Thiên 9 — Quyển 9 — Hoàng Kim Sách, phần hai

 Bốc phệ toàn thư (Bộ sách đầy đủ về bói toán), quyển thứ chín — Hoàng kim sách (tên một bài phú bàn về cách đoán quẻ), phần hai

 Ba. Quốc triều (việc nước, việc triều đình):

 Vua rộng lượng thì bề tôi trung thành, cùng làm nên cuộc gặp gỡ giữa vua sáng với tôi hiền. Nước yên thì dân vui, nên phải truy xét đến gốc rễ của họa và phúc. Ngay cả trời đất còn có lúc bắt đầu và lúc kết thúc, huống chi một quốc gia, sao tránh khỏi lúc hưng thịnh, lúc suy tàn?

 Bản cung vượng tướng thì như Chu Văn Vương gây dựng nền móng tám trăm năm. Đại tượng hưu tù thì như Tần Thủy Hoàng để lại tai họa đến đời vua thứ hai.

 Bản cung (trong phép bói sáu hào, mỗi quẻ thuộc về một trong tám "cung", mỗi cung mang tên một quẻ thuần như Càn, Khôn…; cung mà quẻ bói được thuộc về gọi là bản cung) ở đây là hào (một trong sáu vạch của quẻ) tượng trưng cho đất nước. Lấy Thái Tuế (địa chi của năm đang bói, tượng trưng cho bậc tôn quý cao nhất) làm hào vua. Lấy tuế hợp (địa chi hợp với địa chi của năm) làm hào hoàng hậu. Lấy nguyệt kiến (địa chi của tháng đang bói) làm hào bề tôi. Lấy nhật kiến (địa chi của ngày đang bói) làm đông cung (thái tử). Lấy tử tôn (hào "con cháu", tức hào được ngũ hành của cung sinh ra; trong lục thân — sáu mối quan hệ gán cho các hào là phụ mẫu, huynh đệ, thê tài, quan quỷ, tử tôn và bản thân) làm dân chúng. Lấy hào phụ mẫu (hào "cha mẹ", tức hào sinh ra ngũ hành của cung) làm đất nước.

 Nếu lúc lập nước bói được bản cung vượng tướng (đang mạnh: "vượng" là cùng hành với mùa đang làm chủ, "tướng" là được mùa ấy sinh ra), thì như Chu Văn Vương, con cháu được hưởng nước lâu đến tám trăm năm. Sách Sử ký chép: Chu Vũ Vương định đỉnh (đặt chiếc vạc báu tượng trưng cho quyền làm chủ thiên hạ, tức đóng đô) ở đất Lạc, bói thì được lời rằng: "Truyền ngôi ba mươi đời, trải bảy trăm năm." Về sau đến Chu Noản Vương thì mất nước, tính tổng cộng hơn tám trăm năm. Cho nên nói: nhà Chu đã sống quá số năm được báo trước.

 Nếu bản cung hưu tù (yếu, không được thời: "hưu" là đã qua thời, "tù" là bị thời khắc chế), đại tượng (hình tượng chung của cả quẻ) lại xấu, thì như Tần Thủy Hoàng, đến đời thứ hai là mất nước.

 Hào cửu ngũ (hào thứ năm tính từ dưới lên, là hào dương) gặp tượng dương thì sẽ gặp được vị vua nhân từ, sáng suốt. Hào tư mang phúc thì ắt có nhiều bề tôi trung nghĩa.

 Hào năm là ngôi vua. Nếu gặp tượng dương, lại gặp Thanh Long (một trong lục thần — sáu vị thần gán lên sáu hào theo can của ngày bói; Thanh Long chủ việc vui mừng, tốt lành) cùng tài (hào thê tài — hào "vợ, của cải", tức hào bị ngũ hành của cung khắc) và phúc (hào tử tôn, còn gọi là phúc đức), thì ắt là vị vua nhân từ, sáng suốt. Hào thế (hào đại diện cho chính người hỏi; ở đây là nhà vua) ở tượng dương, mang theo cát thần (thần tốt) thì cũng vậy.

 Hào bốn là ngôi bề tôi. Nếu hào tử tôn vượng tướng mà khắc hào thế, thì đó là bề tôi ngay thẳng dám can ngăn vua. Nếu hào huynh đệ (hào "anh em", cùng ngũ hành với cung) hoặc hào quan quỷ (hào "quan và ma quỷ", tức hào khắc ngũ hành của cung) sinh hợp hào thế (sinh ra hoặc kết hợp với hào thế, tức chiều theo nó), thì đó là bề tôi nịnh hót, gian xảo.

 Thái Tuế khắc cung đang suy, khúc "Ngọc thụ hậu đình hoa" (Hoa sân sau cây ngọc) sắp tàn.

 Bản cung suy và ở vào trạng thái tử (một giai đoạn suy kiệt trong vòng mười hai trạng thái sinh – vượng – tử – tuyệt của ngũ hành), lại bị Thái Tuế khắc, thì năm ấy nước có điềm loạn lạc, diệt vong. Xưa kia nhà Trần sắp mất, Hậu chủ (vua cuối cùng nhà Trần thời Nam triều) sai các phi tần cùng các nữ nhạc công và khách giang hồ cùng nhau làm thơ, tặng đáp qua lại. Chọn những bài đặc biệt diễm lệ, phổ vào nhạc mới; chọn hơn nghìn cung nữ tập hát, chia nhóm thay nhau diễn tấu. Trong số các khúc ấy có "Ngọc thụ hậu đình hoa", "Lâm xuân lạc"…, đại khái đều ca ngợi nhan sắc các phi tần. Vua tôi say sưa ca hát từ tối đến sáng, lấy đó làm chuyện thường ngày. Về sau bị nhà Tùy diệt. Cho nên nói: khúc "Ngọc thụ hậu đình hoa" sắp tàn.

 Năm làm tổn thương hào thế đang yếu, thì chẳng bao lâu rồng sẽ rời Đỉnh Hồ (tức vua sắp băng hà).

 Thái Tuế hình, xung, khắc, hại hào thế (bốn kiểu quan hệ xấu giữa các địa chi: hình là phạm nhau, xung là đối chọi, khắc là chế ngự theo ngũ hành, hại là ngấm ngầm làm hại) thì chủ về vua bị bệnh, hoặc trong cung sắp có biến loạn. Nếu khắc hào thế mà hào thế lại suy yếu, ắt có nỗi lo vua băng hà. Sử ký chép: Hoàng Đế cưỡi rồng lên trời (tương truyền ông đúc đỉnh ở chân núi Kinh Sơn, rồng xuống đón đi, nơi ấy về sau gọi là Đỉnh Hồ). Vì vậy hễ vua mất thì gọi là "thăng hà" (bay lên cõi xa), là để kiêng nói chữ "chết". Nay nói "rồng rời Đỉnh Hồ" là ý nói vua chẳng bao lâu sẽ băng hà.

 Hào thế ở mộc dục mà hợp với thê tài, thì như Phù Sai mê Tây Thi mà mất nước.

 Hào thế ở mộc dục (trạng thái "tắm gội" trong vòng mười hai trạng thái của ngũ hành, chủ về sắc dục, phóng túng), hoặc hào tài, hào ứng (hào đại diện cho phía bên kia, đối tác; ở đây là phía hoàng hậu, phi tần) mang mộc dục mà động, khắc hoặc hợp hào thế, thì ắt là vua ham sắc. Như Phù Sai (vua nước Ngô thời Xuân Thu) mê sắc đẹp Tây Thi, gạt lời can của Ngũ Tử Tư, về sau bị Việt vương Câu Tiễn diệt.

 Hào ứng mang Hàm Trì ở ngôi cửu ngũ, thì như Võ hậu đổi mệnh nhà Đường thành nhà Chu.

 Hào ứng là ngôi hoàng hậu. Nếu mang Hàm Trì (một thần sát, tức sao Đào Hoa, chủ về dâm dục), thì hoàng hậu ắt dâm loạn. Lại ở ngôi cửu ngũ (ngôi vua), tức là hoàng hậu ngồi ở ngôi tôn quý, như Lã hậu nhà Hán ra triều chính, tự xưng chiếu lệnh như vua.

 Nếu hào ấy lại vượng mà động (hào động là hào biến đổi trong quẻ, có sức tác động), hình xung khắc hại hào thế, hoặc hào thế gặp không vong (trạng thái "trống rỗng", hào mất sức, việc không thành), thì ắt như Võ hậu nhà Đường phế Trung Tông làm Lư Lăng vương, đổi mệnh nhà Đường thành nhà Chu.

 Quẻ du hồn gặp không vong, thì như vua Ngu Thuấn đi tuần phương nam không trở về.

 Quẻ gặp du hồn (quẻ "hồn đi chơi", quẻ thứ bảy trong tám quẻ của mỗi cung, chủ về đi lại, không yên một chỗ) thì chủ về tượng vua dời đô, đi chơi, đi tuần thú (vua đi tuần xem xét các nơi). Như Chu Mục Vương đi tuần thú khắp thiên hạ.

 Nếu thêm hung sát (thần sát xấu) khắc hào thế, hoặc hào thế động mà hóa vào tử, mộ, không, tuyệt (các trạng thái suy kiệt: tử là chết, mộ là bị chôn vùi, tuyệt là đứt hẳn, không là không vong), thì như vua Ngu Thuấn đi tuần phương nam, băng hà ở đồng Thương Ngô.

 Quẻ quy hồn mang sát, thì như Thủy Hoàng trở về nước mà mất mạng.

 Nếu là quẻ quy hồn (quẻ "hồn trở về", quẻ thứ tám, quẻ cuối của mỗi cung, chủ về quay về), gặp hung thần ác sát động mà khắc hào thế, hào thân, thì như Thủy Hoàng ra biển cầu tiên, trên đường về nước băng hà ở đồng Sa Khâu.

 Hào tử tôn động gặp không vong, thì như Trương Tử Phòng tính kế về núi.

 Hào tử tôn là bề tôi. Nếu gặp không vong mà động, hoặc hào bốn (ngôi bề tôi) gặp không vong mà động, lại bị hào thế khắc hại, ắt là vua muốn hại bề tôi, bề tôi muốn lánh xa vua. Như Trương Lương (tự Tử Phòng) nhà Hán, viện cớ tịch cốc (nhịn ăn ngũ cốc để tu tiên), bỏ chức quan theo Xích Tùng Tử (một vị tiên) đi ngao du.

 Tướng tinh bị hại, thì như Nhạc Vũ Mục ôm nỗi oan phải kêu trời.

 Tướng tinh (một thần sát chủ về tướng soái, tìm theo địa chi ngày bói: lấy chi đứng giữa của nhóm tam hợp chứa chi ngày) — như bói vào ngày Dần, Ngọ hoặc Tuất thì hào Ngọ là tướng tinh; các ngày khác suy ra tương tự. Nếu tướng tinh ở hào tài hay hào tử tôn thì ắt được viên tướng trung lương, mưu trí, dũng cảm. Tướng tinh ở hào quan quỷ mang Bạch Hổ (thần chủ về hung bạo, tang tóc, binh đao) thì ắt là viên tướng hung hãn. Nếu ở hào phụ mẫu thì ắt là tướng già; gặp hào huynh đệ thì chẳng qua là tướng tầm thường. Nếu tướng tinh ở hào quỷ mà khắc hại hào thế, thì ắt như Tào Tháo, Hoàn Ôn, cầm giữ thiên tử để sai khiến chư hầu, phần nhiều đến chỗ cướp ngôi tự lập. Nếu tướng tinh bị hào động khắc hại, hoặc bị hào bốn động khắc, thì ắt như Nhạc Phi (thụy là Vũ Mục) nhà Tống, gặp kẻ gian thần chuyên quyền Tần Cối hãm hại mà chết.

 Hào ứng vượng mà sinh hợp hào thế, thì vua sáng được sự giúp đỡ của tiêu phòng (hoàng hậu).

 Hào ứng là ngôi hoàng hậu. Nếu hào ứng vượng tướng, sinh hợp hào thế, lại ở hào tài hoặc hào tử tôn, thì chủ về hoàng hậu đẹp người, có trí lược, bản tính nhân từ, biết khuyên can lỗi của vua, dẫn vua đến điều thiện. Như Mã hậu nhà Hán, Tuyên Nhân thái hậu (?) nhà Tống, được khen là "Nghiêu Thuấn trong giới đàn bà". Phòng của hoàng hậu dùng hạt tiêu trát tường để trừ khí tà, nên gọi là "tiêu phòng".

 Nhật thần chầu đỡ ngôi tử tôn, thì đông cung nắm quyền thiên tử.

 Hào tử tôn là ngôi bề tôi. Nếu hào tử tôn thuộc cung khác (không thuộc bản cung) mà vượng tướng, lại được nhật thần (địa chi ngày bói) sinh, phù, củng, hợp (sinh ra, nâng đỡ, chầu về, kết hợp), còn hào thế ở trạng thái thai, dưỡng (giai đoạn còn trong bào thai, còn đang nuôi dưỡng, tức non yếu) hay không, tuyệt, thì ắt chủ về vua còn nhỏ tuổi (?), e có đại thần nhiếp chính (nắm quyền thay vua). Như Chu Công phò Thành Vương là vậy.

 Nếu hào tử tôn của bản cung sinh vượng, lại được nhật thần giúp đỡ, thì ắt là vua chán ngôi báu, sắp muốn truyền ngôi; thái tử trông coi việc nước, làm thay việc của thiên tử.

 Hào thế khắc hào phúc (tử tôn), thì như Đường Huyền Tông có chuyện giết con.

 Nếu hào tử tôn của bản cung bị hào bốn xung khắc hình hại, thì ắt bị bề tôi gièm pha nói xấu. Nếu hào thế khắc hào tử tôn của bản cung, mà hào tử tôn lại hóa vào tử, mộ, không, tuyệt, thì ắt thái tử bị gièm pha mà bị hại. Như Đường Huyền Tông nghe lời vu hãm của Lý Lâm Phủ, phế thái tử Anh, Ngạc vương Dao, Quang vương Cư đều làm dân thường, sau lại ban cho chết ở trạm dịch phía đông kinh thành.

 Hào tử tôn làm hại ngôi vua, thì như Dương Quảng nhà Tùy có lòng giết cha.

 Hào tử tôn của bản cung mang sát, vượng mà động, khắc hại hào thế, thì đó là điềm thái tử muốn cướp ngôi. Như Dương Quảng nhà Tùy giết cha, tự lập làm vua.

 Cả quẻ không có hào tử tôn, thì như Tống Nhân Tông than thở vì không có người nối dõi.

 Trong quẻ không có hào tử tôn, hoặc hào tử tôn hưu tù, động mà hóa vào mộ, tuyệt, không, tử, thì ắt là nước không có thái tử. Như Tống Nhân Tông không có con trai mà than thở.

 Hào bốn khắc hào tử tôn, thì như Phù Tô nhà Tần mắc mưu Triệu Cao.

 Hào bốn là ngôi bề tôi. Nếu vượng mà động, làm tổn thương, khắc hào tử tôn của bản cung, thì như thái tử nhà Tần là Phù Tô bị Triệu Cao giả chiếu vua bắt phải chết.

 Hào thân gặp hào quan động, thì như Đường Thái Tông giẫm máu nơi sân cung cấm.

 Hào thế, hào thân (hào tượng trưng cho bản thân, xác định riêng, thường đi cùng hào thế) mang hào quan quỷ, có sát, vượng mà động, thì ắt đến mức giết hại, khắc anh em; đó là điềm anh em không dung nhau. Như Đường Thái Tông phục binh ở cửa Huyền Vũ, bắn chết Kiến Thành và Nguyên Cát (anh và em của ông), máu chảy trong sân cung cấm, bị ngựa quân giẫm đạp lên.

 Hào thế ở hào huynh đệ gặp không vong, thì như Chu Thái Bá nhường nước, trốn sang đất Kinh.

 Hào thế mang huynh đệ gặp không vong, sinh hợp với hào ứng, lại có cát thần động khắc, ắt là tượng anh em nhường nhau ngôi vua. Như Thái Bá nhà Chu viện cớ đi hái thuốc, trốn sang đất Kinh Man (vùng người Man ở đất Kinh phương nam), nhường ngôi cho em là Quý Lịch.

 Hung thần sinh hợp hào thế, thì như Huyền Tông tin kẻ nịnh Lâm Phủ.

 Nếu hào quỷ mang sát động, sinh hợp hào thế, ắt là có bề tôi nịnh hót a dua mà vua tin dùng. Như Đường Huyền Tông tin dùng Lý Lâm Phủ suốt mười chín năm, gây nên thiên hạ đại loạn.

 Ngôi vua khắc làm tổn thương ngôi thứ tư, thì như vua Trụ nhà Thương hại người trung là Tỉ Can.

 Hào bốn là bề tôi. Nếu nó mang hào tài hoặc hào tử tôn mà bị hào thế động khắc, thì ắt là bề tôi dám làm trái ý vua để can, gặp phải ông vua mổ tim người. Như Tỉ Can hết lòng trung mà bị Trụ Vương giết.

 Cung Ly biến vào cung Khảm mang hung sát, thì như Huy Tông, Khâm Tông bỏ mạng nơi sa mạc phương bắc.

 Đại tượng trong quẻ đều xấu, hào thế và hào ứng khắc hại hình xung nhau, hoặc hào thế động mà hóa vào tử, mộ, không, tuyệt, thì ắt là điềm vua gặp họa, chết mất. Ly (một trong tám quẻ gốc, tượng lửa) thuộc phương nam; Khảm (tượng nước) thuộc phương bắc. Ly hóa ra Khảm là từ nam vào bắc. Cho nên như hai vua Huy Tông, Khâm Tông nhà Tống bị Kim Ngột Truật (tướng nước Kim) bắt, giam ở thành Ngũ Quốc, cuối cùng già chết ở đất sa mạc.

 Tượng Càn hóa thành tượng Tốn mà có sao tốt, thì như họ Tôn, họ Lưu đứng thế chân vạc ở phía đông nam.

 Cung Càn (tượng trời, phương tây bắc) biến thành cung Tốn (tượng gió, phương đông nam), đại tượng đều tốt, thì nên như Lưu Tiên chủ (Lưu Bị), Tôn Quyền nước Ngô dựng nước ở phía đông nam, cùng nước Ngụy chia ba thế chân vạc.

 Việc nước trị hay loạn, hưng hay suy, đều theo lý của quẻ mà suy xét kỹ, phân tích quyết đoán.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "Noản" (đọc nan, thanh ba): ở đây chỉ vị vua cuối cùng thời Đông Chu, tức Chu Noản Vương, bị nước Tần diệt. (2) Chữ "hàm" (đọc han, thanh một): nghĩa là thỏa thích, vui hết mức. (3) Chữ "sàm" (đọc chan, thanh hai): nghĩa là nói xấu ai đó trước mặt người khác. (4) Chữ "san" (đọc shan, thanh bốn): nghĩa là chê bai, mỉa mai. (5) Chữ "trấm" (đọc zen, thanh bốn): nghĩa là vu oan, hãm hại bằng lời.

 Bốn. Chinh chiến (đánh trận):

 Thầy thuốc không câu nệ một bài thuốc, việc binh không câu nệ một phép, như thế mới thấy được tài của bậc đại tướng. Mưu việc ở người, thành việc ở trời, nên phải tìm hiểu những lời bàn tinh diệu của các bậc thầy xưa.

 Xem hào thế, hào ứng mạnh hay yếu để quyết định hai bên thắng hay thua; lấy hào phúc (tử tôn) và hào quan (quan quỷ) mạnh hay yếu để phân biệt quân của ta và quân của địch.

 Hào thế (hào đại diện cho người hỏi) là ta, hào ứng (hào đại diện cho phía bên kia) là địch. Hào thế vượng mà khắc hào ứng thì thắng; hào ứng vượng mà khắc hào thế thì thua. Hào tử tôn (hào "con cháu", tức hào được ngũ hành của cung sinh ra) là tướng quân của ta; hào quan quỷ (hào khắc ngũ hành của cung) là tướng soái của địch.

 Hào phụ mẫu hưng thịnh thì đứng mà trông cờ quạt rợp khắp đồng; hào kim không vong mà động thì nghiêng tai nghe tiếng chiêng trống vang trời.

 Hào phụ mẫu (hào "cha mẹ", tức hào sinh ra ngũ hành của cung) là cờ quạt. Vượng mà động thì chủ về binh khởi. Hào thuộc hành kim không vong (trạng thái "trống rỗng") mà động thì nghe tiếng chiêng trống, vì kim rỗng thì kêu vang.

 Hào tài là gốc rễ của lương thảo; hào huynh là hình thế của quân mai phục.

 Hào tài (thê tài, hào bị ngũ hành của cung khắc) là lương thảo. Vượng thì nhiều, suy thì ít, không vong thì không có lương. Hào huynh (huynh đệ, cùng ngũ hành với cung) là quân mai phục, lại là thần cướp lương, không nên vượng mà động.

