhạt gió nhẹ. Hóa ra Tử tôn thì gió mát mây đẹp; hóa ra Quan quỷ thì mây dày đặc, gió dữ.

 Muốn biết sấm chớp, chỉ xem hào Quan.

 Quan quỷ chủ sấm chớp, động thì ắt có tiếng sấm. Vượng tướng (đang được thời, mạnh) thì sét đánh, sấm vang; suy yếu thì chỉ chớp suông trong mây. Quẻ có hai hào Quỷ đều động thì chủ sấm chớp đan xen; Quỷ hóa Quỷ cũng vậy. Quỷ hóa Tài, hoặc quẻ không có Phụ mẫu, thì tuy có sấm mà không mưa.

 Lại phải theo bốn mùa mà suy xét kỹ,

 Phụ mẫu chủ mưa, Thê tài chủ nắng, bốn mùa không đổi. Còn Tử tôn, Quan quỷ, Huynh đệ thì phải theo từng mùa mà suy xét, không thể chấp một. Xem kỹ ở phần sau.

 Phải phối với ngũ hành mà cân nhắc quyết đoán.

 Phàm bói thời tiết, vốn không thể lấy Thủy Hỏa làm chủ; nhưng năm loại hào đóng vào hành nào thì cũng phải dựa vào đó mà cân nhắc.

 Hào Phụ mẫu bốn mùa đều chủ mưa. Nếu lâm (đóng vào) Kim, Thủy thì mưa chưa dứt; lâm Hỏa, Thổ thì tuy mưa nhưng không lâu; riêng lâm Thổ thì mưa tuy tạnh mà mây chưa tan; lâm Mộc thì là tượng có gió có mưa.

 Hào Thê tài bốn mùa đều chủ nắng. Lâm Kim thì ắt có sương khói; lâm Thủy thì ắt có sương sớm, hoặc tuy nắng mà không lâu; nếu hóa ra hào Phụ thì ngược lại chủ có mưa; lâm Mộc thì nắng mà có gió; lâm Thổ thì nắng mà có mây; lâm Hỏa thì mặt trời rực rỡ giữa trời.

 Hào Huynh đệ lâm Mộc thì bốn mùa chủ gió; lâm Thổ thì bốn mùa chủ mây; lâm Hỏa thì gió mây đều có; Huynh hóa Huynh cũng vậy; lâm Kim thì chủ có gió cát; lâm Thủy thì là mây dày. Lại vào tháng hè và đầu thu mà gặp Huynh hành Hỏa thì chủ rất nóng; tháng đông và đầu xuân mà gặp Huynh hành Thủy thì chủ rất rét.

 Hào Tử tôn lâm Kim thì bốn mùa đều là sao trăng; nếu thuộc dương thì mùa đông và tháng giêng là băng sương, mùa hè, mùa thu là mây trắng. Lâm Mộc thì tháng hai, tháng ba là tơ trời (sợi tơ nhện bay lơ lửng trong nắng xuân), các tháng khác đều là bóng nắng, sắc mặt trời. Lâm Thủy thì tháng giêng và mùa đông là mưa đá, tuyết, sương giá; mùa hè, mùa thu và tháng hai, tháng ba là sương sớm. Lâm Hỏa thì bốn mùa đều là mặt trời. Lâm Thổ thì mùa hè, mùa thu là mây hình đẹp, tháng hai, tháng ba là ráng, tháng đông là mặt trời.

 Hào Quan quỷ lâm Hỏa, và lâm hai chi Thổ là Mùi, Tuất, thì là chớp; còn lại đều đoán là sấm. Tháng giêng mà Quỷ động hóa Phụ, hoặc cùng phát động với hào Phụ, thì chủ có tuyết xuân; vì tuyết xuân là tuyết giết hại cây cỏ, không phải điềm lành. Nếu sau tiết Xuân phân tháng hai và trước tiết Thu phân tháng tám mà gặp nó thì đều đoán là sấm. Trước Xuân phân, tiếng sấm chưa phát, thì đó là tượng mây ẩm mang mưa, không phải sấm; sau Thu phân, tiếng sấm đã thu lại, nếu Quỷ động thì ắt có gió cuồng nhổ bật cây, tiếng vang dội trong rừng. Sau khi sấm đã thu và trước khi sấm phát, nếu Quỷ mang tam hình, lục hại (các thế địa chi hình phạt nhau và làm hại nhau), nhân lúc vượng mà động đến khắc Thế, thì sấm ứng với biến cố bất thường; dù tháng đông cũng có tượng sấm vang chấn động trăm dặm.

 Nắng mà gặp Quan, là khói là sương mù;

 Quẻ có điềm nắng mà Quỷ cũng động, thì ắt có khói dày sương mù nặng; hoặc gió dữ, hoặc âm u; mùa đông thì có thể rét lớn, mùa hè thì có thể nóng lớn; hoặc có biến nhật thực, nguyệt thực. Ắt không phải lúc gió hòa nắng đẹp, trời trong trăng sáng.

 Mưa mà gặp Phúc (Tử tôn), là chớp là cầu vồng.

 Quẻ có điềm mưa mà Tử tôn cũng động, nếu không có chớp thì có cầu vồng. Bởi Tử tôn chủ sắc màu, cầu vồng và chớp cũng có tượng ấy, nên theo loại mà suy. Nếu cứ chấp chết là mặt trời, mặt trăng, ráng màu, thì là "dán keo vào trục đàn mà gảy" (cứng nhắc, không biết biến thông).

 Ứng gặp Tử tôn, trời xanh không một vết mờ;

 Phàm gặp quẻ nắng mà hào Ứng mang Tử tôn động, thì ngày ấy ắt trong sáng. Hoặc Tài ở Ứng mà động, hóa ra Tử tôn cũng vậy. Bởi Ứng là trời, Tử tôn là thần của ánh sáng trong trẻo.

 Thế mang Quỷ hành Thổ, cát vàng bay tràn khắp nghìn làng.

 Trong quẻ nắng, hào Thế mang Quỷ hành Thổ mà phát động, hoặc Quỷ hành Thổ động đến xung khắc Thế, Thân, thì là mưa bụi cát từ trời; Huynh đệ hóa ra Quỷ hành Thổ cũng vậy. Mùa thu, mùa đông gặp thì phần nhiều chủ âm u. Nếu từ Tử tôn hóa ra thì phải có tượng mây chạy như đoàn kỵ binh sắt.

 Tam hợp thành cục Tài, hỏi mưa thì chẳng nên vào quẻ;

 Quẻ có tam hợp thành cục (ba địa chi hợp lại thành một khối mang một hành, như Thân, Tý, Thìn hợp thành Thủy), thì theo năm loại lục thân mà suy. Như thành cục Tài thì có ráng màu; thành cục Quỷ thì có sấm chớp, v.v.

 Như nắng lâu bói mưa, quẻ gặp tam hợp thành cục Tài thì ắt không mưa. Mưa lâu bói nắng, quẻ gặp tam hợp thành cục Phụ thì cũng chủ không nắng.

 Như ngày Giáp Thân tháng năm bói nắng, được quẻ Tùy biến thành quẻ Hàm. Hai hào Thìn, Tý đều động, cùng với chữ Thân của nhật thần vừa đúng hợp thành cục Phụ, quả nhiên mưa không dứt.

 Năm loại hào nối với Phụ; cầu nắng thì lạ gì khi sát thần (hào Phụ) lâm không vong (?).

