Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ lớn đưa người vượt khỏi bờ mê, sang bờ giác ngộ). Phẩm thứ hai mươi tám: Không trụ (không dừng đọng, bám vào đâu).
Bấy giờ, các vị Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương, ở tầng trời thấp nhất của cõi Dục) trong cõi tam thiên đại thiên (một thế giới cực lớn, gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) cùng vô số ức trăm nghìn thiên tử (các vị trời) đều đến họp; các vị Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích, vua của cõi trời Đao-lợi) cùng vô số ức trăm nghìn chư thiên đều đến họp; từ các thiên tử cõi trời Tu-diễm (cõi trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của cõi Dục) lên đến cõi trời Thủ-đà-hội (cõi Tịnh cư, các tầng trời trong sạch cao nhất của cõi Sắc), chư thiên ở đó mỗi vị cùng vô số ức trăm nghìn thiên tử đều đến họp. Từ Tứ Thiên vương đến trời Thủ-đà-hội, ánh sáng công đức của chư thiên chói lọi rực rỡ; tuy vậy, vẫn không bằng ánh sáng nhỏ nhất của Thế Tôn, kém đến trăm nghìn vạn lần, ức vạn lần. Ánh sáng của chư thiên và ánh sáng của vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, màu đỏ tía ánh tím) đều không hiện ra được. Chư thiên đứng bên Phật, ánh sáng thân hình của họ giống như bấc đèn đã cháy đen, vì thế ánh sáng của chư thiên không còn hiện ra nữa.
Thích-đề-hoàn-nhân thưa với Tôn giả Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng thấu hiểu lý Không): "Nay các Tứ Thiên vương cho đến các trời Thủ-đà-hội trong cõi tam thiên đại thiên này muốn nghe Tu-bồ-đề nói Bát-nhã Ba-la-mật, dạy Bồ-tát an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật như thế nào. Thế nào là Bát-nhã Ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát là người tu hạnh giác ngộ, phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; Ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn)? Nên thực hành Bát-nhã Ba-la-mật như thế nào?"
Tu-bồ-đề đáp Thích-đề-hoàn-nhân: "Này Câu-dực (tên họ của Đế Thích)! Nay tôi sẽ nương uy thần của Phật mà nói Bát-nhã Ba-la-mật cho các Bồ-tát, sẽ nói cho Bồ-tát về cách an trụ cho đúng. Các thiên tử nào chưa phát tâm thì nay nên phát tâm Bồ-tát. Những vị đã vào chánh vị của đạo (?) (tức đã chứng quả của hàng Thanh văn) thì không còn đủ sức phát tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật). Vì sao vậy? Vì họ đã tự ngăn cách với cõi sinh tử. Nếu những vị ấy mà phát được tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, tôi cũng vui mừng thay cho họ; người bậc trên lại càng tôn quý hơn, tôi trọn không cắt đứt công đức của họ giữa chừng.
Này Câu-dực! Thế nào là Bát-nhã Ba-la-mật? Bồ-tát Ma-ha-tát nên giữ tâm hướng về Tát-vân-nhã (trí biết hết thảy, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật), nên quán sắc (phần thân thể và vật chất) là vô thường (không thường còn), là khổ, là không, chẳng phải là thân thật của mình; là một khối kết tụ (?) của già, bệnh, lo âu, hoạn nạn, phiền não; là thứ đổi thay, hư hoại, đáng sợ, đầy tranh chấp, không thể nương cậy. Bồ-tát nên quán như vậy mà cũng không nương dựa vào đâu. Với thống, tưởng, hành, thức (cảm giác, sự nhận biết hình tướng, sự tạo tác của ý, sự phân biệt hay biết), với sáu tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), sáu tính (sáu yếu tố: đất, nước, lửa, gió, không gian, thức), đều nên quán là khổ. Quán sự trong sạch cũng không nương dựa vào đâu. Nên quán năm ấm (năm nhóm hợp thành thân và tâm: sắc, thống, tưởng, hành, thức) là trong sạch, nên quán sáu tình, sáu tính là trong sạch, vắng lặng. Với tâm hướng về Tát-vân-nhã, nên biết rằng từ si mê mà có ái dục và thói quen nhiễm, tức mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử, từ vô minh cho đến già chết), cũng không nương dựa vào đâu; lại nên quán rằng diệt si mê và ái dục thì mười hai nhân duyên được diệt, mọi khổ đau được dứt, mà cũng không nương dựa vào đâu.
