Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha: lớn lao; Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ hoàn hảo đưa người vượt qua bờ khổ sang bờ giác ngộ). Phẩm Nhận biết việc ma, thứ bốn mươi bảy.
Tu-bồ-đề (vị đệ tử của Phật hiểu sâu nhất về lẽ "không") thưa Phật: "Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) khen ngợi những thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), thực hành sáu ba-la-mật (sáu pháp tu hoàn hảo của Bồ-tát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), gây dựng cõi Phật (cõi nước nơi mình sẽ thành Phật), giáo hóa chúng sinh, đức hạnh của họ lớn lao như vậy. Vậy những thiện nam, thiện nữ ấy vì sao lại đi đến chỗ bị cắt đứt, bị chướng ngại?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Biện tài (khả năng giảng nói lưu loát) không phát ra ngay, nên biết đó là ma sự (việc ma: những chướng ngại do ma gây ra, làm người tu thoái lui)."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát biện tài không phát ra ngay lại biết là ma sự?"
Phật nói: "Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) thực hành Bát-nhã ba-la-mật, phải rất lâu mới thành tựu đầy đủ sáu ba-la-mật. Vì thế Bồ-tát biện tài không phát ra ngay, nên biết là ma sự. Tu-bồ-đề! Bồ-tát biện tài bỗng dưng nổi lên đột ngột cũng là ma sự."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao biện tài bỗng dưng nổi lên lại cũng là ma sự?"
Phật nói: "Bồ-tát ấy thực hành sáu ba-la-mật mà biện tài bỗng dưng nổi lên. Vì sao vậy? Vì học không có gốc ngọn, biện tài nổi lên vội vã (?) nên không thể đi đến chỗ rốt ráo; vì thế nên biết là ma sự. Khi Bồ-tát chép kinh này mà chê cười lẫn nhau, tâm loạn không định, ý mọi người không hòa, Bồ-tát như thế là gặp ma sự. Khi chép kinh này mà tự nghĩ: 'Ta không nếm được hương vị trong kinh này,' rồi bỏ đi, cũng nên biết là ma sự. Tu-bồ-đề! Khi giảng kinh này, hoặc khi nhận giữ kinh, mà kiêu căng, nói lời thêu dệt, che lấp người khác, cũng là ma sự. Khi nhận giữ, đọc tụng, học kinh này mà ai nấy tự kiêu căng, chê cười lẫn nhau, Bồ-tát nên biết đó là ma sự. Tu-bồ-đề! Khi nhận kinh này mà mỗi người tâm loạn, ý không hòa hợp với nhau, nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì sao không nếm được hương vị trong kinh mà bỏ đi lại phải biết là ma sự?"
Phật nói: "Những Bồ-tát ấy chưa từng tập thực hành sáu ba-la-mật, chưa từng nghe Bát-nhã ba-la-mật, tự trong lòng nghĩ rằng: 'Ta chưa được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) về sáu ba-la-mật.' Vì thế nghe Bát-nhã ba-la-mật không vui thích nên bỏ đi; nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
"Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát nói: 'Ta chưa được thọ ký,' rồi không vui mà bỏ đi?"
Phật nói: "Người chưa được đạo Bồ-tát thì rốt cuộc không được thọ ký về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Vì thế họ nói: 'Ta chưa được thọ ký về sáu ba-la-mật,' rồi bỏ đi. Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát. Nếu có Bồ-tát trong lòng nghĩ: 'Quê ta không nghe nói đến Bát-nhã ba-la-mật, nơi ta sinh ra cũng không nghe nói đến,' rồi bỏ đi, không muốn học Bát-nhã ba-la-mật nữa. Tâm chuyển đi một niệm là lùi lại một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài); tùy theo số lần chuyển ý nhiều hay ít mà phải trải qua chừng ấy kiếp. Rồi lại đi học những kinh khác, không an trú nơi Tát-vân-nhã (nhất thiết trí: trí tuệ biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật), cũng không đến được Tát-vân-nhã. Những Bồ-tát ấy là bỏ gốc rễ mà vin cành nhánh; nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Những kinh nào không phát xuất từ Tát-vân-nhã mà họ lại muốn học tụng những kinh khác ấy?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đó là ba mươi bảy phẩm pháp (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ cho sự giác ngộ) dành cho hàng Thanh văn (những người nghe Phật giảng mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và ba cửa giải thoát (ba pháp quán dẫn đến giải thoát: không, không có tướng, không mong cầu). Thiện nam, thiện nữ an trú trong đó, cầu lấy quả Tu-đà-hoàn (quả vị Thánh thứ nhất), Tư-đà-hàm (quả thứ hai), A-na-hàm (quả thứ ba), A-la-hán (quả cao nhất, đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), không cầu Tát-vân-nhã, thế là tự gây chướng ngại cho mình. Tu-bồ-đề! Đó là bỏ gốc mà vin cành. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát cũng từ trong Bát-nhã ba-la-mật mà sinh ra; Bát-nhã ba-la-mật cũng sinh ra pháp tu đạo và pháp thế gian. Bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật thì cũng nên học pháp tu đạo, cũng nên học pháp thế gian. Ví như con chó được thức ăn của chủ nhà mà không chịu ăn, lại đi ăn thức ăn của kẻ hầu. Tu-bồ-đề! Đời sau có người học đạo Bồ-tát, đã được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa lại bỏ đi, trở lại vin cành nhánh. Tu-bồ-đề! Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Ví như có người muốn thấy voi, đã gặp được voi rồi lại bỏ đi, quay ra tìm dấu chân voi. Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không khôn."