 Năm loại: Tài, Quan, Phụ, Huynh, Tử. Trong năm loại chỉ Phụ mẫu là mưa. Hào này không vong, hoặc hưu tù không động, thì chưa thể mong mưa. Nếu gặp hào động hóa ra Phụ mẫu thì chủ có mưa; hóa ra hào Tài thì chủ nắng.

 Tài hóa Quỷ, mưa nắng chưa định;

 Tài chủ nắng sáng, Quỷ chủ âm u. Cho nên gặp Tài hóa Quỷ, hoặc Quỷ hóa Tài, hoặc Quỷ và Tài đều động, ắt chủ mưa nắng chưa định; hoặc là tượng trước u sau nắng, trước nắng sau u. Quẻ không có Tử tôn thì Tài ngược lại giúp Quỷ (Tài sinh Quỷ), ắt không nắng.

 Phụ hóa Huynh, mưa gió thất thường.

 Phụ chủ mưa, Huynh chủ gió. Hai hào này hóa lẫn nhau, hoặc cùng phát động, đều chủ mưa gió đan xen. Phàm bàn trước sau, nên lấy hào động làm trước, hào biến ra làm sau. Nếu đều động thì lấy hào vượng làm trước, hào suy làm sau. Có người nói: vượng thì nhiều, suy thì ít.

 Phụ hóa Tử tôn, sau mưa cầu vồng dài buông xuống; Huynh nối Phúc đức, trong mây vầng trăng sáng ló ra.

 Mặt trời, mặt trăng, cầu vồng, ráng mống đều thuộc Tử tôn. Nếu từ hào Phụ hóa ra thì ắt sau mưa có cầu vồng hiện; từ hào Huynh hóa ra thì mặt trời lọt qua kẽ mây. Tháng đông mà Huynh hóa Tử thì là bông tuyết bay theo gió; mùa hè, mùa thu thì là gió cuốn mây tạnh. Thuộc âm thì gió mát trăng trong; ba tháng xuân mà thuộc dương thì gió hòa nắng ấm. Phụ vượng Tài suy mà Huynh động hóa Tử thì nên suy là chớp trong mây. Càng nên xét kỹ.

 Phụ mang nguyệt kiến, ắt âm u mưa liền cả tuần;

 Lục thân trong quẻ đều không nên mang nguyệt kiến (địa chi của tháng bói, có quyền lực lớn trong tháng), chỉ riêng hào Tử tôn gặp thì tốt. Còn như Phụ mang nó thì ắt chủ mưa lâu; Tài mang nó thì ắt chủ nắng lâu. Mang Phụ mà hóa Thủy thì lụt; mang Tài mà hóa Hỏa thì hạn. Không phải Thủy Hỏa mà hình khắc hào Thế cũng vậy.

 Huynh ngồi Trường sinh, định là gió cuồng nhiều ngày.

 Thần Trường sinh (giai đoạn mới sinh ra trong vòng mười hai giai đoạn sinh diệt của ngũ hành), mọi việc từ lúc nảy mầm, lên đến Đế vượng (giai đoạn cực thịnh), rồi sau mới suy, mới chết. Cho nên gặp Trường sinh thì khó mà dừng tắt ngay. Như Phụ gặp nó thì mưa ắt liền mấy sáng; Huynh gặp thì gió ắt nhiều ngày; Quan gặp thì mây u không tan; Tài gặp thì chưa thể mong mưa. Phải đến ngày Mộ, Tuyệt (của hào ấy) thì mưa mới có thể tạnh, gió mới có thể lặng, mây mới có thể tan, trời u mới có thể quang. Hóa ra Trường sinh cũng vậy.

 Phụ, Tài không được giúp thì hạn lụt có chừng mực;

 Quan quỷ không vong hoặc phục, Phụ mẫu không có khí (suy yếu), mà hào Tài vượng động thì ắt hạn; Tử tôn không vong hoặc phục, Thê tài không có khí, mà hào Phụ vượng động thì ắt lụt.

 Phàm gặp tượng này, sợ nhất là nhật thần, nguyệt kiến và hào động lại đến sinh đỡ, hợp, trùng thêm, thì lụt ắt đến ngập chìm, hạn ắt đến khô héo.

 Như hai hào Phụ, Tài tuy vượng động nhưng có hào chế phục, hoặc ở đất Tử, Mộ, Tuyệt, lại không có gì giúp đỡ, thì tuy hạn cũng có ngày dứt, tuy lụt cũng có lúc thôi, ắt không thành hại.

 Phúc đức mang hình, mặt trời mặt trăng ắt bị ăn (nhật thực, nguyệt thực).

 Tử tôn mang hình, động hóa Quỷ; hoặc Quan quỷ động đến hình hại; hoặc Phụ mang Đằng xà đến khắc, đều chủ có nhật thực, nguyệt thực. Hào dương là mặt trời, hào âm là mặt trăng.

 Như ngày Canh Thân tháng tám, ta bói trăng Trung thu, được quẻ Gia Nhân biến thành quẻ Quan, quả nhiên mưa lớn.

 Mưa thì ghét ngôi Tài bị xung,

 Bói mưa cần hào Tài tĩnh. Nếu bị nhật thần xung động thì Phụ mẫu bị ngầm tổn thương, chưa thể mong mưa. Nếu Phụ có phát động thì mưa cũng không nhiều; không thì ngày ấy ắt không mưa. Phải đến ngày Mộ, Tuyệt của hào Tài mới có thể có mưa. Nếu hào Phụ yên tĩnh mà gặp xung thì có mưa.

 Nắng thì lợi khi hào Phụ vào Mộ.

 Mộ chủ u ám trì trệ. Hào Phụ động vào Mộ thì là có ý mưa nhưng rốt cuộc không thấm ướt. Hào Tài động vào Mộ cũng là khí trời nửa u nửa nắng; hóa vào Mộ cũng vậy.

 Như ngày Đinh Sửu tháng năm bói nắng, được quẻ Truân biến thành quẻ Vô Vọng. Phụ mẫu tuy động nhưng ngồi trên hào Mộ, quả nhiên nắng mà u ám trì trệ.

 Tử tôn phục, Tài phi (Tử tôn ẩn dưới hào khác, còn Tài hiện ra trong quẻ), người phơi nắng dưới mái hiên vẫn còn bực bội;

 Đại khái bói nắng lấy Tài làm chủ. Nếu chỉ có Tài mà không có Tử tôn, hoặc Tài ở đất không vong mà lại biến yếu, thì ngày ấy có tượng nửa u nửa nắng. Bởi hào Tài chỉ chủ trời tạnh, không chủ mặt trời. Phải có Tử tôn xuất hiện mà không không vong, hoặc phát động, hoặc vượng tướng, hoặc gặp sinh đỡ, hoặc gặp xung hay trùng, thì sau mới có mặt trời. Huống chi không có Tử tôn thì Tài mất nguồn sống (Tử tôn sinh Tài), Quan quỷ chuyên quyền, ắt không phải điềm nắng lâu.

 Phụ suy Quan vượng, khách đi đường trước cửa còn ngập ngừng.

 Bói mưa lấy Phụ làm chủ. Phụ hưu tù, Tử, Tuyệt thì không thể mong mưa. Nếu được hào Quan đương quyền vượng động, sinh đỡ Phụ mẫu, thì cũng chủ có mưa. Chỉ kỵ Phụ ở đất không vong, hoặc ở chỗ bị nhật thần chế phục, thì vẫn không mưa. Nhưng cũng ắt có tượng mây ẩm chở mưa, đọng lại không tan.

