Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy suốt bản chất thật của mọi sự vật, giúp vượt khỏi khổ đau sống chết để đến giải thoát), Phẩm Minh Tịnh (sáng suốt và trong sạch), thứ bốn mươi ba.
Xá-lợi-phất (đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Sự thanh tịnh (trong sạch, không nhiễm ô, không có tướng bám chấp) thật là rất sâu xa."
Phật dạy: "Vì luôn luôn thanh tịnh."
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì sao luôn luôn thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thống là cảm thọ, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là các tác ý và hoạt động của tâm, thức là sự phân biệt nhận biết) thanh tịnh nên luôn luôn thanh tịnh. Xá-lợi-phất! Ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ), mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và mười tám pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) thanh tịnh, đạo thanh tịnh, Phật thanh tịnh, tát-vân-nhã (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) và những việc của tát-vân-nhã thanh tịnh, nên sự thanh tịnh rất sâu xa."
Xá-lợi-phất thưa: "Sáng suốt và thanh tịnh, bạch Thế Tôn!"
Phật dạy: "Vì luôn luôn thanh tịnh."
Xá-lợi-phất thưa: "Vì sao sáng suốt và thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) thanh tịnh, tát-vân-nhã thanh tịnh, nên sáng suốt và thanh tịnh."
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Nê-hoàn (niết-bàn, cảnh giới tắt hết phiền não, giải thoát khỏi sống chết) có thanh tịnh không?"
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao nê-hoàn thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì năm ấm không có bờ mé, phúc (?) cũng không đến không đi; tát-vân-nhã không có bờ mé, phúc cũng không đến không đi."
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh không bám chấp vào đâu."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao không bám chấp mà thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì tánh của năm ấm là mạnh mẽ (?), không bám chấp, luôn luôn thanh tịnh; cho đến tánh của tát-vân-nhã cũng mạnh mẽ (?), không bám chấp, luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Không có gì để đạt tới, không có gì để được, mà thanh tịnh chăng?"
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao không có gì để đạt tới, không có gì để được, mà thanh tịnh?"
Phật dạy: "Năm ấm không có gì để đạt tới, không có gì để được, nên thanh tịnh; cho đến tát-vân-nhã không có gì để đạt tới, không có gì để được, nên thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Không có gì sinh ra mà thanh tịnh."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao không có gì sinh ra, không có gì sinh ra mà thanh tịnh?"
Phật dạy: "Cái không sinh ra ấy chính là sự thanh tịnh của cái không sinh; cho đến tát-vân-nhã không sinh, là sự thanh tịnh của cái không sinh."
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Không sinh vào ba cõi (cõi Dục là cõi còn ham muốn, cõi Sắc là cõi có thân hình vi tế mà hết ham muốn thô, cõi Vô sắc là cõi chỉ còn tâm thức) mà thanh tịnh chăng?"
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao không sinh vào ba cõi mà thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì những gì có trong ba cõi vốn không có, nên không sinh là thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Không có gì để biết mà thanh tịnh."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao không có gì để biết mà thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như điếc (tức tự nó không hay biết gì, không có hình tướng để nhận biết), nên không có gì để biết mà thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Cái biết thanh tịnh."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao năm ấm không có gì để biết mà thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì tướng của năm ấm là không, nên không có gì để biết mà thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Các pháp đều thanh tịnh chăng?"
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao các pháp thanh tịnh nên thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì các pháp không có gì để nắm được, nên các pháp thanh tịnh."
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật đối với tát-vân-nhã không làm cho tăng thêm, cũng không làm cho bớt đi, mà thanh tịnh."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao Bát-nhã ba-la-mật đối với tát-vân-nhã không làm cho tăng, không làm cho bớt, mà thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì pháp luôn luôn thường trụ (tồn tại mãi như vậy, không đổi)."
"Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh, đối với các pháp không nắm lấy gì cả."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh, đối với các pháp không nắm lấy gì cả?"
Phật dạy: "Vì pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp) không lay động, không chuyển đổi."
Tu-bồ-đề (đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý không) bạch Phật: "Cái ta và năm ấm thanh tịnh chăng?"
