Thiên 42 — Phẩm 42 – Địa ngục

 Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy suốt bản chất thật của mọi sự vật, giúp vượt khỏi khổ đau sống chết để đến giải thoát), Phẩm Nê-lê (địa ngục), thứ bốn mươi hai.

 Xá-lợi-phất (đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) hiểu được Bát-nhã ba-la-mật thì từ đâu đến mà sinh ra ở cõi này? Vị ấy phát tâm cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của một vị Phật) đã bao lâu? Vị ấy đã gặp và cúng dường bao nhiêu đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến)? Vị ấy thực hành sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) đã bao lâu? Làm sao vị ấy hiểu Bát-nhã ba-la-mật và đi vào được nghĩa sâu xa?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã cúng dường các đức Như Lai, Vô Sở Trước (bậc không còn bám chấp vào bất cứ điều gì, một danh hiệu của Phật), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn, một danh hiệu của Phật) ở mười phương, rồi từ những nơi ấy đến sinh ra ở cõi này. Từ khi phát tâm đến nay, vị ấy đã trải qua vô số a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ là con số lớn không thể đếm; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài). Thời gian vị ấy thực hành sáu ba-la-mật cũng không thể tính đếm. Từ khi đến cõi này, thời gian về sau cũng không thể đếm hết, vị ấy luôn cúng dường chư Phật rồi mới đến sinh ở đây. Những vị Bồ-tát như thế, khi thấy Bát-nhã ba-la-mật thì như thấy Thế Tôn, không khác gì. Khi nghe Bát-nhã ba-la-mật thì như nghe chính Thế Tôn giảng, cũng không khác gì. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy hiểu Bát-nhã ba-la-mật và đi vào nghĩa sâu xa, nhưng không đi vào bằng tưởng (sự nắm bắt hình tướng trong tâm), không đi vào bằng cái thấy chia hai đối lập, và không nương tựa vào đâu cả."

 Tu-bồ-đề (đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý không) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật có thể thấy được, nghe được không?"