 Phúc hợp hào Ứng, hào Mộc động giao, tơ trời bay tràn đồng nội;

 Tử tôn là thần rộng rãi thông thoáng. Nếu mang Mộc mà động, hợp với Ứng, hoặc ở trên Ứng mà sinh hợp Thế, Thân, ắt là trời gió hòa nắng ấm, tơ trời bay phấp phới. Tháng hè thì gió nồm giải nóng bức; tháng thu thì gió mát trăng trong; tháng đông thì "ngọc vụn" (tuyết) bày điềm lành. Thuộc Thủy thì có thể nói là hạt sương.

 Quỷ xung ngôi Thân mà gặp sao Kim, thì sương mù dày phủ trời.

 Quẻ nắng mà Quỷ mang hào Kim, Thủy, động đến xung khắc Thế, Thân; hoặc mang quái thân mà xung khắc hào Ứng; hoặc ngay trên Ứng mà phát động, đều chủ có khói dày sương nặng, che lấp đồng nội. Nếu Phụ mẫu động thì chủ sấm vang, không phải khói sương.

 Quẻ gặp ám xung (hào tĩnh bị nhật thần xung), tuy không vong vẫn có hy vọng;

 Bói mưa sợ Phụ không vong; bói nắng sợ Tài không vong; cả hai đều không có hy vọng thành. Nếu nhật thần xung nó thì "xung không thì không còn là không"; qua ngày ấy tự có hy vọng thành. Muốn định ngày, cũng lấy ngày xung, giờ xung mà đoán.

 Hào gặp hợp trụ (bị hợp giữ chặt), dù động cũng vô ích.

 Phụ động thì có mưa, Tài động thì phải nắng, lý vốn như thế. Nhưng nếu bị nhật thần hay hào động hợp lại, gọi là hợp trụ; tuy động cũng xem như tĩnh. Hợp trụ hào Tài thì không nắng; hợp trụ hào Phụ thì không mưa. Đại khái là tượng mây dày mà không mưa.

 Mùa thu năm Tân Sửu, ta trọ ở Giang Đông muốn về, gặp bão lớn nổi lên. Ngày Đinh Hợi bói, được quẻ Khốn biến thành quẻ Chấn. Huynh đệ, Phụ mẫu đều động, hợp trụ hào Ứng; quả nhiên ngay ngày ấy, giờ Thìn thì gió dứt.

 Phụ bị hợp, Quỷ xung mở ra, có sấm thì mưa;

 Phụ mẫu bị hợp trụ vốn chủ không mưa. Nếu gặp Quỷ động xung phá chỗ hợp, thì chủ sắp mưa mà chưa mưa, phải đợi sấm nổ rồi mới có mưa. Hào xung là Huynh thì nổi gió rồi mưa; hào xung là Tử thì chớp rồi mưa. Nhật thần xung khắc cũng đoán như vậy.

 Tài bị hợp, Huynh khắc phá, không có gió thì không nắng.

 Hào Tài bị hợp trụ vốn không nắng sáng. Nếu trong quẻ có Huynh động khắc phá hào hợp, hoặc nhật thần là Huynh xung khắc phá nó, thì ắt phải đợi gió nổi rồi mới nắng; không có gió thì không nắng.

 Như ngày Tân Mùi bói nắng, được quẻ Tổn biến thành quẻ Tiểu Súc. Tài bị hợp trụ, may được nhật thần mang Huynh xung phá hào hợp, quả nhiên nổi gió rồi nắng.

 Khảm, Tốn giao nhau, ngày ấy hoa tuyết sáu cánh bay;

 Tượng của tám quẻ đơn: Càn là trời, là nắng; Khôn là đất, là âm u; Khảm là nước, là mưa, tuyết, băng, mưa đá; Ly là mặt trời, ráng, chớp; Cấn là mây; Chấn là sấm; Tốn là gió; Đoài là sao, trăng, sương mù, sương móc, v.v.

 Nếu tháng đông bói quẻ, gặp Khảm hóa Tốn, hoặc Tốn biến Khảm, ắt có tượng gió tuyết bay tung. Nếu Phụ, Huynh biến hóa lẫn nhau mà Tử tôn cũng động thì cũng vậy. Nếu Phụ động mà Tử hóa Tử thì là tượng tuyết và trăng cùng soi sáng.

 Âm dương mỗi bên một nửa, sáng nay mưa dầm an ủi ba hạng nhà nông (nông dân ở đồng bằng, miền núi và vùng đầm nước).

 Mưa là tượng âm dương dồn tụ kết lại mà thành. Cho nên người xưa có câu "âm dương hòa thì sau đó mưa mới rơi". Phàm bói thời tiết, được quẻ hào âm hào dương mỗi thứ một nửa thì ắt có mưa; nhưng cũng phải xem cả Tài và Phụ. Quẻ thuần dương mà yên tĩnh thì bói mưa không mưa, bói nắng ắt nắng; động thì chủ mưa. Quẻ thuần âm mà yên tĩnh thì bói nắng không nắng, bói mưa ắt mưa; động thì chủ nắng. Bởi hào dương động thì biến âm, hào âm động thì biến dương. Quẻ thuần âm mà động ra hào Phụ thì rốt cuộc có mưa; quẻ thuần dương mà động ra hào Tài thì rốt cuộc nắng.

 Huynh đệ hành Mộc dấy lên, thuộc gió Tốn, thì Phùng Di (thần sông Hoàng Hà, tức Hà Bá) sao mà hung tợn đến thế;

 Bói trời gặp Huynh đệ thuộc Mộc ở cung Tốn, nhân lúc vượng mà động đến hình khắc Thế, thì phải có tai họa bão lớn. Nếu lại cùng phát động với hào Phụ thì ắt thành mưa gió. Nếu hóa Quan thì chắc chắn làm hại vật. Hóa ra Thủy thì mưa gió cùng nổi. Hóa ra Hỏa, Thổ thì chỉ là mây thôi.

 Thê tài hành Hỏa động, thuộc Càn dương, thì Hạn bạt (quái vật truyền thuyết gây hạn hán) sao mà hoành hành đến thế.

 Tài mang Hỏa mà động, hoặc từ Hỏa hóa ra, hoặc hóa thành hào Hỏa, hoặc biến vào quẻ Càn, lại gặp nguyệt kiến, nhật thần, hào động sinh đỡ, hợp giúp, thì ắt chủ hạn lớn. Nếu sáu hào không có Thủy, Phụ mẫu ở đất Tử, Tuyệt, hoặc Phụ và hào Thủy không vong, mà Tài, Phúc đương quyền vượng động, cũng vậy.

 Sáu rồng cưỡi trời, chỉ vì Rắn (Đằng xà) dấy lên trong quẻ Chấn;

 Quẻ Chấn cũng là tượng rồng. Nếu có Thanh long, Đằng xà động trong cung này thì ắt có rồng hiện. Tuy không phải Long, Xà mà động vượng trên hào Thìn, Tỵ (Thìn là rồng, Tỵ là rắn) cũng chủ có rồng. Từ Phụ hóa ra thì trước mưa sau rồng hiện; hóa ra hào Phụ thì trước rồng sau mưa; hào Phụ yên tĩnh, hoặc không vong, hoặc phục, thì rồng tuy hiện mà không mưa. Hóa Tài cũng vậy. Nếu Xà, Long, hoặc các hào Thìn, Tỵ mang Quỷ mà động thì không phải rồng, mà là chớp giật như rắn vàng.

 Ngũ lôi (năm vị thần sấm) đuổi chớp, bởi Quỷ phát động ở cung Ly.