 Hào mộc hưng thịnh phò hào thế thì vượt sông nên đi thuyền nhẹ; hào hỏa vượng sinh hào thân thì đóng trại ắt yên ở nơi đất hiểm tốt.

 Hành mộc là thuyền bè. Nếu nó động đến sinh phò hào thế, hào thân (hào tượng trưng cho bản thân), hoặc hào thủy cùng hào tử tôn động, thì nên đi thuyền quyết chiến để giành thắng lợi. Hành hỏa là doanh trại. Nếu nó vượng mà động, sinh phò hào thế, hào thân, thì đóng trại ắt được nơi đất có địa thế thuận lợi.

 Hào phụ mẫu hưng thịnh mà nắm hào thế, thì chủ soái không có đức khoan nhân; hào tử tôn được đất, thì tướng quân có tài quyết thắng.

 Hào phụ mẫu nắm hào thế mà động, thì chủ soái không thương xót quân lính, trên dưới lìa lòng. Nếu lại mang huynh đệ, hung thần, thì phải đề phòng trong quân tự sinh biến loạn. Hào tử tôn nắm hào thế, hào thân, vượng mà động, thì tướng quân ắt quyết thắng ngoài nghìn dặm.

 Mấy đoạn trên lấy từ "Thiên Huyền phú" (một bài phú về bói toán), không giải thích chi tiết.

 Hào thủy khắc hào tử tôn mà hào tử tôn mạnh, thì như Hàn Tín bày trận quay lưng ra sông mà Trần Dư bị chém.

 Trong quẻ hào thủy động, cùng với hào thế mang hào thủy, hoặc hào động biến ra hào thủy khắc làm tổn thương hào tử tôn; nếu hào tử tôn vượng tướng (mạnh theo mùa), được nhật thần (địa chi ngày bói), nguyệt kiến (địa chi tháng bói) sinh phò, hoặc hào tử tôn vượng mà động, thì có thể học theo Hàn Tín đánh trận quay lưng ra sông, trong chỗ chết tìm đường sống mà lại thắng.

 Tượng âm mang hào huynh, hào huynh khắc hào ứng, thì như Lý Tố đi ngựa trong đêm tuyết mà Nguyên Tế bị bắt.

 Hào huynh là quân mai phục. Nếu ở nội tượng (quẻ trong, tức ba hào dưới) vượng mà động, khắc hào ứng, thì đó là quân mai phục của ta; nếu khắc hào thế thì là quân mai phục của địch. Nếu hào huynh ở tượng dương thì nên phục ban ngày; ở tượng âm thì nên phục ban đêm. Như đời Đường Hiến Tông, Lý Tố trong đêm tuyết cho quân ngậm que gỗ (để giữ im lặng) mà hành quân, đánh thẳng vào thành Thái Châu, bắt được Ngô Nguyên Tế.

 Hào thế mang tử tôn mà bị tổn thương, thì có thể học Chu Á Phu giữ vững thành lũy không ra đánh.

 Hào thế mang tử tôn thì tướng ắt có tài, có thể thắng địch. Nhưng nếu hào phụ mẫu động khắc, thì nên tạm giữ vững, tránh mũi nhọn của địch, không lợi đánh nhanh. Như đời Hán Cảnh Đế, bảy nước làm phản, vua sai Chu Á Phu đóng quân ở Tế Liễu để đánh. Nửa đêm trong quân hoảng loạn, náo động đến tận dưới trướng, Á Phu vẫn nằm yên không dậy; đào hào sâu, đắp lũy cao, vài ngày sau mới yên, rồi phá được quân bảy nước.

 Hào ứng mang hào quan mà ta bị khắc, thì nên như Tư Mã Ý giữ vững lũy, cho quân nghỉ.

 Hào ứng mang hào quan quỷ vượng tướng, thì tướng địch có tài, ta khó địch nổi. Dù trong quẻ có hào tử tôn động cũng không thể thắng lớn được. Như thời Tam Quốc, Tư Mã Ý tự biết tài mình không bằng Khổng Minh, cam chịu nhục bị gửi tặng khăn yếm đàn bà, vẫn giữ vững lũy không ra đánh, thật là cao kiến.

 Hào thế mang hào phúc đang suy mà được sinh phò, thì như Vương Tiễn dùng sáu mươi vạn quân mà thắng nước Sở.

 Hào thế, hào thân tuy mang tử tôn, nhưng suy yếu thì cũng khó thắng địch. Nếu được nguyệt kiến, nhật thần sinh phò, thì có thể học theo đời Thủy Hoàng, Vương Tiễn dùng sáu mươi vạn quân, rốt cuộc lập công thắng nước Sở.

 Quẻ có nhiều hào quan, mà hào tử tôn vượng, thì như Tạ Huyền dùng tám nghìn quân phá nước Tần.

 Quẻ có hào quan quỷ, hào phụ mẫu tuy nhiều nhưng yên tĩnh, hưu tù (yếu, không hợp thời); hào tử tôn tuy ít nhưng nắm quyền, vượng mà động. Đó là tượng ít thắng nhiều. Như Tạ Huyền, Lưu Lao Chi nhà Tấn đem tám nghìn quân vượt sông, phá chín mươi vạn quân của vua Tần là Phù Kiên.

 Hai hào tử tôn hợp hào thế, phò hào thân, thì như Lý, Quách đồng lòng chấn hưng nhà Đường.

 Hào tử tôn là tướng, hào thế là vua. Nếu trong quẻ có hai hào tử tôn vượng mà động, sinh phò hào thế, hào thân, thì chủ về điềm nước có hai viên tướng cùng mưu thắng địch. Như Lý Quang Bật, Quách Tử Nghi nhà Đường, hai người đồng lòng, lấy trung nghĩa tự răn mình, cuối cùng dẹp được loạn, chấn hưng lại nhà Đường.

 Hai hào phúc hình xung nhau mà hóa vào tuyệt, thì như Chung, Đặng hiềm khích nhau mà mất cả thân lẫn nhà.

 Nếu có hai hào tử tôn sinh vượng mà biến động, xung nhau, hình nhau, cả hai hóa vào tử, mộ, tuyệt, không, thì tuy thắng được tướng địch, ắt là điềm tranh quyền giành sủng ái, tàn hại lẫn nhau. Như Chung Hội, Đặng Ngải nhà Tấn đem quân bình định nước Thục; Thục bình xong thì sinh hiềm khích với nhau, đến mức tự giết hại lẫn nhau, cả thân lẫn nhà đều mất.

 Hào tử tôn hóa ra hào tử, thì như Tào Tháo thua quân ở Xích Bích.

 Hào tử tôn là quân lính của ta. Nếu động mà hóa vào tử, mộ, không, tuyệt, bại (bại tức trạng thái mộc dục trong vòng mười hai trạng thái, chủ về suy bại), hào ứng lại khắc hào thế, hoặc hào quỷ, hào phụ động làm tổn thương hào thân, hào thế, thì ắt là điềm ba quân mất mạng, hao binh tổn tướng. Như Tào Tháo khoe có tám mươi vạn thủy quân, thừa thế đánh úp nước Ngô, mà bị Chu Du, Hoàng Cái dùng hỏa công đánh bại.

 Hào thế gặp đất tuyệt, thì như Hạng Vũ tự đâm cổ ở Ô Giang.

 Hào thế là vua một nước, là chủ soái ba quân. Rất nên vượng tướng, khắc hào ứng là tốt. Nếu bị hào ứng hình xung khắc hại, mà hào thế lại hưu tù, và động mà hóa vào tử, mộ, không, tuyệt, thì chủ tướng ắt bất lợi. Như Hạng Vũ trăm trận trăm thắng, mà một sớm quân tan, xấu hổ không dám gặp các bậc cha anh đất Giang Đông, tự đâm cổ ở Ô Giang.

 Hào quỷ thuộc thủy khắc hào thân, thì như Phù Kiên nước Tần thua trận ở Phì Thủy.

 Hào quỷ thuộc thủy vượng mà động, làm tổn thương, khắc hào thế, hào thân, thì quân địch ắt được lợi dùng thuyền bè vượt sông. Như Phù Kiên nước Tần, với đám quân đông đến mức ném roi ngựa xuống có thể làm tắc dòng sông, mà rốt cuộc thua tám nghìn quân vượt sông của Tạ Huyền.

 Hào quan thuộc hỏa nắm hào thế, thì như Hán Cao Tổ gặp vây ở Bình Thành.

 Hào hỏa mang hào quỷ thì trại giặc ắt gần. Nếu hào quỷ thuộc hỏa nắm hào thế, phải đề phòng bị vây hãm. Nếu được hào tử tôn vượng mà động, thì dù bị vây cũng thắng, như Điền Đơn lấy lại các thành nước Tề. Nếu hào tử tôn suy mà hào quan vượng, ắt sẽ bị vây khốn, như Hán Cao Tổ bị Hung Nô vây ở Bình Thành, bảy ngày mới thoát.

 Hào ứng mang hào quan khắc hào thế, quẻ không có hào tài, thì như Trương Tuần ở Tuy Dương hết lương mà chết.

 Hào ứng mang hào quỷ, khắc hào thế, quẻ lại không có hào tài, thì đó là tượng hết lương thực mà chết. Như Trương Tuần bị vây ở thành Tuy Dương.

 Hào thế mang hào quỷ hưng thịnh mà sinh hợp hào ứng, thì như Lã Văn Hoán không có quân cứu viện mà đầu hàng.

 Hào quỷ vượng nắm hào thế là tượng bị vây khốn. Quẻ lại không có hào tài, hào tử tôn lại yếu, hào thế lại sinh hợp hào ứng, thì đó là điềm ít quân, hết lương mà hàng địch. Như Lã Văn Hoán nhà Tống giữ Tương Dương, quân Nguyên vây rất lâu, Giả Tự Đạo giấu tin không cứu viện, trong thành hết lương bèn đầu hàng.

 Hào tử tôn ở cung ngoài động mà hóa ra hào tuyệt, vì thế Lý Lăng hàng giặc.

 Hào tử tôn ở cung ngoài (quẻ ngoài, tức ba hào trên) mà động, lại bị hào ứng khắc hào thế, thì đó là quân ta viễn chinh; ban đầu tuy thấy thắng, cuối cùng ắt thua. Lại hóa ra hào tuyệt, thì không tránh khỏi hàng giặc. Như chuyện cũ Lý Lăng đời Hán Vũ Đế.

 Hào phúc ở quẻ trong hưng thịnh mà sinh hợp hào ứng, vì thế Nhạc Nghị phản nước Yên.

 Hào tử tôn ở quẻ trong động, mà lại sinh hợp hào ứng, làm tổn thương, khắc hào thân, hào thế, thì đó là điềm tướng sĩ của ta phản chủ hàng địch. Như tướng nước Yên là Nhạc Nghị bỏ nước Yên sang nước Triệu là vậy.

 Hào quỷ tuy suy mà gặp sinh phò, thì chớ đuổi theo giặc cùng đường.

 Hào quan tuy suy, nếu gặp hào động, nhật thần sinh, phò, củng, hợp, thì đó là quân địch tuy ít nhưng ắt có cứu viện.

 Hào tử tôn tuy vượng mà bị khắc chế, thì chớ vội dấy quân.

 Hào tử tôn tuy vượng, nếu bị hào phụ mẫu, nhật thần, hào động khắc hại, thì địch ắt có mưu kế, không thể vội đánh. Đánh thì ắt bị bẻ gãy; dù không thua lớn cũng tổn uy quân. Nên thong thả mà tính.

 Hào quỷ ám động làm hại hào thân, thì như vua Ngô bị Chuyên Chư đâm.

 Hào quan tuy tĩnh, mà bị nhật thần xung thành động (gọi là ám động: hào đứng yên nhưng bị địa chi ngày xung mà ngầm động) và vượng tướng, khắc hại hào thân, hào thế, thì ắt như vua Ngô (Vương Liêu) bị Chuyên Chư đâm chết. Nếu hào quỷ ám động mà bị hào thế khắc, hoặc hào tử tôn động đến cứu, thì như Kinh Kha đâm vua Tần không trúng, lại tự bị giết.

 Hào tử tôn hóa ra hào quan khắc hào thế, thì như Trương Phi bị Phạm, Trương giết.

 Hào tử tôn hóa ra hào quan, sinh hợp hào ứng mà khắc hại hào thân, hào thế, thì đó là tượng quân lính của ta mưu giết chủ soái mà muốn hàng địch. Như Trương Dực Đức (Trương Phi) thời Hậu Hán vốn không thương quân lính, một hôm bị hai tên lính nhỏ là Phạm Cương, Trương Đạt chém đầu dưới trướng, rồi xuôi dòng sang hàng Tôn Quyền.

 Muốn biết khí giới lợi hại để dùng binh, phải suy xét kỹ cả ngũ hành lẫn tượng quẻ.

 Hành thổ là pháo đá, hành kim là đao tên, hành thủy và mộc là thuyền, hành hỏa là doanh trại. Lại nữa, quẻ Càn, Đoài là đao; Chấn, Tốn là cung ngựa; hỏa thương (súng lửa, có lẽ ứng với quẻ Ly) (?); quẻ Khôn thuộc loại đánh ngoài đồng. Nếu ở tượng ấy có thần khắc hào ứng, thì nên dùng khí giới ấy để thắng địch; nếu hào ứng, hào quan, hào phụ ở tượng ấy mà khắc hào thế, thì ngược lại phải đề phòng địch dùng khí giới ấy.

 Tài của bậc tướng nhân, trí, dũng, khí độ, lẽ nào ra ngoài những điều này? Việc đánh, việc giữ, việc thắng địch, việc dùng binh, đều phải xét cho đúng thời.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "Tiễn" (đọc jian, thanh ba): cũng như chữ "tiễn" nghĩa là cắt. (2) Chữ "Tuy" (đọc sui, thanh một): Tuy Dương là tên đất, nay ở Thương Khâu, tỉnh Hà Nam.

 Năm. Thân mệnh (số mệnh của một người);

 Càn Khôn (trời đất) định vị, người và vật bắt đầu sinh ra, cảm khí âm dương mà hóa thành và được nuôi lớn, theo khí đục hay trong mà chia ra kẻ ngu người trí.

 Vừa giàu vừa thọ là khi hào thế vượng tướng lại không bị tổn hại; không chết yểu thì cũng nghèo là khi ngôi thân hưu tù lại bị chế ngự.

 Đời người, nghèo hèn hay cao sang, hợp làm hạng người nào, chỉ xem hào thế (hào đại diện cho chính người được bói) làm chủ.

 Nếu hào thế vượng tướng (mạnh theo mùa), được nhật thần (địa chi ngày bói) và hào động (hào biến đổi trong quẻ) sinh phò hợp giúp, mà không đến hình xung khắc hại (các quan hệ xấu giữa các địa chi), thì là thượng cát; ắt chủ người ấy giàu sang, có phúc, có thọ.

 Nếu hào thế hưu tù (yếu, không hợp thời), không có khí lực, mà bị nhật thần, hào động khắc chế, thì chủ người ấy không nghèo thì yểu, không có phúc thọ; là người không có phúc phận.

 Hào thế ở ngôi không vong, suốt đời làm việc không thành.

 Phàm bói thân mệnh, rất kỵ hào thế, hào thân (hào tượng trưng cho bản thân) gặp không vong (trạng thái "trống rỗng", mất sức). Chủ một đời làm việc không thành, mưu nhiều mà ít được, khó gây dựng cơ nghiệp gia đình.

 Hào thân vào hào mộ, đến già mưu cầu vẫn nhiều trắc trở.

 Nếu hào thế, hào thân vào mộ (trạng thái bị chôn vùi trong vòng mười hai trạng thái của ngũ hành), thì chủ người ấy như say như dại, không lanh lợi; động hay tĩnh, ra làm hay ở ẩn đều không suôn sẻ; dù có làm gì cũng đều không vừa lòng.

 Cung của quẻ suy yếu thì gốc rễ nông cạn; tượng của hào sung mãn thì vận mệnh cao.

 Quẻ có đại tượng (hình tượng chung của cả quẻ) vượng hay suy, có tượng hào vượng hay suy. Như bói thân mệnh mà được đại tượng vượng thì cũng tốt, có thể cho là gốc rễ vững chắc. Nếu lại được hào thân, hào thế trong sáu hào ở chỗ tốt, thì là phúc phận vẹn mười phần. Nhưng cung quẻ vượng tướng không bằng tượng hào vượng tướng. Bởi vì gốc gác của người gắn với quẻ, còn tốt xấu của mệnh gắn với hào. Cho nên cung quẻ không có khí thì gốc rễ mỏng, mà tượng hào được thời có khí thì vận mệnh ắt cao.

 Như tiết Lập Xuân thì quẻ Cấn vượng, Chấn tướng, Tốn thai, Ly một, Khôn tử, Đoài tù, Càn hưu, Khảm phế (tám trạng thái mạnh yếu của tám quẻ theo tiết khí, từ mạnh nhất là vượng, tướng, rồi thai là mới nhen nhóm, một là chìm mất, tử là chết, tù là bị giam, hưu là nghỉ, phế là bỏ). Đại để vượng hơn tướng, hơn thai; một hơn hưu, hơn tù.

 Nếu hỏi việc lập nên gia nghiệp, thì ghét được quẻ lục xung.

 Phàm gặp quẻ lục xung (quẻ mà sáu hào xung nhau từng cặp), ắt chủ người ấy làm việc có đầu không có đuôi. Quẻ trước (quẻ chính) lục xung thì ba mươi năm đầu cuộc sống đạm bạc; quẻ sau (quẻ biến) lục xung thì sau ba mươi năm gia nghiệp suy tàn; trước sau đều lục xung thì một đời khổ sở, không thể phát đạt.

 Muốn biết việc gây dựng cơ nghiệp, thì mừng được hào thành lục hợp.

 Bói thân mệnh được quẻ lục hợp (quẻ mà sáu hào hợp nhau từng cặp), thì chủ người ấy hòa nhã như gió xuân, giao du ắt tốt, mưu việc phần nhiều được, cơ nghiệp mở mang. Như hợp ở quẻ trước thì lúc đầu hanh thông, hợp ở quẻ sau thì về sau thuận lợi. Trước sau đều hợp thì chủ một đời thông đạt, muôn việc như ý.

 Hào thân động mà tự vượng, thì một mình gánh vác.

 Như hào thế không gặp hào động, nhật thần sinh phò, mà tự mạnh tự vượng, được thời mà động, thì người ấy ắt tay trắng làm nên, không ai giúp đỡ.

 Hào thế suy mà gặp phò, thì nhờ người mà gây dựng.

 Nếu hào thế không có khí mà gặp nhật thần, nguyệt kiến (địa chi tháng bói), hào động sinh phò, thì ắt gặp người tốt nâng đỡ mà nên nhà, không thể tự mình tự lập.

 Ngày giờ hợp giúp thì một đời được lòng kẻ dưới; năm tháng khắc xung thì nửa đời chưa được nhờ ơn người trên.

 Như hào thế, hào thân gặp năm, tháng, ngày, giờ sinh phò củng hợp, thì chủ trên được quý nhân thương mến, dưới được kẻ dưới trung thành kính trọng. Nếu thấy hình xung khắc hại, thì bị quan phủ ức hiếp, kẻ tiểu nhân gièm pha.

 Có thuyết nói: hào phụ mẫu đến hợp thì được nhờ ơn cha; hào huynh đệ đến khắc thì bị anh em làm lụy. Các trường hợp khác suy ra tương tự.

 Gặp Thanh Long, tử tôn mà không có khí, thì dù thanh cao cũng là nhà nho nghèo.

 Thanh Long (một trong lục thần, chủ việc vui, tốt lành) cùng hào tử tôn (hào "con cháu", hào được ngũ hành của cung sinh ra) nắm hào thế, hào thân, thì ắt chí hướng cao xa, không ham công danh phú quý, như bọn Thiệu Khang Tiết, Đào Uyên Minh. Hào tử tôn dù không có khí cũng là kẻ sĩ nghèo vượt lên thói tục, hơn hẳn mọi người.

 Gặp Bạch Hổ, thê tài mà vượng mạnh, thì tuy quê mùa thô tục lại là kẻ giàu có.

 Bạch Hổ (thần chủ về hung bạo, binh đao) ở hào tài (thê tài, hào "vợ, của cải") vượng mà nắm hào thế, thì người ấy tuy không biết lễ nghĩa, nhưng ắt nhà cửa giàu có. Như bọn Lý Trừng, Tiêu Sủng là vậy.

 Hào tài vượng mà bị chế phục, thì cũng hơi biết chữ nghĩa, là hạng gắng gượng vươn lên, không thể coi là kẻ ngu tục được.

 Hào phụ mẫu nắm hào thân thì vất vả nhọc nhằn; hào quỷ nắm hào thế thì bệnh tật triền miên. Gặp hào huynh thì tiền của không tụ được; thấy hào tử tôn thì thân không phạm hình phạt.

