Phẩm thứ mười lăm: Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) trong kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa sang bờ bên kia).
Bấy giờ Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, bậc nhất về trí tuệ) bạch Phật rằng: “Con cũng xin nói vì sao gọi là Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn: người phát nguyện lớn tu hành để thành Phật và cứu độ mọi loài), được không?”
Phật bảo Xá-lợi-phất: “Ông cứ nói.”
Xá-lợi-phất nói: “Bồ-tát dứt sạch mọi kiến chấp sai lầm, vì thế gọi là Ma-ha-tát. Thế nào là các kiến chấp sai lầm? Kiến chấp có cái tôi, kiến chấp có người, kiến chấp có chúng sinh; kiến chấp đoạn diệt (cho rằng chết là hết), kiến chấp thường còn (cho rằng có cái gì tồn tại mãi), kiến chấp có, kiến chấp không; kiến chấp về năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác và vật chất, thống là cảm thọ, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là hoạt động tạo tác của tâm, thức là sự hay biết), kiến chấp về mười tám tính (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức tương ứng), kiến chấp về mười hai suy (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng, gọi là ‘suy’ vì làm hao mòn điều lành), kiến chấp về các đế (các chân lý như khổ, nguyên nhân khổ, diệt khổ, con đường diệt khổ), kiến chấp về mười hai nhân duyên (mười hai mắt xích nối nhau tạo vòng sinh tử); kiến chấp về ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ giác ngộ) và mười tám pháp của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có); kiến chấp về việc nuôi dạy chúng sinh, kiến chấp về việc làm thanh tịnh cõi Phật; kiến chấp về đạo (sự giác ngộ), kiến chấp về Phật, kiến chấp về chuyển pháp luân (Phật giảng dạy chân lý, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi). Dứt sạch tất cả các kiến chấp ấy, và nói pháp như vậy, vì thế gọi là Ma-ha-tát.”
Tu-bồ-đề (vị đại đệ tử của Phật, giỏi về tính không) hỏi Xá-lợi-phất: “Vì sao Bồ-tát Ma-ha-tát lại có kiến chấp về năm ấm, mười hai suy, mười tám tính, mười hai nhân duyên? Vì sao lại có kiến chấp về ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, và có kiến chấp sai lầm?”
Xá-lợi-phất đáp: “Bồ-tát Ma-ha-tát không dùng ưu-hòa câu-xá-la (phương tiện khéo léo: trí khéo vận dụng mà không bám chấp) mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy rõ thật tướng các pháp), thì như chạy theo năm ấm, sáu tình (sáu giác quan), mười tám tính, mười hai nhân duyên, nương tựa vào sáu ba-la-mật (sáu pháp tu hoàn hảo: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), ba mươi bảy phẩm và mười tám pháp của Phật mà khởi lên các kiến chấp. Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật có phương tiện khéo léo thì dứt các kiến chấp ấy, nói pháp cho người mà không nương tựa vào đâu.”
Tu-bồ-đề bạch Phật: “Con cũng xin nói vì sao gọi là Ma-ha-tát, được không?”
Phật bảo Tu-bồ-đề: “Ông thích nói thì cứ nói.”
Tu-bồ-đề nói: “Tâm đạo (tâm hướng về giác ngộ) không có gì sánh bằng, chẳng phải điều mà Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật mà giải thoát riêng mình) và Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không giáo hóa rộng) biết được. Vì sao? Vì tâm tát-vân-nhã (nhất thiết trí: trí biết tất cả, trí tuệ của Phật) là vô lậu (sạch hết phiền não), tâm cũng không bám dính, vì thế gọi là Ma-ha-tát.”
Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: “Thế nào là tâm của Bồ-tát không có gì sánh bằng, mà các bậc A-la-hán (người đã dứt phiền não, ra khỏi sinh tử cho riêng mình) và Bích-chi Phật không theo kịp?”
Tu-bồ-đề đáp: “Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm trở đi, không thấy pháp có sinh diệt, không thấy có tăng giảm, không thấy bám dính, cũng không thấy đứt đoạn. Này Xá-lợi-phất! Các pháp không sinh không diệt, không tăng không giảm, không bám dính không đứt đoạn, thì cũng không có tâm A-la-hán, Bích-chi Phật, cũng không có tâm đạo, cũng không có tâm Phật; đó là tâm của Bồ-tát Ma-ha-tát không có gì sánh bằng, chẳng phải điều A-la-hán, Bích-chi Phật có thể theo kịp và biết được.”
Xá-lợi-phất nói: “Như ý của Tu-bồ-đề, thì không bám vào địa vị A-la-hán, Bích-chi Phật; năm ấm cũng không bám, ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật cũng không bám.”
Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: “Giả sử tâm tát-vân-nhã là vô lậu, thì tâm của người phàm cũng phải là vô lậu, vì bản tính là không. Tâm của A-la-hán, Bích-chi Phật và chư Phật Thế Tôn cũng phải là vô lậu.”
Tu-bồ-đề nói: “Đúng thế, đúng như ông nói.”
Xá-lợi-phất nói: “Năm ấm cũng là vô lậu, vì bản tính vốn là không. Ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật cũng là vô lậu, vì bản tính là không.”
Tu-bồ-đề nói: “Đúng như Xá-lợi-phất nói.”
Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: “Không có tâm thì là không hợp với tâm chăng? Không có sắc, thống, tưởng, hành, thức thì là không hợp với thức chăng (?)?”
Tu-bồ-đề nói: “Đúng thế, đúng như ông nói.”
Xá-lợi-phất lại hỏi: “Ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật với cái không phải mười tám pháp, là không bám dính, không hợp nhau chăng?”
Tu-bồ-đề đáp: “Những việc có và không đều hợp cả (?).”
Tu-bồ-đề nói với Xá-lợi-phất: “Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật như vậy thì không nắm giữ tâm đạo, cũng không nắm giữ cái tâm mà A-la-hán, Bích-chi Phật không theo kịp và biết được, cũng không kiêu căng mà có chỗ nương tựa; đối với chỗ nương tựa và đối với pháp đều không bám vào.”
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video