Phẩm thứ mười một: Bản Vô (gốc vốn không có gì; tức chân như) trong kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa sang bờ bên kia).
Bấy giờ Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thấu hiểu tính không) bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Khi Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi loài) thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy rõ thật tướng các pháp, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ), con cũng không nhận ra có Bồ-tát, cũng không thấy Bồ-tát. Vậy phải vì Bồ-tát nào mà giảng Bát-nhã ba-la-mật? Phải dạy cho ai? Đã không thấy chỗ đầu và chỗ cuối của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), thì làm sao đặt tên cho Bồ-tát mà gọi là Bồ-tát? Bạch Thế Tôn! Cái tên ấy chắc chắn không trụ (không dừng đứng ở đâu), mà cũng chẳng phải là không trụ. Vì sao vậy? Vì cái tên ấy cũng không thấy được, cũng không nắm bắt được.
Bạch Thế Tôn! Con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác và vật chất, thống là cảm thọ, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là các hoạt động tạo tác của tâm, thức là sự hay biết), thì làm sao đặt tên cho Bồ-tát? Vì thế, bạch Thế Tôn, cái tên ấy không trụ, cũng chẳng phải không trụ. Bạch Thế Tôn! Con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của lục tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và lục suy (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, pháp — gọi là “suy” vì chúng làm hao mòn điều lành), thì phải làm sao đặt tên cho Bồ-tát? Cái tên ấy không trụ, cũng chẳng phải không trụ. Vì sao vậy? Vì cái tên ấy cũng không thể thấy, không thể biết. Làm sao dựng tên cho Bồ-tát? Cái tên ấy cũng không thể thấy, cũng không thể biết; cái tên ấy không trụ, cũng chẳng phải không trụ.
Bạch Thế Tôn! Con cũng không thấy thập bát tính (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức tương ứng), cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của thập nhị nhân duyên (mười hai mắt xích nối nhau làm nên vòng sinh tử, từ vô minh đến già chết). Bạch Thế Tôn! Con cũng không thấy cội gốc sinh và diệt của mười hai nhân duyên, cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của dâm, nộ, si (ba thứ độc: ham muốn, giận dữ, mê muội), cũng không thấy sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm về cái ta và thế giới), cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của sáu ba-la-mật (sáu pháp tu hoàn hảo đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Con cũng không thấy cái ngã (cái “tôi”), cũng không thấy “người”, cũng không thấy “thọ” (kẻ sống lâu), cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của “mạng” và “chúng sinh” (những tên gọi khác nhau về một chủ thể sống có thật). Cũng không thể thấy chỗ đầu chỗ cuối của ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ cho việc giác ngộ); của không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có hình tướng cố định, không còn mong cầu); của tứ thiền (bốn tầng thiền định thuộc cõi có hình sắc); của tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả); của tứ vô hình thiền (bốn tầng thiền định thuộc cõi không hình sắc); và chỗ đầu chỗ cuối của niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm bố thí, niệm cõi trời, niệm an ban (quán sát hơi thở ra vào), niệm sự chết. Con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của mười tám pháp của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không ai có chung).
Bạch Thế Tôn! Năm ấm như giấc mộng, như tiếng vang, như ánh sáng, như cái bóng, như trò ảo thuật, như ảo ảnh hơi nóng, như vật biến hóa; chỗ đầu chỗ cuối của chúng không thể nắm bắt, vốn vắng lặng, không có đầu cuối của sinh và diệt, không có đầu cuối của bám dính hay đứt đoạn. Cho đến pháp của chân như (cái đúng như thật, không đổi khác), pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp) và chân tế (giới hạn tận cùng của sự thật, tức chính thực tại), chỗ đầu chỗ cuối đều không thể thấy được. Bạch Thế Tôn! Con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của pháp thiện và pháp ác; con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của hữu vi và vô vi (cái do nhân duyên tạo tác và cái không do tạo tác), hữu lậu và vô lậu (cái còn rỉ chảy phiền não và cái đã sạch phiền não).