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì sao cái ta thanh tịnh thì năm ấm thanh tịnh? Vì sao luôn luôn thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì cái ta không có gì, năm ấm không có gì, nên luôn luôn thanh tịnh."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Cái ta thanh tịnh thì sáu ba-la-mật thanh tịnh, ba mươi bảy phẩm thanh tịnh. Cái ta thanh tịnh thì mười lực thanh tịnh, mười tám pháp thanh tịnh."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
Tu-bồ-đề thưa: "Vì sao cái ta thanh tịnh, cho đến mười tám pháp thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì cái ta không có gì, cho đến mười tám pháp riêng của Phật cũng không có gì, nên thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Cái ta thanh tịnh thì Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của người tu giải thoát, đã vào dòng thánh) thanh tịnh, cho đến A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sống chết) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa người khác) đều thanh tịnh. Cái ta thanh tịnh thì đạo cũng thanh tịnh."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao cái ta thanh tịnh thì Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), Bích-chi Phật thanh tịnh, cho đến đạo, Phật đạo cũng thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì tướng của các pháp là không, nên thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Cái ta thanh tịnh thì tát-vân-nhã thanh tịnh."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao cái ta thanh tịnh thì tát-vân-nhã thanh tịnh, luôn luôn thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì không có tướng nên không biến đổi."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Hai sự thanh tịnh ấy không có gì để được, không có gì để đạt tới."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao hai sự thanh tịnh ấy không có gì để đạt tới, không có gì để được, mà luôn luôn thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì không bám dính, không đứt đoạn."
"Bạch Thế Tôn! Cái ta thanh tịnh thì không bị chìm đắm vào đâu."
Phật dạy: "Vì không có gì sinh ra nên thanh tịnh."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì sao cái ta và năm ấm thanh tịnh, không có gì sinh ra, mà luôn luôn thanh tịnh?"
Phật dạy: "Vì cái không thì không có bờ mé."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) hiểu biết như vậy, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật."
Phật dạy: "Luôn luôn thanh tịnh."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao hiểu biết như vậy là thực hành Bát-nhã ba-la-mật?"
Phật dạy: "Vì biết được việc của đạo."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Giả sử Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật bằng âu-hòa câu-xá-la (phương tiện khéo léo, tức tài khéo dùng mọi cách thích hợp để tu và để giúp người), thì nghĩ rằng: 'Sắc cũng không biết sắc; thống, tưởng, hành, thức cũng không biết thức; pháp quá khứ cũng không biết pháp quá khứ; pháp vị lai cũng không biết pháp vị lai; pháp hiện tại cũng không biết pháp hiện tại.'"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát đã được Bát-nhã ba-la-mật và thực hành âu-hòa câu-xá-la thì không nghĩ rằng: 'Ta thực hành sáu ba-la-mật.' Không nói: 'Ta bố thí, ta đem vật này bố thí, đây là sự bố thí.' Cho đến Bát-nhã ba-la-mật cũng như vậy. Cũng không nói: 'Ta làm công đức, ta có công đức.' Cũng không nói: 'Ta sẽ được đạo Bồ-tát.' Cũng không nói: 'Ta giáo hóa chúng sinh, làm trong sạch cõi Phật.' Cũng không nói: 'Ta đạt được tát-vân-nhã.' Những ai thực hành Bát-nhã ba-la-mật và âu-hòa câu-xá-la cũng không có ý nghĩ: 'Nội không, ngoại không (sự trống rỗng, không có thực thể riêng của thân tâm bên trong và của cảnh vật bên ngoài) cho đến hữu vô không (sự trống rỗng của cả cái có lẫn cái không).' Vì không có những ý nghĩ ấy. Tu-bồ-đề! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật và âu-hòa câu-xá-la, không bám chấp vào đâu."
Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) hỏi Tu-bồ-đề: "Người con trai lành, con gái lành đi theo con đường Bồ-tát, thế nào gọi là bám chấp?"