 Phật dạy: "Không thể thấy, không thể nghe. Vì sao vậy, Tu-bồ-đề? Bát-nhã ba-la-mật không phải là thứ để thấy, cũng không phải là thứ để nghe. Bát-nhã ba-la-mật không có gì để nghe, không có gì để thấy, vì các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như điếc (tức tự nó không hay biết gì, không có hình tướng để nghe thấy). Năm ba-la-mật còn lại cũng không thấy, không nghe, vì các pháp đều như điếc. Nội không, ngoại không (sự trống rỗng, không có thực thể riêng của thân tâm bên trong và của cảnh vật bên ngoài) và hữu vô không (sự trống rỗng của cả cái 'có' lẫn cái 'không') cũng không có gì để nghe, không có gì để thấy, vì các pháp đều như điếc. Ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ), mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), mười tám pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) cũng không có gì để thấy, không có gì để nghe, vì các pháp đều như điếc. Tu-bồ-đề! Đạo và Phật cũng không có gì để thấy, không có gì để nghe, cũng vì là pháp như điếc vậy."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bồ-tát Ma-ha-tát học Bát-nhã ba-la-mật bao lâu thì mới hòa hợp được với Bát-nhã ba-la-mật?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Việc này cần phải phân biệt cho rõ. Tu-bồ-đề! Có những nhân duyên khiến Bồ-tát vừa mới phát tâm đã hòa hợp được với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Đó là nhờ âu-hòa câu-xá-la (phương tiện khéo léo, tức tài khéo dùng mọi cách thích hợp để tu và để giúp người) mà không thấy các pháp có gì đáng ham muốn mong cầu (?), không bao giờ chê bai phỉ báng, không bao giờ rời xa sáu ba-la-mật, không bao giờ rời xa chư Phật Thế Tôn. Nếu vị ấy muốn gieo trồng các cội gốc điều lành, cúng dường và phụng sự chư Phật Thế Tôn, thì đều được như ý nguyện, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, không bao giờ còn phải vào thai mẹ mà sinh ra, không bao giờ mất năm thần thông (năm năng lực siêu thường: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại), không gần gũi các thứ phiền não nhơ bẩn, cũng không gần với tâm ý của hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa người khác), mà giáo hóa chúng sinh, làm cho cõi Phật trong sạch. Bồ-tát thực hành như vậy là hòa hợp với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Tu-bồ-đề! Lại có những người con trai lành, con gái lành đi theo con đường Bồ-tát, đã gặp vô số, không thể tính đếm a-tăng-kỳ chư Phật, thực hành sáu ba-la-mật nhưng còn có chỗ nương bám, nên khi nghe giảng Bát-nhã ba-la-mật sâu xa liền bỏ đi. Những Bồ-tát như thế lại sinh lòng kiêu mạn, liền rời xa chư Phật Thế Tôn, và không được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa nữa."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Những người không ưa nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, nay cũng đang ngồi trong hội này. Vì sao vậy? Vì những người con trai lành, con gái lành ấy, khi đi theo con đường Bồ-tát, từ trước đã nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không ưa thích nên bỏ đi. Do vậy nay nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa lại không ưa thích, lại muốn bỏ đi; thân, miệng, ý của họ không hòa hợp, chất chứa tội ngu muội. Vì tội ấy nặng nên họ chống đối Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Chống đối Bát-nhã ba-la-mật sâu xa tức là chống đối tát-vân-nhã (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại. Vì tội chống đối tát-vân-nhã nên họ đã tự cắt đứt tát-vân-nhã. Vì tội cắt đứt tát-vân-nhã, họ sẽ vào nê-lê (địa ngục) bị nấu nướng suốt vô số trăm nghìn năm; ra khỏi địa ngục này lại vào địa ngục khác. Đến khi kiếp tận, lửa thiêu đốt thế gian, họ lại bị đưa sang các địa ngục lớn ở phương khác. Khi kiếp ở phương khác ấy tận, họ lại từ một địa ngục ở phương khác chuyển sang một địa ngục khác ở phương khác, cứ thế đi khắp các địa ngục ở các phương. Vì tội cắt đứt Chánh pháp ấy, họ lại trở về sinh trong địa ngục ở cõi này, chịu tội đau đớn dữ dội trong địa ngục; đến khi kiếp tận lại đọa vào loài súc sinh ở phương khác, cứ thế lần lượt đọa khắp loài súc sinh ở mười phương. Ra khỏi loài súc sinh, họ sẽ sinh vào cõi Diêm-la (?), mang thân bệ-lệ (ngạ quỷ, loài quỷ đói) chịu khổ cực vô cùng. Như vậy rất lâu về sau mới được làm người. Nơi họ sinh ra thường là nhà người mù, hoặc nhà kẻ giết người, hoặc nhà đánh cá, săn bắn, giết mổ, hoặc nhà hèn hạ ăn xin; thân thì hoặc mù, hoặc điếc, hoặc không có tay chân, hoặc câm không nói được. Chịu xong những tội ấy, họ lại sinh ở vùng biên địa xa xôi, nơi không có Phật, không có Pháp, không có đệ tử của Phật. Những kẻ cắt đứt Chánh pháp như thế đều sẽ phải chịu đủ các tội nặng nói trên."

 Xá-lợi-phất bạch Phật: "Kẻ cắt đứt Chánh pháp ấy có phải là phạm vào năm tội vô gián (năm tội cực nặng như giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp Tăng, khiến phải đọa vào địa ngục chịu khổ liên tục không gián đoạn) không?"