 Bói thân mệnh, không nên thấy hào phụ, huynh, quan quỷ nắm hào thế. Như gặp hào phụ mẫu thì khắc làm tổn thương hào tử tôn, một đời không được an nhàn. Hào quỷ là tai ương, gặp thì một đời bệnh tật quấn thân, hoặc chủ mang tật, hoặc thường bị kiện tụng; nhưng nếu người sang (người làm quan) gặp thì không đoán như thế. Còn hào huynh là thần khắc lột, phá bại, ngăn trở. Hào thế mà gặp thì chủ khắc vợ thiếp, hao tốn nhiều đường, một đời không tích tụ được của cải. Chỉ gặp hào tử tôn thì khắc được hào quan quỷ, chủ một đời không phạm vào quan hình, an nhàn tự tại, áo cơm dư dả. Rất sợ hưu tù; chỉ có người sang thì không nên phạm vào hào này.

 Lộc mỏng mà gặp sát xung, thì bôn ba khắp đường đông tây.

 Bói thân mệnh, lấy hào tài làm lộc. Nếu ở hào tử, tuyệt không có khí thì lộc mỏng. Mà hào thế lại bị ác sát (thần sát xấu) xung động, không có một hào cát thần nào cứu giúp, thì đó là số mệnh thấp kém nhất, ắt chủ chạy đông chạy tây, xin ăn ngoài đường phố. Nếu hào thế động mà gặp xung, hoặc không bị xung mà hào thế suy yếu, gặp không vong mà động, hóa ra ác sát hồi đầu xung khắc (hào biến quay lại xung khắc chính hào động sinh ra nó), hào thế không ai giúp mà sát không bị chế, thì cũng vậy.

 Phúc nhẹ mà gặp hung thần chế ngự, thì ăn nhờ nhà người nam bắc.

 Hào tử tôn nếu gặp tử, mộ, tuyệt, không thì phúc nhẹ. Mà hào thế lại bị hung thần khắc chế, hoặc hào thế động mà bị nhật thần, hào động hợp kéo đi, thì đó là tượng bị người khác chế ngự. Bói thân mệnh gặp thế, ắt chủ người ấy nương nhờ nhà giàu, ăn nhờ người khác.

 Hào tử tôn chết, hào thê tài không vong, là hạng dứt bỏ thế tục, lìa xa trần thế.

 Bói thân mệnh lấy hào phúc (tử tôn) làm con, hào tài làm vợ. Hai hào này nếu ở chỗ tử, mộ, tuyệt, không, thì là điềm khắc vợ mất con. Trẻ nhỏ gặp thế ắt dứt tục lìa trần, là hạng đi tu. Nếu nhà sư, đạo sĩ gặp thì lại là điềm tốt, ắt không bị lụy đời vướng víu.

 Quý nhân và lộc cùng đến, là người ra làm tướng, vào làm tể tướng.

 Trong quẻ có quý nhân, lộc, mã (các thần sát tốt tính theo can chi ngày: quý nhân chủ được người sang giúp, lộc chủ bổng lộc, mã tức dịch mã chủ thăng tiến, đi xa) vượng ở hào thân, hào thế, mà hào quan quỷ, phụ mẫu lại đến phò giúp, hoặc nguyệt kiến, nhật thần sinh hợp, thì ắt là điềm làm tướng, làm tể tướng, là người giàu sang khác thường.

 Chu Tước cùng phúc đức (tử tôn) ở hào thân mà hợp hào ứng, là đào kép chốn lê viên.

 Hào tử tôn là thần vui vẻ, Chu Tước (một trong lục thần) lại chủ về lời nói. Nếu cùng ở hào thân, hào thế là tượng chủ, thì người ấy ắt khéo léo. Nếu sinh hợp hào ứng (hào đại diện cho người ngoài), là tượng làm vui cho người khác, nên là điềm làm người trong lê viên (vườn lê, chỉ giới đào hát, ca kịch), không thì cũng là người lanh lợi. Nếu hào ứng sinh hợp, hoặc bị nhật thần, hào động đến phá, hoặc hào thế, hào ứng hình xung khắc hại nhau, thì không đoán như vậy.

 Bạch Hổ cùng hào phụ mẫu nắm hào thế, gặp hành kim, thì là kẻ mổ thịt ở chợ Liễu.

 Hào phụ mẫu thuộc kim mà mang Bạch Hổ nắm hào thế, ắt là hạng giết lợn mổ ngựa. Bởi Bạch Hổ chủ chết chóc, hành kim là dao kiếm, hào phụ mẫu lại là thần làm hại, khắc hào tử tôn, mà hào tử tôn lại là gia súc, nên đó là tượng giết mổ. Lại thêm loài gia súc, nên đoán là đồ tể. Nếu hào phụ mẫu bị chế, hoặc hào tử tôn vượng tướng mà động, hoặc ở không vong để tránh, thì không đoán như vậy.

 Hào thế mang Huyền Vũ cùng hào quan, thì ắt là "người quân tử trên xà nhà" (kẻ trộm); hào thân mang Câu Trần cùng hào phụ mẫu, thì hẳn là người nông dân ngoài đồng.

 Huyền Vũ (một trong lục thần) chủ việc trộm cướp, lại thêm hào quan quỷ ở hào thân, thì là "quân tử trên xà nhà", kẻ khoét vách trèo tường. Câu Trần (một trong lục thần) chuyên coi ruộng đất, lại thêm hào phụ mẫu là thần chăm chỉ vất vả, nắm hào thế, thì là điềm cày cấy làm cỏ.

 Hào tài, hào phúc nắm quyền thì sẽ có ngày vinh hoa; hào quan, hào huynh cầm quyền thì phá bại thất thường.

 Các hạng người kể trên tuy cao thấp khác nhau, nhưng không ai không mừng hào tài, hào phúc mà ghét hào huynh, hào quỷ. Nếu được hai hào tài, phúc gặp thời vượng tướng mà động, thì dù số mệnh hạng thấp, nhất thời lận đận, rốt cuộc cũng phát đạt. Nếu thấy hào quan, hào huynh nắm quyền vượng mà động, thì dù số mệnh hạng cao, nhất thời hanh thông, cũng có lúc phá bại nghèo khó.

 Lại xem nó nằm ở hạn nào (giai đoạn nào của đời người), liền biết năm nào phát đạt, năm nào phá bại. Trong đó có cứu hay không có cứu, phải tự linh hoạt mà suy xét.

 Vận đến trung niên, may không có hung sát thì không bị vấp ngã; khi đã về già, sao xấu càng sợ đến công kích, xung phá.

 Mệnh người có ba hạn, mỗi hào quản năm năm. Hào một, hai, ba tổng cộng mười lăm năm; ba hào ngoài cũng quản mười lăm năm, cộng là ba mươi năm. Sáu hào của quẻ chi cũng quản ba mươi năm. Ba hào trong của quẻ chính mười lăm năm là hạn sớm; ba hào ngoài của quẻ chính mười lăm năm cùng ba hào trong của quẻ chi mười lăm năm là hạn giữa; ba hào ngoài của quẻ chi là hạn cuối. Quẻ biến chính là quẻ chi.

 Hung sát, sao xấu tức là các loại hào quan quỷ, huynh đệ hình xung khắc hại. Hạn sớm gặp thì tuổi nhỏ không thuận; hạn giữa gặp thì tuổi trung niên tai ương; hạn cuối gặp thì về già gian truân, già không có kết cục tốt. Nếu hào tử tôn cùng các cát thần ở ba hào trong của quẻ chính, gặp thời vượng mà động, thì chủ được nhờ ơn cha ông mà đắc ý; thấy ở ba hào ngoài quẻ chính thì trước ba mươi tuổi phúc như trăng thu; thấy ở ba hào trong quẻ chi thì sau ba mươi tuổi của cải như thủy triều mùa xuân; đến ba hào ngoài quẻ chi mà thấy thì về già vinh hoa, khỏe mạnh yên ổn, sống lâu.

 Lại như hạn sớm có sao xấu, hạn cuối có sao tốt, thì ắt những năm đầu lận đận, về già hanh thông. Các trường hợp khác cứ theo đó.

 Muốn biết việc tốt xấu, cứ theo năm loại (lục thân trừ bản thân) mà suy đoán. Như gặp hào quan sinh phò hợp giúp thì chủ được quý nhân nâng đỡ. Hoặc hào tử tôn đến hình xung khắc hại thì có việc dính dáng đến nhà sư, đạo sĩ; nên linh hoạt. Nếu sáu hào đều yên tĩnh, thì nên bói thêm một quẻ để đoán. Có người lấy quẻ không động, đổi Càn thành Khôn, Cấn thành Chấn mà đoán, đó là sai.

 Ba hào trong của quẻ chính bất lợi, thì như Lý Mật lúc để chỏm, thay răng đã gian truân.

 Ba hào trong của quẻ chính là hạn đầu. Nếu gặp quan quỷ, hung thần khắc phá, chủ tuổi thơ nhiều bệnh. Như Lý Mật chín tuổi mới biết đi, vì lúc nhỏ nhiều bệnh tật.

 Quẻ chi có phò giúp, thì như Mã Viện tuổi già vẫn quắc thước.

 Ba hào ngoài của quẻ chi là hạn cuối. Nếu có cát thần hợp giúp, ắt tuổi già khỏe mạnh. Như Mã Viện sáu mươi hai tuổi vẫn mặc giáp lên ngựa.

 Cả quẻ hòa đồng, thì như nhà Trương Công Nghệ êm ấm hòa thuận.

 Như bói thân mệnh, được sáu hào yên tĩnh, không có xung phá khắc hại, lại sinh hợp nhau, thì chủ nhà người ấy vui vẻ hòa thuận. Như Trương Công Nghệ chín đời ở chung, trên hòa dưới thuận.

 Sáu hào công kích nhau, thì như họ Tư Mã ruột thịt tàn sát nhau.

 Nếu sáu hào động loạn, quẻ lại xung khắc, hoặc có tam hình, lục hại (các nhóm địa chi phạm nhau, hại nhau), thì ắt chủ người thân bất hòa, ruột thịt tàn sát nhau. Như họ Tư Mã nhà Tấn, tám vương dấy binh, đều bị giết hại.

 Mẫn Tử Khiên hiếu thảo được trong ngoài tin phục, là vì hào phụ mẫu được hào thân sinh.

 Bói thân mệnh, lấy hào phụ mẫu làm người sinh ra ta. Nếu hào thế sinh hợp được hào này, thì ắt hiếu thảo với cha mẹ, như hạng Mẫn Tử Khiên.

 Khổng Trọng Ni trong nhà hòa với anh em, ngoài nước tin với bạn bè (?), là vì hào huynh cùng hợp với hào thế.

 Nếu hào thế và hào huynh sinh hợp nhau, thì người ấy ắt trong hòa với anh em, ngoài giữ chữ tín với bạn bè, như hạng Khổng phu tử. Hào huynh ở nội tượng (quẻ trong) của bản cung thì nói về anh em; ở ngoại tượng (quẻ ngoài) của cung khác thì nói về bạn bè. Xem trong ngoài để phân biệt thân sơ, hoàn toàn ở chỗ linh hoạt.

 Hào thế, hào ứng sinh nhau, thì như Bào Tuyên nhà Hán lấy Hoàn Thiếu Quân làm vợ.

 Hào thế là gốc của bản thân, hào ứng là người vợ trăm năm. Nếu thấy sinh nhau hợp nhau, ắt chồng xướng vợ họa.

 Trinh và hối khắc nhau, thì như Quách Ái nhà Đường lấy công chúa Thăng Bình làm vợ (đôi vợ chồng nổi tiếng hay cãi nhau).

 Hào thế là trinh (phần trong, phía ta), hào ứng là hối (phần ngoài, phía người). Nếu thấy xung nhau khắc nhau, ắt vợ chồng không hòa hợp (như đàn cầm đàn sắt lệch dây).

 Ngồi xoạc chân gõ chậu mà hát, là vì hào thế làm tổn thương ngôi ứng.

 Hào thế mang Bạch Hổ, Đằng Xà (hai trong lục thần, chủ hung bạo, quái lạ), gặp vượng mà động, hình hại hào ứng, mà hào ứng lại ở chỗ không có khí, thì ắt chủ khắc vợ. Như thời Xuân Thu, vợ Trang Chu chết, ông vẫn ngồi xoạc chân gõ chậu mà hát.

 Sư tử Hà Đông gầm (vợ dữ quát chồng), là vì hào ứng chế ngự hào thế.

 Hào ứng khắc chế hào thế là tượng gà mái gáy sáng (vợ lấn quyền chồng), người ấy ắt nghe theo lời vợ. Như chuyện Trần Quý Thường nhà Tống sợ "sư tử Hà Đông gầm", là lời Tô Đông Pha đùa.

 Hào thế gặp hung mà hào ứng khắc, thì mong được nghe tiếng gà gáy.

 Nếu hào ứng tuy đến khắc hào thế, nhưng hào thế tự mang hình hại cùng các hung thần như huynh, quan, Bạch Hổ, Đằng Xà, thì đó là người kia đến sửa lỗi cho ta, trừ bệnh cho ta, chứ không làm hại ta. Chủ người ấy ắt có vợ hiền. Như Tề Ai Công lười biếng bê trễ việc chính sự, được người phi hiền họ Trần sớm tối răn nhắc, giúp nhau nên việc. Cho nên Kinh Thi có bài "Kê minh" (Gà gáy).

 Hào thân mang điều tốt mà hào tử tôn phò, thì mừng nghe tiếng hạc họa theo.

 Hào thế mang cát thần vượng mà động, hào tử tôn lại đến sinh phò, thì chủ có con hiền cùng làm nên sự nghiệp, giúp cho thêm tốt đẹp. Kinh Dịch nói: "Hạc mẹ kêu trong bóng râm, hạc con họa theo."

 Hào phúc gặp vượng, thì như con của Nhậm, của Vương đều hiền.

 Bói thân mệnh lấy hào phúc làm con cái. Nếu vượng tướng không không vong, và không bị tổn hại, thì chủ có con hiền. Như con Nhậm Dao là Nhậm Phưởng, con Vương Hồn là Vương Nhung, được Nguyễn Tịch cùng các bậc hiền khen ngợi.

 Hào tử tôn hóa ra hào huynh, thì như Phòng, Đỗ sinh con không ra gì.

 Nếu hào tử tôn động biến ra hào huynh hay hào quỷ, thì con ắt không ra gì, vì hào huynh đệ là thần phá bại. Lý Anh Công (Lý Tích) thường nói: Phòng (Huyền Linh), Đỗ (Như Hối) cả đời vất vả, thế mà sinh con không ra gì.

 Bá Đạo không có con, là vì hào tử tôn ở ngôi không vong; Bốc Thương khóc con, đều do hào phụ mẫu mang hào hình.

 Phàm hỏi về con cái, không nên để hào phụ mẫu động. Nếu hào tử tôn ở chỗ không vong, ắt chủ không có con. Như Đặng Bá Đạo bỏ con rồi không sinh được nữa, chứ không phải bị hại. Chỉ khi hào phụ mẫu mang hình hại, Bạch Hổ, Đằng Xà… các ác thần động mà khắc, hào tử tôn hưu tù nhưng không không vong, thì mới khắc con. Như Tử Hạ (Bốc Thương) khóc con đến mù mắt. Nếu hào phụ mẫu bị chế thì có lẽ còn đỡ.

 Hào phụ mẫu nếu thuộc mộc, thì như họ Đậu sinh năm cành quế đỏ thơm (năm người con hiển đạt).

 Nếu hỏi con nhiều hay ít, nên lấy số sinh thành của ngũ hành mà luận (mỗi hành ứng với một số: thủy một, hỏa hai, mộc ba, kim bốn, thổ năm). Nếu hào phụ mẫu thuộc mộc, thì hào tử tôn thuộc thổ, số của thổ là năm, chủ có năm con. Như Đậu Yên Sơn sinh Nghi, Nghiễm, Xưng, Hi, Khản.

 Hào quỷ nếu thuộc kim, thì như họ Điền định xẻ cây tử kinh mà ba gốc lại tươi tốt.

 Bàn về anh em cũng giống như con cái. Như hào quỷ thuộc kim thì hào huynh đệ thuộc mộc (kim khắc mộc), số của mộc là ba, chủ có ba anh em. Như Điền Chân, Điền Quảng, Điền Khánh (ba anh em định chia nhà, xẻ cây tử kinh làm ba thì cây héo; họ bèn thôi chia, cây lại tươi).

 Hào huynh thuộc kim mà vượng, mừng thấy tám con rồng họ Tuân; hào em thuộc thủy mà mạnh, kinh ngạc thấy đôi ngọc bích của họ Lục.

 Các loại lục thân vốn nên suy theo số sinh thành, nhưng không thể không phân biệt suy vượng. Gặp sinh vượng thì nên nhân đôi; gặp tử tuyệt thì nên giảm nửa. Cho nên hào huynh thuộc kim mà vượng thì có tám anh em, vì số của kim là bốn, nhân đôi là tám; như tám người con của Tuân Thục được gọi là "tám con rồng". Nếu thuộc thủy mà vượng tướng thì là hai người, vì số của thủy là một, nhân đôi là hai; như Lục Vĩ và Lục Cung được gọi là "đôi ngọc bích". Các trường hợp khác cứ theo đó. Nếu vượng tướng mà bị chế, suy tử mà được phò, thì lại nên đoán theo số gốc. Nếu hào vượng mà không vong, động, cũng đoán theo số gốc. Không vượng không suy mà không vong, động, thì giảm nửa mà đoán. Càng nên linh hoạt, xét kỹ.

 Nếu các hào trùng lặp nhiều lần, thì phải theo số hiện có mà suy xét kỹ.

 Nếu trong quẻ chỉ có một hào, thì có thể suy theo số ngũ hành. Nếu trùng lặp quá nhiều, thì có thể đoán ngay theo số hào ấy.

 Ví như tháng sáu, ngày Bính Thìn, bói được quẻ Tổn biến thành quẻ Đại Súc. Trong quẻ vốn có hai hào huynh đệ, hào sáu ba lại hóa ra huynh đệ, nhật thần và nguyệt kiến lại cũng là huynh đệ, tổng cộng năm lớp huynh đệ, thì đoán là năm người. Nếu nhật thần, nguyệt kiến không phải huynh đệ, thì suy là ba anh em. Nên linh hoạt.

 Hào tài động ở hào đầu, thì như Lệnh Bá mất cha từ nhỏ.

 Hào tài động thì làm tổn thương hào phụ mẫu (vì tài khắc phụ mẫu). Nếu ở hào đầu thì từ nhỏ đã bị khắc. Như Lý Mật (tự Lệnh Bá) sinh ra mới sáu tháng thì cha mất.

 Hào huynh hưng thịnh ở hào sáu, thì như Trương Chiêm mất vợ lúc trung niên.

 Hào huynh động thì khắc hào thê tài. Nếu ở hào sáu, thì trung niên ắt khắc vợ như Trương Chiêm.

 Hóa ra hào phụ mẫu sinh hào thân, thì như Sài Vinh nhận Quách Uy làm cha.

 Quẻ có hào phụ mẫu, lại hóa ra hào phụ mẫu đến sinh hợp hào thế, hào thân, thì người ấy ắt lạy thêm cha mẹ khác, làm con người khác. Như thời Ngũ Đại, Sài Thế Tông (Sài Vinh) đối với Chu Thái Tổ (Quách Uy).

 Hóa ra hào tử tôn hợp hào thế, thì như Thạch Lặc nuôi Quý Long làm con.

 Quẻ có hào tử tôn, lại hóa ra hào tử tôn, mà hào thế, hào thân tự đến sinh hợp, thì chủ người ấy ắt có con nuôi. Như Thạch Lặc nước Hậu Triệu thời Tấn với người con (nuôi) Thạch Quý Long. Nhưng hào tử tôn hóa ra mà thuộc cung ngoài thì đúng, thuộc bản cung thì không phải.

 Hào thế âm, hào phụ mẫu cũng âm, thì như Giả Tự Đạo có mẹ không phải vợ cả.

 Hào phụ mẫu và hào thế đều thuộc âm, ắt là con vợ lẽ. Như Giả Tự Đạo nhà Tống.

 Hào thân vượng, hào quan cũng vượng, thì như Trần Trọng Cử khí độ không tầm thường.

 Trong quẻ hào quan vượng tướng, hào thế, hào thân cũng vượng tướng, lại gặp quý nhân, lộc, mã, văn thư (thần sát chủ về giấy tờ, học hành) sinh hợp hào thế, thì ắt chủ ngày sau đề tên bảng vàng, cá vượt vũ môn (thi đỗ đạt). Như Trần Trọng Cử là người khí độ phi thường. Muốn đoán chức quan, theo phần Công danh ở sau mà suy.

 Hóa ra hào tử tôn hợp hào tài, thì như Đường Minh Hoàng có đứa con (nuôi) là Lộc Sơn.

 Hào tử tôn từ hóa mà ra là con nuôi. Nếu hợp với hào tài, hoặc hợp với hào ứng, ắt có tình với vợ thiếp. Như An Lộc Sơn đối với Dương Quý Phi.

 Hào huynh ở quẻ trong hợp hào ứng, thì như Trần Bá có người em trẻ tuổi (?) (là Trần Bình).