 Chớp là ánh sáng của sấm. Có tiếng gọi là sấm, không có tiếng gọi là chớp. Nếu Quỷ động ở cung Ly thì nên đoán là ngũ lôi đuổi chớp, bởi Ly có tượng sắc màu. Quỷ hành Hỏa cũng vậy. Kim hóa Hỏa, Hỏa hóa Kim thì sấm chớp đan xen. Phàm hào Quỷ vượng tướng thì tiếng sấm ắt dữ; hưu tù thì sấm hơi nhẹ; khắc Thế mà mang Kim, hoặc mang tự hình (địa chi tự hình phạt chính nó), thì tuy không vượng tướng, tiếng cũng làm kinh hãi. Thuộc Thổ mà không có khí thì là sấm nhẹ ì ầm.

 Sách "Kim tỏa huyền quan" và "Bốc dịch huyền cơ" đều đoán Quỷ mang Kim hay Hỏa là chớp. Ta cho rằng: Kim là tượng có tiếng, nói Hỏa là chớp thì đúng, còn Kim là chớp thì có lý gì? Cho nên không dám theo.

 Sao Thổ dựa vào Phụ, trời mây bay mưa rải; đức Mộc đỡ Thân, cảnh nắng ấm gió hòa.

 Thổ chủ mây, Phụ chủ mưa; cho nên Thổ mang Phụ mà động thì có tượng mây bay mưa rải. Mộc chủ gió, Tài chủ nắng; cho nên Mộc mang Tài mà động thì có cảnh nắng ấm gió hòa. Biến hóa ra cũng vậy.

 Nhiều sương mù, nhiều khói, là khi trên quẻ hào Tài và hào Quan đều động.

 Tài động vốn nắng. Nếu hào Quỷ cũng động, hoặc nhật thần mang Quỷ, giữ lấy mà khắc Thế, thì ắt trước có khói sương rồi sau mới tạnh nắng. Quan vượng Tài suy thì sương mù dày nặng như mưa phùn; Quỷ suy Tài vượng thì khói mờ chốc lát rồi tạnh nắng.

 Thân gặp đồng loại (Huynh đệ), tuy nắng mà vầng dương ngậm ánh sáng; Thế mang Phúc đức, dù mưa mà trống sấm giấu tiếng.

 Phàm bói thời tiết, cái gì bị hào Thế khắc thì ắt không có tượng ấy. Như Huynh đệ ở hào Thế thì khắc hào Tài; Tài dù vượng tướng cũng không phải trời trong sáng. Tử tôn ở hào Thế thì khắc Quan quỷ; Quan dù phát động thì tuy mưa cũng ắt không có tiếng sấm. Các trường hợp khác theo đó mà suy. Nếu Thế yên tĩnh, hoặc rơi vào không vong thì đều không đoán như thế. Còn cái gì bị nhật thần khắc chế thì tượng ấy chắc chắn như vậy.

 Phụ không vong, Tài phục, phải xét hào phụ trợ;

 Bói mưa: Phụ là chủ, Quỷ là phụ trợ (Quỷ sinh Phụ). Bói nắng: Tài là chủ, Tử là phụ trợ (Tử sinh Tài). Nếu Tài và Phụ đều không vong, hoặc đều không xuất hiện, hoặc một cái không vong, một cái phục, thì mưa nắng khó định; phải xét hào phụ trợ suy hay vượng, động hay tĩnh, may ra mới suy đoán được. Như hào Quỷ vượng động, lại được nhật thần, nguyệt kiến, hào động đến sinh hợp, thì cũng chủ có mưa. Tử tôn vượng động mà hào Quỷ ở Mộ, Tuyệt thì cũng chủ nắng. Nếu Quan và Tử đều tĩnh thì hào nào được nhật thần sinh, hợp, xung, trùng thì hào ấy là cấp thiết.

 Như ngày Giáp Tuất tháng năm, nắng lâu bói mưa, được quẻ Truân. Tài không xuất hiện, hào Phụ suy và không vong, cũng là tượng mưa nắng khó định. May được nhật thần xung và trùng, khiến Quỷ hành Thổ trong quẻ ám động (động ngầm do bị xung), quả nhiên có mưa. Nhưng Quỷ mang Thổ khắc Thủy, cho nên mưa cũng không nhiều.

 Định ngày, hẹn kỳ, phải rõ cách bói.

 Bói mưa xem hào Phụ; bói nắng xem hào Tài; bói gió xem hào Huynh. Nắng lâu bói mưa: hào Phụ suy yếu thì đến ngày nó sinh, vượng sẽ có mưa; hào Phụ yên tĩnh thì đến ngày xung động nó sẽ có mưa; Phụ mà phát động thì đến ngày hợp với nó sẽ có mưa; nguyệt kiến là Tài thì đoán qua tháng mới mưa; quẻ không có Phụ mẫu thì đến ngày Mộ, Tuyệt của hào Tài sẽ có mưa.

 Mưa lâu bói nắng: hào Tài suy yếu thì đến ngày nó sinh, vượng sẽ tạnh; nhật thần là Tài thì tạnh ngay ngày ấy; quẻ không có hào Tài thì đến ngày Mộ, Tuyệt của Phụ mẫu sẽ tạnh; nguyệt kiến là Phụ thì qua tháng mới tạnh; nhật thần là Phụ thì Tài tuy có khí, ngày ấy ắt cũng không tạnh được. Nếu hào suy mà gặp hào khác đỡ dậy thì lấy hào đỡ ấy mà đoán.

 Nếu bói mưa nắng trong một ngày thì nên lấy giờ khắc mà định kỳ.

 Muốn xét cho tường tận, phân âm dương mà chia ngày đêm;

 Việc phân âm dương nên lấy theo cung của quẻ, đừng bàn theo tượng hào. Dương nói ban ngày, âm nói ban đêm. Có người nói: hào dương ở ngoại quái (ba hào trên) đoán là buổi sáng; hào dương ở nội quái (ba hào dưới) đoán là buổi chiều; hào âm ở ngoại quái đoán là nửa đêm trước; hào âm ở nội quái đoán là nửa đêm sau. Lại dương hóa âm thì ngày nổi đêm thành; âm hóa dương thì đêm nổi ngày thành.

 Lại nói: cung dương mà hào dương thì suy là trước giờ Ngọ; cung dương mà hào âm thì suy là sau giờ Ngọ. Cung âm theo đó mà suy.

 Muốn suy cho tỉ mỉ, rõ suy vượng để định nặng nhẹ.

 Suy vượng là nói theo bốn mùa; vượng thì nặng, suy thì nhẹ. Có khí mà lại ở đất sinh, vượng thì càng mạnh; không có khí mà lại ở đất Mộ, Tuyệt thì càng nhỏ. Vượng biến suy thì trước nặng sau nhẹ; suy biến vượng thì trước nhẹ sau nặng.

 Thấu được chỗ tinh vi của đạo Dịch thì tự khớp với cơ trời.