"Lại nữa, Câu-dực! Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm hướng về Tát-vân-nhã, nên quán ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp hỗ trợ việc tu đạo giác ngộ) mà không nương dựa vào đâu, cũng nên quán cho đến mười tám pháp của Phật (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có) mà không nương dựa vào đâu.
"Lại nữa, Câu-dực! Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm hướng về Tát-vân-nhã, thực hành Đàn Ba-la-mật (bố thí trọn vẹn), Thi Ba-la-mật (giữ giới trọn vẹn), Sạn Ba-la-mật (nhẫn nhục trọn vẹn), Duy-đãi Ba-la-mật (tinh tấn trọn vẹn), Thiền Ba-la-mật (thiền định trọn vẹn) mà cũng không nương dựa vào đâu. Như vậy, Câu-dực, Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật mà quán xét như thế, khiến pháp này nối tiếp pháp kia, pháp này nhờ pháp kia mà thành, đều được đầy đủ. Bồ-tát trong ý niệm cũng không có cái 'ta', 'của ta'; nếu khởi niệm khác thì không hợp với niệm đạo. Câu-dực! Vì tâm niệm không bình đẳng (?), nên đối với đạo không thể thấy, không thể đắc; đạo không có tâm ý, mà tâm ý niệm tưởng cũng không thể đắc, không thể thấy. Câu-dực! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật nên quán xét như vậy, đối với các pháp không có gì để đắc."
Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Thưa Trưởng lão Tu-bồ-đề! Vì sao tâm niệm tưởng không đồng với tâm đạo? Vì sao tâm đạo không đồng với tâm niệm tưởng? Vì sao tâm đạo và tâm niệm tưởng đều không thể đắc, không thể thấy?"
Tu-bồ-đề nói: "Câu-dực! Cái tâm niệm tưởng không thành tâm; tâm đạo cũng chẳng phải là tâm, cũng không thành tâm, cũng không giữ cái chẳng phải tâm. Niệm chẳng phải tâm thì tâm tức là chẳng phải tâm, mà chẳng phải tâm cũng tức là tâm (?). Đó là Bát-nhã Ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát."
Bấy giờ Phật khen Tu-bồ-đề: "Hay thay, hay thay! Như ông vì các Bồ-tát mà nói Bát-nhã Ba-la-mật, với tâm khuyên bảo, giúp đỡ họ."
Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Vâng, bạch Thế Tôn! Con phải đền ơn, không thể không đền ơn. Con phải đền ơn các Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác (các danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân như; Vô Sở Trước là bậc không còn vướng mắc gì; Đẳng Chánh Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) trong quá khứ, và ơn các đệ tử đã khuyên giúp, đặt vững các Bồ-tát. Thế Tôn thuở ấy cũng học sáu Ba-la-mật (sáu pháp tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà thành A-duy-tam-Phật (bậc đã thành Phật, giác ngộ chân chính trọn vẹn). Bạch Thế Tôn! Chúng con cũng phải khuyên giúp, đặt vững các Bồ-tát học sáu Ba-la-mật, cũng khiến họ thành A-duy-tam-Phật."
Tu-bồ-đề nói: "Câu-dực! Hãy nghe tôi nói về chân như của việc Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật: trụ mà cũng không trụ. Năm ấm thì năm ấm là không; Bồ-tát thì Bồ-tát là không; năm ấm là không, Bồ-tát là không, cùng một cái không, không có hai. Câu-dực! Bồ-tát nên an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật như vậy. Câu-dực! Sáu tình thì sáu tình là không; Bồ-tát thì Bồ-tát là không; sáu tình là không và Bồ-tát là không ngang nhau, không khác. Sáu tính thì sáu tính là không; Bồ-tát thì Bồ-tát là không; sáu tính là không và Bồ-tát là không ngang nhau, không khác. Bồ-tát Ma-ha-tát nên làm như vậy, nên an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật như vậy.