 Hào huynh ở quẻ trong là anh em, không phải bạn bè. Nếu hợp với hào ứng hoặc hào tài, thì vợ ắt tư thông với anh em. Như Trần Bình tư thông với chị dâu.

 Dưới đây đều là đoán thân mệnh của phụ nữ:

 Hào ứng mang Câu Trần lại ở hào phúc, thì như Mạnh Đức Diệu tái sinh vào lúc này.

 Câu Trần chủ về đen xấu, hào tử tôn chủ về hiền thục. Cho nên hào ứng vượng tướng mà gặp hai thứ ấy, không bị tổn thương, thì vợ ắt như Mạnh Quang (tự Đức Diệu): dung mạo tuy không đẹp nhưng đức hạnh thì tốt.

 Hào tài ở Huyền Vũ lại gặp hình, thì như Dương Thái Chân sống lại ngày nay.

 Huyền Vũ là thần dâm loạn; nếu ở hào tài thì ắt không trinh tiết. Lại thêm tam hình lục hại, thì như Dương Quý Phi (hiệu Thái Chân) ô uế càng nặng.

 Hợp nhiều mà các sát tranh nhau nắm giữ, thì là "cây tiền" của Hứa Tử Hòa.

 Trong quẻ có hợp thì mọi việc tốt. Chỉ phụ nữ, con gái gặp thì chủ lẳng lơ dâm dật, lòng xuân xao động, không giữ được nề nếp khuê phòng. Lại thêm Huyền Vũ, tam hình lục hại ở hào tài, thì là điềm làm kỹ nữ. Như Hứa Tử Hòa làm kỹ nữ, lúc sắp chết nói với mẹ rằng: "Cây tiền đổ rồi." Bởi làm kỹ nữ tiếp khách được tiền, như cây sinh ra tiền vậy.

 Hào quan nhiều mà các hung thần đều tránh, thì như hoa của Tùy Dạng Đế.

 Phàm gặp trong quẻ có hào quỷ, nhật thần, nguyệt kiến là quỷ, hoặc lại hóa ra quỷ quá nhiều, sinh hợp hào tài, mà hào tài không mang Huyền Vũ cùng các hung thần, thì ắt chủ người phụ nữ ấy lấy chồng lần nữa. Như Tùy Dạng Đế ở Tây Uyển cắt lụa làm hoa, màu phai thì thay bằng hoa màu mới; ví như phụ nữ chồng chết thì tái giá.

 Nếu hào quỷ của quẻ chính không bị hình xung khắc hại, mà hào quỷ lại đến xung khắc hào tài, thì là điềm sống mà chia lìa, không phải chồng chết rồi tái giá.

 Bạch Hổ mang hình ở hào tài, thì như Võ hậu vừa dâm vừa hung dữ.

 Bạch Hổ là thần hung bạo; phụ nữ gặp thì ắt dữ dằn. Lại thêm hình hại ở hào tài, thì ắt như Võ Tắc Thiên vừa hung dữ vừa dâm.

 Thanh Long cùng hào phúc đến, thì như mẹ Mạnh Tử vừa hiền thục vừa nhân từ.

 Thanh Long là thần vui vẻ, từ thiện; hào tử tôn lại là thần trong sạch tốt lành. Nếu hào tài mang Thanh Long hóa ra hào tử tôn, hoặc hào tử tôn mang Thanh Long động đến sinh giúp, thì ắt chủ người phụ nữ ấy hiền hòa dễ mến, thục đức hiền lương. Như mẹ Mạnh Tử.

 Gặp Thanh Long mà hóa ra hào bại, hào huynh, thì như Thái Diễm nhà Hán thông minh mà thất tiết.

 Hào tài gặp Thanh Long vốn chủ thông minh. Nhưng không nên hóa ra hào huynh và hào bại (hào ở trạng thái mộc dục), vì đều chủ không trinh tiết. Như Thái Diễm, con gái Thái Bá Giai (Thái Ung), văn chương bậc nhất đương thời, mà thất tiết với rợ Hồ. Hoặc hóa ra hào hình, hào bệnh (trạng thái bệnh trong vòng mười hai trạng thái), hào hại, và cùng mang Huyền Vũ… thì cũng vậy.

 Hóa ra hào tử tôn mà sinh hào thân, hào thế, thì như Bá Cơ nước Lỗ hiền đức không tì vết.

 Hào tài động hóa ra hào tử tôn, sinh hợp hào thế, hào thân, thì ắt có đức tốt. Như Bá Cơ, phu nhân của Lỗ Trang Công, lời nói việc làm đều tốt, không có tì vết để chê, được sách Xuân Thu khen ngợi.

 Phàm bói thân mệnh (cho phụ nữ), nên lấy hào tài làm chủ, không được lấy hào ứng, hào thế… làm bản thân người ấy.

 Hợp mà gặp không vong, thì như hai cô con gái họ Đậu không chịu nhục vì giặc cướp.

 Trong quẻ nếu gặp hào khác động đến hợp, hoặc mang Hàm Trì (sao Đào Hoa, chủ dâm dục), Huyền Vũ động đến khắc hợp, vốn không phải điềm tốt. Nếu được hào tài ở không vong để tránh, thì đó là tượng người kia muốn làm nhục ta mà ta không chịu. Như hai cô con gái họ Đậu ở Phụng Thiên đời Đường, bị giặc cướp bắt, tự nhảy xuống vực, thà chết không chịu nhục.

 Tĩnh mà bị xung động, thì như Trác Văn Quân bỏ trốn theo Tương Như.

 Trong quẻ các sát như Hàm Trì, Huyền Vũ, hình hại ở hào tài, nếu được hưu tù không động, hoặc rơi vào không vong, thì có lẽ không sao. Nếu bị nhật thần, hào động xung, thì như Trác Văn Quân bị Tư Mã Tương Như dùng tiếng đàn khêu gợi, lòng dục vì thế mà động, không tránh khỏi nửa đêm bỏ nhà theo Tương Như, về sau ngồi quầy bán rượu.

 Hào phúc kéo theo hào hình mà động, thì như Cộng Khương nước Vệ lập lời thề trong bài "Bách chu".

 Hào tử tôn mang hình, vượng mà động, ắt chủ khắc chồng. Nhưng hào tử tôn là thần trinh tiết, gặp những hào như thế mà hào tài không gặp hung, thì chủ tượng thủ tiết. Như Cộng Khương nước Vệ làm bài thơ "Bách chu" (Thuyền gỗ bách), lấy cái chết mà tự thề không tái giá.

 Hào thân bị hóa ra hào quỷ khắc hình, thì như Ban tiệp dư thương cảm chiếc quạt mùa thu.

 Trong quẻ vốn có hào quan cùng hào thân, hào thế sinh hợp nhau, lại hóa ra hào quan, quay lại khắc chế hào thân, hào thế và hào tài. Phép bói lấy hào động làm lúc đầu, hào biến làm lúc cuối, nên chủ tượng trước thương yêu, sau ruồng bỏ. Như Ban tiệp dư (tiệp dư là một bậc phi tần) với Hán Vũ Đế, lúc đầu được yêu, sau bị xa lánh. Cho nên thấy chiếc quạt mùa thu (quạt hết dùng bị cất đi) mà cảm thương làm bài từ, gửi gắm nỗi buồn thê lương.

 Hai hào quỷ tranh quyền, hào phụ mẫu thuộc thủy xung, thì như Tiền Ngọc Liên gặp Nhữ Quyền nơi bến sông.

 Trong quẻ nếu có hai hào quỷ động, đều đến sinh hợp hào tài, lại gặp hào phụ mẫu thuộc thủy đến hình xung khắc hại, mà hào tài ở không vong để tránh, thì ắt có tượng hai người chồng tranh quyền, điềm cha mẹ ép buộc; mà bản thân có chí thủ tiết, nên vào không vong. Như chuyện Tôn Nhữ Quyền với Tiền Ngọc Liên.

 Sáu hào đua nhau hợp, hào tài âm động, thì như Tần Nhược Lan gặp Đào Cốc ở trạm dịch.

 Đàn ông mang hợp thì tuấn tú thông minh; đàn bà mang hợp thì lẳng lơ dâm dật. Nếu là quẻ lục hợp mà hào tài lại thuộc âm, không động thì còn được, động thì dâm loạn vô liêm sỉ. Như Tần Nhược Lan gặp học sĩ Đào Cốc.

 Hào quỷ yếu mà không được sinh phò, thì như Chu Thục Chân có chồng ngu dốt.

 Phàm xem thân mệnh phụ nữ, lấy hào quỷ làm sao chồng. Không nên không vong, không vong thì khó làm chủ của chồng; lại không nên động, động thì khó cho anh em; cũng không nên suy yếu, yếu thì lấy phải chồng không ra gì, không phát phúc được. Nếu suy yếu mà không có một hào nào sinh phò hợp giúp, lại mang Câu Trần, Đằng Xà… các hung thần, thì ắt như chồng của Chu Thục Chân, ngu muội không đứng đắn, người lùn tịt, nên bà có thơ "Đoạn trường" (đứt ruột).

 Hào quan mạnh mà lại liền với Thanh Long, hào phúc, thì như Ngô Mạnh Tử có chồng hiền minh.

 Nếu hào quỷ vượng tướng, lại gặp các cát thần như Thanh Long, phúc đức, lộc mã, quý nhân, thì ắt chủ có chồng hiển quý hiền minh. Như Ngô Mạnh Tử được Lỗ Chiêu Công làm chồng. Nếu suy mà được giúp, cũng chủ có chồng hiền minh.

 Nếu bói phúc phận của trẻ nhỏ, thì lấy hào phúc đức (tử tôn) làm dụng hào (hào chính dùng để đoán việc hỏi).

 Điều mừng là hào huynh đệ, cốt yếu là hưng thịnh; điều kỵ là hào phụ mẫu, rất ghét vượng mà động. Phúc phận trẻ nhỏ chẳng qua bói xem dễ hay khó nuôi lớn; còn giàu sang nghèo hèn thì chưa rảnh bàn đến, nên chuyên lấy một hào tử tôn làm chủ. Nếu hào phụ mẫu động thì đến làm tổn thương, khắc nó, nên kỵ; hào huynh đệ động thì đến nâng đỡ nó, nên mừng. Bởi có sinh phò thì dễ nuôi.

 Theo hào quan vào mộ thì chưa thể coi là có con có cháu; giúp hào quỷ làm hại hào thân thì không tránh khỏi nhiều tai nhiều bệnh.

 Trong quẻ nếu thấy hào thế, hào thân theo hào quan quỷ cùng vào mộ (biến ra hào là mộ của nó), thì ắt chết; cho nên nói chưa thể coi là có con có cháu. Nếu gặp hào quỷ làm tổn thương, khắc hào thế, hào thân, hình xung tượng chủ, thì ắt nhiều bệnh. Lại gặp hào tài giúp hào quỷ thì là điềm rất xấu. Nếu hào quỷ nắm hào thế, ở hào thân, cũng chủ nhiều bệnh.

 Hào thai liền với hào quan quỷ, thì đã từng trải qua "cửa ải lúc lọt lòng".

 Trong quẻ, hào ở trạng thái thai (giai đoạn bào thai trong vòng mười hai trạng thái) gặp hào quỷ, hoặc hóa ra hào quỷ, hoặc hào quỷ đến xung khắc, thì ắt đứa trẻ này lúc sinh ra đã tắt thở rồi sống lại, dân gian gọi là "ải lọt lòng".

 Hào tử tôn mang quý nhân, thì tự có ngày lên mây xanh.

 Hào tử tôn nếu mang lộc, mã, quý nhân, thì chủ đứa trẻ này ngày sau ắt hiển quý, tài năng nổi trội.

 Gặp lệnh tinh thì như gió lay thân cây; gặp đất tuyệt thì như mưa vùi hoa.

 Phàm gặp hung thần khắc phá, nếu được hào tử tôn được đất, khỏe mạnh vượng (gặp lệnh tinh tức được lệnh tháng, đang mạnh theo mùa), thì ắt không sao; tuy thấy chút trục trặc nhỏ, cũng như gió nhẹ lay thân cây, ắt không thể hại được. Nếu ở đất tử, tuyệt, thì quyết khó nuôi lớn; hễ có khắc phá, thì như mưa rào vùi hoa, ít khi không tàn.

 Hào tử tôn hóa ra hào quỷ, thì như Hiếu Thương mười tháng đã về cõi chết; lộc và quý nhân ở hào ấy, thì như Bái Trụ tuổi nhỏ đã lên ngôi tể tướng.

 Hào tử tôn hóa ra hào quỷ là điềm chín phần chết một phần sống. Như Hán Thương Đế sinh mới mười tháng đã chết. Hào tử tôn hóa ra hào quỷ mà quý nhân, lộc, mã cùng đến, hào tử tôn lại vượng tướng, thì ngày sau ắt quý hiển. Như Bái Trụ nhà Nguyên, mười bốn tuổi đã làm tể tướng. Bởi hào tử tôn gặp hung mà hóa ra quỷ, là thân hóa thành ma, nên xấu; hào tử tôn gặp cát mà hóa ra quan, là thân hóa thành quan, nên tốt.

 Hung sát tụ vào quẻ Chấn, thì như Lý Ngụy công chín tuổi mới biết đi.

 Quẻ Chấn là chân. Nếu gặp quan quỷ, hung thần hình khắc, thì biết đi ắt muộn. Như Lý Ngụy công (Lý Mật, tự Lệnh Bá) chín tuổi mới biết đi, vì hung thần quấy nhiễu ở chân.

 Cát thần đều tụ ở cung Càn, thì như Bạch Cư Dị chưa đầy năm đã biết chữ.

 Quẻ Càn là đứng đầu tám quẻ. Về ngũ hành thuộc kim, số là một, lại có tượng thuần dương. Dương chủ vươn lên, kim chủ thông minh, một là khởi đầu của các số. Nếu gặp long đức (các cát thần như Thanh Long) (?) và hào tử tôn ở cung này, thì ắt từ nhỏ đã nhanh trí. Như Bạch Lạc Thiên (Bạch Cư Dị) sinh được bảy tháng đã nhận biết được hai chữ "chi" và "vô".

 Quẻ bát thuần thì ngang bướng, như Thực Ngã nước Tấn có lòng lang dạ sói.

 Quẻ bát thuần (tám quẻ thuần, quẻ trên quẻ dưới giống nhau), sáu hào xung nhau. Trẻ nhỏ gặp ắt chủ ngang bướng, tính hung dữ. Như Thực Ngã, con Thúc Hướng nước Tấn, tính hoang dã không chịu thuần, như con của loài lang sói.

 Quẻ lục hợp thì thông minh, như Lý Bạch nhà Đường lòng gấm miệng thêu.

 Đại để quẻ lục hợp ắt âm dương mỗi bên một nửa. Trẻ nhỏ gặp thì thông minh trí tuệ; ngày sau văn chương sẽ hay đến mức ném xuống đất nghe kêu tiếng vàng. Như văn tài của Lý Thái Bạch.

 Cung dương, tượng dương, vì thế Hậu Tắc sáng dạ từ nhỏ.

 Dương chủ cao sáng, có tượng vươn lên, theo số của trời. Bói cho trẻ nhỏ mà được quẻ thuần dương, hào tử tôn lại thuộc dương, thì ắt như Hậu Tắc do bà Khương Nguyên sinh ra, từ nhỏ đã biết đứng, biết hiểu, sáng dạ hơn người; xem Kinh Thi, phần Đại Nhã.

 Quẻ âm, hào âm, vì thế vua nhà Tấn ngu đần.

 Âm chủ thấp hèn, có tượng đi xuống, vì theo phép của đất. Bói cho trẻ nhỏ được quẻ cung âm, hào tử tôn lại thuộc âm, thì chủ ngu si như Tấn Huệ Đế: nghe tiếng ếch kêu thì hỏi "kêu cho nhà nước hay kêu cho nhà riêng"; thấy dân đói thì hỏi "sao không ăn cháo thịt". Cho nên sử chê là ngu đần.

 Thanh Long và hào phụ mẫu phò hào thân, thì như Tổ Oánh giấu đèn đọc sách.

 Thanh Long là cát thần, hào phụ mẫu là thi thư, trường học. Nếu ở hào thân, hào thế, hoặc động đến sinh hợp hào thế, hào thân, hào tử tôn, thì chủ đứa trẻ này ham học. Như Tổ Oánh tám tuổi mê sách, cha mẹ sợ sinh bệnh mà cấm, bèn lén giấu lửa, đợi cha mẹ ngủ rồi lại thắp đèn đọc.

 Tuế quân ở hào phúc, thì mong như Ban Siêu ném bút.

 Tuế quân (Thái Tuế, địa chi của năm) là hào thiên tử, tượng vua. Hào tử tôn ở đó thì đứa trẻ này ắt có chí lớn. Như Ban Siêu nhà Hán, lúc nhỏ từng ném bút mà than: "Đại trượng phu nên lập công ở nước ngoài, sao có thể mãi hầu bút nghiên!" Về sau đi sứ Tây Vực, quả nhiên ứng lời được phong hầu ngoài muôn dặm.

 Hào quan quỷ không bị tổn thương, thì như Tào Bân cầm ấn, cuối cùng được phong tước.

 Tuế quân ở hào phúc thì vốn có chí lớn. Nhưng nếu trong quẻ hào quan quỷ bị chế, hoặc rơi vào không vong, thì chí tuy lớn mà cuối cùng không thực hiện được; hào quan quỷ không bị tổn thương thì mới được như ý. Như Tào Bân lúc thôi nôi cầm giáo và lấy ấn, ứng điềm ra làm tướng vào làm tể tướng, cuối cùng được phong tước.

 Hào phụ mẫu và hào thân có khí, thì như Xa Dận đựng đom đóm trong túi mà rốt cuộc nổi danh.

 Thanh Long và hào phụ mẫu phò hào thân thì vốn biết là ham học. Nhưng nếu hào thân, hào thế là tượng chủ, cùng hào phụ mẫu, quan quỷ, ở đất tử, tuyệt, thì chỉ uổng công khó nhọc; ắt phải hào phụ mẫu và hào thân có khí mới có hy vọng thành. Như Xa Dận chăm học (bắt đom đóm bỏ túi lấy ánh sáng đọc sách), rốt cuộc nên sự nghiệp.

 Hào kim động mà bị hợp, khóc ắt không ra tiếng.

 Trong ngũ hành chỉ kim có tiếng. Lại trong ngũ tạng của người, phổi chủ âm thanh, phổi thuộc kim. Cho nên tiếng người lấy hào kim mà xét. Nếu bị xung lên, hoặc rơi vào không vong (kim rỗng thì kêu), thì tiếng ắt vang; chỉ khi động mà bị hợp giữ lại, thì chủ khóc không ra tiếng.

 Hào phụ mẫu tĩnh mà bị xung, trẻ ắt thiếu sữa.

 Sữa lấy hào tử tôn mà định. Nếu vượng tướng có khí thì sữa ắt nhiều; hưu tù không có khí thì sữa ắt ít. Rất sợ hào phụ mẫu động, hoặc tĩnh mà gặp xung, thì hẳn phải thiếu sữa, vì khắc hào tử tôn.

 Dụng hào vượng thì trẻ bụ bẫm, rốt cuộc dễ nuôi; hào chủ suy thì trẻ yếu, ắt khó nuôi.

 Hào tử tôn vượng tướng thì sát không làm hại được, đứa trẻ ắt bụ bẫm, nên dễ nuôi. Hào tử tôn hưu tù, không có khí lực chống sát, ắt nhiều tai ương; không chỉ gầy yếu mà còn khó nuôi.

 Hào thân ở hào phụ mẫu, thì không thoát được sự vất vả nuôi nấng.

 Hào phụ mẫu nắm hào thế, trẻ ắt nhiều tai ương, nên công nuôi nấng vất vả không tránh được. Bởi hào phụ mẫu là thần vất vả nhọc nhằn, nên là ác sát của trẻ nhỏ.

 Hào thế gặp hào tử tôn, thì rốt cuộc thấy được sự đền đáp công khó nhọc.

 Hào tử tôn nắm hào thế, trẻ ắt hiếu thuận, nên ơn sinh thành khó nhọc ắt được đền đáp. Bởi hào tử tôn là tượng chủ, ở hào thế, là có nghĩa thương yêu người thân.

 Nếu hỏi vinh hay khô (thịnh hay suy), hoàn toàn ở việc đoán lục thân; muốn biết thọ hay yểu, phải dựa vào ba hạn mà suy xét kỹ.

 Trong lục thân, hào tài, hào phúc là tốt, hào huynh, hào quỷ là xấu. Ba hạn: quẻ chính quản ba mươi năm là hạn đầu; quẻ hỗ (quẻ ghép lấy hào hai, ba, bốn làm quẻ dưới và hào ba, bốn, năm làm quẻ trên) quản ba mươi năm là hạn giữa; lại lấy quẻ hỗ mà hỗ thêm một quẻ nữa làm hạn cuối, cũng quản ba mươi năm. Thọ yểu của đời người vốn có số định; không xem ba hạn thì khó quyết đoán.