Bạch Thế Tôn! Con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của tương lai, quá khứ và hiện tại; con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của pháp chẳng thuộc tương lai, chẳng thuộc quá khứ, chẳng thuộc hiện tại. Con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của Thế Tôn; con cũng không thấy chỗ đầu chỗ cuối của các cõi nước nhiều như cát sông Hằng ở khắp mười phương, của các đức Như Lai (bậc đã đến từ sự thật như như), Vô Sở Trước (bậc không còn vướng mắc gì), Đẳng Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), cùng các đệ tử và chúng Bồ-tát của các ngài.
Bạch Thế Tôn! Chỗ đầu chỗ cuối của các pháp còn không thể nắm bắt, không thể thấy, thì phải dạy cho Bồ-tát nào? Phải vì ai mà giảng Bát-nhã ba-la-mật? Cái tên được thấy đó cũng không trụ, cũng chẳng phải không trụ; cái tên ấy không thể biết được; cũng không thể nắm bắt, cũng không thể thấy, vì thế cái tên cũng không trụ, cũng chẳng phải không trụ — vậy lấy gì mà đặt tên cho Bồ-tát? Vì sao vậy? Vì các pháp gọi là tên đều không thể thấy, cũng không thể nắm bắt.
Bạch Thế Tôn! Cái gọi là Bồ-tát chỉ là cái tên dựng lên khi nhiều thứ gom hợp lại mà đếm gọi, và cũng không có ai là người đặt tên cho nó. Năm ấm, mười tám giới, mười hai suy (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng), ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, cũng không có ai là người đặt tên cho chúng. Bạch Thế Tôn! Ví như mộng, tiếng vang, ánh sáng, cái bóng, ảo ảnh hơi nóng, vật biến hóa — đều chỉ là tên gọi, như hư không (?). Bạch Thế Tôn! Ví như nói đất, nước, lửa, gió, hư không, cũng không có ai là người đặt tên cho chúng. Nói giới (giữ gìn đạo đức), tam-muội (tâm định tĩnh tập trung), trí tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ rằng mình đã giải thoát) — những cái tên ấy cũng không có ai là người đặt ra. Nói Tu-đà-hoàn (quả vị thứ nhất: người đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thứ hai: người chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thứ ba: người không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả thứ tư: người đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy dạy và không giáo hóa rộng) — những cái tên ấy cũng không có ai là người đặt ra. Nói Bồ-tát, nói đạo (sự giác ngộ), nói Phật, nói pháp của Phật — những cái tên ấy cũng không có ai đặt ra. Nói thiện ác, nói thường còn hay vô thường, khổ hay vui, có ngã, nói tịch, nói vắng lặng, có hay không có — những cái tên ấy cũng không có ai đặt ra.
Vì thế con còn ngờ vực. Vì sao? Vì chỗ đầu chỗ cuối của các pháp không thể thấy được, vậy mà lại đặt tên cho Bồ-tát. Bạch Thế Tôn! Cái tên ấy cũng không trụ trong pháp tính. Vì sao? Vì cái tên ấy không có thực, không thể nắm bắt, cho nên cái tên không trụ, cũng chẳng phải không trụ. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, có tâm nguyện và công hạnh lớn) nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật như vậy mà không tiếc nuối, không hối hận, không lười nhác, không trễ nải, không sợ hãi, không kinh hoàng, thì nên biết vị Bồ-tát ấy thật sự đã đứng vững ở địa vị A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật), đứng ở chỗ không có chỗ đứng.