"Lại nữa, Câu-dực! Mười hai nhân duyên thì mười hai nhân duyên là không; sự diệt mười hai nhân duyên thì sự diệt ấy là không; Bồ-tát thì Bồ-tát là không. Mười hai nhân duyên, sự diệt mười hai nhân duyên đều là không, Bồ-tát là không, cùng một cái không, không có hai. Câu-dực! Bồ-tát Ma-ha-tát nên an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật như vậy. Sáu Ba-la-mật thì sáu Ba-la-mật là không; nội ngoại không (cái bên trong và bên ngoài đều là không) và hữu vô không (cả cái có lẫn cái không đều là không), ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, các cửa tam-muội (các loại thiền định, mỗi loại là một cửa vào đạo), các cửa đà-lân-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn giáo pháp), Thanh văn thừa (con đường của người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Bích-chi Phật thừa (con đường của người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên) cũng như vậy. Bồ-tát, Như Lai, Tát-vân-nhã cũng như vậy. Bồ-tát là không, Tát-vân-nhã là không, cùng một cái không, không có hai; Bồ-tát nên an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật như vậy."
Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Thưa Tu-bồ-đề, thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát không trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật?"
Tu-bồ-đề nói: "Câu-dực! Bồ-tát không trụ nơi năm ấm mà có chỗ nương dựa, cũng không trụ nơi sáu tình mà có chỗ nương dựa. Không trụ nơi sáu tình mà có chỗ nương dựa; từ ba mươi bảy phẩm đến Tát-vân-nhã đều không trụ mà có chỗ nương dựa. Từ Tu-đà-hoàn (quả vị thứ nhất của hàng Thanh văn, bậc mới "vào dòng" thánh) đến A-la-hán (quả vị cao nhất của Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), Bích-chi Phật, lên đến Phật đều không trụ mà có chỗ nương dựa. Từ năm ấm đến Tát-vân-nhã, đó là không trụ, cũng không nương dựa. Từ Tu-đà-hoàn đến Phật cũng không trụ mà có chỗ nương dựa.
Không nên trụ vào chỗ năm ấm là vô thường, không nên trụ vào chỗ năm ấm là thường còn, không nên trụ vào chỗ năm ấm là khổ hay vui, không nên trụ vào chỗ sạch hay không sạch, không nên trụ vào chỗ có ta hay không có ta, không nên trụ vào chỗ không hay chẳng không, không nên trụ vào chỗ diệt hay chẳng diệt, không nên trụ vào chỗ vắng lặng hay chẳng vắng lặng mà có chỗ nương dựa. Vì Tu-đà-hoàn chưa đầy đủ nên không nên trụ trong đó, cho đến Phật chưa đầy đủ nên không nên trụ trong đó; mọi phước đức và công năng mà Tu-đà-hoàn đã thành tựu, không nên trụ trong đó; lên đến mọi phước đức và công năng mà Phật đã thành tựu, cũng không nên trụ trong đó.
"Lại nữa, Câu-dực! Bồ-tát không nên trụ nơi địa thứ nhất (bậc đầu tiên trong mười bậc tu tiến của Bồ-tát), cho đến địa thứ mười cũng không nên trụ mà có chỗ nương dựa. Từ địa thứ nhất mà nói 'ta sẽ làm đầy đủ Đàn Ba-la-mật', không nên trụ trong đó; với Thi Ba-la-mật, Sạn Ba-la-mật, Duy-đãi Ba-la-mật, Thiền Ba-la-mật, Bát-nhã Ba-la-mật, không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa. 'Ta sẽ thành tựu đầy đủ ba mươi bảy phẩm', không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa. Đạo Bồ-tát, không nên trụ trong đó. 'Ta từ đạo Bồ-tát tiến đến trụ nơi địa A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật)', không nên trụ trong đó. Bồ-tát đầy đủ năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại), không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa.