 Phật dạy: "Tội cắt đứt Chánh pháp như thế không thể nói hết được. Khi giảng Bát-nhã ba-la-mật này, nếu có kẻ ngăn cản người khác mà nói: 'Đây không phải là giới luật, đây không phải lời dạy của bậc Tôn quý, đây không phải lời dạy của Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác.' Tự mình không tu học, lại ngăn cản khiến người khác xa lìa; tự làm hỏng tâm ý mình, lại làm hỏng tâm ý người khác; tự đầu độc tâm ý mình, lại đầu độc tâm ý người khác; tự làm mình mất đi, lại làm người khác mất đi; tự mình không hiểu Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà bỏ đi, lại dạy người khác xa lìa. Xá-lợi-phất! Những người như thế, ngay cả tiếng nói của họ còn không nên nghe, huống chi là cùng làm việc, cùng ngồi đứng chung một chỗ? Vì sao vậy? Nên biết hạng người ấy là mối họa lớn trong Chánh pháp; nên biết những người ấy đã rơi vào chỗ suy tàn tăm tối. Nếu ai nghe lời hạng người ấy nói mà tin nhận, thì cũng sẽ phải chịu tội không lường được. Xá-lợi-phất! Kẻ cắt đứt Bát-nhã ba-la-mật, nên biết đó là căn bệnh lớn trong Chánh pháp."

 Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Kẻ phỉ báng Chánh pháp ấy, ở nơi sinh ra sẽ mang thân hình như thế nào, có thể nói cho biết được không?"

 Phật dạy: "Hãy gác lại chuyện kẻ phỉ báng Chánh pháp sinh ra mang thân hình thế nào. Vì sao vậy? Vì nếu người ấy nghe được thì máu nóng trong người sẽ trào ra từ miệng; người ấy sẽ lo buồn, hoặc bệnh, hoặc chết, hoặc héo hon vàng vọt tiều tụy (?), chịu tội khổ đau đến nát thân mà chết. Nếu không có những tội như thế thì Thế Tôn đã chẳng để Xá-lợi-phất phải hỏi câu này. Thân hình mà kẻ phải chịu nỗi đau như thế mang lấy, chính vì thế mà Như Lai không nói cho Xá-lợi-phất."

 Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Xin Ngài hãy nói về thân hình mà kẻ cắt đứt Chánh pháp phải mang. Lời Thế Tôn nói ra sẽ là ánh sáng lớn cho đời sau."

 Phật dạy: "Những điều ta vừa nói: tội mà kẻ phỉ báng, cắt đứt Chánh pháp phải chịu, số kiếp phải lần lượt trải qua trong địa ngục, số kiếp phải mang thân súc sinh và thân ngạ quỷ, rồi khi được làm người thì phải mù, điếc, câm, hèn hạ, ăn xin như vậy, chính những điều ấy đã là ánh sáng lớn cho đời sau. Ai đã nghe lời dạy này thì sẽ không dám cắt đứt, phỉ báng Chánh pháp nữa."

 Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Người con trai lành, con gái lành mỗi người nên tự nghĩ: 'Ta nghe lời này, trong lòng kinh sợ. Ta quyết không dám làm những việc như thế; suốt đời ta quyết không dám cắt đứt, phỉ báng Chánh pháp như kẻ kia. Nếu ta phỉ báng thì sẽ đọa vào chốn xấu ác, chịu khổ cực như vậy.'"

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Người con trai lành, con gái lành phải luôn giữ gìn việc làm của thân, miệng, ý, và trong lòng nên nghĩ: 'Chúng ta không nên mắc tội phá hoại Chánh pháp, đến nỗi không thấy Như Lai, không thấy Pháp, không thấy chúng Tăng, hoặc sinh vào nơi không có Phật, hoặc đọa vào nhà nghèo khó, hoặc sinh vào nơi ngang ngược, không được nghe Pháp (?).'"

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Chỉ vì việc làm của miệng mà phải chịu tội phá hoại Chánh pháp sâu nặng như vậy sao?"