"Đời sau có người thực hành đạo Bồ-tát, đã được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa lại bỏ đi, quay sang học kinh pháp của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy). Ý ông nghĩ sao, Bồ-tát ấy có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không khôn."
Phật nói: "Bồ-tát ấy nên nhận biết ma sự. Tu-bồ-đề! Ví như có người muốn thấy biển lớn, đã thấy rồi lại bỏ đi, quay ra xem vũng nước đọng trong dấu chân trâu, rồi nói: 'Biển lớn hay nhỏ, đâu có hơn được cái này.' Ý ông nghĩ sao, người ấy có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Không khôn."
Phật nói: "Đời sau có người học đạo Bồ-tát, đã được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa cũng bỏ đi, quay sang học kinh pháp của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật, ở trong đó nhận học, đọc tụng. Tu-bồ-đề, những Bồ-tát ấy nên nhận biết ma sự. Tu-bồ-đề! Ví như người thợ muốn đo theo khuôn mẫu cung điện của mặt trời, mặt trăng mà dựng lên, xây cất cung điện của Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi). Ý ông nghĩ sao, người thợ ấy dù khéo, có làm được chăng?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Việc ấy rất khó, không phải kẻ phàm phu ngu muội ở đời có thể làm được."
Phật nói: "Đời sau có người thực hành đạo Bồ-tát, được học Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, giữa chừng lại bỏ đi, muốn ở trong kinh pháp của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật mà làm cho đầy đủ Tát-vân-nhã và những việc của Tát-vân-nhã. Ý ông nghĩ sao, người ấy có thể thành tựu Tát-vân-nhã chăng?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không thể thành tựu được."
Phật nói: "Bồ-tát ấy nên nhận biết ma sự. Tu-bồ-đề! Ví như có người muốn thấy Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp), thấy rồi lại quay sang xem một ông vua nhỏ, nhìn thật kỹ rồi nói: 'Thân của Thánh vương với người này có gì khác.' Người ấy có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Không khôn."
Phật nói: "Đời sau có người ít phước đức học đạo Bồ-tát, được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, học, giữ, gìn giữ thực hành được nửa chừng thì bỏ, quay sang nhận kinh pháp của A-la-hán và Bích-chi-Phật, lại nói: 'Ta sẽ ở trong đó mà đầy đủ Tát-vân-nhã.' Ý ông nghĩ sao, Bồ-tát ấy có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Không khôn."
Phật nói: "Đó là ma sự của Bồ-tát. Ví như người đói được món ăn trăm vị, lại nghĩ muốn món ăn sáu mươi vị, bỏ món trăm vị mà ăn món sáu mươi vị. Ý ông nghĩ sao, như thế có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Không khôn."
Phật nói: "Đời sau có người học đạo Bồ-tát, được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa rồi bỏ đi, lại tìm Tát-vân-nhã trong kinh pháp của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật. Bồ-tát ấy có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không khôn."
Phật nói: "Đó là ma sự của Bồ-tát. Ví như có người được viên ngọc ma-ni (loại ngọc báu quý nhất) vô giá rồi, lại đem so với thủy tinh. Ý ông nghĩ sao, như thế có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Không khôn."
Phật nói: "Đời sau có người học đạo Bồ-tát, được Bát-nhã ba-la-mật sâu xa rồi lại bỏ đi, đem nó so với kinh pháp của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật, muốn tìm được Tát-vân-nhã trong kinh pháp của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật. Như thế có khôn không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không khôn."