 Chú thích chữ hiếm: (1) [Minh] đọc là ming, thanh hai. Nghĩa: sâu xa. (2) [Quỹ] đọc là gui, thanh ba. Nghĩa: bóng mặt trời. (3) [Hà tỳ] đọc là xia, thanh hai; ci, thanh một. Nghĩa: vết nhỏ, khuyết điểm nhỏ. (4) [Đế đông] đọc là di, thanh bốn; dong, thanh một. Nghĩa: cầu vồng; tên khác của cầu vồng. (5) [Thiềm thừ] đọc là chan, thanh hai; chu, thanh hai. Nghĩa: con cóc; tương truyền trong mặt trăng có con cóc ba chân, nên thời xưa thường dùng để chỉ mặt trăng. (6) [Nghê] đọc là ni, thanh hai. Nghĩa: một hiện tượng ánh sáng trong bầu khí quyển đôi khi xuất hiện cùng với cầu vồng (mống phụ). (7) [Lạo] đọc là lao, thanh ba. Nghĩa: mưa to, nước lụt. (8) [Tễ] đọc là ji, thanh bốn. Nghĩa: trời tạnh sau mưa hoặc sau tuyết. (9) [Dương] đọc là yang, thanh hai. Nghĩa: bay lên, phấp phới. (10) [Phùng Di] đọc là feng, thanh hai; yi, thanh hai. Nghĩa: Phùng Di là thần sông Hoàng Hà trong thần thoại cổ, còn gọi là Hà Bá. (11) [Bạt] đọc là ba, thanh hai. [Hạn bạt] nghĩa: quái vật trong truyền thuyết cổ có thể gây hạn hán, còn gọi là thần hạn, quỷ hạn.

 HAI. VẬN NĂM:

 Âm u, sáng sủa, nắng ráo, nóng bức là lẽ thường của trời; lụt, hạn, binh đao, tai ương là biến đổi của năm tháng. Muốn quyết họa phúc của một năm, phải xét tốt xấu ở tám quẻ.

 Gọi là vận năm, tức là việc bốn mùa trong một năm. Xa thì việc nước, gần thì việc quan phủ; lớn thì đạo trời, nhỏ thì người và vật; đều nằm trong sáu hào. Phàm suy đến việc này thì phải hết sức cẩn thận, không như việc riêng của một người mà dễ dàng; người học nên dụng tâm.

 Hào đầu xem muôn vật, đừng ở đất Tử, Tuyệt;

 Muôn vật thuộc hào đầu (hào thứ nhất, dưới cùng). Mang Tài, Phúc (Tử tôn) thì tốt; mang Quỷ, sát thì xấu. Ở đất sinh, vượng, có khí (theo vòng mười hai giai đoạn sinh diệt và theo mùa) thì năm thứ lúa đều được mùa, sáu loài gia súc sinh sôi. Không vong, Mộ, Tuyệt thì gia súc nhiều tai họa, ngũ cốc cũng mất mùa. Bị khắc cũng vậy.

 Kế đến xem dân chúng, mừng ở đất vượng, sinh.

 Hào hai là ngôi của dân. Gặp Tử tôn thì bốn mùa yên vui. Gặp Quan quỷ thì năm ấy nhiều tai họa; Quỷ phát động khắc Thế thì dân nhiều kẻ làm trộm cướp. Tự không vong lại hóa ra không vong thì dân nhiều người chết bất ngờ. Không vong mà động, sinh hợp hào Ứng, thì dân nhiều người dời sang quận khác. Quỷ hành Hỏa hóa Phụ thì trẻ con nhiều đứa bị lên đậu, lên sởi.

 Hào ba nói về quan phủ, quan huyện; gặp Huynh đệ thì việc thu thuế ắt gắt gao;

 Hào ba thuộc dương thì đoán là quan phủ; thuộc âm thì đoán là quan huyện; thuộc âm mà hành Thổ thì đoán là các quan phụ tá ở phủ, châu, huyện.

 Hào ba là hào Thế, hoặc thuộc bản cung (cùng cung với quẻ gốc), thì đoán là quan huyện bản xứ. Vô cớ tự không vong thì huyện ắt khuyết quan. Không vong mà gặp Quỷ ở hào Ứng xung đến thì ắt có quan quận khác sang tạm quyền. Phát động mà gặp không vong thì quan sắp từ chức trả ấn. Hóa tiến thần (hào biến ra chi cùng hành nhưng tiến lên, như Dần hóa Mão, chủ tiến lên) thì có mừng thăng chức; hóa thoái thần (biến ra chi cùng hành lùi lại, chủ thụt lùi) thì có lo bị giáng chức.

 Sinh hợp hào Thế, hoặc hào một, hào hai, thì quan có lòng thương dân, yêu vật; hình khắc thì áp chế dân đen, không phải quan tốt. Nếu mang Tử tôn thì thanh liêm chính trực; mang Quan quỷ thì tàn độc, thích dùng hình phạt; mang Huynh đệ thì tham lam tàn bạo, không biết xấu hổ.

 Huynh động khắc Thế mà sinh hợp hào năm, hoặc Thái tuế (địa chi của năm, như vua của cả năm), thì ắt chủ năm ấy quan phủ thu thuế gấp rút.

 Hào bốn bàn về tể tướng triều đình; xung Thân thì quan đi tuần xét không tư vị.

 Tam công cửu khanh (các đại thần hàng đầu trong triều) và quan cấp trên đều ở hào bốn. Nếu sinh hợp được hào Thế, hào hai, thì ắt trong triều có quan biết lo cho dân. Sinh hợp hào năm mà hình khắc hào hai thì triều đình toàn là bề tôi a dua nịnh hót. Phát động thì đoán là có quan đi tuần ra ngoài.

 Mang Tử tôn thì chính trực không tư vị. Sinh hợp hào Thế thì ắt có thể trừ hại cho dân.

 Huynh động hóa Tài, hình khắc với Thế, thì năm ấy sẽ có quan đến đòi nợ thuế cũ. Nếu ở hào Ứng, hoặc hóa không vong, thì ắt không vào địa phận mình. Nếu xung với Thân thì đi tuần khắp bốn cõi.

 Nếu gặp Quỷ hóa Quỷ thì một năm quan đến hai lần, hoặc có hai viên quan đến.

 Hào năm là hào của vua,

 Hào năm là ngôi thiên tử, kỵ nhất là động đến hình khắc hào Thế, năm ấy ắt bị triều đình bóc lột. Nếu mang Tài, Phúc mà sinh hợp hào Thế thì ắt có ơn vua. Hóa ra Phụ mẫu thì sẽ có ân xá. Không vong mà động thì có tiếng không có thật.

 Hoặc tuy sinh hợp hào Thế nhưng bị hào ba, hào bốn khắc chế, hợp trụ, thì dù có ơn vua, quan phủ cũng giấu đi, không đến được dân. Hào khắc chế mà suy, tử thì cũng chủ bị ăn chặn mất một nửa.

 Hào năm tự không vong thì năm ấy thiên tử có lo băng hà. Hóa ra Tử tôn hồi đầu khắc (hào biến ra quay lại khắc hào gốc) thì ắt chủ thái tử thay vua nắm quyền. Hào năm không vong mà động, xung Thân, xung Thái tuế, thì có việc vua đi tuần thú ra ngoài.

 Hào bốn khắc chế hào năm thì sẽ có gian thần chuyên quyền. Hào bốn vượng, hào năm suy, thì e rằng có mưu làm phản.

 Hào sáu là ngôi của trời cao.

 Hào sáu là trời. Nếu không vong thì năm ấy ắt nhiều chuyện quái lạ. Bởi trời không có lý trống rỗng, cho nên chủ có biến dị. Như Tử tôn thì là nhật thực, sao rơi, v.v. Nếu gặp Huynh động thì cũng chủ có biến lạ kinh hãi bất thường; cái này so với điềm lạ do không vong còn nặng hơn.

 Ứng cũng là trời, khắc Thế thì lòng trời không thuận; Thế lại là đất, gặp không vong thì người và vật nhiều tai họa.

 Hào Ứng còn được xem là quận ngoài, hào Thế còn được xem là đất bản xứ.

