Phẩm thứ năm mươi mốt: "Vì việc lớn mà xuất hiện", thuộc kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Ma-ha nghĩa là lớn; Bát-nhã ba-la-mật là trí tuệ đưa người vượt từ bờ mê sang bờ giác ngộ, thấy suốt bản chất trống không của mọi sự).
Lúc bấy giờ Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý trống không) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Bát-nhã ba-la-mật này vô cùng sâu xa, vì việc lớn mà xuất hiện, không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có gì sánh bằng, không thể hạn định."
Phật nói: "Đúng thế, Tu-bồ-đề! Bát-nhã ba-la-mật vì việc lớn mà xuất hiện, vì việc không gì sánh bằng mà xuất hiện. Vì sao? Tu-bồ-đề! Năm ba-la-mật (năm pháp tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định) đều từ trong đó mà được thành tựu, tương ưng (hòa hợp, ăn khớp) với Bát-nhã ba-la-mật. Nội không, ngoại không (sự trống không của các giác quan bên trong và các đối tượng bên ngoài) và hữu vô không (sự trống không của cả cái có lẫn cái không) đều từ Bát-nhã ba-la-mật mà ra. Ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ con đường giác ngộ), thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), thập bát pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) đều từ trong đó mà ra, tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật. Phật địa (địa vị của Phật) và trí tuệ Tát-vân-nhã (trí biết rõ tất cả mọi pháp, trí tuệ viên mãn của Phật) đều từ trong đó mà ra, tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ví như vị chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp), các nước nhỏ có việc gì đều tự lo liệu xong, vị chuyển luân thánh vương không phải lo lắng gì. Vì sao? Vì các vua nước nhỏ đã sẵn nhận lệnh dạy của thánh vương, cho nên ngài không phải lo nữa. Pháp của hàng đệ tử, pháp của Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ không cần thầy, nhưng không đi giáo hóa rộng), pháp của các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) và pháp của chư Phật đều từ Bát-nhã ba-la-mật mà ra; Bát-nhã ba-la-mật lo liệu xong mọi việc ấy. Vì thế, Tu-bồ-đề, Bát-nhã ba-la-mật vì việc lớn mà xuất hiện, vì việc không gì sánh bằng mà xuất hiện. Nó không nhận lấy ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết, hành là sự tạo tác của tâm, thức là sự nhận thức), không đi vào ngũ ấm; vì hợp với lẽ không nhận lấy, không đi vào; cho đến Tát-vân-nhã cũng vậy. Từ đạo Tu-đà-hoàn (bậc đã vào dòng thánh, quả vị thứ nhất) đến đạo La-hán (bậc đã dứt sạch phiền não), đạo Bích-chi Phật cũng không nhận lấy, không đi vào; cho đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn) cũng không nhận lấy, không đi vào."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Vì sao ngũ ấm không nhận lấy, không đi vào, cho đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ cũng không nhận lấy, không đi vào?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ý ông thế nào, ông có thấy ngũ ấm có chỗ đi vào, có chỗ nhận lấy không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Không thấy. Bạch Thế Tôn! Cho đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ cũng không nhận lấy, không đi vào."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Con cũng không thấy ngũ ấm có nhận lấy, có đi vào; cũng không thấy Tam-da-tam-Phật (bậc Chánh Đẳng Giác, tức Phật toàn giác) có nhận lấy, có đi vào."
Phật nói: "Hay thay, hay thay, Tu-bồ-đề! Ta cũng không thấy ngũ ấm, ta cũng không nhận giữ ngũ ấm; cho đến Tam-da-tam-bồ, ta cũng không thấy, cũng không nhận giữ, không thấy chỗ đi vào. Tu-bồ-đề! Đối với Phật địa ta cũng không thấy, Tát-vân-nhã cũng không thấy, việc của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến) cũng không nhận lấy, cũng không nắm giữ. Vì thế, Tu-bồ-đề, Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) cũng không nên nhận lấy ngũ ấm, cũng không nên đi vào ngũ ấm; đối với việc của Phật, việc của Tát-vân-nhã, việc của Như Lai cũng không nắm giữ, cũng không đi vào."