 Phật dạy: "Đúng vậy! Chỉ vì lỗi của miệng mà phải chịu tội phá hoại Chánh pháp sâu nặng. Tu-bồ-đề! Ở đời sau sẽ có những kẻ ngu, nương vào giáo pháp lành mà theo ta làm sa-môn (người xuất gia tu hành), nhưng lại phỉ báng và xa lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Phỉ báng và xa lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa tức là đã phỉ báng đạo của các đức Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác. Đã phỉ báng đạo của Như Lai tức là phỉ báng và xa lìa tát-vân-nhã của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Đã phỉ báng tát-vân-nhã tức là xa lìa Pháp. Đã xa lìa Pháp tức là xa lìa Tăng (đoàn thể người tu theo Phật). Đã xa lìa Tăng tức là xa lìa chánh kiến (cái thấy đúng đắn) ở thế gian. Đã xa lìa chánh kiến tức là xa lìa ba mươi bảy phẩm và tát-vân-nhã. Đã lìa tát-vân-nhã tức là phải mang thân chịu tội suốt vô số a-tăng-kỳ kiếp. Mang thân chịu tội ấy tức là chịu buồn rầu, đau khổ, phiền não suốt vô số a-tăng-kỳ kiếp."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Kẻ ngu si xa lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa là do mấy điều?"

 Phật dạy: "Do bốn điều. Bốn điều nào? Một là bị ma (thế lực xấu ác ngăn cản việc tu hành) sai khiến. Hai là không tin, không hiểu pháp sâu xa, không yêu, không thích. Ba là kết bạn với ác tri thức (bạn xấu, thầy tà), không thuận theo đường đúng mà lại đắm vào năm ấm (?). Vì ba điều ấy mà xa lìa pháp sâu xa. Bốn là kẻ ngu si ấy thường hay giận dữ, thích tự đề cao mình, khinh chê người khác. Vì bốn điều ấy mà kẻ ngu si xa lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thật khó thấu hiểu. Vì sao vậy? Vì sự hiểu biết không thuận theo, không có cội gốc điều lành, lại kết bạn với bạn xấu."

 Phật dạy: "Đúng vậy, Tu-bồ-đề! Như lời ông nói."

 Tu-bồ-đề lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Vì sao Bát-nhã ba-la-mật sâu xa lại khó thấu hiểu, khó biết?"

 Phật đáp: "Tu-bồ-đề! Năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thống là cảm thọ vui khổ, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là các tác ý và hoạt động của tâm, thức là sự phân biệt nhận biết) không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì sắc tự có tánh của sắc, thống tự có tánh của thống, tưởng tự có tánh của tưởng, hành tự có tánh của hành, thức tự có tánh của thức. Sáu ba-la-mật cũng không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì cái có của sáu ba-la-mật vốn là không có gì. Nội không, ngoại không và hữu vô không cũng không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì nội không, ngoại không cũng không có gì. Tu-bồ-đề! Từ ba mươi bảy phẩm cho đến mười tám pháp riêng của Phật, cho đến tát-vân-nhã và những việc của tát-vân-nhã cũng không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì những gì có ấy đều không có gì. Năm ấm thuộc quá khứ cũng không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì các ấm quá khứ là không, cái quá khứ là không. Tu-bồ-đề! Cho đến tát-vân-nhã thuộc quá khứ cũng không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tát-vân-nhã quá khứ là không. Tu-bồ-đề! Năm ấm thuộc vị lai cũng không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì năm ấm vị lai là không; cho đến tát-vân-nhã cũng như vậy. Năm ấm hiện tại cũng không bị trói buộc, cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì năm ấm hiện tại là không; cho đến tát-vân-nhã cũng như vậy."

 Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Những kẻ hiểu biết không thuận theo, không có cội gốc điều lành, kết bạn với bạn xấu, kẻ lười biếng, kẻ không có trí tuệ và tinh tấn, kẻ thích để tâm rối loạn, hạng người ấy không thể hiểu được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa."