 Thái tuế gặp Huynh nhân lúc vượng, có bão lớn như ở Ôn Châu;

 Thái tuế là chủ tinh của một năm. Chỉ gặp Tử tôn là tốt, những cái khác đều không có lợi. Như mang Huynh mà xuất hiện, biến động, thì năm ấy ắt nhiều gió dữ; nhân lúc vượng mà khắc Thế thì có tai họa bão lớn. Nếu thuộc Kim, Thủy, hoặc hóa Phụ mẫu, hoặc cùng phát động với hào Phụ, thì họa gió nước ắt không tránh khỏi. Hóa Huynh thì cả năm mưa gió.

 Lưu niên (tức Thái tuế, chi của năm) gặp Quỷ mang hình, thành sấm vang như sét đánh lăng tẩm nhà Hán.

 Lưu niên tức là Thái tuế. Nếu mang Quan quỷ phát động thì năm ấy ắt nhiều sấm dữ. Mang hình mà khắc Thế thì ắt làm hại người và vật. Trong lục thân, hung nhất không gì bằng Quan quỷ. Sáu hào gặp nó đều chịu họa: như hào một gặp thì vật không lợi; hào hai gặp thì người không yên. Sáu hào không có Quan, năm và tháng cũng không mang Quan, mới là đại cát. Dù có hạn, lụt hay tai ương trong năm cũng ắt không đến nỗi hại lớn. Quan xuất hiện mà gặp không vong, hoặc suy, tuyệt mà không động, cũng không sao.

 Thê tài phát động thì hạn như thời vua Thành Thang (vua mở đầu nhà Thương, tương truyền gặp đại hạn bảy năm); Phụ mẫu giao trùng (hào động: "giao" là hào âm động, "trùng" là hào dương động) thì lụt như thời vua Nghiêu (tương truyền có đại hồng thủy chín năm).

 Tài mang Thái tuế thì năm ấy mưa ắt không khắp. Lại mang hào Hỏa, hoặc được Hỏa hóa ra sinh đỡ nó, mà hào Phụ suy yếu, thì chắc chắn chủ hạn lớn. Nếu Phụ mang Thái tuế thì năm ấy ắt mưa nhiều; lại hóa hào Thủy, lại ở đất sinh, vượng, mà hào Tài không vong hoặc phục, không có khí, thì ắt chủ lụt lớn. Nếu bị Thế khắc, hoặc không làm tổn thương Thế, thì ngũ cốc không bị hại.

 Nếu chỉ bói lụt hạn trong năm thì không cần câu nệ vào Thái tuế, chỉ xem Tài và Phụ là được. Có động thì hào động thắng; không động thì hào vượng thắng. Khắc Thế thì đáng sợ.

 Quỷ hành Hỏa dữ dội là Hồi Lộc (thần lửa), gây tai họa ở Hy Ứng (?);

 Quỷ ở cung Càn, hoặc động trên hào sáu, thì nên đoán là sấm, ngoài ra không được nói bừa. Như trong quẻ Quỷ hành Hỏa động thì năm ấy có hỏa hoạn. Nếu không dính đến Thế mà khắc xung với hào Ứng, thì là quận ngoài bị tai họa, không liên quan đến đất bản xứ.

 Quỷ hành Thủy mênh mông là Huyền Minh (thần nước), gây họa ở vùng sông Trường Giang, sông Hoài.

 Quỷ hành Thủy phát động thì năm ấy ắt có lụt. Ở ngoại quái, hoặc hóa Phụ mẫu, hoặc xung động Phụ mẫu, là mưa ngập; ở nội quái là vỡ đê sông, biển dâng. Nếu không khắc Thế thì tuy nước tràn cũng không sao. Như ngày Tân Hợi tháng giêng năm Mậu Ngọ bói vận năm, được quẻ Mông biến thành quẻ Trung Phu. Quỷ hành Thủy và hào Phụ ở Ứng đều động, làm tổn thương, khắc hào Thế, Thê tài lại phục; năm ấy quả nhiên mưa gió liền mấy tháng, nước tràn ngập ruộng, ngũ cốc ngâm nước thối gần hết.

 Càng sợ Quỷ thuộc Kim, giáo mác bốn biển sôi như vạc nước;

 Quỷ hành Kim phát động thì năm ấy ắt không yên ổn, vì Kim là tượng binh đao. Ở hào bốn, hào năm thì đại thần mưu phản; xung khắc hào Ứng, sinh hợp hào năm, thì triều đình đi chinh phạt. Ở ngoại quái lại thuộc cung khác thì là di địch (giặc ngoại bang) xâm phạm Trung Hoa.

 Quỷ hóa Quỷ, hoặc hai Quỷ đều động, thì ắt không phải chỉ một nơi làm loạn. Quái thân gặp nó thì bốn biển đều vậy. Thái tuế gặp nó thì cả năm không yên. Không vong mà động là hư; hoặc hóa không vong, hóa Tuyệt, hóa Bại, hóa Bệnh (các giai đoạn suy trong vòng mười hai giai đoạn), hoặc hóa ra hồi đầu khắc, hoặc bị nguyệt kiến, nhật thần, hào động khắc chế, thì tuy có làm phản, rốt cuộc cũng thất bại diệt vong. Hưu tù mà phát động thì chẳng qua là bọn trộm cướp ngang ngược.

 Ngày Canh Thân tháng giêng năm Giáp Dần bói loạn giặc Oa, được quẻ Khốn biến thành quẻ Đại Quá. Hào ba âm là Quỷ Ngọ Hỏa động, hóa ra Huynh đệ Dậu Kim, mang hình khắc hại; năm ấy quả nhiên giặc Oa làm loạn lớn. Hỏa chủ đốt, Kim chủ giết, Huynh lại chủ cướp của, cho nên năm ấy cướp bóc, đốt phá, giết hại không kể xiết.

 Lại ghét Quỷ thuộc Thổ, nghìn nhà dịch bệnh như in một khuôn.

 Quỷ hành Thổ phát động thì năm ấy nhiều ôn dịch. Sinh vượng thì càng nặng, hưu tù thì hơi nhẹ. Động ở cung Cấn thì khí độc lam chướng cũng nặng. Khắc Thế thì người chết vì dịch nhiều; Thế khắc nó thì không sao. Quỷ mang Bạch hổ cũng là điềm ôn dịch.

 Gặp Chu tước mà hóa hào Phúc, Tài động thì hạn hán và nạn châu chấu nối nhau;

 Quỷ mang Chu tước động, hóa Tử tôn, hình khắc Thân, Thế, thì chủ có nạn châu chấu; bởi Chu tước biết bay, Tử tôn lại thuộc loài chim, sâu bọ. Tài mang Thái tuế, tuy không phải Chu tước, nếu hóa Tử mà ở trên hào mang sao Sinh khí thì cũng vậy. Nếu lại gặp hào Tài cũng động mà không bị chế phục thì ắt chủ năm hạn hán và châu chấu nối nhau.

 Gặp Câu trần mà thêm vào ngôi Thế, Huynh dấy lên thì đói kém liên miên.

 Câu trần chuyên coi về ruộng đất. Quan quỷ gặp nó thì ắt không phải năm được mùa lớn. Giữ hào Thế hay khắc Thế thì ắt mất mùa. Tài hóa Huynh, hoặc Tài cùng Quỷ đều động, thì là năm đói kém. Nếu Tài không vong mà Phúc tuyệt, hoặc Phúc không vong mà Tài tuyệt, đều là năm đói.