Các thiên tử cõi Dục (các vị trời ở cõi còn ham muốn) và các thiên tử cõi Sắc (các vị trời ở cõi có thân hình vi tế, đã lìa ham muốn) cùng bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật vô cùng sâu xa, khó hiểu thấu, không thể nghĩ bàn, sâu xa vi diệu, là điều người có trí mới biết và hiểu được. Bạch Thế Tôn! Được gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, đều là do công đức và gốc lành đã làm vào thời các đức Phật quá khứ, do được gặp gỡ chân tri thức (bạn lành, thầy tốt chân chính chỉ dẫn đường tu). Bạch Thế Tôn! Giả sử tất cả chúng sinh trong ba ngàn đại thiên thế giới (một đại thế giới gồm hàng tỷ thế giới nhỏ) đều tin Tam tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp, Tăng), đều đạt được quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm (bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (bậc không còn trở lại cõi ham muốn), A-la-hán, Bích-chi Phật; trí tuệ và đạo đức mà các bậc thánh hiền ấy có được, cũng không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà nhớ nghĩ, quán sát, xưng tụng, ưa thích chỉ trong một ngày; công đức của người ấy vượt lên trên họ.
Vì sao? Từ trí Tu-đà-hoàn lên đến trí Bích-chi Phật, và từ lòng tin cho đến vô sở tùng sanh pháp nhẫn (sự an trụ vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không từ đâu sinh ra) — này các thiên tử — đều không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà chép, giữ gìn, đọc tụng, giữ gìn thực hành chỉ trong một ngày, sẽ mau đạt nê-hoàn (niết-bàn: sự tắt hẳn mọi phiền não khổ đau), hơn cả công đức làm ra theo đạo La-hán, Bích-chi Phật; hoặc hơn người trải qua một kiếp (một khoảng thời gian dài vô cùng) phụng hành các kinh khác, rời bỏ Bát-nhã ba-la-mật mà không trụ nơi Tát-vân-nhã (?). Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này giảng rộng về tam thừa (ba cỗ xe đưa người đến giải thoát: Thanh văn, Bích-chi Phật, Bồ-tát), khiến các vị La-hán, Bích-chi Phật đều được lòng tin của mình, không mất điều mình đáng được; các Bồ-tát Ma-ha-tát cũng nhờ trong đó mà thành A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."
Bấy giờ các thiên tử cõi Sắc và các thiên tử cõi Dục đồng thời khen ngợi: "Bạch Thế Tôn! Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật này không thể nghĩ bàn. Từ trong đó sinh ra lòng tin và niềm vui, khiến các vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu hành để tự giải thoát) đều được điều mình đáng được, thành đạo Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi Phật; lại khiến các Bồ-tát Ma-ha-tát thành A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, thành A-duy-tam-Phật (thành Phật, giác ngộ hoàn toàn); vậy mà Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này cũng không tăng, cũng không giảm."
Các thiên tử cõi Sắc và cõi Dục đều cúi đầu, mặt sát đất lễ Phật, đi quanh Phật ba vòng rồi ra đi. Đi chưa xa, bỗng nhiên biến mất, ai nấy đều trở về cõi trời.
