Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy suốt bản chất thật của mọi sự vật, giúp vượt khỏi khổ đau sống chết để đến giải thoát), Phẩm Đẳng (bình đẳng), thứ bốn mươi lăm.
Tu-bồ-đề (đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý không) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Bát-nhã ba-la-mật này không có đáy."
Phật đáp: "Vì hư không không có bờ mé."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật (sự đưa sang bờ bên kia) là bình đẳng."
Phật đáp: "Vì các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều bình đẳng."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là vắng lặng."
Phật dạy: "Vì luôn luôn là không."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không gì khuất phục được."
Phật dạy: "Vì các pháp không có gì cả."
"Bạch Thế Tôn! Các thứ ba-la-mật đều là không."
Phật đáp: "Vì không có tên gọi, cũng không có thân."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là không."
Phật đáp: "Vì hơi thở ra vào không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có việc làm."
Phật đáp: "Vì không có gì để biết, không có gì để làm." "Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có tên gọi." Phật đáp: "Vì thống (cảm thọ), tưởng (nhận biết hình tướng), niệm không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có đi."
Phật đáp: "Vì các pháp không có đến."
"Bạch Thế Tôn!"
"Ba-la-mật không có gì sánh bằng."
Phật dạy: "Vì các pháp không có gì để nắm lấy."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là tiêu tan."
Phật đáp: "Vì các pháp luôn luôn diệt tận."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không sinh."
Phật đáp: "Vì các pháp không có gì sinh ra."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không làm gì cả."
Phật đáp: "Vì không có người làm."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có cái biết."
Phật dạy: "Vì người biết không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có gì để vượt qua."
Phật đáp: "Vì tìm sống chết không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có gì hư nát."
Phật đáp: "Vì các pháp không có hoại diệt."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như giấc mộng."
Phật đáp: "Vì những gì có trong mộng không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như tiếng vọng."
Phật đáp: "Vì không có tiếng để nghe."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như bóng hình trong gương."
Phật đáp: "Vì hình mặt không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như bóng nắng."
Phật đáp: "Vì dòng nước không thể có được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như trò ảo thuật."
Phật đáp: "Vì việc ảo thuật không thể có được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không bám dính."
Phật dạy: "Vì đầu mối không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không đứt đoạn."
Phật đáp: "Vì không có đầu mối."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không xuất ra."
Phật đáp: "Vì không có hang ổ."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không hý luận (bàn suông, phân biệt vô ích)."
Phật đáp: "Vì mọi hý luận đã diệt."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không tự cao."
Phật đáp: "Vì mọi sự tự cao đã diệt."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không lay động, không chuyển đổi."
Phật đáp: "Vì pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp) thường trụ."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không dừng trụ."
Phật đáp: "Vì các pháp quả thật bình đẳng như vậy."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có chỗ đứng."
Phật đáp: "Vì các pháp không có niệm."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vắng lặng."
Phật đáp: "Vì tưởng và hành (các tác ý và hoạt động của tâm) của các pháp không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có dâm dục."
Phật đáp: "Vì dâm dục không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có giận dữ."
Phật đáp: "Vì không có giận dữ, không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không ngu si."
Phật đáp: "Vì đã diệt mọi tối tăm."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có nhơ bẩn."
Phật đáp: "Vì không có nghi ngờ."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không phải là chúng sinh."
Phật đáp: "Vì không có chúng sinh."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có gì phải trừ bỏ."
Phật đáp: "Vì các pháp không có chỗ ở."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật ở hai bên bờ mé đều không diệt."
Phật đáp: "Vì đã lìa mọi bờ mé."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không bị phá."
Phật đáp: "Vì các pháp không nhận lấy gì."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có gì đáng chê trách (?)."
Phật đáp: "Vì đã vượt qua các địa vị Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa người khác)."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có phân biệt."
Phật đáp: "Vì các pháp không có sự lựa chọn."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có giới hạn."
Phật đáp: "Vì các pháp không thể đo lường so sánh hình tướng (?)."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là hư không."
Phật đáp: "Vì các pháp không thể tính đếm."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là vô thường."
Phật dạy: "Vì các pháp đều hư hoại."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là khổ."
Phật đáp: "Vì các pháp không có bè nhóm, như đánh nhau với sư tử (?)."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là không có ta."
Phật đáp: "Vì các pháp không có chỗ để vào."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là không."
Phật đáp: "Vì các pháp không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là vô tướng (không có hình tướng)."
Phật đáp: "Vì các pháp không có gì sinh ra."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là nội không (sự trống rỗng, không có thực thể riêng của thân tâm bên trong)."
Phật đáp: "Vì nội không không thể có được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là ngoại không (sự trống rỗng của cảnh vật bên ngoài)."