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì không nên trụ (dừng lại, bám vào) trong sắc, thống, tưởng, hành, thức; không nên trụ trong mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý; không nên trụ trong hình sắc, âm thanh, mùi, vị, sự trơn mịn (xúc chạm) và pháp (đối tượng của ý); không nên trụ trong sáu thức (sáu sự hay biết qua sáu giác quan); không nên trụ trong sáu xúc (?) (sự tiếp xúc giữa giác quan, đối tượng và thức); không nên trụ trong sáu cảm thọ (cảm giác sinh ra từ sáu xúc); không nên trụ trong đất, nước, lửa, gió, hư không, thức; không nên trụ trong mười hai nhân duyên. Vì sao? Vì sắc, thống, tưởng, hành, thức là không. Bạch Thế Tôn! Năm ấm đã là không thì chẳng phải là năm ấm; năm ấm cũng không lìa cái không, cái không cũng không lìa năm ấm; cái không chính là năm ấm, năm ấm chính là cái không. Vì thế, bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật không nên trụ trong năm ấm, cho đến mười hai nhân duyên cũng không nên trụ vào. Vì sao? Vì mười hai nhân duyên là không. Mười hai nhân duyên chính là không, không chính là mười hai nhân duyên.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì không nên trụ trong ba mươi bảy phẩm cho đến mười tám pháp của Phật. Mười tám pháp của Phật cũng không lìa cái không; cái không chính là mười tám pháp, mười tám pháp chính là cái không; vì thế không nên trụ vào đó.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì không nên trụ trong sáu ba-la-mật. Vì sao? Vì sáu ba-la-mật là không; trụ vào thì không còn là sáu ba-la-mật. Sáu ba-la-mật không lìa cái không, cái không cũng không lìa sáu ba-la-mật. Vì thế, bạch Thế Tôn, Bồ-tát không nên trụ trong sáu ba-la-mật.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì không nên trụ vào chữ nghĩa và con số. Chữ nghĩa, con số dù nhiều hay ít cũng không nên trụ vào. Vì sao? Vì chữ nghĩa, con số là không.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật cũng không nên trụ vào thần thông (năng lực siêu phàm có được nhờ thiền định). Vì sao? Vì thần thông chính là không, không chính là thần thông.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật không nên trụ vào ý niệm sắc, thống, tưởng, hành, thức là vô thường. Vì sao? Vì vô thường là không. Giả sử vô thường mà không phải là không thì chẳng phải là vô thường; cái không cũng không lìa vô thường. Vô thường chính là không, không chính là vô thường; vì thế Bồ-tát không nên trụ vào đó. Năm ấm là khổ, năm ấm là vô ngã (không có cái tôi thật) cũng không nên trụ vào; năm ấm là không cũng không nên trụ vào; năm ấm là vắng lặng cũng không nên trụ vào.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật không nên trụ vào chân như, không nên trụ vào pháp và pháp tính, không nên trụ vào chân tế.
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật không nên trụ vào các cửa tam-muội và các cửa đà-lân-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn giáo pháp, không để mất). Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát nếu không có ưu-hòa câu-xá-la (phương tiện khéo léo: trí khéo vận dụng mà không bám chấp), khởi ý tưởng về cái tôi, bám vào năm ấm, dựa vào năm ấm mà tiếp nhận Bát-nhã ba-la-mật (?), thì cũng không thuận theo Bát-nhã ba-la-mật, không thể làm cho Bát-nhã ba-la-mật được đầy đủ, và cũng không thể sinh ra tát-vân-nhã (nhất thiết trí: trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).
“Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà bám vào ý tưởng về cái tôi, trụ vào các cửa đà-lân-ni và tam-muội, dùng ý tưởng và sự hay biết để tìm cầu các cửa đà-lân-ni và tam-muội, lại còn dựa vào đó mà tiếp nhận Bát-nhã ba-la-mật, thì cũng là không thuận theo Bát-nhã ba-la-mật (?), không thể làm cho Bát-nhã ba-la-mật đầy đủ, không thể sinh ra tát-vân-nhã. Vì sao? Vì không tiếp nhận (không nắm giữ) sắc, thống, tưởng, hành, thức. Không nắm giữ năm ấm thì chẳng phải là năm ấm. Vì sao vậy? Vì bản tính của chúng là không. Các cửa đà-lân-ni và tam-muội cũng không nắm giữ; không nắm giữ thì chẳng phải là cửa đà-lân-ni và tam-muội, vì bản tính của chúng là không. Cho đến Bát-nhã ba-la-mật cũng không nắm giữ, vì bản tính vốn là không.
Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật nên quán sát các pháp có bản tính là không. Tuy quán sát các pháp, nhưng không để mình bám vào chỗ nào; đó gọi là tam-muội “không nắm giữ gì” của Bồ-tát Ma-ha-tát. Tam-muội ấy có công dụng rộng lớn, vô hạn, tích chứa nhiều, mà các bậc A-la-hán và Bích-chi Phật không thể theo kịp. Tát-vân-nhã cũng không nắm giữ, cho đến cái không bên trong, cái không bên ngoài, cái không của có và không có cũng không nắm giữ. Vì sao? Vì không thể thực hành theo hình tướng. Vì sao vậy? Vì thực hành theo hình tướng thì có cấu bẩn. Thế nào là hình tướng? Tướng năm ấm, tướng tam-muội — đó gọi là tướng cấu bẩn. Hãy tiếp nhận như thế, hãy suy nghĩ như thế.
Nếu không như vậy thì người ngoại đạo Tiên-ni (một người theo đạo khác, về sau phát lòng tin vào trí tuệ của Phật) rốt cuộc đã không có lòng tin vào trí tuệ tát-vân-nhã. Tin vào điều gì? Tin vào Bát-nhã ba-la-mật; không dùng hình tướng để tin hiểu, thọ trì, quán sát những gì cần quán, không dùng tướng, cũng không dùng vô tướng. Nhờ không nắm giữ tướng như vậy, Tiên-ni được hiểu ra và có được lòng tin cốt yếu, liền đạt được trí tuệ về tính không, không còn nắm giữ thống, tưởng, hành, thức. Vì sao vậy? Vì đã thấy và hiểu pháp có tướng là không. Vì sao? Vì không thấy trí tuệ ở bên trong, không thấy trí tuệ ở bên ngoài, cũng không thấy trí tuệ ở ngoài cả trong lẫn ngoài. Vì sao? Vì không thấy có pháp nào có thể được nhận biết; không thấy trí tuệ trong năm ấm bên trong, không thấy trí tuệ trong năm ấm bên ngoài, cũng không thấy trí tuệ lìa năm ấm. Do nhân duyên ấy mà Tiên-ni được hiểu ra. Hiểu ra rồi, liền có được lòng tin cốt yếu vào tát-vân-nhã. Đó gọi là lấy lòng tin bình đẳng đối với các pháp làm chứng, mà không thấy các pháp (?).
Tiên-ni giải thoát như vậy rồi thì đối với các pháp không nắm giữ gì, vì không khởi tưởng, không khởi niệm. Pháp ấy cũng không có ai đạt được, không có ai nắm giữ, không có ai hiểu ra. Pháp ấy cũng không phải là thứ để nhận lấy, không phải để giữ gìn, không thể chiếm được, cũng không có niệm, vì tất cả các pháp đều không có niệm. Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát Ma-ha-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật thông suốt qua lại giữa bờ bên này và bờ bên kia? Vì đối với các pháp không nắm giữ gì. Không nắm giữ sắc, thống, tưởng, hành, thức, vì đối với các pháp không nắm giữ gì. Cho đến các cửa tam-muội và đà-lân-ni cũng không nắm giữ, đối với các pháp cũng không nắm giữ gì; khi chưa đầy đủ ba mươi bảy phẩm, mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), mười tám pháp không chung của Phật, thì quyết không vào bát-nê-hoàn (niết-bàn: sự diệt tắt hoàn toàn khổ đau) giữa chừng. Vì sao? Vì ba mươi bảy phẩm chẳng phải ba mươi bảy phẩm, cho đến mười tám pháp của Phật chẳng phải mười tám pháp. Pháp ấy chẳng phải pháp, cũng chẳng phải không phải pháp; đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không nắm giữ năm ấm.
Lại nữa, bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật nên quán sát như vầy: ‘Cái gọi là Bát-nhã ba-la-mật ở đâu? Bát-nhã ba-la-mật là của ai? Ai có Bát-nhã ba-la-mật này?’ Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật lại nên nghĩ rằng: ‘Pháp không thể nắm bắt, pháp không thể thấy, thì chẳng phải là Bát-nhã ba-la-mật.’”
Khi ấy Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, bậc nhất về trí tuệ) hỏi tôn giả Tu-bồ-đề rằng: “Thưa hiền giả! Pháp nào không thể nắm bắt, không thể thấy?”