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này liền hiểu, thì người ấy từ đâu đến mà sinh ở nơi này?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này liền hiểu, không chán, không ngờ vực, lại cũng không vướng mắc, trong lòng luôn nghĩ nhớ, mong muốn được nghe, trọn không rời xa. Dù đi, dù đứng, dù ngồi, dù nằm, đều thường theo pháp sư (người giảng giải, truyền dạy kinh pháp), lòng không rời xa. Tu-bồ-đề! Ví như con bê mới sinh, lòng trọn không muốn rời xa mẹ. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, đọc tụng thuộc lòng, vui mừng giữ gìn thực hành, hiểu nghĩa trong đó, lòng cũng không muốn rời xa pháp sư dù chỉ trong chốc lát. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy vốn từ cõi người mà đến, nay sinh ở đây lại được làm người. Vì sao? Vì thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đời trước đã nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này, chép, giữ gìn, đọc tụng, giữ gìn thực hành những điều trong đó, cúng dường hoa, hương, lụa, lọng, cờ phướn. Nhờ công đức ấy mà từ cõi người đến đây, nay gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, nghe liền hiểu ngay."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Có Bồ-tát Ma-ha-tát nào, như lời Phật nói, đã làm đầy đủ công đức và gốc lành, đã cúng dường chư Phật, lại từ nơi kia đến sinh ở nơi này, lại gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, chép, giữ gìn, đọc tụng, tin vui, giữ gìn thực hành — có người như thế không?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Có người ở phương khác đã cúng dường chư Phật, đã được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Vì thế đến sinh ở nơi này, lại gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, nghe liền hiểu ngay, tin vui, giữ gìn thực hành.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nên biết Bồ-tát Ma-ha-tát ấy cũng đã từ cõi trời Đâu-thuật (cõi trời nơi Bồ-tát Di-lặc đang ở để chờ thành Phật) mà đầy đủ công đức và gốc lành. Vì sao? Vì Bồ-tát ấy đã nghe kinh sâu xa này từ Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp ở thế giới này); vì thế nay đến sinh ở nơi này, gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, nghe liền hiểu ngay, tin vui, giữ gìn thực hành. Tu-bồ-đề! Nếu có Bồ-tát nào đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà có lòng ngờ vực, chán nản, thì người ấy đời trước khi nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa đã không hỏi về trí tuệ trong đó; vì thế nay tuy đến sinh ở đây nghe sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), lòng vẫn tiếp tục ngờ vực, không tin, không nhận, cũng không vui thích.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Người ấy trước kia nghe về nội không, ngoại không và hữu vô không, cũng không hỏi về những điều trong đó; vì thế nay vẫn tiếp tục không tin, không vui. Người ấy đời trước nghe về ba mươi bảy phẩm, mười tám pháp riêng của Phật, không tin, không vui, không hỏi về những điều trong đó; vì thế nay đến đây nghe Bát-nhã ba-la-mật thì kinh hãi, lấy làm lạ, ngờ vực, không tin, không vui.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu có Bồ-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật, từ một ngày đến năm ngày, thường hỏi về những điều trong đó, thì nhờ vậy, sinh ra ở đâu cũng thường được nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, trọn không rời điều mình đã hỏi. Vì sao? Tu-bồ-đề! Vì Bồ-tát ấy chỉ mới được nghe và hỏi về những điều trong đó, còn sự thực hành thì chưa đầy đủ. Tu-bồ-đề! Nếu có người lúc thì muốn nghe Bát-nhã ba-la-mật, lúc thì không muốn nghe, ý chí không bền vững, có khi lại nhân đó mà khởi lên những duyên khác. Ví như tấm áo mỏng bay theo gió sang đông sang tây. Nên biết Bồ-tát ấy mới học chưa lâu, chưa gặp chân tri thức; đó là do chưa cúng dường chư Phật quá khứ, chưa làm công đức và gốc lành; do không siêng học, đọc tụng; do chưa đạt sáu ba-la-mật; do chưa đạt nội không, ngoại không và hữu vô không; do không học lục thông (sáu năng lực thần thông siêu việt), ba mươi bảy phẩm, Tát-vân-nhã. Nên biết đó là người mới học, ít ưa thích pháp, không thể chép giữ Bát-nhã ba-la-mật, nhận lấy, học và đọc tụng, cũng chưa thể tập thực hành những việc trong đó.
Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát, gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không nghĩ đến việc chép, giữ gìn, đọc tụng, giữ gìn thực hành, cho đến Tát-vân-nhã cũng không nghĩ đến việc học, nhận lấy, gần gũi, thì nên biết những người ấy có thể rơi vào nhị địa (hai bậc của hàng tu tự giải thoát: La-hán và Bích-chi Phật). Vì sao? Vì thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy thấy Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không nghĩ đến việc chép, giữ gìn, nhận lấy, học và gần gũi. Vì thế người ấy liền đi vào hai bậc kia, sẽ rơi vào bậc đạo La-hán, Bích-chi Phật."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video