Bồ-tát đã có thần thông rồi mà nói 'ta sẽ đi khắp vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm) cõi Phật, gặp các Phật Như Lai, nghe nhận giáo pháp rồi lại đem dạy cho hết thảy chúng sinh', cũng không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa. Nói 'ta cũng sẽ biến hóa tạo ra mọi thứ như thế giới của chư Phật Như Lai', cũng không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa. Bát-nhã Ba-la-mật, không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa. 'Ta sẽ dạy chúng sinh đến đạo', cũng không nên trụ trong đó. 'Ta sẽ cúng dường vô số a-tăng-kỳ chư Phật, dâng cờ phướn, hương, hoa, lọng lụa, vô số ức trăm nghìn tấm vải quý', không nên trụ trong đó. 'Ta sẽ giúp vô số a-tăng-kỳ chúng sinh thành tựu, khiến họ đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-Phật', cũng không nên trụ trong đó.
'Ta sẽ đầy đủ năm mắt: mắt thịt (mắt thường của thân), mắt trời (thấy xa, thấy xuyên suốt), mắt pháp (thấy rõ các pháp môn để cứu độ người), mắt tuệ (thấy lý không của mọi pháp), mắt Phật (thấy biết trọn vẹn tất cả)', cũng không nên trụ trong đó. 'Ta đều sẽ khởi lên các tam-muội', cũng không nên trụ trong đó. Cũng không nên nguyện rằng 'khi ta được tam-muội ấy sẽ dạo chơi tự tại trong đó', cũng không nên trụ trong đó. Đầy đủ các cửa đà-lân-ni, không nên trụ trong đó. 'Ta sẽ đầy đủ bốn tuệ không ngăn ngại (bốn khả năng hiểu và nói thông suốt: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ và về biện thuyết), bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin vững chắc của Phật khi thuyết pháp), mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), mười tám pháp của Phật', cũng không nên trụ trong đó. 'Ta sẽ đầy đủ bốn tâm bình đẳng (từ: thương và cho vui; bi: cứu khổ; hỷ: vui theo điều lành của người; xả: buông bỏ, không thiên vị), đại từ đại bi', cũng không nên trụ trong đó. 'Ta sẽ đầy đủ ba mươi hai tướng đại sĩ (ba mươi hai tướng tốt nổi bật trên thân bậc đại nhân, tức thân Phật) và tám mươi vẻ đẹp phụ', không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa.
Trụ vào việc của tám bậc (tám bậc thánh của hàng Thanh văn: bốn bậc đang hướng tới và bốn bậc đã chứng bốn quả), thành tựu bậc theo lòng tin và bậc theo hiểu pháp (?) (người tu nhờ tin theo lời dạy và người tu nhờ tự hiểu giáo pháp), không nên trụ trong đó. Tu-đà-hoàn còn tái sinh nhiều nhất đến bảy lần, không nên trụ trong đó. Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần) là bậc chỉ còn một lần sinh, không nên trụ trong đó. Đạo đẳng (?), không nên trụ trong đó. Đến khi mạng chung thì dứt sạch cấu nhiễm, không nên trụ trong đó. Tu-đà-hoàn nhập Niết-bàn giữa chừng (?), không nên trụ trong đó. Tư-đà-hàm chưa dứt hết gốc rễ các khổ, không nên trụ trong đó. Được tâm đạo A-na-hàm (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi dục), không nên trụ trong đó. Trong hàng A-na-hàm, bậc nhập Niết-bàn giữa chừng (nhập Niết-bàn ngay trong khoảng sau khi chết, trước khi tái sinh), không nên trụ trong đó. Được chứng quả A-la-hán, thành A-la-hán, từ đó nhập vô dư Niết-bàn (sự diệt độ hoàn toàn, không còn sót lại thân xác lẫn phiền não), không nên trụ trong đó. Bích-chi Phật, không nên trụ trong đó. Vượt qua A-la-hán và Bích-chi Phật mà đến địa vị Bồ-tát, không nên trụ trong đó. Trí tuệ về việc đạo, không nên trụ trong đó mà có chỗ nương dựa. Nhờ nhiều việc mà thành A-duy-tam-Phật, không nên trụ trong đó. Theo thứ lớp mà các cấu nhiễm tiêu sạch, không nên trụ trong đó.