 Vương Mãng dấy lên, trộm cướp nổi dậy, là do Huyền vũ đương quyền ở hào Quan;

 Quỷ thêm Huyền vũ, động khắc hào Thế, thì năm ấy ắt nhiều trộm cướp. Thuộc âm là kẻ khoét vách trèo tường, "quân tử trên xà nhà" (kẻ trộm vặt); thuộc dương là bọn cướp ngang ngược kéo bè. Nếu mang Thổ, hoặc hóa Thổ khắc Thế, thì ắt chủ trộm cướp nổi lên như ong vỡ tổ. Hóa ra Kim, xung khắc Thái tuế hoặc hào năm, thì nay tuy là trộm cướp, rốt cuộc ắt mưu dấy binh đao, làm loạn bốn biển để phạm thượng.

 Nhà Tống diệt vong, điềm lạ nhiều, là vì Đằng xà trị đời.

 Đằng xà là thần yêu quái. Động trên hào sáu thì tuy không phải Quỷ cũng ắt chủ có biến dị lớn. Quỷ động trên hào sáu thì tuy không phải Đằng xà cũng chủ biến lớn. Ở cung Càn, hoặc hóa vào quẻ Càn, cũng vậy. Không ở hào sáu, không ở cung Càn, mà Quỷ mang Đằng xà phát động, thì là trong đời có biến dị kỳ quái, như các đoạn sau nói.

 Nếu ở cung Càn thì trống trời hai lần kêu vào cuối đời Nguyên;

 Đằng xà động mang Quan quỷ, nếu ở cung Càn thì chủ có điềm lạ trống trời kêu. Nếu hóa hào Kim là Tử tôn, hoặc hóa vào quẻ Đoài, thì có điềm lạ về sao trăng, như sao đi vào mặt trăng, v.v. Nếu hóa Tài hành Hỏa mà hợp với Phụ thì có điềm lạ về cầu vồng, như cầu vồng hút rượu, uống nước trong nồi, v.v. Nếu hóa hào Hỏa là Tử tôn, hoặc hóa vào cung Ly, thì có điềm lạ về mặt trời mặt trăng, như mùa thu năm Bính Thìn này có mấy mặt trời cùng mọc, v.v.

 Hào Quỷ thuộc Kim thì đoán là sấm, như chuyện sét đánh đài, mất chìa khóa (?), v.v. Hào Quỷ thuộc Mộc, hoặc hóa hào Phụ mẫu, thì đoán là mưa, như mưa máu, mưa lông, v.v. Hào Quỷ thuộc Mộc mà hóa Huynh đệ thì đoán là gió, như gió đỏ, gió đen, v.v. Quỷ hành Mộc xung với Thế, Ứng thì có biến gió lạ, như cuối đời Tống có khí trắng vắt ngang trăm dặm (?), v.v.

 Như gặp quẻ Chấn thì sấm sét lạ thường vào đầu triều.

 Quỷ mang Đằng xà động ở cung Chấn thì có điềm lạ về sấm sét, như mùa thu, mùa hè trời không mây mà sấm sét nổ, v.v. Quẻ Chấn còn là rồng; nếu ở trên hào Thìn, Tỵ, hoặc hóa hào Thìn, thì chủ có rồng hiện, như điềm lạ rồng buông xuống làm cầu (?).

 Quẻ Chấn còn là Mộc; nếu mang hào Mộc hoặc hóa hào Mộc thì có điềm lạ về cây cối, như nhà Đái Nhược Thực có cây liễu kêu như bò rống; nhà Triệu Như Sơ có cây bách kêu như hạc, v.v.

 Cấn chủ núi lở; mang hào Ứng thì như kinh đô nước Tống thời Xuân Thu có năm hòn đá từ trời rơi xuống.

 Quỷ mang Đằng xà động ở cung Cấn thì năm ấy có điềm lạ núi lở, như thời Nguyên Thống (niên hiệu vua Nguyên Thuận Đế) núi lở sụt thành đất bằng, v.v. Thuộc Kim hóa Kim thì là đá, như chim hạc trên núi biến thành đá, quát đá hóa thành dê, v.v. Nếu mang hào Ứng, hoặc ở hào sáu, hoặc hóa quẻ Càn, thì là trời biến, như sao hóa thành đá, v.v.

 Khôn là động đất; mang hình thì như ở Hoài Nhân có hai nơi sụp lở.

 Quỷ mang Đằng xà động ở cung Khôn thì năm ấy ắt chủ động đất. Gặp Kim thì có tiếng; mang hình thì nứt sụp. Quẻ Khôn còn là trâu bò; nếu Quỷ mang chi Sửu thì ắt có điềm lạ về trâu bò, như người biến thành trâu, v.v.

 Trong hai quẻ Càn, Khôn, Quỷ mang Đằng xà ở hào Thế mà động thì là người có việc lạ, không phải vật, như đàn bà mọc râu, đàn ông mang thai, v.v. Khôn là quẻ thuần âm; Quỷ mang Đằng xà động mà hợp trụ với Huyền vũ thì ắt chủ ban ngày tối sầm. Cuối đời Nguyên thường có điềm lạ này.

 Khảm hóa hào Phụ thì mưa máu, mưa lông và mưa đất;

 Quẻ Khảm ở trên trời là mưa, ở dưới đất là nước. Quỷ mang Đằng xà động ở cung này, mang hào Ứng hay hào sáu, hoặc hóa hào Phụ, đều đoán là mưa. Không thì là điềm lạ sông cạn biển tràn. Nếu Quỷ hành Kim hóa Phụ thì sẽ có điềm lạ sấm và tuyết cùng lúc. Mưa máu, mưa lông, mưa đất đều là điềm lạ cuối đời Nguyên.

 Tốn nối Huynh đệ thì gió đỏ, gió đen và gió lạ (?).

 Quỷ mang Đằng xà động ở cung Tốn, hóa Huynh, thì chủ có gió lạ, như đời Tống Anh Tông có gió đỏ, đời Nguyên Thuận Đế có gió đen, v.v. Nếu không hóa Huynh, không mang hào Ứng hay hào sáu, thì đừng đoán là gió, mà là điềm lạ về cây cỏ, như thời Võ hậu (Võ Tắc Thiên) tháng chín hoa lê nở, v.v. Hai quẻ Chấn, Tốn còn là chim chóc. Nếu Quỷ mang Đằng xà động trên hào mang sao Sinh khí thì có điềm lạ về các loài chim, như thời Xuân Thu sáu con chim nghịch (một loài chim nước) bay lùi; trong kho nhà Đường tiền vàng hóa thành bướm, v.v.

 Mặt trời sinh vết đen, Tống Cung Đế kinh hãi vì tượng Ly trái thường;

 Quỷ mang Đằng xà động ở cung Ly thì có điềm lạ về mặt trời, như thời Tống Cung Đế trong mặt trời có vết đen, v.v. Nếu không ở hào Ứng hay hào sáu thì có điềm lạ về lửa, như thời Đại Đức (niên hiệu vua Nguyên Thành Tông) lửa từ trên không rơi xuống, cháy lan lúa mạ mấy chục mẫu, v.v. Mấy năm gần đây ở Bồ Châu lửa từ đất bằng phụt ra, dân bị thiêu không kể xiết.

 Ao nổi rồng trắng, Đường Huyền Tông gặp biến lạ của Đoài Kim.

 Đoài là đầm, là giếng, là ao. Nếu Quỷ mang Đằng xà động ở cung này thì sẽ có chuyện như thời Đường Huyền Tông, rồng trắng trong ao bay vút lên không. Phía sau tẩm điện của thái tử vua Nguyên Thuận Đế mới xây gạch một cái giếng, trong giếng cũng có rồng bay ra, lửa cháy rực sáng, biến hóa khôn lường, cung nhân trông thấy đều kinh sợ, v.v.