Tu-bồ-đề đáp: “Bát-nhã ba-la-mật không thể nắm bắt, không thể thấy. Thiền ba-la-mật (thiền định hoàn hảo), duy-đãi ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo), sạn ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), thi ba-la-mật (trì giới hoàn hảo), đàn ba-la-mật (bố thí hoàn hảo) cũng không thể nắm bắt, không thể thấy, vì cái không bên ngoài, cái không bên trong và cái không của có và không có. Năm ấm cũng không thể nắm bắt và thấy được; ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, thần thông cũng không có thực, không thể nắm bắt và thấy được. Pháp tính, pháp trụ (sự an trụ thường hằng của các pháp), chân tế, tát-vân-nhã của Phật cũng không có thực, không thể nắm bắt và thấy được, vì trong ngoài đều không, có và không có đều không. Này Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật nếu quán sát như thế, nghĩ như thế, mà lòng không mỏi mệt, không chán, không sợ, không hãi, thì nên biết vị Bồ-tát ấy trọn không rời Bát-nhã ba-la-mật.”
Xá-lợi-phất hỏi tôn giả Tu-bồ-đề: “Do đâu mà biết Bồ-tát không rời Bát-nhã ba-la-mật?”
Tu-bồ-đề đáp: “Như hình dạng của sắc thì lìa sắc, như hình dạng của thống, tưởng, hành, thức thì lìa thống, tưởng, hành, thức; như hình dạng của đàn ba-la-mật thì lìa đàn ba-la-mật, cho đến hình dạng của Bát-nhã ba-la-mật thì lìa Bát-nhã ba-la-mật; cho đến mười tám pháp của Phật, cho đến chân tế, cũng đều như vậy.”
Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: “Hình dạng của năm ấm thuộc loại gì? Hình dạng của sáu ba-la-mật, mười tám pháp của Phật thuộc loại gì? Hình dạng của pháp tính, chân như, chân tế thuộc loại gì?”
Tu-bồ-đề đáp: “Năm ấm có hình dạng là không có gì; sáu ba-la-mật, mười tám pháp của Phật, chân tế cũng có hình dạng là không có gì. Loại của chúng chẳng phải loại của vật thể. Này Xá-lợi-phất! Vì thế nên hiểu rằng hình dạng năm ấm lìa năm ấm, hình dạng sáu ba-la-mật lìa sáu ba-la-mật, cho đến chân tế cũng như vậy. Năm ấm lìa tướng năm ấm, cho đến chân tế cũng lìa tướng của nó, tướng cũng lìa chân tế ấy.”
Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: “Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong đó mà sinh ra tát-vân-nhã chăng?”
Đáp: “Đúng như điều ông hỏi, không có gì khác. Vì sao? Vì các pháp không có chỗ phát ra, cũng không có chỗ sinh ra.”
Xá-lợi-phất lại hỏi: “Vì sao các pháp không có sinh, không có phát ra?”
Tu-bồ-đề đáp: “Năm ấm là không, nên chẳng thấy nó phát ra, cũng chẳng thấy nó sinh ra. Bát-nhã ba-la-mật, mười tám pháp của Phật, chân tế cũng chẳng thấy phát ra, chẳng thấy sinh ra. Này Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát học Bát-nhã ba-la-mật như vậy thì dần dần đến gần tát-vân-nhã. Đã dần đến gần tát-vân-nhã thì thân và tâm đều được thanh tịnh. Thân tâm đã thanh tịnh thì không còn dâm, nộ, si. Tâm ngang ngạnh và tâm tham lam không còn sinh khởi (?); tâm trọn không còn các tà kiến thuộc sáu mươi hai kiến; trọn không còn sinh ra từ bụng mẹ, mà thường được hóa sinh (sinh ra tự nhiên, không qua thai mẹ), đi từ cõi Phật này sang cõi Phật khác, nuôi dạy chúng sinh, làm thanh tịnh khắp cõi nước của Phật, cho đến khi thành A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), trọn không rời các đức Phật Thế Tôn. Này Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật nên học như vậy, nên thực hành như vậy.”
Kinh Phóng Quang Bát-nhã, quyển thứ hai (hết).
Kinh Phóng Quang Bát-nhã, quyển thứ ba.
Ngài Tam tạng (bậc thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Vô La Xoa (?) người nước Vu Điền (một nước ở Tây Vực, nay thuộc vùng Tân Cương), đời Tây Tấn, vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video