Thành Như Lai, Đẳng Chánh Giác, Vô Sở Trước rồi sẽ chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), không nên trụ trong đó. 'Ta sẽ làm việc của Phật, độ vô số hết thảy chúng sinh', không nên trụ trong đó. Nhờ bốn thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, sự tinh tấn, sự chuyên tâm, sự suy xét) mà trụ trong tam-muội, kéo dài tuổi thọ đến số kiếp (khoảng thời gian cực dài) nhiều như cát sông Hằng, không nên trụ trong đó. 'Khiến tuổi thọ của ta không có hạn số', không nên trụ trong đó. Trong ba mươi hai tướng đại sĩ, mỗi tướng thành tựu từ trăm phước công đức, không nên trụ trong đó. 'Khiến một cõi Phật của ta rộng lớn bằng các cõi Phật ở mười phương nhiều như cát sông Hằng', không nên trụ trong đó. 'Khiến cõi tam thiên đại thiên của ta đều làm bằng kim cương', không nên trụ trong đó.
'Khiến cây Phật (cây nơi Phật ngồi thành đạo) của ta tỏa ra hương thơm, hết thảy chúng sinh ngửi được hương ấy thì không còn ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), không khởi tâm Thanh văn, Bích-chi Phật; ai ngửi được hương ấy thì bệnh thân, bệnh tâm đều tiêu trừ khỏi hẳn; khiến cõi Phật của ta không nghe đến tiếng năm ấm sắc, thống, tưởng, hành, thức, tiếng sáu Ba-la-mật', không nên trụ trong đó. 'Khiến cõi Phật của ta không nghe đến ba mươi bảy phẩm và mười tám pháp, không nghe đến tiếng từ Tu-đà-hoàn lên đến Phật', không nên trụ trong đó. Vì sao vậy? Vì Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác thành A-duy-tam-Phật mà đối với các pháp cũng không đắc được gì. Như vậy, Câu-dực, Bồ-tát trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật mà không nương dựa vào đâu."
Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, được xem là bậc trí tuệ bậc nhất) nghĩ thầm: "Bồ-tát Ma-ha-tát nên trụ như thế nào?"
Tu-bồ-đề biết ý nghĩ của Xá-lợi-phất, liền hỏi Xá-lợi-phất: "Ý ông nghĩ sao, chư Phật trụ ở chỗ nào?"
Xá-lợi-phất đáp: "Chư Phật không trụ ở đâu cả. Tâm không trụ thì không có chỗ dừng; không trụ nơi năm ấm, không trụ nơi sự thành tựu, không trụ nơi sự không thành tựu, không trụ nơi hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh diệt) hay vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh diệt), đối với mười tám pháp và Tát-vân-nhã cũng không có chỗ trụ."
Tu-bồ-đề nói: "Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật nên như các Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác mà trụ, như là không trụ. Bồ-tát nên trụ như vậy: trụ mà không có nơi chốn để trụ."
Lúc ấy trong hội có các thiên tử nghĩ rằng: "Lời nói của các loài Duyệt-xoa (tức dạ-xoa, một loài quỷ thần) đều có thể hiểu được, còn lời dạy về Bát-nhã Ba-la-mật mà Tôn giả Tu-bồ-đề nói thì hoàn toàn không thể hiểu được."
Tu-bồ-đề biết ý nghĩ của các thiên tử, nói với các thiên tử: "Các vị không hiểu, không biết phải không?"
Các thiên tử thưa: "Vâng, thưa Tu-bồ-đề! Thật sự chúng tôi không hiểu, không biết."