Tu-bồ-đề đáp: "Câu-dực (tên gọi khác của Thích-đề-hoàn-nhân)! Người đi theo con đường Bồ-tát mà có tưởng về tâm ý, có tưởng về sự bố thí, có tưởng về sáu ba-la-mật, có tưởng về nội không, ngoại không và hữu vô không, có tưởng về ba mươi bảy phẩm, có tưởng về mười tám pháp, có tưởng về mười lực, có tưởng về chư Phật Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến), có tưởng về công đức cúng dường chư Phật, rồi gom hết lại mà tính toán, đem những tưởng ấy để cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của một vị Phật). Câu-dực! Người con trai lành đi theo con đường Bồ-tát như thế là bám chấp, không thể đạt được trí tuệ không ngăn ngại để thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao vậy? Vì tánh của năm ấm không thể chỉ ra được (?) mà lại cho là có tạo tác, bày đặt; cho đến tánh của tát-vân-nhã cũng không thể chỉ ra được (?) mà lại cho là có tạo tác, bày đặt. Câu-dực! Bồ-tát Ma-ha-tát cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ là vì chúng sinh, khuyến khích giúp đỡ chúng sinh, vì chúng sinh mà thực hành đàn ba-la-mật (sự bố thí đưa sang bờ giác ngộ); vì thương nghĩ đến chúng sinh nên cũng khuyến khích giúp đỡ người khác, khiến họ vì chúng sinh mà thực hành đàn ba-la-mật. Không nên khởi tưởng mà thực hành sáu ba-la-mật, cũng không nên khởi tưởng mà thực hành nội không, ngoại không và hữu vô không, cũng không nên khởi tưởng mà thực hành ba mươi bảy phẩm, cũng không nên khởi tưởng mà thực hành đạo. Người con trai lành, con gái lành thực hành như vậy, lại khuyến khích giúp đỡ người khác cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ. Ai khuyến khích giúp đỡ như vậy thì tự mình không sa ngã, cũng không làm người khác rời xa sự khuyến khích giúp đỡ của chư Phật. Người con trai lành, con gái lành như vậy là lìa được mọi giới hạn bám chấp."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Hay thay, hay thay! Ông đã khiến các Bồ-tát hiểu rõ mọi giới hạn bám chấp. Tu-bồ-đề! Hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ. Ta sẽ nói thêm cho ông về sự bám chấp vi tế."
Tu-bồ-đề chắp tay thưa: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn! Con rất mong được nghe." Phật dạy: "Người con trai lành, con gái lành phát tâm cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ mà khởi tưởng niệm về Như Lai. Tu-bồ-đề! Vừa có tưởng niệm thì liền bám chấp vào các đức Như Lai. Từ khi phát tâm cho đến khi Chánh pháp diệt hết, những công đức làm được trong khoảng giữa ấy, nếu đều khởi tưởng niệm, đem tưởng niệm ấy để cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, thì tùy theo tưởng niệm ấy mà bám chấp vào công đức của chư Phật, của chúng đệ tử và của các chúng sinh. Đem tưởng niệm ấy để cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, thì tưởng đến đâu là bám chấp đến đó. Vì sao vậy? Vì không nên dùng tưởng để nghĩ đến công đức của chư Phật."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật thật rất sâu xa."
Phật dạy: "Vì tánh của các pháp vốn vắng lặng."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật có danh xưng thật lớn lao."
Phật dạy: "Bát-nhã ba-la-mật không có người làm ra, không có ai làm thành, không có ai được, cũng không có ai đạt tới, cũng không có ai giác ngộ."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Tất cả các pháp đều không có ai đạt được."
Phật dạy: "Vì pháp tánh không có hai. Tu-bồ-đề! Tánh của các pháp không có nhiều thứ khác nhau, chỉ là một tánh; một tánh ấy thì chẳng phải là tánh; chẳng phải là tánh thì chẳng phải do làm ra; chẳng phải do làm ra thì cũng chẳng do tạo dựng. Tu-bồ-đề! Pháp tánh là một, không do tạo tác." Phật dạy: "Bồ-tát Ma-ha-tát biết tất cả các pháp không do làm ra, không do tạo dựng, thì buông bỏ được mọi giới hạn bám chấp."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật thật khó hiểu, khó biết."
Phật dạy: "Cũng không có ai biết, cũng không có ai thấy, cũng không có ai được, không có ai nhận thức, cũng không có ai đạt tới giác ngộ."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật thật không thể nghĩ bàn."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nó không phải do tâm ý sinh ra, không phải do năm ấm sinh ra, không phải do ba mươi bảy phẩm sinh ra, cũng không phải do mười lực, mười tám pháp sinh ra."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video