 Phật dạy: "Đúng như lời ông nói, hạng người ấy không thể hiểu và giảng nói được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Tu-bồ-đề! Năm ấm thanh tịnh (trong sạch, không nhiễm ô, không có tướng bám chấp) thì đạo cũng thanh tịnh; vì đạo thanh tịnh nên quả chứng được cũng thanh tịnh. Tu-bồ-đề! Vì năm ấm thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh; Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh thì năm ấm thanh tịnh. Vì năm ấm thanh tịnh nên tát-vân-nhã thanh tịnh; vì tát-vân-nhã thanh tịnh nên năm ấm thanh tịnh. Năm ấm và tát-vân-nhã là một, không phải hai, cũng không bị phá, cũng không bị hoại. Tu-bồ-đề! Năm ấm không có hai thứ thanh tịnh, tát-vân-nhã cũng không có hai thứ thanh tịnh; một pháp, không hai. Chúng sinh, cái biết cái thấy, thọ mạng cũng thanh tịnh. Chúng sinh thanh tịnh, tát-vân-nhã thanh tịnh, cùng một sự thanh tịnh, không có hai. Tu-bồ-đề! Cái ta thanh tịnh, tát-vân-nhã thanh tịnh, cái biết cái thấy, thọ mạng thanh tịnh. Năm ấm và tát-vân-nhã cùng một sự thanh tịnh, không hai, cũng không đứt đoạn, cũng không bị phá. Tu-bồ-đề! Dâm dục, giận dữ, ngu si, năm ấm, tát-vân-nhã đều thanh tịnh, cùng một sự thanh tịnh, không hai. Tu-bồ-đề! Si (vô minh, sự mê muội không thấy chân lý, mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên, tức chuỗi mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sống chết) thanh tịnh; si đã thanh tịnh thì hành (những tạo tác do mê muội) thanh tịnh; hành đã thanh tịnh thì thức (tâm thức đi thọ sinh) thanh tịnh; thức đã thanh tịnh thì danh sắc (tâm và thân lúc mới thành hình) thanh tịnh; danh sắc đã thanh tịnh thì lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) thanh tịnh; lục nhập đã thanh tịnh thì tài (tức xúc, sự tiếp xúc giữa giác quan và cảnh vật) thanh tịnh; tài đã thanh tịnh thì giác (tức thọ, cảm nhận vui, khổ) thanh tịnh; giác đã thanh tịnh thì ái (lòng ham muốn) thanh tịnh; ái đã thanh tịnh thì thụ (tức thủ, sự bám giữ, chiếm lấy) thanh tịnh; thụ đã thanh tịnh thì hữu (sự tạo nghiệp dẫn đến đời sau) thanh tịnh; hữu đã thanh tịnh thì sinh thanh tịnh; sinh đã thanh tịnh thì chết thanh tịnh; chết đã thanh tịnh thì sáu ba-la-mật thanh tịnh; sáu ba-la-mật đã thanh tịnh thì nội không, ngoại không và hữu vô không thanh tịnh; hữu vô không đã thanh tịnh thì ba mươi bảy phẩm thanh tịnh; ba mươi bảy phẩm đã thanh tịnh thì tát-vân-nhã thanh tịnh. Tát-vân-nhã thanh tịnh ấy là cùng một sự thanh tịnh, không có hai, cũng không bị phá, cũng không đứt đoạn. Tu-bồ-đề! Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh, năm ấm thanh tịnh, tát-vân-nhã thanh tịnh, cùng một sự thanh tịnh, không có hai thứ thanh tịnh. Năm ba-la-mật kia thanh tịnh thì tát-vân-nhã thanh tịnh; nội không, ngoại không và hữu vô không thanh tịnh thì tát-vân-nhã thanh tịnh; ba mươi bảy phẩm thanh tịnh thì tát-vân-nhã thanh tịnh; mười tám pháp thanh tịnh thì tát-vân-nhã thanh tịnh. Tu-bồ-đề! Từ tát-vân-nhã thanh tịnh cho đến Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh đều bình đẳng, không khác. Tu-bồ-đề! Pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) thanh tịnh, pháp vô vi (những gì không do tạo tác, không sinh không diệt) thanh tịnh, cùng một sự thanh tịnh, không có hai. Tu-bồ-đề! Quá khứ thanh tịnh, vị lai thanh tịnh, hiện tại thanh tịnh; quá khứ, vị lai và hiện tại đều thanh tịnh, cùng một sự thanh tịnh, không hai, cũng không hoại, cũng không đứt đoạn. Vì thế gọi là thanh tịnh."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video