 Như quẻ chính có hung thần đến khắc phá, thì thọ không quá ba mươi tuổi; như quẻ chính không có hung sát mà quẻ hỗ thấy hung sát khắc phá, thì thọ chỉ trong vòng sáu mươi tuổi; quẻ chính, quẻ hỗ đều không có hung sát, thì thọ ắt ngoài sáu mươi; nên lấy quẻ hỗ hỗ thêm một quẻ mà suy. Nếu hung sát không động, thì xem năm mà hào thế gặp tử, tuyệt mà đoán, mới không sai lầm.

 Lý về số mệnh vô cùng tinh vi, tuy khó nói hết từng chi tiết; nhưng hào Dịch có chuẩn mực, tự ở chỗ biết biến thông.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "điêu" (đọc diao, thanh một); "điêu linh" nghĩa là suy tàn. (2) Chữ "thiều" (đọc tiao, thanh hai): thời xưa chỉ tóc rủ xuống của trẻ con. (3) Chữ "sấn" (đọc chen, thanh bốn): răng sữa; thời xưa gọi con trai tám tuổi thay răng là "sấn". (4) "Quắc thước" (đọc jue, thanh hai; shuo, thanh bốn): tả dáng người già còn rất tinh anh. (5) Chữ "Mẫn" (đọc min, thanh ba): là họ. (6) Chữ "cứ" (đọc ju, thanh bốn): ngồi xổm hoặc ngồi. (7) Chữ "túc" (đọc su, thanh bốn); "túc dạ" nghĩa là sáng sớm và đêm khuya. (8) Chữ "Phưởng" (đọc fang, thanh ba): nghĩa là sáng sủa, khởi đầu. (9) Chữ "Đậu" (đọc dou, thanh bốn): là họ. (10) Chữ "Vĩ" (đọc wei, thanh ba): tả ánh sáng rực rỡ. (11) Chữ "Diễm" (đọc yan, thanh ba): một loại ngọc. (12) Chữ "Giai" (đọc jie, thanh một): tả âm thanh hài hòa. (13) Chữ "lô" (đọc lu, thanh hai): quán rượu. (14) "Tiệp dư" (đọc jie, thanh hai; yu, thanh hai): tên một chức nữ quan thời xưa, là danh hiệu phi tần của vua. (15) Chữ "Thương" (đọc shang, thanh một): chết khi chưa đến tuổi trưởng thành. (16) Chữ "Nguyên" (đọc yuan, thanh hai); Khương Nguyên tương truyền là mẹ của Hậu Tắc, tổ tiên nhà Chu. (17) Chữ "nghi" (đọc yi, thanh hai): tên núi. (18) Chữ "tráng" (đọc gang, thanh bốn): ngốc, đần. (19) Chữ "ngai" (đọc ai, thanh hai): ngốc. (20) Chữ "mi" (đọc mi, thanh hai): cháo. (21) Chữ "Oánh" (đọc ying, thanh hai): đá sáng bóng như ngọc, trong suốt. (22) Chữ "đam" (đọc dan, thanh một): say mê, đắm chìm. (23) Chữ "Dận" (đọc yin, thanh bốn): con cháu đời sau. (24) Chữ "cù" (đọc qu, thanh hai): chăm chỉ, khó nhọc.

 Sáu. Hôn nhân:

 Trai gái kết duyên vợ chồng là hợp với điều đã định từ trước; hai họ kết thông gia như thôn Chu Trần (thôn có hai họ Chu, Trần đời đời gả cưới cho nhau) là do duyên phận đã thành từ kiếp trước. Thế nhưng nếu không phải Nguyệt Lão (ông tơ, vị thần se duyên) thì lúc ấy làm sao biết ai thành vợ chồng; nếu không có Phục Hy (vị vua thời thượng cổ tương truyền đã vạch ra tám quẻ) thì ngày nay làm sao biết được lành dữ!
 Muốn vợ chồng hòa hợp, trước hết phải xét cho đúng âm dương (trong phép bói Lục hào, mỗi quẻ có sáu hào; hào dương là vạch liền, hào âm là vạch đứt; ở đây là xét các hào quan trọng có đứng đúng vị trí âm, dương của mình hay không).

 Dương là số lẻ, âm là số chẵn; âm dương phối hợp thì thành hôn. Hào thế (hào đại diện cho người đi hỏi việc, ở đây là nhà trai) thuộc dương, hào ứng (hào đại diện cho phía bên kia, ở đây là nhà gái) thuộc âm. Hào quỷ (tức quan quỷ, một trong sáu loại hào gọi là lục thân, trong việc hôn nhân chỉ người chồng) thuộc dương, hào tài (tức thê tài, chỉ người vợ) thuộc âm. Nội quái (quẻ ba vạch ở dưới, gồm ba hào đầu) thuộc dương, ngoại quái (quẻ ba vạch ở trên, gồm ba hào sau) thuộc âm. Âm dương hợp nhau mới thành đạo vợ chồng, ngày sau ắt được lợi lớn.

 Âm dương đảo lộn thì khó mong vợ chồng hòa hợp như đàn cầm, đàn sắt hòa tiếng;

 "Âm dương đảo lộn" là: hào thế âm mà hào ứng dương, hào quỷ âm mà hào tài dương, nội quái âm mà ngoại quái dương. Đó là tượng ngược. Sau khi cưới, ắt chồng lấn át vợ, vợ khinh nhờn chồng, suốt ngày trở mặt với nhau, không được êm thuận. Nếu hào biến ra tài và quỷ đều không rơi vào không vong (trạng thái "trống rỗng", hào mất hiệu lực vì địa chi của nó thuộc hai chi bị bỏ trống trong tuần của ngày gieo quẻ), còn hào chủ yên tĩnh, thì vẫn có thể cưới được.

 Trong ngoài cùng động thì ắt thấy gia đình rối ren (?).

 Xem việc hôn nhân thì quẻ nên yên tĩnh. Yên tĩnh thì gia đình hòa thuận, ắt không có chuyện tranh giành. Nếu hào tài động (hào động là hào khi gieo đổi âm thành dương hoặc dương thành âm, chủ sự việc đang chuyển biến) thì không hòa với cha mẹ chồng; hào quỷ động thì không hòa với chị em dâu; hào phụ (phụ mẫu, hào chỉ bậc cha mẹ, bề trên, giấy tờ) động thì không hòa với con cháu; hào huynh (huynh đệ, hào chỉ anh em, bạn bè, chủ hao tiền) động thì vợ chồng không hòa. Hào động mà lại trùng với nguyệt kiến (địa chi của tháng gieo quẻ) hoặc nhật thần (địa chi của ngày gieo quẻ), thì không chỉ bất hòa mà còn đè nén, khắc hại nhau.

 Gặp quẻ lục hợp thì việc dễ thành mà lại tốt;

 Quẻ lục hợp (quẻ mà các cặp hào 1 với 4, 2 với 5, 3 với 6 có địa chi hợp nhau) là một âm một dương phối hợp mà thành tượng. Thế và ứng sinh nhau, tài và quan hợp nhau. Người xem được quẻ này thì việc ắt dễ thành mà lại tốt.

 Gặp quẻ lục xung thì việc khó thành mà lại xấu.

 Quẻ lục xung (quẻ mà các cặp hào 1 với 4, 2 với 5, 3 với 6 có địa chi xung nhau) nếu không thuần âm thì thuần dương. Tượng của nó như hai cô gái ở chung, hai chàng trai ở cùng, chí hướng ắt không hợp. Người xem được quẻ này thì việc khó thành, dù có thành cũng không lợi.

 Chỗ đáng âm lại dương, chỗ đáng dương lại âm, thì riêng lợi cho việc "kéo sợi tơ" (điển xưa: Trương Gia Trinh cho năm cô con gái mỗi người cầm một sợi tơ sau bức màn, để chàng rể kéo sợi nào thì lấy cô ấy; ở đây chỉ việc nhà gái kén rể về ở);

 Hào thế và hào quan đáng là dương lại là âm; hào ứng và hào tài đáng là âm lại là dương: xem việc cưới vợ phần nhiều không lợi, chỉ có nhập chuế (ở rể) là tốt.

 Thế hợp ứng, ứng hợp thế, rốt cuộc thành mối nhân duyên "trồng ngọc" (điển Dương Bá Ung trồng hạt đá hóa ngọc, nhờ ngọc ấy mà cưới được vợ hiền; chỉ nhân duyên trời định).

 Hào thế là nhà trai, hào ứng là nhà gái. Nếu hai hào hợp nhau, đó là tượng hai bên cùng ưng thuận, việc ắt dễ thành, về sau cũng tốt lành.

 Muốn xin canh thiếp (tờ giấy ghi năm, tháng, ngày, giờ sinh của cô gái, nhà gái trao cho nhà trai khi bằng lòng dạm hỏi), há nên để hào ứng động hay hào ứng không vong;

 Muốn xin canh thiếp, phải được hào ứng yên tĩnh, không không vong, lại sinh hoặc hợp với hào thế, thì nhà gái ắt nhận lời, việc cũng dễ thành. Nếu hào ứng động, hoặc không vong, hoặc xung khắc hào thế, đều là không nhận lời, việc cũng khó thành, hoặc có đến cũng không gặp được người.

 Nếu bàn về lễ vật dẫn cưới, sao có thể để hào thế mang Đằng Xà hay mang huynh đệ.

 Đằng Xà (một trong lục thần — sáu vị thần gắn vào sáu hào theo ngày gieo quẻ: Thanh Long, Chu Tước, Câu Trần, Đằng Xà, Bạch Hổ, Huyền Vũ; Đằng Xà chủ việc quanh co, lo sợ, quái lạ) và huynh đệ mà rơi vào hào thế thì nhà trai keo kiệt, lễ vật ắt không nhiều; rơi vào hào ứng thì của hồi môn nhà gái ít ỏi. Nếu hào ấy vượng (có sức mạnh do được thời) mà động, thì cũng là điềm khắc vợ.

 Ứng sinh thế thì vui lòng mà thành thân; thế khắc ứng thì dùng sức mạnh mà cưới ép.

 Hào ứng sinh hoặc hợp hào thế là tượng nhà gái ham nhà trai, việc ắt dễ thành; nếu không thì là nhà gái đến cầu thân trước. Nếu hào thế hình (một kiểu va chạm, làm tổn thương giữa các địa chi) hoặc khắc hào ứng, thì nhà trai ắt không sớm đến hỏi con gái họ. Thế vượng mà ứng suy, là cậy giàu ép nghèo, dùng sức mạnh mà cưới ép.

 Nếu hào thế mang quỷ và Đằng Xà, mà hào tài đắc thời vượng tướng (đang mạnh vì hợp mùa), Thanh Long (vị thần chủ việc vui mừng, tốt lành) ở chỗ đắc địa, thì ắt vì cô gái có nhan sắc mà nhà trai muốn bày mưu cưới về. Hào thế mang Huyền Vũ (vị thần chủ sự mờ ám, trộm cắp, gian dâm) và huynh đệ, thì ắt vì nhà gái thiếu tiền trả nợ mà nhà trai tính kế lấy con gái họ. Nếu hào ứng động hoặc vượng, thì đoán theo lẽ vượng, động.

 Nếu nhật thần hợp vào mà thế, ứng tỷ hòa (cùng một hành trong ngũ hành), thì nhờ người khác mà nên việc;

 Hễ gặp thế sinh ứng là trai cầu gái; ứng sinh thế là gái cầu trai; hợp nhau cũng vậy. Nếu thế ứng tỷ hòa, thì là hai nhà cùng giúp nhau nên việc. Muốn biết ai tán thành, thì lấy hào được nhật thần hợp mà định. Nếu gian hào (hai hào nằm giữa hào thế và hào ứng, chỉ người trung gian) động mà được nhật thần hợp, thì đó là người mai mối.

 Nếu hào phụ động mà hào tử tôn (hào chỉ con cháu, cũng gọi là phúc đức) ở mộ, tuyệt (hai giai đoạn suy kiệt trong vòng mười hai giai đoạn Trường sinh của ngũ hành), thì là vì muốn có con nối dõi mà cầu hôn.

 Xem hôn nhân mà gặp hào phụ vượng động, nếu tử tôn ở mộ, tuyệt, thì ngày sau con cái ắt ít. Nếu bói việc cưới vợ của người đã lớn tuổi mà có tượng này, thì là vì không có con mà cưới. Hào phụ nằm ở quái thân (một hào đặc biệt định theo hào thế và tháng, tượng trưng cho bản thân sự việc) hoặc hào thế cũng vậy.

 Tài và quan động mà hợp nhau, thì trước lén lút rồi sau mới công khai;

 Phàm việc hôn nhân, lấy hào quan làm chồng, hào tài làm vợ. Hai hào đều động mà hợp nhau, ắt là đã tư thông trước rồi mới cưới. Nếu gặp xung khắc, thì người ngoài đã biết. Nếu mang Huyền Vũ, thì mới liếc mắt đưa tình, chưa thông tình ý. Nếu chính người trong cuộc tự xem, mà hào tài động hợp với hào thế, cũng vậy. Hào tài nếu hợp với bàng hào (hào khác không liên quan), thì người ấy có tình với kẻ khác. Hào tài gặp nhiều chỗ hợp mà hóa ra tử tôn, ắt là nhà kỹ nữ, vì hóa ra tử tôn có

 tượng hoàn lương (bỏ nghề lấy chồng).

 Thế, ứng hóa ra không vong, thì lúc đầu thành mà sau hối.

 Hào thế động, sinh hợp hào ứng, thì nhà trai muốn thành hôn; hào ứng động, sinh hợp hào thế, thì nhà gái muốn gả con gái: đều là tượng dễ thành. Chỉ sợ biến vào không vong, thì ắt có ý rút lui, hối hận. Nếu được nhật thần, hào động nâng đỡ, thì dù có hối vẫn thành được.

 Lục hợp mà các hào động hình thương, ắt nhiều phá phách ngăn trở; thế xung mà được nhật thần nâng đỡ, ắt có người nói vun vào.

 Hào thế sinh hợp với hào ứng vốn là điềm tốt; nếu gặp hào động, nhật thần xung khắc, thì hai bên ắt có kẻ nói phá, việc khó thành. Thế ứng xung khắc vốn không phải điềm tốt; nếu gặp hào động, nhật thần sinh hợp, thì hai bên ắt có người nói vun, vẫn có thể thành.

 Muốn biết người nói vun hay nói phá là ai, thì theo năm loại lục thân mà suy. Như hào phụ mẫu là hàng chú bác, bề trên. Hào ở cung ngoài, quẻ khác thì là người ngoài.

 Hào quỷ khắc phi hào, quả tin cô gái bên "cửa sổ xanh" (chỉ khuê phòng con gái nhà nghèo) khó lấy chồng; hào quan hợp vị tài, mới biết việc cưới trên "chiếu gấm" (chỉ tiệc cưới sang trọng) dễ thành.

 Phi hào (hào hiện trên quẻ) ở đây chính là hào thế. Đại phàm gái xem việc lấy chồng, kỵ nhất hào quỷ hình khắc hào thế, cũng không nên hào ứng khắc thế, đều chủ không thành. Vì gái xem trai thì lấy thế làm nhà gái, ứng làm nhà trai. Gặp tượng ấy thì nhà trai không muốn kết hôn, nên khó lấy chồng. Nếu bên kia bị chế ngự, bên ta được nâng đỡ, mà tượng chung lại tốt, thì vẫn có thể thành; nhưng nhà ấy rốt cuộc vẫn không có lòng với ta. Phải được hào quan sinh hợp hào thế, hoặc hợp hào tài, hoặc hào ứng sinh hợp hào thế, mới chủ dễ thành.

 Tài và quỷ nếu không bị hình hại, vợ chồng ắt hòa thuận;

 Tài, quỷ bị hình, xung, khắc, hại (hại tức lục hại, sáu cặp địa chi làm hại nhau) thì vợ chồng ắt bất hòa. Không có tượng ấy thì vợ chồng như cá gặp nước, đến già hòa thuận.

 Hào văn thư (tức hào phụ mẫu) nếu động mà nắm quyền, con cái ắt hiu hắt.

 Hào phụ mẫu nắm quyền (đang vượng) mà động, nếu tử tôn ở chỗ không vong để tránh, thì là việc chưa định. Nếu không không vong mà ở tử, tuyệt, không có khí (không có sức), thì bị phụ mẫu khắc, ngày sau ắt khắc con.

 Nếu cùng một cung, ắt là hai nhà vốn thân thiết; nếu thêm tam hợp, ắt từng gặp mặt nhau.

 Thế, ứng sinh hợp, tỷ hòa, tài và quỷ lại cùng một cung (sáu mươi tư quẻ chia làm tám cung theo tám quẻ gốc Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn), là thông gia trên nền họ hàng. Không có tam hợp (ba địa chi hợp lại thành một cục ngũ hành, như Thân, Tý, Thìn hợp thành thủy) thì tuy là họ hàng nhưng chưa quen biết; nếu có tam hợp, ắt đã từng gặp mặt.

 Nếu gặp tài, quỷ không vong, là điều kỵ lớn của hôn nhân; nếu gặp âm dương đúng vị, thật là do mệnh trời định đoạt.

 Hai hào tài và quỷ là dụng thần (hào chính để xét việc đang hỏi) của việc hôn nhân. Nếu rơi vào không vong ắt không tốt. Sách Thiên Huyền Phú nói: "Tài không vong thì mất vợ, quỷ không vong thì chồng chết." Nhưng không thể cứng nhắc theo phép ấy.

 Vì trai xem gái thì lấy tài làm chủ, quỷ không vong không sao; gái xem trai thì lấy quỷ làm chủ, tài không vong không sao. Cốt yếu là dụng thần không bị tổn hại. Nếu tài, quỷ không vong, mà can chi hợp nhau, thế ứng sinh nhau, âm dương đúng vị, thì đó thật là nhân duyên, có điều chỉ được nửa đời chăn gối, không thể sống với nhau đến già; đó không phải do vợ chồng hình khắc nhau, mà là mệnh trời vậy. Nếu hào không vong gặp xung gặp khắc thì gọi là tránh được không vong (?), lại không đáng lo; chỉ chủ suốt đời chăn gối để trống, hoặc nửa đời ở ngoài làm quan, làm thợ, buôn bán và những việc tương tự.

 Ứng mang tài, thế mang quỷ, rốt cuộc chồng xướng vợ theo; ứng mang quỷ, thế mang tài, khó tránh vợ cướp quyền chồng.

 Hào thế mang quỷ, hào ứng mang tài, là tượng âm dương đúng vị: chồng ắt giữ quyền đàn ông, vợ giữ đạo đàn bà; chồng xướng trước, vợ theo sau. Nếu ứng mang quỷ, thế mang tài, là tượng âm dương mất vị: vợ ắt cướp quyền chồng, "gà mái gáy sáng" (đàn bà lấn quyền đàn ông); chỉ ở rể thì lại tốt.

 Chị em dâu bất hòa chỉ vì hào quan động; cha mẹ chồng không vui ắt do vị thê tài động.

 Xem hôn nhân thì lấy huynh làm chị em dâu, phụ làm cha mẹ chồng. Quẻ có hào quan động thì khắc huynh đệ, chị em dâu ắt không êm. Quẻ có hào tài động thì khắc phụ mẫu, ắt cha mẹ chồng không vui lòng. Nếu hào phụ vượng, không bị tổn khắc, thì việc chỉ trắc trở lật đi lật lại; nếu hào phụ suy yếu không chống nổi, thì cha mẹ có điều hình khắc.

 Hào phụ hợp hào tài, ngày sau có chuyện "Tân Đài" (điển Vệ Tuyên công xây đài Tân Đài để cướp nàng dâu vốn hỏi cho con trai mình; chỉ cha chồng loạn luân với con dâu); hào thế mang vị tài, về sau người vợ không có lòng phụng dưỡng cha mẹ chồng.

 Xem hôn nhân mà gặp hai hào tài và phụ, hào thế mang Huyền Vũ, động đến hợp nhau, thì ngày sau có chuyện cha chồng gian dâm với con dâu. Nếu hào tài nằm ở hào thế hoặc quái thân, người vợ ắt không khéo hầu hạ cha mẹ chồng.

 Tài nằm phục dưới quỷ không vong, ắt là người góa khi chưa về nhà chồng; tài động gặp Bạch Hổ, ắt là người đàn bà đang để tang.

 Trong quẻ đã có hào quan, hào tài, mà hào tài lại phục (ẩn, không hiện trên quẻ, nằm dưới một hào hiện) dưới hào quỷ không vong, thì cô gái trước đã nhận sính lễ, chưa cưới thì vị hôn phu chết, tục gọi là "góa vọng môn". Nếu thêm Bạch Hổ (vị thần chủ tang tóc, máu me, tai nạn) động mà khắc, thì là đã cưới rồi chồng chết, ắt đang để tang. Nếu hào quỷ nằm trên (che tài phục) không không vong, ắt là đàn bà đang có chồng; nếu bị nhật thần, hào động kéo dậy mà hình khắc hào thế, về sau phải đề phòng kiện tụng.