Phật nói: "Đó là ma sự của Bồ-tát. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, thiện nữ chép Bát-nhã ba-la-mật, giữa chừng có nhân duyên khác khởi lên nên không chép được; hoặc có chướng ngại của hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm và đối tượng của ý; hoặc có chướng ngại của Đàn ba-la-mật (bố thí hoàn hảo), chướng ngại của Thi ba-la-mật (giữ giới hoàn hảo), chướng ngại của Sằn ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), chướng ngại của Duy-đãi ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo), chướng ngại của Thiền ba-la-mật (thiền định hoàn hảo), cho đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ cũng đều bị gây chướng ngại. Vì sao? Tu-bồ-đề! Bát-nhã ba-la-mật không phải là chướng ngại; không thể nghĩ bàn, cũng không phải để chọn lựa; không sinh, không diệt, không dính mắc, không đoạn dứt; không ngăn ngại, chẳng phải là cái thấy, chẳng phải là việc làm, chẳng phải chỗ nương tựa. Vì sao vậy? Tu-bồ-đề! Bát-nhã ba-la-mật không có những hình tướng như thế. Nếu có Bồ-tát khi chép kinh này mà gặp những việc chướng ngại như vậy, nên biết đó là ma sự."
Tu-bồ-đề thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này có thể chép được chăng?"
Phật nói: "Không. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật thật ra không thể thấy; đến Đàn ba-la-mật thật cũng không thể thấy; cho đến Tát-vân-nhã cũng không thể thấy. Tất cả những gì có đều không thể thấy. Vì sao? Vì không có gì cả. Cái không có gì cả thì không thể chép được. Tu-bồ-đề! Thiện nam, thiện nữ thực hành đạo Bồ-tát mà nghĩ rằng: 'Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này là cái không có gì cả,' đó là ma sự của Bồ-tát."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Những người thực hành đạo Bồ-tát chép xong chữ của kinh Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này rồi, bám vào trong những chữ ấy mà nói: 'Ta chép Bát-nhã ba-la-mật.' Bạch Thế Tôn! Sáu ba-la-mật này không có pháp văn tự. Vì sao vậy? Vì sáu ba-la-mật không có văn tự, năm ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: thân thể vật chất, cảm nhận, nhận biết hình ảnh, các hoạt động tạo tác của tâm, sự hay biết) cũng không có văn tự, cho đến Tát-vân-nhã cũng không có văn tự. Bạch Thế Tôn! Thiện nam, thiện nữ thực hành đạo Bồ-tát, từ sáu ba-la-mật cho đến Tát-vân-nhã, lại lấy cái 'không văn tự' làm chỗ để đi vào Bát-nhã ba-la-mật, đó cũng là ma sự của Bồ-tát."
"Tu-bồ-đề! Thiện nam, thiện nữ thực hành đạo Bồ-tát, khi chép Bát-nhã ba-la-mật mà khởi lên ý nghĩ nhớ về quận, nước, huyện, ấp, xóm, làng; hoặc nghe tiếng cha mẹ, người mình tôn kính mà nhớ đến cha mẹ; hoặc nhớ anh em, chị em; hoặc nghĩ đến chuyện binh lính, giặc cướp, chuyện dâm dục. Nghĩ như thế rồi lại sinh thêm những ý nghĩ khác. Ma Ba-tuần (vua ma, kẻ chuyên phá hoại người tu hành) lại làm cho ý nghĩ ấy tăng thêm, gây chướng ngại như vậy, muốn khiến việc chép kinh bị đứt giữa chừng, không chép giữ được nữa. Tu-bồ-đề! Đó là ma sự của Bồ-tát.
Nếu thiện nam, thiện nữ thực hành đạo Bồ-tát, khi chép giữ Bát-nhã ba-la-mật mà có việc được cúng dường đến — áo mặc, chăn đắp, tiền của lợi lộc, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men khi đau ốm — rồi nói: 'Nhờ ta chép Bát-nhã ba-la-mật nên được những sự cúng dường này,' và ưa thích điều đó, thì nên biết đó là ma sự. Tu-bồ-đề! Khi chép kinh này, ma Ba-tuần đến trước Bồ-tát nói đủ thứ chuyện về những kinh sâu xa khác. Bồ-tát có ẩu-hòa câu-xá-la (phương tiện khéo léo: sự khéo biết dùng cách thích hợp để tu hành và cứu độ người) thì không nhận lời ma nói. Vì sao? Vì những kinh ấy không thể đưa người đến Tát-vân-nhã. Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát ấy không có tâm ẩu-hòa câu-xá-la thì nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa sẽ muốn bỏ đi."
Phật nói: "Ta đã vì các Bồ-tát mà nói rộng về ẩu-hòa câu-xá-la; ai muốn được ẩu-hòa câu-xá-la thì nên tìm trong Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Tu-bồ-đề! Thiện nam, thiện nữ cầu Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát: con đường tu thành Phật để cứu độ chúng sinh) mà bỏ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, muốn tìm ẩu-hòa câu-xá-la trong kinh pháp của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật. Tu-bồ-đề! Nên biết đó là ma sự của Bồ-tát."
Kinh Phóng Quang Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ mười.
Kinh Phóng Quang Bát-nhã, quyển thứ mười một.
Đời Tây Tấn, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Vô-la-xoa người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tây Vực) vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video