Tu-bồ-đề nói với các thiên tử: "Điều tôi nói thì chưa từng thấy một chữ nào, lời dạy cũng không có người nghe. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã Ba-la-mật không phải là văn tự, cũng không có sự nghe. Vì sao vậy? Này các thiên tử! Đạo của các Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác cũng không có văn tự. Này các thiên tử! Ví như Như Lai hóa hiện ra một vị Phật, lại hóa ra bốn hàng đệ tử (tăng, ni xuất gia và nam, nữ cư sĩ tại gia). Hóa xong, liền nói các pháp hóa hiện cho họ nghe. Ý các thiên tử nghĩ sao, như vậy có thật là có dạy, có nói, có người nhận lãnh chăng?"
Các thiên tử thưa: "Thưa Tu-bồ-đề, không có gì cả."
Tu-bồ-đề nói: "Các pháp ví như vật được hóa hiện, không có người nói, không có người nhận, cũng không có người biết. Ví như người nằm mộng thấy Phật, Phật nói pháp cho nghe. Ý các vị nghĩ sao, có người nói, có người nhận chăng?"
Các thiên tử thưa: "Không có người nói, không có người nhận."
Tu-bồ-đề nói: "Các pháp như trò ảo thuật, không có nói, không có nhận, cũng không có gì cả. Ví như có hai người đứng ở hai bên một khe núi sâu, cùng cất tiếng khen ngợi Phật, Pháp và chúng tăng tỳ-kheo (những người xuất gia tu hành theo Phật). Tiếng vang ấy dội qua lại, có biết được nhau chăng?"
Các thiên tử thưa: "Tiếng vang thì không biết gì."
Tu-bồ-đề nói: "Ví như một nhà ảo thuật tài giỏi, ở nơi ngã tư đường, hóa ra Như Lai và bốn hàng đệ tử rồi thuyết pháp (?). Này các thiên tử! Ý các vị nghĩ sao, có thật là có nói, có dạy, có người nhận chăng?"
Các thiên tử đáp: "Thật không có gì cả."
Các thiên tử lại nghĩ: "Nay Tu-bồ-đề giảng giải Bát-nhã Ba-la-mật, việc ấy rất sâu xa, lời dạy càng lúc càng sâu, lời nói càng lúc càng mầu nhiệm."
Tu-bồ-đề nói với các thiên tử: "Sắc không sâu cũng không mầu nhiệm; không phải vì năm ấm mà mầu nhiệm. Sáu tình, từ nội ngoại không và hữu vô không, cho đến sáu Ba-la-mật và mười tám pháp của Phật đều như vậy. Các cửa tam-muội, các cửa đà-lân-ni cho đến Tát-vân-nhã cũng không sâu, không mầu nhiệm; không phải vì Tát-vân-nhã mà sâu xa mầu nhiệm."
Các thiên tử nghĩ: "Trong lời nói ở đây không nói năm ấm, sáu tình, không nói sáu Ba-la-mật, không nói nội ngoại không và hữu vô không, không nói ba mươi bảy phẩm và mười tám pháp của Phật, không nói đạo Tu-đà-hoàn, không nói đạo A-la-hán và Bích-chi Phật, cũng không nói văn tự. Việc này là thế nào?"
Tu-bồ-đề đáp: "Đúng vậy, đúng vậy! Này các thiên tử! Đạo của các Như Lai đều không có gì để đắc, cũng không có gì để nói; vì thế các pháp không có người nói, không có người nghe, không có người nhận, cũng không có người đắc."
Tu-bồ-đề nói: "Này các thiên tử! Người muốn trụ nơi đạo Tu-đà-hoàn, muốn chứng quả Tu-đà-hoàn, hoặc trụ nơi A-la-hán, Bích-chi Phật, lên đến Phật, mà muốn chứng đắc, trụ như vậy, thì rốt cuộc không đạt được sự nhẫn này (sự an nhận vững chắc chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh). Bồ-tát từ lúc mới phát tâm trở đi, không có gì để nói, không có gì để nghe, nên trụ như vậy."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video