 Phát động mà không vong thì nghiệm ra "sách trời" là giả;

 Quỷ mang Đằng xà động như trên mà ở không vong hoặc hóa không vong, thì chuyện quái lạ ấy chỉ là đồn hư, nói dối, không có thật; như thời Tống Chân Tông có chuyện "sách trời giáng xuống" (do vua tôi bịa ra), v.v.

 Ở nội quái thì ắt thành yêu quái hắc sảnh (tai biến do khí đen).

 Quỷ mang Đằng xà ở nội quái của bản cung thì yêu quái hiện ra trong cung đình, nhà cửa; như thời Tống Huy Tông, Khâm Tông có khí đen hiện trong hậu cung, v.v.

 Muốn biết trời biến ở phương nào, phải xét địa chi theo phân dã (cách chia đất đai các nước ứng với các địa chi, các vùng sao).

 Phàm gặp tượng biến dị, phải xem nó hiện ở phương nào, cứ lấy phương bị tổn thương mà định. Như Tý là đất Tề, Sửu là đất Ngô, Dần là đất Yên, v.v. Đó là phân dã theo mười hai địa chi. Trước hết lấy hào khắc mà định; không có hào khắc thì lấy hào hình mà định; lại không có hình thì lấy chính hào ấy mà đoán. Hào hình, hào khắc mà không vong thì cũng lấy chính hào ấy mà đoán.

 Thân mang Phúc đức thì năm ấy ắt được điềm lành;

 Tử tôn là thần Phúc đức, vì nó sinh Tài, khắc Quỷ. Nếu được vượng động thì năm ấy ắt có điều tốt. Ở hào một thì muôn vật tốt lành; hào hai thì trăm họ yên ổn; hào ba, hào bốn thì quan lại trong sạch sáng suốt; hào năm thì vua sáng nước ngay; hào sáu thì ắt có điềm lành sao tốt mây lành. Nếu mang Thái tuế mà sinh hợp Thế, Thân; hoặc ở ngay Thế, Thân, có khí mà không không vong, đều là tượng thái bình.

 Thế bị hình thương thì năm ấy nhiều chuyện kinh hãi quái lạ.

 Thế là hào chủ của vận năm. Phàm ba hạng nhà nông, trăm họ, ngũ cốc, gia súc đều gắn vào hào này. Được thời vượng tướng, không mang Huynh, Quỷ, thì năm ấy ắt vừa ý.

 Nếu bị Thái tuế, nguyệt kiến, nhật thần, hào động làm tổn thương, khắc chế, thì năm ấy ắt nhiều hiểm nguy. Vô cớ tự không vong thì người nhiều kẻ chết bất ngờ.

 Năm được mùa lúa chín, là khi Tài, Phúc sinh vượng mà không bị tổn thương;

 Trong quẻ Tử tôn được đất, hào Tài có khí không không vong, các hung thần Huynh, Quỷ suy mà tĩnh, thì ắt là năm được mùa vui vẻ.

 Đông ấm hè mát, là khi Thủy, Hỏa hưu tù mà không được giúp.

 Phàm bói vận năm, lấy hai hào Tài, Phụ xem lụt hạn, hai hào Thủy, Hỏa xem rét nóng. Nếu Thủy ở đất Tử, Tuyệt, hoặc ở đất không vong, thì mùa đông năm ấy ắt ấm; Hỏa ở đất Tử, Tuyệt, hoặc ở đất không vong, thì mùa hè năm ấy ắt mát. Nếu thêm hình hại, khắc Thế, mà lại ở đất sinh vượng, thì nóng ắt nóng gắt, rét ắt rét đậm. Không khắc hào Thế thì làm hại vật. Suy vượng ở đây không thể bàn theo tiết khí.

 Cung khác tổn thương, khắc chế, thì di địch xâm lấn;

 Cung khác (quẻ đơn không cùng cung với quẻ gốc) là di địch. Không có cung khác thì xem ngoại quái. Nếu đến làm tổn thương, khắc chế bản cung (cung của quẻ gốc, tượng trưng cho nước mình) thì năm ấy di địch ắt đến xâm phạm. Ngoại quái sinh nội quái thì ắt nhiều nước đến dâng cống.

 Bản quẻ hưu tù thì quốc gia suy sụp.

 Bản cung là quốc gia. Không có bản cung thì xem nội quái. Vượng tướng thì quốc gia cường thịnh; không có khí thì quốc gia suy sụp.

 Âm dương hợp nhau, ắt mưa thuận gió hòa;

 Phàm gặp quẻ một âm một dương (âm dương cân nhau) thì ắt Thế, Ứng sinh nhau; sáu hào hợp nhau, trong một quẻ hào nào cũng có đôi có cặp. Năm ấy ắt chủ mưa thuận gió hòa. Lại được sáu hào yên tĩnh, Tài, Phúc không không vong, thì ắt là năm được mùa.

 Huynh, Quỷ đều mất thì ắt dân yên nước thịnh.

 Huynh đệ là thần bóc lột, phá hoại; Quan quỷ lại là chủ của tai họa, tai ương. Hai thứ ấy không vong, hoặc không có mặt trong quẻ, thì ắt chủ năm ấy nước nhà vô sự, muôn dân yên vui, gia súc thuận lợi, muôn vật tươi tốt, là đời thái bình hòa hợp.

 Chỉ người hiểu rõ đạo trời mới biết được muôn tượng la liệt; thấu được cơ huyền diệu thì đâu chỉ biết tốt xấu của một năm.

 Chú thích chữ hiếm: (1) [Hựu] đọc là you, thanh bốn. Nghĩa: tha thứ, khoan dung. (2) [Nại] đọc là na, thanh bốn. Nghĩa: đè, ấn xuống. (3) [Hạo] đọc là hao, thanh bốn. Nghĩa: rộng lớn vô bờ, cũng chỉ trời. (4) [Hy] đọc là xi, thanh một. Nghĩa: sáng sủa. (5) [Di địch] đọc là yi, thanh hai; di, thanh hai. Nghĩa: thời xưa chỉ các dân tộc thiểu số phương Bắc, về sau chỉ chung nước ngoài. (6) [Oa] đọc là wo, thanh một. Nghĩa: tên Trung Quốc thời xưa gọi Nhật Bản. (7) [Lệ] đọc là li, thanh bốn. Nghĩa: ôn dịch. (8) [Cận] đọc là jin, thanh ba. [Cơ cận] nghĩa: đói kém. (9) [Mãng] đọc là mang, thanh ba. Ở đây chỉ Vương Mãng, kẻ cướp ngôi cuối thời Tây Hán. (10) [Điễn] đọc là tian, thanh ba. Nghĩa: diệt tuyệt. (11) [Hạc] đọc là he, thanh hai. Nghĩa: khô cạn. (12) [Nghịch] đọc là yi, thanh bốn. Nghĩa: một loài chim nước nói đến trong sách xưa. (13) [Nhĩ] đọc là er, thanh ba. Nghĩa: gần. (14) [Bính] đọc là beng, thanh bốn. Nghĩa: bắn tóe ra, phụt ra ngoài. (15) [Trứu] đọc là zhou, thanh bốn. Nghĩa: xây gạch thành giếng. (16) [Sảnh] đọc là sheng, thanh ba. Nghĩa: tai ương, điềm lạ. (17) [Dịch] đọc là ye, thanh một. Nghĩa: nhét vào khe hở (ở đây "dịch đình" là khu hậu cung hai bên cung điện). (18) [Thí] đọc là chi, thanh bốn. Nghĩa: chỉ, chỉ có, mà thôi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video