Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Trí tuệ lớn đưa sang bờ bên kia: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, giúp người tu vượt khỏi biển sinh tử để đến bờ giải thoát). Phẩm "Như huyễn" (Giống như trò ảo thuật), thứ hai mươi chín.
Lúc ấy các thiên tử (các vị trời) thầm nghĩ: "Chúng ta nên nghe và tiếp nhận lời dạy của Tu-bồ-đề như thế nào?"
Tôn giả Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về lý "không") biết điều các thiên tử đang nghĩ, bèn nói với họ: "Nay những người trong hội nghe điều tôi nói, nên nghe như người do ảo thuật biến ra mà nghe: tiếp nhận mà cũng không có gì để tiếp nhận, cũng không thấy gì, cũng không chứng nghiệm gì."
Các thiên tử hỏi: "Thưa Tu-bồ-đề, thế nào? Chúng sinh giống như người do ảo thuật biến ra sao? Những người đến dự hội cũng như do ảo thuật biến ra sao?"
Tu-bồ-đề đáp: "Đúng vậy, đúng vậy! Chúng sinh như ảo thuật, người dự hội cũng như ảo thuật, cái 'ta' cũng như ảo thuật, như giấc mộng. Ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình tướng, hành là các hoạt động của tâm ý, thức là sự phân biệt hay biết) như ảo thuật, như biến hóa. Lục tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), thức và gốc rễ (?) của chúng như ảo thuật, như biến hóa. Từ nội ngoại không (sự trống rỗng, không có tự tính, của cả bên trong là thân tâm lẫn bên ngoài là cảnh vật) cho đến hữu vô không (sự trống rỗng của cả cái 'có' lẫn cái 'không') đều như ảo thuật, như giấc mộng. Ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy phép tu giúp đạt giác ngộ) và mười tám pháp của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có) đều như ảo thuật, như biến hóa. Từ đạo Tu-đà-hoàn (quả vị thánh đầu tiên trong bốn quả của hàng đệ tử nghe pháp, người đã vào dòng thánh) lên đến Phật Tam-da-tam-Phật (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) cũng như ảo thuật."
Lúc ấy các thiên tử hỏi Tu-bồ-đề: "Vì sao cho đến cả Phật cũng như ảo thuật, như giấc mộng?"
Tu-bồ-đề đáp: "Tôi nói cho đến cả Phật cũng như ảo thuật. Nếu còn có pháp nào cao hơn Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới đã dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), tôi cũng nói là như ảo thuật. Này các thiên tử! Mộng, ảo thuật và biến hóa chỉ là một, không có hai."
Bấy giờ Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Câu-hy-la, Ma-ha Ca-chiên-diên, Bân-nậu Văn-đà-ni tử (tức Phú-lâu-na), Đại Ca-diếp, đều là các vị đại đệ tử của Phật, cùng vô số Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), cả đại chúng ấy cùng hỏi Tu-bồ-đề: "Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu, rất rộng, khó biết, khó thấu, khó thấy, khó hiểu. Ai có thể bác bỏ (?) được pháp ấy?"
Lúc ấy A-nan (vị đệ tử theo hầu Phật, nghe và nhớ nhiều nhất) nói với các đệ tử và các Bồ-tát: "Bát-nhã Ba-la-mật là pháp sâu xa mầu nhiệm, rất rộng, khó thấy, khó hiểu, khó thấu, không thể nghĩ bàn. Chỉ có những bậc sau đây: Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) A-duy-việt-trí (bậc không còn lui sụt trên đường tu đến quả Phật); A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh) đã thấy trọn chân lý; những người đời trước đã làm công đức ở chỗ vô số Phật, lại đi theo bậc thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt mình tu đạo); những thiện nam, thiện nữ có trí tuệ lớn. Những người như thế, khi nghe Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa mới có thể tin và ưa thích, trọn không bao giờ bác bỏ.
Họ không lấy "không" để phân biệt ngũ ấm, cũng không lấy ngũ ấm để phân biệt "không". Họ không lấy ngũ ấm để phân biệt vô tướng (không bám vào hình tướng) và vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác), cũng không lấy vô tướng, vô nguyện để phân biệt ngũ ấm. Họ không lấy cái "không sinh ra, không mất đi" để phân biệt ngũ ấm, cũng không lấy ngũ ấm để phân biệt cái "không sinh ra, không mất đi". Họ không lấy sự tịch tĩnh (vắng lặng, thanh tịnh) để phân biệt ngũ ấm, cũng không lấy ngũ ấm để phân biệt sự tịch tĩnh.