 Thế và ứng đều không vong, khó thành mối duyên trăm năm như cây liền cành;

 Hào thế không vong thì chính mình không muốn thành; gượng thành thì rốt cuộc không vừa ý. Hào ứng không vong thì bên kia không muốn thành; dù có thành, về sau hai nhà ắt không qua lại.

 Tài, quan xuất hiện chồng chất, là lại thêm một lần làm người mới cưới.

 Trai xem gái mà quẻ có hai hào tài, gái xem trai mà quẻ có hai hào quỷ, ắt là "đàn đứt dây nối lại" (vợ hoặc chồng trước đã mất mà kết hôn lần nữa), lại làm người mới cưới thêm một lần. Hai hào tài đều không tổn thương thì ắt một vợ cả một vợ lẽ; nếu một vượng một không vong thì vợ trước đã mất. Hai hào quỷ động thì ắt có hai nhà tranh nhau cưới; nếu một vượng một không vong thì chồng trước đã mất. Nếu quỷ phục dưới tài, người đàn ông ắt đã có vợ ở nhà; tài phục dưới quỷ, người đàn bà ắt đang có chồng. Hào quỷ không không vong mà hào động, nhật thần xung khắc thê tài, ắt là sống mà chia lìa rồi tái giá; hào thế khắc quỷ mà hào động, nhật thần sinh hợp thê tài, ắt là đuổi rể để gả con gái cho người khác.

 Chồng nếu tài giỏi thì hào quan ở đất Trường sinh; vợ nếu xấu vụng thì hào tài rơi vào chốn mộ khố.

 Muốn biết tính tình, dung mạo trai gái thì xét hai hào tài, quỷ. Hễ được nguyệt lệnh (tháng gieo quẻ) làm vượng thì thân ắt béo; được ngày, giờ làm vượng thì dung mạo ắt đẹp. Nguyệt lệnh làm suy thì thân ắt gầy; ngày, giờ làm suy thì dung mạo ắt xấu. Nguyệt lệnh vượng mà ngày giờ suy thì thân béo mà mặt không đẹp; nguyệt lệnh suy mà ngày giờ vượng thì thân gầy mà mặt ắt đẹp. Suy mà có nâng đỡ thì xấu mà tài giỏi; vượng mà vào mộ thì tuy đẹp mà ngu vụng. Còn xét tính tình thì trai đoán theo hào quỷ, gái suy theo hào tài.

 Mệnh vượng thì vinh hoa có thể mong; gặp thời suy thì khó mong phát đạt.

 Mệnh tức là năm sinh của trai, gái (địa chi năm sinh). Được sinh, vượng, có khí thì ắt có ngày vinh hoa; gặp hưu, tù, tử, tuyệt (các trạng thái yếu, mất sức) thì ắt không có ngày phát đạt. Nếu tài vượng mà mệnh suy, người vợ tuy đẹp mà số phận tầm thường; quỷ suy mà mệnh vượng, người chồng tuy ngu đần mà cơm áo đầy đủ. Mệnh gặp phụ mẫu thì ắt thích nghề nghiệp, kỹ nghệ; thêm Thanh Long thì thích thơ văn sách vở. Gặp huynh thì thích cờ bạc, tiêu tiền, không thích học. Gặp quan thì thích đón rước quan phủ. Gặp tài hay phúc thì ắt khéo lo việc nhà. Phải xét nó có hiện trên quẻ hay không, cùng sinh khắc của ngũ hành, động tĩnh của lục thần mà suy đoán.

 Tài hóa ra tài, một công được hai việc;

 Xem hôn nhân mà gặp tài hóa ra tài, ắt có đầy tớ theo về cùng, gọi là "của hồi môn kèm theo". Tài hóa ra tử tôn thì có con nhỏ dắt theo, gọi là "cưới kèm con nhỏ". Nếu hóa ra tử tôn mà gặp không vong, đứa trẻ tuy theo về mà không thọ; hóa ra tài mà gặp xung, về sau đầy tớ cũng bỏ trốn.

 Quỷ hóa ra quỷ, lật đi lật lại nhiều lần.

 Đại để quỷ hóa ra quỷ thì mọi việc trở đi trở lại không định. Xem hôn nhân mà gặp thì quyết không dễ dàng. Nếu tượng chung có thể thành thì cũng chậm trễ. Tượng này chủ nhà gái nhiều thay đổi; khó hay dễ, chậm hay gấp đều do bên ấy quyết.

 Hào huynh động mà mang Huyền Vũ, phải phòng mưu cướp lừa;

 Hào quỷ không động, mà hào huynh đệ lại mang Huyền Vũ, Đằng Xà, đến hình xung quái thân, hào thế, thì phải đề phòng trong đó có gian trá, bày kế lừa tiền. Nếu thế ứng sinh hợp, âm dương đúng vị, tài quỷ không bị tổn, thì cũng phải tốn nhiều tiền mới thành.

 Ứng không vong mà hào văn thư ẩn phục, ấy là chưa có người đứng ra chủ hôn.

 Hào phụ mẫu là người chủ hôn. Nếu không hiện trên quẻ, hoặc rơi vào không vong, ắt không có người chủ hôn; e rằng cô gái tự mình quyết định; nếu không thì việc ắt khó thành tựu, hòa hợp.

 Hai hào phụ cùng động, ắt có tượng tranh nhau chủ hôn; hai hào quan cùng động, ấy là đầu mối tranh nhau cưới.

 Trong quẻ có hai hào phụ động, hoặc phụ hóa ra phụ, chủ có hai người chủ hôn; nếu không thì ắt có hai nhà trao canh thiếp. Nếu hai hào quỷ cùng động thì có hai nhà tranh nhau cầu hôn; nếu không thì việc nhiều thay đổi. Những điều trên, nếu một động một tĩnh, một vượng một không vong, thì không nói đến.

 Nếu quẻ có quan hóa ra phụ, phụ hóa ra quan, hoặc quan, phụ đều động, e có nạn kiện tụng. Văn thư và huynh động thì ắt có cãi cọ.

 Ngày gặp hào phụ hợp, thì đã định ngày "hợp cẩn" (nghi lễ cô dâu chú rể uống rượu bằng hai nửa quả bầu trong đám cưới) dưới "ba ngôi sao" (điển Kinh Thi, chỉ đêm tân hôn);

 Nhật thần hợp với hào phụ, hoặc nhật thần tự mang văn thư, thì ngày cưới đã định sẵn.

 Hào thế được tài sinh, rốt cuộc được của hồi môn như "trăm cỗ xe" (điển Kinh Thi, chỉ của hồi môn nhiều).

 Hào tài cũng được đoán là của hồi môn. Nếu sinh hợp hào thế, lại được ngày, tháng, hào động nâng đỡ, ắt có hồi môn. Gặp Câu Trần (vị thần chủ ruộng đất, sự trì trệ) thì ắt có ruộng hồi môn; gặp Thanh Long thì ắt đẹp đẽ; gặp Đằng Xà, Bạch Hổ, hoặc các hào ở giai đoạn Bại, Bệnh thì là đồ dùng cũ. Nếu hào tài không được sinh trợ thì không thể nói bừa.

 Muốn đoán nhiều ít, thì lấy hào sinh hợp thê tài, xem suy vượng mà đoán. Còn suy vượng của chính hào tài thì chỉ đoán được dung mạo cô gái đẹp hay xấu, không đoán được của hồi môn dày hay mỏng.

 Muốn nhờ người mai mối, phải xét gian hào.

 Xem việc dạm hỏi, trao canh thiếp thì lấy gian hào làm người mối.

 Gian hào nếu sinh với ứng, ấy là họ hàng bên nhà gái; nếu hợp với thế, ắt là họ hàng xa bên nhà trai.

 Gian hào sinh hợp với thế thì phần nhiều là người thân nhà trai; sinh hợp với ứng thì phần nhiều là người thân nhà gái. Sinh hợp cả thế và ứng thì là người thân của cả hai nhà. Vượng tướng là thân mới, hưu tù là thân cũ; thuộc bản cung (cùng cung với quẻ gốc) là thân gần, thuộc cung khác là thân xa.

 Trước xem âm dương của tượng quẻ thì quyết được người mối là nam hay nữ;

 Hào dương là người mối nam, hào âm là người mối nữ. Có người hỏi: gian hào có hai, lấy hào nào làm chủ? Đáp: lấy suy vượng, động tĩnh mà chọn.

 Lại hỏi: hào suy thì động, hào vượng thì tĩnh, thì sao? Đáp: hào động là người mối.

 Lại hỏi: hai hào đều vượng hoặc đều suy, lấy gì mà định? Đáp: lấy hào bị xung động mà định. Nếu lại không có xung, thì lấy hào được sinh hợp nâng dậy mà định. Hoặc một vượng một không vong, thì lấy hào không không vong mà định. Lại không gặp không vong thì lấy phép Trường sinh mà quyết. Cốt sao quy về một, thì không rối.

 Sau xem động tĩnh của hào thì đoán được người mối già hay trẻ.

 Hai loại hào giao, trùng (giao là hào âm già, trùng là hào dương già, đều là hào động) là người già; hai loại hào đơn, chiết (đơn là hào dương non, chiết là hào âm non, đều là hào tĩnh) là người trẻ. Hoặc ở giai đoạn Thai, Dưỡng, Trường sinh là người trẻ; Lâm quan, Đế vượng là người trung niên; Mộ, Tuyệt là người già làm mối. Nếu Mộ hóa ra Vượng, là người già đến nói trước; âm hóa ra dương, là người đàn bà đến nói trước. Nếu hào này động mà không vong, hóa ra không vong, rồi tự xung động một hào kia, chủ người mối ban đầu có cớ từ chối, rồi người khác làm mối.

 Bàn giàu nghèo thì xét thân và mệnh; định tốt xấu thì xem tính tình.

 Tốt xấu, giàu nghèo của người đời, hai chương này đã nói đủ. Nhưng không chỉ dùng để xem người mối. Nếu hỏi về người vợ thì xem hào tài; hỏi về bản thân người chồng thì xem hào quỷ; hỏi về nhà trai thì xem hào thế; hỏi về nhà gái thì xem hào ứng. Nếu ứng vượng mà tài suy, có thể nói nhà gái tuy giàu mà cô gái không đẹp; còn lại cứ thế mà suy. Còn người ngoài giúp vun vào hay nói phá thì có thể suy theo các hào hình, xung, sinh, hợp.

 Gặp Chu Tước mà có huynh, ắt quen kiếm lợi trong đó;

 Gian hào nếu gặp Đằng Xà, Chu Tước (vị thần chủ lời nói, miệng lưỡi, văn thư), và huynh đệ, thì người ấy ắt mồm mép lanh lợi, vốn kiếm lợi bằng nghề làm mối. Nếu hưng vượng thì ắt gian trá.

 Thế xung hay ứng hợp, là nhờ người ấy ra làm mối.

 Gian hào yên tĩnh mà bị hào ứng hoặc hào thế xung động, hoặc sinh trợ, hợp dậy, hay được nhật thần xung, tịnh (trùng hợp) làm dậy, thì người ấy vốn không có lòng làm mối, ắt là một bên nhờ họ nói giúp. Nếu gian hào tự động thì không đoán như vậy.

 Hai hào huynh cùng động, ắt có nhiều "ông tơ" tranh làm mối; hai gian hào đều không vong, ắt không có người đi lại làm lễ.

 Hai gian hào đều động thì ắt có hai người mối. Gặp huynh, hoặc huynh hóa huynh, hoặc động ra hai hào quỷ, thì có cảnh tranh nhau làm mối. Phải xem không vong, suy vượng, có bị chế ngự hay không, thì biết ai nắm quyền. Nếu gian hào yên tĩnh mà đều không vong, thì ắt không có người mối đi lại. Nếu không vong mà động, hóa ra huynh hay quỷ, hoặc mang huynh, quỷ mà không vong động, thì là người mối muốn đòi tiền tạ lễ nên giở trò không đến, chứ không phải không có mối.

 Thế ứng bất hòa, nhờ lời người mối mà nối được giao hảo;

 Thế ứng xung nhau, khắc nhau thì khó thành thân. Nếu được gian hào sinh hợp mà giải cứu, việc ban đầu khó thành, nhưng rốt cuộc nhờ người mối hai bên nói hòa, nối được giao hảo, thì việc cũng có thể thành. Thế nào là giải cứu? Như hào ứng động khắc thế, mà gian hào hợp giữ hào ứng lại, sinh trợ hào thế; còn lại cứ thế suy.

 Gian hào bị khắc, dù lời lẽ hoa mỹ cũng chẳng ai nghe.

 Phàm muốn nhờ người mối nói giúp để cầu thân, phải được hào ứng sinh hợp gian hào, thì lời mới dễ lọt tai, ắt được nghe theo. Nếu gian hào lại bị ứng xung khắc, thì dù lời ngọt ngào khéo léo cũng không được nghe.

 Tài, quan xung khắc thì người mối lại chuốc lấy oán trách bên trong;

 Gian hào nếu bị nhật thần, hào động hình xung khắc hại, người mối ắt bị hai nhà oán. Hào thế xung khắc thì nhà trai oán; hào ứng xung khắc thì nhà gái oán. Hoặc hào thế sinh hợp mà hào tài xung khắc, thì nhà trai tuy tốt, ngày sau nhà gái ắt oán. Tài và quan đều xung khắc thì cả vợ lẫn chồng đều oán.

 Thế ứng sinh trợ, ắt được ơn hậu trong đó.

 Phàm gặp thế, ứng, nhật thần mang tài, phúc, Thanh Long mà sinh hợp gian hào, thì người mối ắt được cả hai nhà đền đáp. Vượng tướng thì nhiều, hưu tù thì ít. Nếu mang huynh, quỷ, Đằng Xà, Huyền Vũ mà sinh hợp, thì chẳng qua lời khéo lễ suông, ắt không có lợi thật. Hóa ra tài, phúc mà sinh hợp cũng tốt.

 Nhà trai xem hào thế, nhà gái xem hào ứng. Thế ứng đều sinh hợp thì cả hai nhà đều có quà. Thế vượng thì nhà trai cho nhiều; ứng vượng thì nhà gái cho nhiều.

 Lành dữ của một quẻ, phải xét kỹ từng chỗ tinh vi khúc chiết; vợ chồng trăm năm mới biết có trọn vẹn đến cuối hay không.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "chuế" đọc là zhuì (thanh bốn); "nhập chuế" nghĩa là kén rể, con rể về ở nhà vợ. (2) Chữ "khâm" đọc là qīn (thanh một), nghĩa là cái chăn. (3) Chữ "cẩn" đọc là jǐn (thanh ba), nghĩa là cái gáo bầu dùng làm chén rượu trong lễ cưới thời xưa. (4) "Gia phu" đọc là jiā (thanh một), fú (thanh hai), nghĩa là lớp màng mỏng trong thân cây lau sậy, ví với họ hàng xa. (5) Chữ "mỗi" đọc là měi (thanh ba), nghĩa là nhờ cậy. (6) Chữ "huống" đọc là kuàng (thanh bốn), nghĩa là tặng, ban cho.

 Bảy. Sinh nở (phụ: bà đỡ, vú nuôi)

 Thuở ban đầu, đấng mở mang ra khỏi cõi hỗn độn, tách trời đất mà sinh ra người và vạn vật; tiếp đó Thái Hạo (tức vua Phục Hy) dấy lên, đặt ra phép cưới gả để kết hợp vợ chồng. Đến nay đã mấy nghìn năm, sự sinh sôi không dứt; dù đến muôn ức đời sau vẫn nối nhau không cùng. Ấy là nhờ âm dương giao cảm mới có thể mang thai, sinh nở nối nhau.

 Trước xem hào tử tôn thì biết trai hay gái. Hào dương là con trai, như trong lòng bàn tay thấy thêm một viên ngọc mới (có con quý); hào âm là con gái, vui thấy bên phải cửa treo khăn (tục xưa sinh con trai thì treo cây cung bên trái cửa, sinh con gái thì treo khăn bên phải cửa).

 Tử tôn (hào chỉ con cái) là dụng thần (hào chính để xét việc) khi xem sinh nở. Hào dương là con trai, hào âm là con gái.

 Nếu gặp điềm ngược, thì uổng công nuôi nấng ba năm; nếu gặp hóa ra không vong, thì uổng công mang thai mười tháng.

 Điềm ngược là: được quẻ sinh con trai mà lại sinh con gái, được quẻ sinh con gái mà lại sinh con trai. Đều chủ đứa trẻ không thọ. Tử tôn hóa vào không vong (trạng thái "trống rỗng", hào mất hiệu lực) cũng không nuôi được.

 Chủ tinh sinh vượng, ắt sinh con bụ bẫm tuấn tú; mệnh diệu hưu tù, ắt đẻ con yếu ớt ủ rũ.

 Tử tôn sinh vượng (đang mạnh, đắc thời) thì sinh con ắt bụ bẫm, lớn lên tuấn tú hơn người; hưu tù không có khí (suy yếu, không hợp thời) thì sinh con ắt nhỏ yếu, lớn lên ủ rũ không phấn chấn. Nếu tử tôn không có khí mà được nguyệt kiến (địa chi tháng gieo quẻ), nhật thần (địa chi ngày gieo quẻ), hào động (hào đang biến đổi) sinh hợp nâng đỡ, thì đứa trẻ lúc đầu tuy nhỏ yếu, về sau dần bụ bẫm; tử tôn tuy vượng mà gặp nguyệt kiến, nhật thần, hào động hình xung khắc hại, thì lúc đầu tuy bụ bẫm, về sau dần ốm yếu.

 Người xưa đoán sinh trai hay gái, tuy lấy âm dương làm chính, nhưng lại nói: hào dương suy yếu cũng chủ sinh gái; hào âm vượng tướng cũng chủ sinh trai — tức là lấy suy vượng làm chính, âm dương làm phụ. Suy kỹ lẽ ấy thì không phải luận đúng. Vì sao?

 Người sinh ra bẩm thụ khí tinh túy của trời đất, nhận tinh hoa của cha mẹ, ấy là cảm âm dương mà hóa sinh. Được tinh dương ở giữa, huyết âm bọc ngoài, thì thành thai dương, sinh con trai; được huyết âm ở giữa, tinh dương bọc ngoài, thì sinh con gái. Cảm được khí thịnh mà chính thì sinh con bụ bẫm, hiền trí; cảm khí không chính mà yếu thì sinh con nhỏ yếu, ngu dốt, kém cỏi. Đó là lẽ tự nhiên, đạo Dịch há khác điều ấy sao!

 Cho nên tôi cho rằng: tử tôn thuộc dương thì đoán sinh trai, nếu hưu tù thì đoán con nhỏ yếu; tử tôn thuộc âm thì đoán sinh gái, nếu vượng tướng thì đoán con bụ bẫm. Nghĩa là phải lấy âm dương làm chính. Người học hãy xét kỹ.

 Nếu không có hào phúc đức (tức tử tôn), thì phải xét hào thai.

 Đoán định tất nhiên lấy tử tôn làm chính. Nếu quẻ không có tử tôn, thì tìm hào thai mà định (hào thai là hào mang địa chi ứng với giai đoạn "Thai" trong vòng Trường sinh của hành thuộc tử tôn). Như các quẻ cung Càn, cung Đoài (thuộc kim), tử tôn thuộc thủy, thủy ở giai đoạn Thai tại Ngọ, thì hào Ngọ là hào thai.

 Cho nên quẻ có tử tôn thì không cần bàn đến hào thai; nếu không có tử tôn, lại không có hào thai, thì lấy hào thứ hai mà đoán.

 Hai hào thai, hai hào phúc thì ắt sinh đôi,

 Quẻ có hai hào tử tôn, lại có hai hào thai, dù không động cũng chủ sinh đôi. Nếu quẻ có hai hào tử tôn đều động, hoặc tử tôn hóa ra tử tôn, thai hóa ra thai, đều là tượng sinh đôi. Nếu hai hào một âm một dương thì một trai một gái; một vượng một không vong thì một sống một chết.

 Một khắc một hình, rốt cuộc chỉ là một giấc mộng.

 Quẻ không có tử tôn là điều kỵ lớn khi xem sinh nở. Nếu hào thai lại bị nguyệt kiến, nhật thần, hào động hình xung khắc hại, hoặc vô cớ tự không vong, là điềm rất xấu. Cho nên nói "một giấc mộng xuân", ý là đứa con ắt chết. Tử tôn suy mà bị khắc cũng vậy.

 Hào thai mang quan quỷ thì lúc mang thai có nỗi lo "không đi hái củi được" (cách nói khiêm tốn chỉ ốm đau); tài hóa ra tử tôn thì lúc sinh nở có niềm vui "không cần dùng thuốc" (bệnh tự khỏi).