Phật đáp: "Vì pháp ngoại không không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là nội ngoại không (sự trống rỗng của cả trong lẫn ngoài)."
Phật đáp: "Vì nội ngoại không không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là không không (cái không của chính cái không)."
Phật đáp: "Vì không không không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là đại không (cái không của mười phương rộng lớn)."
Phật đáp: "Vì các pháp không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là chí cánh không (cái không rốt ráo, tột cùng)."
Phật đáp: "Vì pháp vô vi (những gì không do tạo tác, không sinh không diệt) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là hữu vi không (cái không của những gì do nhân duyên tạo thành)."
Phật đáp: "Vì cái không của pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là thường không (luôn luôn là không)."
Phật đáp: "Vì thường không không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là vô hữu tế không (cái không của những gì không có đầu cuối, bờ mé)."
Phật đáp: "Vì cái không có bờ mé không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là sở tác sự không (cái không của những việc đã làm)."
Phật đáp: "Vì những việc đã làm không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là tánh không (cái không của bản tánh)."
Phật đáp: "Vì pháp có tánh hữu vi không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là chư pháp không (cái không của mọi pháp)."
Phật đáp: "Vì nội ngoại không không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là tự tướng không (cái không của tướng riêng của từng pháp)."
Phật đáp: "Vì tướng riêng vốn vắng lặng."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là hữu vô không không (cái không của sự trống rỗng của cả có lẫn không)."
Phật đáp: "Vì hữu vô không không thể có được."
"Bạch Thế Tôn! Tứ ý chỉ (bốn pháp an trú tâm, tức tứ niệm xứ: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) là ba-la-mật."
Phật đáp: "Vì thân, cảm thọ, tâm ý và các pháp không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Tứ ý đoạn (bốn sự cố gắng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng điều thiện đã sinh) là ba-la-mật." Phật đáp: "Vì pháp thiện, pháp ác không thể thấy được." "Bạch Thế Tôn! Thần thông là ba-la-mật."
Phật đáp: "Vì bốn thần túc (bốn pháp định làm nền cho thần thông: định do ý muốn, do tinh tấn, do tâm, do quán xét) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Năm căn (năm gốc rễ của sự tu: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ đúng, định, tuệ) là ba-la-mật."
Phật đáp: "Vì năm căn không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là lực."
Phật đáp: "Vì năm lực (sức mạnh do năm căn phát triển thành) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là giác."
Phật đáp: "Vì bảy giác ý (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ: nhớ nghĩ đúng, phân biệt pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, xả bỏ) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là đạo."
Phật đáp: "Vì tám chữ (?) (có lẽ chỉ tám chánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là vô nguyện (không có gì để mong cầu)."
Phật đáp: "Vì mong cầu không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là không."
Phật đáp: "Vì việc không vắng lặng, không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là vô tướng."
Phật đáp: "Vì việc tĩnh lặng không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là giải thoát."
Phật đáp: "Vì tám duy vô (tức tám giải thoát, tám bậc thiền quán giúp thoát khỏi mọi ràng buộc) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là định."
Phật đáp: "Vì chín thứ đệ thiền (chín bậc thiền định nối tiếp nhau từ thấp lên cao) không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là đàn (bố thí)."
Phật đáp: "Vì lòng ganh ghét không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là giới (giữ gìn đạo đức)."
Phật đáp: "Vì giới xấu ác không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là sằn (sằn-đề, tức nhẫn nhục)."
Phật đáp: "Vì sự nhẫn không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là duy-đãi (tinh tấn, siêng năng)."
Phật đáp: "Vì tinh tấn và lười biếng không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là thiền."
Phật đáp: "Vì định và loạn không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là tuệ."
Phật đáp: "Vì trí xấu và trí tuệ không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật)."
Phật đáp: "Vì các pháp không có gì có thể khuất phục được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là dũng mãnh (?) (có lẽ chỉ bốn vô sở úy, bốn điều không sợ hãi của Phật)."
Phật đáp: "Vì trí tuệ thông suốt mọi việc không thể thấy được."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là phân biệt trí (trí phân tích rõ ràng, tức bốn trí biện luận không ngăn ngại)."
Phật đáp: "Vì mọi trí tuệ đều không ngăn ngại."
"Bạch Thế Tôn! Pháp Phật là ba-la-mật."
Phật đáp: "Vì vượt qua các pháp."
"Bạch Thế Tôn! Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) là ba-la-mật."
Phật đáp: "Vì lời nói ra không có sai khác."
"Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật là tự nhiên."
Phật đáp: "Bát-nhã ba-la-mật là tự nhiên, vì được tự tại trong các pháp."
"Bạch Thế Tôn! Pháp Phật là ba-la-mật."
Phật đáp: "Vì mọi việc của các pháp đều được a-duy-tam-phật (giác ngộ trọn vẹn như Phật)."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video