Cho đến sáu giác quan và các duyên khởi (sự vật sinh ra do nhiều điều kiện hợp lại) cũng đều như vậy. Từ Đàn Ba-la-mật (bố thí đến bờ bên kia, phép đầu trong sáu phép tu lớn của Bồ-tát) đến Bát-nhã Ba-la-mật cũng như vậy; từ nội ngoại không đến hữu vô không cũng như vậy; từ ba mươi bảy phẩm đến mười tám pháp của Phật cũng như vậy. Họ không lấy các môn tam-muội (các phép thiền định làm tâm chuyên nhất một chỗ) và các môn đà-lân-ni (các phép tổng trì: nắm giữ trọn vẹn giáo pháp mà không quên) để phân biệt ngũ ấm, cũng không lấy ngũ ấm để phân biệt các môn tam-muội, đà-lân-ni.
Từ Tu-đà-hoàn đến La-hán, Bích-chi-Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy), cho đến Tát-vân-nhã (trí tuệ biết tất cả của Phật), họ cũng không lấy để phân biệt "không", và không lấy "không" để phân biệt Tát-vân-nhã. Họ không lấy vô tướng, vô nguyện để phân biệt Tát-vân-nhã, cũng không lấy Tát-vân-nhã để phân biệt vô tướng, vô nguyện. Họ không lấy tính đầy đủ hay không đầy đủ để phân biệt "không", không lấy "không" để phân biệt tính đầy đủ hay không đầy đủ; đối với vô tướng, vô nguyện cũng như vậy. Họ không lấy cái "không sinh ra, không mất đi" để phân biệt sự tịch tĩnh, không lấy sự tịch tĩnh để phân biệt ngũ ấm."
Tu-bồ-đề nói với các thiên tử: "Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu này, dù người có trí tuệ cao nhất cũng không thể bác bỏ. Vì sao? Vì trong pháp không có ai buồn rầu, cũng không có ai lo âu (?). Đã không có chúng sinh nào buồn rầu, lo âu thì cũng không có ai có thể bác bỏ."
Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nói với Tu-bồ-đề: "Bát-nhã Ba-la-mật nói rộng giáo pháp của ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn là người nghe pháp mà tu, Duyên giác là người tự ngộ lẽ nhân duyên, và Bồ-tát) và giáo pháp tổng trì của Bồ-tát; từ lúc mới phát tâm cho đến giáo pháp về mười trụ (mười bậc tu tập của Bồ-tát), cho đến sáu ba-la-mật (sáu phép tu lớn của Bồ-tát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật, Bồ-tát Ma-ha-tát đều nắm giữ trọn vẹn giáo pháp ấy. Đó là Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra một cách tự tại do biến hóa (?).
Bồ-tát không hao tổn thần thông mà dạo khắp các cõi Phật; tùy theo ý muốn mà làm các gốc lành, cúng dường chư Phật liền được như nguyện. Bồ-tát nghe và nhận giáo pháp từ các Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), cho đến khi đạt Tát-vân-nhã chưa từng gián đoạn. Bồ-tát chưa từng rời tam-muội, sẽ có được tài giảng nói: tài giảng nói không bị vướng mắc ngăn trở, tài giảng nói không thể bị cắt đứt, tài giảng nói đúng chỗ đúng lúc, tài giảng nói sắc bén, tài giảng nói về nghĩa lý, tài giảng nói cao nhất trong tất cả."
Tu-bồ-đề nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Như lời Xá-lợi-phất, Bát-nhã nói rộng ba thừa và Bồ-tát thừa; tài giảng nói cao nhất mà Bồ-tát Ma-ha-tát theo Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu mình và cứu người để thành Phật) đạt được thì không dựa vào đâu, cũng không bám vào gì. Cái ta, sự thấy biết, thọ mạng, ngũ ấm đều không chỗ dựa; từ Đàn Ba-la-mật đến Bát-nhã Ba-la-mật cũng không chỗ dựa; từ nội ngoại không đến hữu vô không cũng không chỗ dựa; từ ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp của Phật cho đến trí tuệ Tát-vân-nhã cũng không chỗ dựa."
Xá-lợi-phất hỏi: "Vì sao trong Bát-nhã Ba-la-mật nói giáo pháp ba thừa mà không có chỗ dựa? Vì sao nói Bồ-tát tổng trì? Vì sao được tài giảng nói mầu nhiệm nhất mà không có chỗ dựa?"
Tu-bồ-đề đáp: "Từ nội không (sự trống rỗng của thân tâm bên trong) cho đến ba thừa đều từ giáo pháp Bát-nhã Ba-la-mật mà ra, và cũng không có chỗ dựa. Từ ngoại không (sự trống rỗng của cảnh vật bên ngoài) đến hữu vô không, nói rộng giáo pháp ba thừa, cũng không có chỗ dựa. Từ giáo pháp nói về nội ngoại không cho đến Bồ-tát, tóm nói tài giảng nói mầu nhiệm nhất trong tất cả thế gian, cũng không có chỗ dựa. Từ hữu vô không đến Bồ-tát, gìn giữ tài giảng nói bậc nhất trong tất cả thế gian, mà cũng không có chỗ dựa."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video