 Hào quỷ (quan quỷ, hào chủ tai họa, bệnh tật) nằm ở hào thai thì người đàn bà lúc mang thai thường có bệnh; hào thai bị hào quan xung khắc cũng vậy. Nếu hào thai tuy mang quan quỷ mà hóa ra tử tôn, hoặc hào tài hóa ra hào phúc, thì lúc mang thai tuy nhiều bệnh, nhưng sinh xong thì yên ổn.

 Một vị thê tài, mừng được nâng đỡ; hai hào thai, phúc, sợ bị tổn hại.

 Hào tài là người mẹ đẻ, hào thai là bào thai, hào phúc là con cái. Cả ba đều mừng được nguyệt kiến, nhật thần, hào động sinh hợp giúp đỡ; như vậy thì người mẹ yên, bào thai vững, con cũng dễ nuôi. Nếu gặp hình xung khắc hại thì người mẹ nhiều tai nạn, bào thai không yên, con sinh ra cũng khó nuôi. Hóa vào Tử, Mộ, không vong, Tuyệt là điềm rất xấu.

 Bạch Hổ làm huyết thần, gặp tử tôn động thì thai đã vỡ;

 Bạch Hổ (một trong lục thần — sáu vị thần gắn vào sáu hào: Thanh Long, Chu Tước, Câu Trần, Đằng Xà, Bạch Hổ, Huyền Vũ; Bạch Hổ chủ máu me, tang tóc) là huyết thần (thần chủ việc máu huyết). Nếu nằm ở hào tử tôn hoặc hào thai mà động thì thai đã vỡ (sắp sinh); nằm ở hào tài mà động cũng vậy. Chỉ khi nằm ở huynh, quỷ, và mang hình xung khắc hại, hoặc hóa ra quan, thì chớ đoán là tốt; có thể nói đó ắt là lậu thai (ra huyết khi đang mang thai). Nếu có hào động hợp giữ lại, thì thai tuy động mà chưa sinh.

 Thanh Long là hỷ khí, gặp hào thai động thì ngày sinh sắp tới.

 Xem sinh nở lấy Thanh Long làm hỷ thần (thần vui mừng). Nếu Thanh Long động trên hào thai, hào phúc, hào tài, thì kỳ sinh đã gần, ắt là đến ngày. Nếu động trên hào phụ, huynh, quan thì chớ coi là tốt.

 Hào phúc gặp Thanh Long không vong mà hào thai động, là sẩy thai, mừng hụt;

 Hào phúc mang Thanh Long mà không vong, hào thai tự động hoặc bị xung động, ắt là sẩy thai, mừng hụt. Nếu hào phúc ở thế tránh được không vong thì không phải vậy.

 Muốn biết vì sao sẩy thai, thì đoán theo hào thai. Như mang quan quỷ, Bạch Hổ là vì bệnh mà sẩy; mang phụ là do lao lực hao tổn; mang Huyền Vũ là do sắc dục; mang Đằng Xà là do kinh sợ; mang Chu Tước, Bạch Hổ là do đánh nhau, ngã té mà sẩy.

 Quan gặp Bạch Hổ động mà phúc không vong, là đẻ non, mang thai uổng.

 Bạch Hổ nằm ở hào quan mà động, hoặc nằm ở hào tài động hóa ra quan, mà tử tôn không vong, hoặc ẩn phục, hoặc động mà không vong lại hóa ra không vong, hoặc bị xung tan, thì sẽ đẻ non. Nếu đã đến tháng sinh mà bói được như vậy, thì là tượng đứa con không nuôi được.

 Hào phúc đã động mà nhật thần lại xung hào thai, đứa trẻ ắt đã sinh ra trước;

 Hào thai và hào phúc nếu mang Thanh Long, Bạch Hổ, có khi không động mà nhật thần xung hoặc tịnh (trùng địa chi), thì đứa con đã sinh. Nếu không khắc hào thế thì chớ đoán vậy, phải xét kỹ thêm địa chi. Nếu chưa qua giờ xem quẻ thì có thể nói ngay trong ngày sẽ sinh; dù đã qua giờ mà hào động là hào trùng (dương già động) thì cũng đã sinh rồi.

 Hào phúc bị tổn mà hào thai lại hóa ra quỷ, đứa con ắt chết sớm trong bụng.

 Tử tôn ở đất Tử, Mộ, Tuyệt, lại bị nguyệt kiến, nhật thần, hào động hình xung khắc hại, là điềm rất xấu. Nếu hào thai lại mang quan, hoặc thai hóa ra quan, ắt là thai chết. Hơn nữa hào tài lại ở Tử, Mộ, không vong, Tuyệt, thì phải đề phòng mẹ con cùng về suối vàng.

 Huynh động thì bất lợi cho người vợ, phụ dấy thì khó cho đứa con.

 Huynh (huynh đệ) là thần khắc tài; nếu động thì người mẹ không yên. Phụ (phụ mẫu) là sát (hung thần) khắc con; nếu lại động thì đường con cái ắt tổn hại. Nhưng hai thần ấy phải xét có được cứu hay không mà đoán.

 Dụng thần ở không vong dù gặp ác sát, nào ngại gì nỗi lo lúc "ngồi trên cỏ" (lúc sinh nở);

 Phụ, huynh động vốn là điềm xấu. Nếu hai hào tài, phúc ở chỗ tránh được không vong, gọi là "không vong thì không bị khắc", nên nói là không sao. Hoặc phụ, huynh tuy động nhưng được hào động, nhật thần hợp giữ lại, gọi là "tham hợp quên khắc" (mải hợp nên quên việc khắc); dù xấu cũng chỉ là sợ hão, ắt không có hại lớn.

 Hào thê tài mang Huyền Vũ mà vào cung âm, quả ứng điềm "mộng hoa lan".

 Ở bốn cung Tốn, Ly, Khôn, Đoài (bốn cung âm), hào tài mang Huyền Vũ (vị thần chủ sự mờ ám, gian dâm, trộm cắp), hoặc hợp với Huyền Vũ, thì ắt là con do tôi tớ, nàng hầu sinh ra (điển "mộng hoa lan": nàng hầu Yến Cật nằm mộng được trao hoa lan rồi sinh con cho Trịnh Văn công); nếu vượng tướng thì ắt là đàn bà dâm đãng. Nếu hưu tù mà có cát thần cứu giúp, thì chỉ chủ xuất thân thấp hèn, không phải người đàn bà dâm loạn.

 Khắc thế, khắc thân, ngày sinh đã gần;

 Phàm xem sinh nở, được tử tôn, hào thai xung khắc quái thân (hào đặc biệt tượng trưng cho bản thân sự việc) hoặc hào thế (hào chỉ người hỏi), thì kỳ sinh đã gần, phải lấy ngày giờ mà đoán. Vì hễ sinh thế thì chủ chậm, khắc thế thì chủ nhanh. Hào khắc nếu động mà gặp không vong, thì đoán khi qua ngày (không vong). Nếu hưu tù thì kỳ sinh vào ngày giờ sinh vượng; nếu vượng tướng thì đoán ngay ngày hôm ấy.

 Lại như tử tôn động, hào thai tĩnh, thì lấy hào động định ngày, lấy chi xung thai định giờ. Nếu hào thai động mà tử tôn tĩnh, thì lấy hào thai định ngày, lấy chi xung hào phúc định giờ. Vì động thì nhanh, xung thì chậm.

 Lại như động mà bị hợp giữ, thì lấy ngày xung khắc phá hợp mà đoán; còn lại cứ thế suy.

 Không xung, không động thì ngày giờ sinh còn chậm.

 Trong quẻ hai hào thai, phúc không động, lại không có ám xung (hào tĩnh bị nhật thần xung), thì tháng ngày sinh chưa đến, ắt còn chậm. Phải đợi đến ngày tháng xung động mới đoán là sinh. Nếu không có hai hào thai, phúc thì sinh cũng chậm, nên lấy hào động trong quẻ mà đoán. Nếu lại không có hào động, thì lấy ngày Thai, Dưỡng, Trường sinh của quái thân mà đoán.

 Thai, phúc cùng động mà quan, phụ hợp, thì lúc sinh khó đẻ;

 Hai hào thai, phúc động vốn chủ dễ sinh. Nếu bị quan quỷ, phụ mẫu hợp giữ lại, hoặc nhật thần mang phụ, huynh, quỷ hợp giữ, đều chủ lúc sinh khó đẻ. Phải đợi đến ngày giờ xung phá, khắc phá hào hợp giữ mới sinh được. Nếu không bị hợp giữ mà thai, phúc tự hóa ra phụ mẫu, quan quỷ, thì đều chủ chậm trễ.

 Tử tôn và tài đều ở Tuyệt mà nhật thần nâng đỡ, thì nguy mà có cứu.

 Xem sinh nở gặp thai, phúc ở đất Mộ, Tuyệt thì tất nhiên xấu. Nếu được nhật thần, hào động sinh trợ, ấy là điềm nguy mà có cứu. Nếu bị ác sát vượng tướng hình khắc thì không cứu được.

 Gian hào hợp, gian hào sinh, nhờ cả vào sức bà đỡ;

 Lão nương (bà đỡ) đỡ đẻ thì lấy gian hào (hai hào nằm giữa hào thế và hào ứng) mà suy. Nếu gian hào động mà sinh hợp hào tài và hai hào thai, phúc, ắt nhờ sức bà đỡ mà sinh nhanh, dễ. Nếu quẻ có hung thần động mà gian hào cứu giải, chế ngự, thì ắt phải gặp bà đỡ rồi mới sinh.

 Quan không vong, quan ẩn phục, ắt là con mồ côi cha từ trong bụng.

 Quẻ không có quan quỷ hoặc quan quỷ ở không vong, thì chồng người sản phụ đã chết, đứa trẻ ắt là con mồ côi cha từ trong bụng. Nhưng nếu không phải hào tài, phúc mang Bạch Hổ thì chớ đoán vậy (?). Nếu có hào quỷ phục dưới hào mang Bạch Hổ, hoặc Thanh Long phục dưới hào quỷ mộ, thì chủ người chồng đang ốm liệt giường, chứ không phải chết. Vượng mà không vong thì là có bệnh; hào quỷ vào Mộ, hoặc quái thân mang quỷ mộ, nếu không có bệnh thì là đang ở tù.

 Quẻ du hồn mà quan quỷ không vong, là con sinh ra khi cha đi vắng;

 Xem sinh nở gặp quẻ du hồn (trong tám quẻ của mỗi cung, quẻ thứ bảy gọi là du hồn, chủ việc đi xa, không yên một chỗ), quan quỷ không vong, hoặc quỷ không vong mà động, hoặc quỷ động hóa vào quẻ du hồn, đều chủ lúc vợ sinh thì người chồng đi vắng, không thấy lúc sinh. Nếu chính người chồng tự xem mà gặp hào thế không vong cũng vậy. Nếu gặp quẻ du hồn biến thành quẻ quy hồn (quẻ thứ tám của mỗi cung, chủ việc trở về) mà hào quỷ động, thì chủ lúc sinh người chồng từ ngoài trở về. Nếu hào thế động mà bị hợp giữ, thì có về nhưng chưa đến nhà.

 Hào động là phụ, huynh hình hại, ắt mẹ mang con về suối vàng.

 Phụ, huynh là hào kỵ khi xem sinh nở. Nếu mang tam hình (ba địa chi hình nhau) lục hại (sáu cặp địa chi hại nhau), nắm quyền vượng tướng mà động, hai hào tài, phúc ở đất Tử, Tuyệt mà không được cứu giúp, thì chủ mẹ con đều chết.

 Quan hóa ra phúc thì trước khi sinh nhiều bệnh; tài hóa ra quan thì sau khi sinh nhiều tai nạn.

 Xem khi chưa đến tháng sinh: quỷ hóa ra tử tôn thì trước khi sinh thường có bệnh, sinh xong mới yên; tài hóa ra quan thì trước khi sinh khỏe mạnh, đến sau khi sinh lại nhiều bệnh. Nếu đã đến tháng sinh, phải đề phòng người mẹ gặp tai họa bất ngờ.

 Tam hợp thành cục huynh, đứa trẻ thiếu sữa;

 Quẻ có tam hợp (ba địa chi hợp lại thành một cục ngũ hành) thành cục huynh đệ, sinh con ắt ít sữa. Nếu huynh ở bàng hào, không có khí mà động, cũng chủ thiếu sữa; tài, phúc hóa ra huynh cũng vậy. Nếu tam hợp thành cục phụ mẫu, con ắt yếu ớt không có sức. Thành cục quan quỷ, sinh nở ắt không nhanh, dễ. Chỉ có tam hợp thành cục tài, phúc mới tốt.

 Quẻ lục xung gặp tử tôn, người mẹ yên ổn.

 Phàm xem gặp quẻ lục xung (quẻ có các cặp hào xung nhau), mà tài, phúc động, hoặc được nhật thần xung mà ngầm động, thì tài có sinh khí, quỷ bị chế ngự, cho nên người mẹ nằm yên ổn.

 Hào ứng nếu gặp không vong, nhà ngoại không có lễ vật thúc sinh;

 Xem sinh nở lấy hào ứng làm nhà ngoại (nhà cha mẹ đẻ của sản phụ); nếu gặp không vong thì ắt không có lễ vật "thúc sinh" (lễ nhà ngoại gửi đến trước kỳ sinh). Gặp huynh thì là người keo kiệt, có gửi cũng không nhiều. Gặp tài, phúc lại sinh hợp hào thế, ắt có quà hậu. Vượng thì nhà ngoại giàu, suy thì nhà ngoại nghèo. Nếu hình xung với hào thế, ắt không hòa với nhà ngoại.

 Hào thế nếu gặp huynh, nhà mình thiếu đồ ngon bồi dưỡng.

 Huynh ở hào thế mà suy thì nhà ấy nghèo, thiếu bồi dưỡng, sản phụ khó mà khỏe mạnh. Nếu vượng thì người ấy keo kiệt, không chịu bồi dưỡng, chứ không phải không có. Nếu động hóa ra tử tôn, thì người ấy tuy vốn keo kiệt, nhưng gặp hợp thì đồ ngon đủ dùng. Hào thế mang tài, phúc mà không vong cũng thiếu bồi dưỡng.

 Phúc dương được Thanh Long giúp, chẳng khác gì đứa con tài giỏi nơi "sân quế"; tôn âm được nguyệt kiến đỡ, nào khác gì "tiên nữ động đào".

 Tử tôn nằm ở nguyệt kiến, Thanh Long, hoặc nguyệt kiến mang Thanh Long sinh hợp tử tôn, thì bất kể trai gái đều tuấn tú, thông minh. Tử tôn ở Mộ, Tuyệt, hoặc mang hình hại, hoặc thêm Bạch Hổ, Đằng Xà, hoặc bị xung khắc, hoặc hóa ra huynh, quỷ, đều chủ xấu xí, hư hỏng.

 Nếu bói có thai hay không, phải xét hào thai ẩn hay hiện.

 Phàm xem có thai hay không, chỉ lấy hào thai làm chính, không xem tử tôn. Nếu trên dưới sáu hào trong quẻ cùng năm, tháng, ngày, giờ đều không có hào thai, thì dù có tử tôn cũng là không có thai. Trong quẻ tuy không có hào thai động, nhưng có hào thai được hóa ra, thì trước mắt chưa có thai, về sau ắt có. Chỉ khi hào thai hiện ra, vượng mà động, mới là có thai.

 Nếu quẻ không có hào thai, tử tôn lại không vong, thì là số mệnh như vậy, ắt không có con.

 Hào thai hiện ra mà không vong, sắp kết thành phôi rồi lại tan; động mà hóa vào Tuyệt, đã có thai mà không thành.

 "Phôi" là tinh dương và huyết âm kết lại thành thai. Chưa thành hình gọi là phôi, đã thành hình gọi là thai. Hào thai hiện ra mà gặp không vong, thì tuy có thai nhưng chưa thành hình đã tan; nếu được động thì thai đã thành. Chỉ sợ biến vào Tử, Mộ, không vong, Tuyệt, thì thai tuy đã thành hình nhưng không sinh nở nuôi nấng được, thế cũng là không thành.

 Thai bị tổn thương ắt do gặp hào quan,

 Thai bị tổn thương gọi là "bán". Hào thai mang quan, hoặc hào thai động ra quan, hoặc bị hào quan động đến hình xung khắc hại, đều chủ thai bị tổn thương. Nếu không phải hào quỷ mà bị nguyệt kiến, nhật thần hình khắc, thai cũng bị tổn hại. Nhật thần xung hào thai thì mang thai không yên.

 Có thai mà vẫn ra kinh ắt do gặp Bạch Hổ.

 Người đàn bà đã có thai mà kinh nguyệt vẫn ra gọi là "đam". Nếu chưa đến tháng sinh mà hào thai mang Bạch Hổ, ắt là lậu thai. Nếu gặp sát xung, hoặc động hóa ra quỷ, thì vượng tướng là đẻ non, không có khí là lậu thai.

 Mang lệnh tinh (đắc thời theo tháng) mà được giúp, kẻ sống người chết đều yên;

 Phàm xem thai nghén, hào thai vượng tướng, lại được sinh hợp nâng đỡ, không mang quan quỷ, phụ mẫu, không không vong, thì thai ắt thành. Nếu lại là hào dương thì sinh con trai. Lúc sống có người nuôi, lúc chết có người thờ cúng, cho nên kẻ sống người chết đều yên.

 Ở đất âm mà không bị tổn, chậm hay gấp cũng chẳng ích gì.

 Hào thai thuộc âm, hưu tù, mà được nguyệt kiến, nhật thần, hào động sinh hợp, lại không có hung thần hình khắc, thì thai cũng thành, nhưng sinh con gái. Cho nên nói: chậm hay gấp cũng chẳng ích gì (không giúp việc nối dõi khi cần).

 Nếu gặp Huyền Vũ, thai thành trong chỗ lén lút; nếu gặp văn thư, trước đây không có con.

 Hào thai mang Huyền Vũ, ắt là lén tư thông với người khác, và việc thụ thai không minh bạch (?); cái thai này không phải vợ chồng chính thức mà có. Nếu hưu tù mà bị chế ngự, thì là xem việc thai nghén của tì thiếp. Nếu mang phụ (văn thư), chủ trước đây chưa từng có con, hoặc có mà không còn, nay mới có thai.

 Bụng mang lộ rõ chỉ vì hào thổ đi cùng Câu Trần; thai ẩn trong bụng chính vì gặp Thanh Long, hợp đức.

 Hào thai mang Câu Trần (vị thần chủ sự nặng nề, trì trệ, ruộng đất) thì mang thai lộ rõ; nếu lại là hào thuộc thổ thì càng lộ. Hào thai mang Thanh Long thì thai không lộ; lại gặp tam hợp, lục hợp, ắt kín đáo như chưa có thai.

 Sách Thiên Huyền Phú nói: "Hào thai thuộc dương, khí dương nhẹ trong bốc lên, thai gần phía trước ngực; hào thai thuộc âm, khí âm nặng đục chìm xuống, thai ắt ở thấp." Lời này đúng.

 Nếu hỏi về người đỡ đẻ, chớ lấy hai gian hào mà suy; nếu xem người nuôi thay, phải lấy một hào tài mà đoán.

 Nếu xem bà đỡ và người nuôi thay ngay trong quẻ xem sinh nở, thì lấy gian hào.

 Người nay giữ thuyết mê lầm, dù xem riêng, bói riêng cũng lấy gian hào mà luận, thế là sai.

 Cho nên phàm xem riêng thì phải lấy một hào thê tài làm chính, không thể lại lấy gian hào mà suy.

 Người đàn bà đỡ đẻ tức là bà đỡ bây giờ; người mẹ nuôi thay tức là vú nuôi bây giờ. Cách đoán hai việc giống nhau nên nói gộp.

 Hình xung khắc hại thì phải phòng cho hào phúc đức; Tử, Mộ, Tuyệt, không vong thì hào tài và quái thân nên tránh.

 Phàm xem bà đỡ, vú nuôi, tuy lấy hào tài làm chính, nhưng cũng coi trọng tử tôn, vì tử tôn sinh trợ cho tài. Nếu tử tôn bị nhật thần, nguyệt kiến, hào động hình xung khắc hại, thì đứa trẻ ắt bị tổn thương; dù hào tài có khí cũng không dùng được người ấy. Nếu tử tôn không bị tổn khắc mà tự ở đất Tử, Mộ, không vong, Tuyệt, thì chủ bà đỡ không có tay nghề, vú nuôi không được việc. Hóa vào những đất ấy cũng vậy.

 Huynh động thì tay nghề kém, vú nuôi phải phòng trộm đồ;

 Hào huynh đệ động: xem bà đỡ thì tay nghề ắt kém; xem vú nuôi thì chủ người đàn bà này tham tiền ham của, thấy của nảy lòng tham, lại chủ tham ăn, cũng không trinh tiết. Nếu thêm Huyền Vũ thì ắt lăng loàn. Nếu hào tài tự động hóa ra huynh, hoặc huynh nằm ở quái thân, cũng đoán như vậy.

 Phụ dấy thì ít sữa, bà đỡ e làm hại thai.

 Hào phụ mẫu động, xem bà đỡ là xấu nhất, bào thai ắt bị tổn thương. Nếu thêm hình hại, đứa trẻ ắt bị bà ta làm hại, tuyệt đối không được dùng.

 Nếu xem vú nuôi: suy thì chủ ít sữa, vượng thì không có sữa, không dùng được. Nếu hóa ra phụ, hoặc phụ ở quái thân, hào thế, cũng đoán như vậy.

 Có người hỏi: trong thiên này đoán ít sữa, trước lấy huynh đệ mà đoán, đây lại lấy phụ mẫu mà đoán, là vì sao?

 Đáp: Đại để bói Dịch quý ở biến thông, cố chấp một lẽ là sai. Sữa vốn là một việc: nói về đứa trẻ thì sữa là thức ăn, thuộc tài, nên sữa cũng lấy hào tài mà xét (huynh khắc tài nên thiếu sữa); nói về người đàn bà thì người mẹ cho con bú, nên sữa cũng lấy tử tôn mà xét (phụ khắc tử tôn nên ít sữa). Như trong phép Tử Bình (môn đoán số mệnh theo năm, tháng, ngày, giờ sinh), cũng lấy cái do ta sinh ra làm "thực thần" (thần chủ ăn uống, phúc lộc), há phải luận trái gốc sao!

 Tử tôn động thì nhiều sữa, tay nghề lại cao;

 Đại để tử tôn vượng tướng mà động, không ở không vong, Tuyệt, không bị chế phục, hào tài lại không bị tổn hại, là quẻ tốt bậc nhất. Bà đỡ tay nghề ắt cao, vú nuôi ắt nhiều sữa, về sau quyết là vừa ý.

 Quan quỷ động thì nhiều tai nạn, việc còn trở đi trở lại.

 Quan quỷ động ắt có tai họa. Nếu không làm tổn quái thân, hào thế, thì dù xấu cũng nhẹ; một khi bị hình hại, thì tai họa không nói hết được.

 Như hai hào quan cùng động, quỷ hóa ra quỷ, huynh hóa ra huynh, hoặc quan, huynh động loạn, ắt chủ rất xấu.

 Xem vú nuôi thì trở đi trở lại khó thành; dù thành ắt có cãi cọ, hậu họa.

 Tài hợp hào phúc thì khéo chăm nom; thân sinh vị tử tôn thì biết lo liệu giữ gìn.

 Quái thân và hào tài sinh hợp tử tôn là tốt nhất. Xem bà đỡ thì tay nghề ắt cao, quen cứu người sắp chết; xem vú nuôi thì người đàn bà ấy khéo nuôi trẻ, sữa cũng nhiều.

 Nếu gặp khắc nhau xung nhau, ắt thấy nhiều tai họa lỗi lầm.

 Tử tôn bị hào tài và quái thân hình xung khắc hại là bất lợi nhất; dùng người ấy thì đứa trẻ ắt bị hại. Nếu tử tôn tránh được nhờ không vong, hoặc được nguyệt kiến cho có khí, hào tài và quái thân bị chế ngự, thì may ra không lo.

 Xem bà đỡ thì hào thai cũng không được bị tổn; hào thế mang phụ, huynh cũng không vừa ý.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "hất" đọc là qì (thanh bốn); "hất kim" nghĩa là cho đến nay. (2) Chữ "thuế" đọc là shuì (thanh bốn), nghĩa là chiếc khăn đeo bên người thời xưa, như khăn tay bây giờ. (3) Chữ "phôi" đọc là pēi (thanh một), nghĩa là máu đông lại. (4) Chữ "bán" đọc là bàn (thanh bốn), nghĩa là đàn bà sẩy thai ra huyết. (5) Chữ "đam" đọc là dān (thanh một); đàn bà đã có thai mà kinh nguyệt vẫn ra gọi là "đam".

 Tám. Thu nhận người vào nhà

 Người cô độc ở đời, đừng nói không có con thì quên được tình; người quân tử lo việc nhà, lẽ nào một thân vừa làm chủ vừa làm tôi tớ.

 Phải có người hầu thân cận mới đủ sai bảo trước mặt; nếu không nuôi con nuôi thì lấy ai nối dòng họ về sau?

 Già mà không có con gọi là "độc"; nhận con người khác làm con nối dõi gọi là "minh linh". Minh linh là một loài sâu (người xưa tưởng con tò vò bắt con sâu minh linh về nuôi thành con mình, nên dùng để chỉ con nuôi).

 Phải phân biệt việc đến hỏi là gì mới biết hào chủ, hào dụng.

 Nhận con nuôi thì lấy tử tôn (hào chỉ con cái) làm chính. Mua tì nữ, thuê đầy tớ, mua thiếp yêu, và thu nhận người lạc đường, đều lấy hào tài (thê tài, hào chỉ vợ, của cải, người hầu) làm chính. Nếu che giấu người đang gặp nạn, thì xét người ấy: là bạn bè quen biết với ta thì lấy huynh đệ làm chính; là bề trên thì lấy phụ mẫu làm chính; là đàn bà thì lấy thê tài làm chính; là người làm quan thì lấy quan quỷ làm chính.

 Dụng thần không nên động, động thì ắt khó giữ người;

 Hào dụng (hào chính đại diện cho người được nhận) động thì người ấy khó tin cậy. Nếu gặp quẻ du hồn (quẻ thứ bảy trong mỗi cung, chủ việc đi xa, không yên), hoặc hóa vào quẻ du hồn, ngày sau chủ bỏ trốn; dù là con nuôi cũng không thành con mình. Thuê người làm hay cho ở nhờ thì chủ không lâu. Nếu hào dụng đến sinh hợp hào thế (hào chỉ người hỏi) thì là điềm tốt, không phải bỏ trốn hay khó giữ.

 Hào chủ không thể bị tổn, tổn thì ắt chết yểu.

 Hào chủ suy yếu mà bị nhật thần (địa chi ngày gieo quẻ), hào động thừa thế vượng đến hình thương khắc hại, lại không có gì cứu giải, thì ngày sau ắt chết yểu. Dù là người ở nhờ cũng chủ người ấy gặp họa lớn. Nếu hào làm tổn khắc lại không có khí, hoặc bị chế phục, thì chẳng qua tai nạn bệnh tật, không đến chết yểu. Nếu hào dụng ở chỗ không vong (trạng thái "trống rỗng") mà tránh được thì không sao.

 Suy mà vào Mộ, định là ủ rũ không phấn chấn; vượng mà nằm ở hào thế, quyết là gánh vác được cơ nghiệp.

 Hào dụng vào Mộ thì người ấy tính lười biếng; suy yếu không có khí, và ở Tử, Tuyệt, thì chủ ủ rũ không phấn chấn. Nếu được vượng tướng (mạnh, đắc thời) không không vong, nằm ở quái thân (hào tượng trưng cho bản thân sự việc) hoặc hào thế, hoặc sinh hợp hào thế, là điềm rất tốt.

 Lập con nối dõi hay nhận con thừa tự thì ắt làm nên cơ nghiệp; mua tôi tớ thì cũng hiểu được lòng ta mà tận lực.

 Động hóa ra không vong là hạng có đầu không có cuối; Đằng Xà hợp quan quỷ là người nhiều mưu ít đức.

 Hào dụng động biến vào không vong thì người ấy có đầu không có đuôi. Nếu mang Đằng Xà (vị thần chủ quanh co, lo sợ) động mà hợp với quan quỷ, thì người ấy tuy nhiều mưu nhưng gian trá không thật, khó tin. Đàn bà gặp tượng này thì chủ không trinh tiết.

 Mang Huyền Vũ mà hóa ra hào huynh, phải phòng việc ra vào cửa ngõ;

 Hào dụng mang Huyền Vũ (vị thần chủ trộm cắp, gian dâm) động hóa ra huynh đệ, thì chủ người ấy tham tiền háo sắc. Giao tiền của cho thì ắt lấy trộm tiêu riêng, lại ắt dâm loạn, trai gái đều vậy. Cho nên phải phòng việc ra vào cửa ngõ.

 Gặp Thanh Long mà liền với phúc đức, của cải có thể giao cho làm ăn.

 Hào dụng mang Thanh Long (vị thần chủ vui mừng, tốt lành), động hóa ra tử tôn, sinh hợp hào thế, thì người ấy chí thành trung hậu. Giao tiền của cho thì giữ không để mất; sai đi buôn bán thì lợi đều về tay chủ.

 Nếu xem con nhỏ mà gặp tử tôn hóa ra tử tôn, thì lại chủ nhiều tai nạn.

 Nếu gặp thái quá hoặc không vong, thì lại chủ ít thành thật lại lười biếng.

 Hào dụng trong quẻ xuất hiện ba bốn lần là thái quá, hoặc hào chủ lại hóa ra hào chủ, đều chủ người ấy ngầm chứa mánh khóe, tráo trở không thật, lại việc không nên tiến hành.

 Nếu hào chủ không vong cũng là kẻ lười. Việc đoán định con người đã nói ở trước, đây chỉ bổ sung chỗ còn thiếu.

 Hào dụng sinh hợp hào thế, ắt được người ấy dốc sức; hào chủ khắc xung quái thân, khó khiến người ấy phục lòng.

 Hào dụng sinh hợp hào thế thì người ấy dùng được. Phàm có việc giao, ắt hết lòng; dù là con nuôi cũng ắt yêu quý ta, là điềm rất tốt.

 Rất sợ bị hợp giữ, xung tan, và bị khắc hỏng. Nếu hào dụng hình xung khắc hại hào thế, ắt chủ người ấy trong lòng không phục, khó sai bảo. Lại thêm vượng mà động, ấy là tượng tôi tớ lấn chủ. Nếu thêm hào ứng (hào chỉ phía bên kia) cũng hình khắc, ngày sau ắt bị người ấy gây họa.

 Tài hóa ra tử tôn, dắt con theo cùng;

 Phàm xem thê thiếp, tì nữ, hào tài hóa ra tử tôn, ắt có con nhỏ dắt theo. Nếu hào tài động sinh hợp hào thế, mà hào tử tôn hóa ra lại đến hình khắc, thì người tì nữ sai bảo được, nhưng đứa con ắt ngang bướng khó dạy.

 Hào thế hợp quái thân, suốt đời được yêu dùng.

 Một hào quái thân, xem việc thì là thể của việc, xem người thì là thân của người. Nếu được hào thế sinh hợp, người ấy ắt được yêu dùng. Không kể là người ở nhờ, người đến nương nhờ hay tì nữ sai bảo, nếu gặp hào thế hợp hào tài, người đàn bà ấy ắt tư thông với chủ nhà.

 Bị hào động, hào biến làm tổn, về sau rốt cuộc khó vừa ý; được ngày tháng giúp, sau này ắt thấy như lòng.

 Nguyệt kiến (địa chi tháng gieo quẻ), nhật thần, hào động khắc hào thế, thì người ấy không dùng được; hào thế suy thì ắt bị người ấy làm hại. Nếu được hào biến, hào động, ngày tháng sinh hợp nâng đỡ, thì mới tốt. Nếu hào dụng không vong thì cũng không nên việc.

 Hào thế với quái thân, lấy hòa làm quý;

 Hai hào thế và thân hợp nhau, sinh nhau, tỷ hòa (cùng hành) là tốt; khắc nhau, xung nhau, hình hại là xấu.

 Huynh cùng quan quỷ, chỉ tĩnh mới tốt.

 Một hào huynh đệ là hao tài, là kéo theo nhiều người, là giả dối, là trở ngại, là thị phi, là tai họa. Hai hào quan và huynh đều không nên động; động thì ắt không vừa ý, có chế ngự thì không sao.

 Huynh, quỷ cùng động, e rằng sau này thành kiện tụng; bị tam hợp níu giữ, nên biết chuyến này uổng công.

 Huynh và quan hoặc giao biến, hoặc cùng động, hoặc từ hào văn thư (phụ mẫu) hóa ra, đều chủ tranh cãi rối ren, đến mức thành kiện tụng mới thôi. Nếu tự có tam hợp, lục hợp níu giữ hào động, ắt có người ngăn cản, dù muốn đâm đơn rốt cuộc không thành kiện. Muốn biết ai ngăn, lấy hào hợp giữ mà đoán.

 Nếu ở gian hào, ấy là người môi giới giở trò;

 Mua bán giao dịch thì lấy gian hào (hai hào nằm giữa hào thế và hào ứng) làm người môi giới. Nếu mang huynh đệ, quan quỷ mà động, ắt là người môi giới giở trò mưu mô, hoặc nhiều người tranh làm bảo lãnh, hoặc người môi giới tranh tiền, đều bất lợi, chủ việc khó thành.

 Nếu ở chỗ không vong, chẳng qua là người bán tranh giá.

 Một hào quan quỷ không vong mà động, là người bán nói hư nói suông, muốn tranh giá mà thôi. Ở gian hào thì luận là người môi giới. Nếu huynh, quỷ động mà hợp với hào ứng, ắt là người bán và người môi giới giở trò bàn tiền; gặp hào động hóa ra huynh, quỷ cũng vậy.

 Tượng quẻ có hai hào quan, hai hào phụ, nên biết việc dính hai đầu;

 Trong quẻ phụ mẫu, quan quỷ đều có hai hào; hoặc hào động hóa ra quan, phụ chồng chất quá nhiều; hoặc quẻ không có hào chủ mà từ quan, phụ hóa ra; đều chủ người ấy từng bị cầm cố, bán đi, nay là đổi chủ lần nữa. Nếu phụ hóa ra phụ cũng vậy. Hai hào quỷ cùng động sinh hợp hào dụng, đều là có người tranh mua, tranh thuê.

 Huynh, quỷ một động một xung, chớ trao tiền một lần cho xong.

 Quẻ gặp hào ứng khắc hào thế, mà huynh, quan động, hoặc bị nhật thần xung động, hoặc nằm ở hào ứng khắc thế, phải phòng bị bày mưu lừa gạt. Cho nên tiền của không thể trao hết một lần.

 Ứng sinh thế là họ đến với ta; thế sinh ứng là ta đi cầu người.

 Phàm xem việc mua, thuê tôi tớ, giao dịch, lấy hào ứng làm người bán. Ứng sinh thế là người ta đến với ta, việc thành dễ nhất, tốt. Nếu thế sinh ứng, ta đi cầu họ, việc thành thật khó.

 Hòa hợp thì dễ thành, sợ nhất nhật thần xung phá;

 Thế ứng sinh hợp thì mọi việc dễ thành. Sinh hợp là trên hết, khắc mà hợp là thứ hai. Chỉ không nên hào thế động, vì thế là ta đi hợp với họ, lại khó. Nếu hợp nhau mà lại bị nhật thần, hào động hình hại, ắt có kẻ phá ngăn. Muốn biết ai, lấy hào phá hợp mà định. Như phụ mẫu là hàng bề trên.

 Xung nhau thì khó nên, rất cần hào động sinh trợ.

 Thế ứng hình xung khắc hại thì mọi việc tốn sức khó thành. Nếu có hào động, nhật thần sinh trợ hợp giúp, gọi là có khí, ắt có quý nhân nâng đỡ, việc cũng thành được. Nếu hào giúp ấy nằm ở gian hào, thì là người môi giới lo liệu được việc. Nếu hào sinh hợp là huynh đệ, thì lại phải dùng tiền nhờ cậy mới nên việc.

 Hào huynh động là gian dối, là hư giả;

 Vì huynh đệ là thần tráo trở không định.

 Các hào trong quẻ động loạn thì nhiều thay đổi.

 Động loạn thì việc không định, cho nên nhiều thay đổi.

 Sáu hào không có phụ, ắt không có người đứng chủ khế ước;

 Trong sáu hào lấy phụ mẫu làm văn thư, khế ước, lại làm người đứng chủ khế ước. Nếu sáu hào đều không có phụ mẫu, ắt không có người chủ khế ước. Nếu không có phụ mẫu mà hào động hóa ra, thì có người đứng chủ phụ. Dù có phụ mẫu mà hào ứng không vong, cũng không có người chủ chính.

 Hai gian hào đều không vong, chưa có người làm trung gian.

 Gian hào không vong thì ắt không có người mối. Không vong mà gặp xung thì phải nhờ người làm mối. Hào thế xung là ta đi nhờ; hào ứng xung là họ đi nhờ. Động mà không vong là người ấy giả vờ thoái thác, không phải thật không muốn làm.

 Hào thế được gian hào sinh, mừng người mối bênh mình;

 Gian hào sinh thế, hợp thế thì người mối ắt bênh ta; sinh ứng thì bênh người khác. Nếu mang tử tôn vượng tướng mà động, ắt nắm giữ được việc. Nếu không sinh thế mà bị ứng khắc, lại ở đất suy yếu, thì người mối ắt nghe theo mưu tính của bên kia.

 Sinh trợ mà có huynh xuất hiện, phải phòng kẻ ngoài mặt vui vẻ mà hùa mưu.

 Đại để gian hào sinh hợp hào thế, nếu trong quẻ hung thần không động, thì là người mối thật lòng với ta, không có ý khác. Nếu huynh, quỷ, Đằng Xà, Huyền Vũ động khắc thế, mà hào ứng lại đến xung hình ta, thì là gian hào sinh hợp giả vờ, hùa mưu, không phải thật lòng. Không vong mà động cũng không thật lòng. Nếu mang huynh đệ động hóa ra quan, hoặc mang phụ, quan, huynh, thì lời người ấy ắt không thể tin.

 Phụ hóa ra huynh, khế ước hư, việc giả;

 Phàm gặp những quẻ xấu kể trên, mà phụ mẫu lại hóa ra huynh, thì quyết là việc không thật, giấy tờ không thật. Quẻ không có phụ mẫu mà từ huynh đệ hóa ra cũng vậy.

 Phụ hóa ra phụ thì chủ văn thư không thật, lại chủ giao dịch chồng chéo hai lần.

 Huynh nằm ở hào thế, tiền mất người lìa.

 Huynh đệ nằm ở hào thế ắt tốn nhiều tiền, việc lại dính đến nhiều người; thuê người làm hay tôi tớ đều không được việc. Lại mang hung thần vượng mà động, ắt chủ người lìa của tan. Nếu xem giao dịch hàng hóa, thì cũng là hàng không chính đáng.

 Hào ứng nếu không vong, ta muốn giao dịch cũng uổng sức; hào thế nếu động, họ đến bàn hợp cũng khó thành.

 Phàm xem giao dịch, nếu ta cầu cạnh họ mà hào ứng không vong, việc ắt không thành. Nếu họ muốn cầu mưu với ta mà hào thế không vong, việc cũng không thành. Vì thế không vong hoặc động (?) là lòng ta nghi ngại; ứng động là người khác thay đổi; đều chủ khó thành, không nên cố chấp.

 Nếu không vong mà gặp xung động, hoặc gặp hợp, đều gọi là có giải, đến tháng ấy (?) thì thành; tự không vong mà động bừa thì xấu.

 Huynh là vì thiếu tiền, quỷ ắt là nghi ngờ.

 Quẻ gặp tượng không thành mà huynh đệ nằm ở hào thế, ắt vì thiếu tiền nên khó thành. Sáu hào không có tài, hoặc tài rơi vào không vong cũng vậy.

 Hào quỷ nằm ở hào thế thì là lòng nhiều nghi ngờ, hoặc tiến lui không quyết, cho nên khó thành; nếu không thì ắt có việc khác cản trở, hoặc có tai nạn bệnh tật bất ngờ.

 Quẻ không có quan quỷ thì lại không có người đứng ra lo việc, cũng chủ không thành.

 Lật đi lật lại nhiều lần, cơ sự không định; nghìn biến muôn hóa, tượng quẻ không thường. Biết tìm cái lẽ số không thấy được, thì tự hiểu được việc chưa tới.

 Phàm xem việc thu nhận con trai con gái thất lạc, sợ nhất hào quỷ mang Huyền Vũ mà động, ắt là trộm cướp. Hào dụng mang Huyền Vũ động hóa ra hào quỷ cũng vậy. Nếu hình khắc hào thế, ắt bị người ấy làm hại.

 Có khi người từ phương xa dắt cả nhà chạy đến xin ở nhờ, thì không kể lục thân, lấy hào ứng làm chính. Mang huynh là vì mắc nợ mà đến; mang quan là vì trốn sưu dịch, trốn tội; thêm Huyền Vũ thì là trộm cướp; gặp xung là việc đã bại lộ. Dù mang Huyền Vũ mà không có quỷ, lại hợp với hào tài, hoặc mang Huyền Vũ ở hào tài, thì là vì chuyện gian tình mà đến.

 Đại để đều sợ huynh, quỷ vượng mà động khắc hào thế, tai họa rốt cuộc đến thân mình. Nếu không làm tổn hào thế, hoặc tử tôn nằm ở hào thế, thì không sao.

 Chú thích chữ hiếm: (1) Chữ "bế" đọc là bì (thanh bốn), nghĩa là yêu chiều, người được yêu chiều. (2) Chữ "cuống" đọc là kuāng (thanh một); "cuống phiến" nghĩa là nói dối để lừa người.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video