Phẩm thứ năm mươi hai: "Thí dụ", thuộc kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Ma-ha nghĩa là lớn; Bát-nhã ba-la-mật là trí tuệ đưa người vượt từ bờ mê sang bờ giác ngộ, thấy suốt bản chất trống không của mọi sự).
Phật bảo Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý trống không): "Ví như giữa biển lớn, chiếc thuyền bỗng bị vỡ nát. Những người trên thuyền nếu không nắm lấy tấm ván, khúc gỗ, hoặc ôm lấy xác người chết [để nổi], thì biết rằng những người ấy trọn không thể vượt qua được, đều sẽ cùng chìm. Vì sao? Vì mỗi người đều không nắm lấy chỗ nương tựa. Người nào nắm được tấm ván hay cột buồm thì liền vượt qua được, thân được an ổn, vì đã nắm lấy chỗ nương để tự cứu mình.
Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) đi theo con đường Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), lòng tin vui còn ít, tuy gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa nhưng không đọc tụng, không nhận lấy, không nương tựa gần gũi, không tập thực hành sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), cho đến Tát-vân-nhã (trí biết rõ tất cả mọi pháp, trí tuệ viên mãn của Phật) cũng không gần gũi, thì nên biết người ấy giữa đường gặp trở ngại, không thể đạt đến Tát-vân-nhã, sẽ chứng quả La-hán (bậc đã dứt phiền não, tự giải thoát cho mình) hoặc Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ không cần thầy, nhưng không đi giáo hóa rộng). Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát, đối với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn) có lòng tin vui, có năng lực, có nhớ nghĩ, có hiểu biết, có bố thí, có thực hành, gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa liền chép, giữ gìn, nhận lấy, học, gần gũi và đọc tụng, thì nên biết người ấy có thể nhận giữ Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, thành A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, đạt đến Tát-vân-nhã, trọn không bị trở ngại giữa đường mà rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật, có thể giáo hóa chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật.
Tu-bồ-đề! Ví như có người cầm chiếc bình hỏng (bình đất chưa nung) đi lấy nước, nên biết chẳng bao lâu bình ấy sẽ bể nát. Vì sao? Vì bình chưa được nung chín. Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát, tuy có lòng tin vui, có nhớ nghĩ, có bố thí, có hiểu biết, có gần gũi, có thực hành đối với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, nhưng không nhận giữ sáu ba-la-mật, không có ẩu-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo: tài khéo vận dụng mọi cách thích hợp để tu hành và cứu độ mà không vướng mắc), lại không nhận giữ nội không, ngoại không (sự trống không của các giác quan bên trong và các đối tượng bên ngoài) và hữu vô không (sự trống không của cả cái có lẫn cái không), không nhận lấy ngũ thông (năm năng lực thần thông), ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ con đường giác ngộ), cho đến Tát-vân-nhã cũng không gần gũi, thì nên biết người ấy giữa đường gặp trở ngại. Tu-bồ-đề! Thế nào là giữa đường gặp trở ngại? Là rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật.
Ví như có người cầm chiếc bình đã nung chín, hoặc đến sông, đến giếng, hoặc đến đầm, đến ao để lấy nước, nên biết người ấy lấy được nước mang về, an ổn không mất. Vì sao? Vì bình đã thành. Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát, đối với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ có lòng tin vui hết mực, có bố thí, nhớ nghĩ, hiểu biết, có thực hành, có trí tuệ, nhận lấy sáu ba-la-mật và ẩu-hòa-câu-xá-la, gần gũi Tát-vân-nhã, thì nên biết người ấy đi đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ trọn không bị vướng ngại.
Tu-bồ-đề! Ví như ở biển lớn có chiếc thuyền mới đóng xong, chưa được sửa sang cho chắc chắn, cũng chưa được trang bị tính toán đầy đủ, mà đã chở của cải hàng hóa lên thuyền, ngồi thuyền đi đến nơi nào đó; nên biết chiếc thuyền ấy chẳng bao lâu sẽ vỡ giữa đường, của cải trôi dạt tan tác mỗi thứ một nơi. Đó là vì người lái buôn ấy không có cách khéo, nên mất hết vật mang theo, mất cả báu vật lớn. Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn làm việc của Bồ-tát, đối với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ tuy có lòng tin vui, có tin, có bố thí, có nhớ nghĩ, có hiểu biết, nhưng công đức còn ít, gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không chép giữ, đọc tụng, nhận lấy và học, đối với sáu ba-la-mật cũng không nhận lấy và học, cũng không gần gũi việc của Tát-vân-nhã, không có ẩu-hòa-câu-xá-la. Tu-bồ-đề! Nên biết người ấy giữa đường gặp trở ngại, mất báu vật lớn — báu vật lớn ấy là Tát-vân-nhã — người ấy giữa đường rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật.
Ví như người có trí trước hết sửa sang chiếc thuyền, tính toán trang bị cho thật chắc chắn, rồi mới chở hàng lên, ngồi thuyền đi đến nơi mình muốn. Nên biết người ấy chắc chắn đến được nơi mình muốn, được châu báu, an ổn không mất mát. Vì sao? Vì thuyền và đồ dùng trên thuyền đều chắc chắn vững bền. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát, có lòng tin vui lớn, có bố thí, có nhớ nghĩ, có hiểu biết, có thực hành đối với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, gặp Bát-nhã ba-la-mật sâu xa liền nhận lấy, học, chép giữ, đọc tụng, giữ gìn thực hành, đối với sáu ba-la-mật đều có công đức, lòng luôn gần gũi Tát-vân-nhã, thì sẽ thành A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, trọn không bị vướng ngại, không rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật.
Tu-bồ-đề! Ví như có người một trăm hai mươi tuổi, lại mắc bệnh, hoặc bệnh phong, hoặc bệnh nóng lạnh. Ý ông thế nào, người ấy có thể tự đứng dậy đi lại được không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Không thể. Vì sao? Người ấy đã già, dù không có bệnh còn không thể đứng dậy đi lại, huống gì lại có bệnh, gân sức cạn kiệt, làm sao còn đi đến đâu được?"
"Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát, đối với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ tuy có lòng tin vui, có bố thí, có nhớ nghĩ, có năng lực, có thực hành, nhưng công đức trong sáu ba-la-mật còn ít, cũng không gần gũi việc của Tát-vân-nhã, không có ẩu-hòa-câu-xá-la, thì nên biết người ấy giữa đường gặp trở ngại, rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật. Vì sao? Vì không có được ẩu-hòa-câu-xá-la của Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Tu-bồ-đề! Nếu ông già nói trên đã khỏi bệnh, lại có hai người khỏe mạnh mỗi người đỡ một bên nách, nắm một cánh tay, nói với ông già: 'Ông cứ yên lòng, đừng sợ, chúng tôi sẽ đưa ông đến nơi ông muốn, trọn không bỏ ông.' Người ấy có thể đi đến nơi nào đó được không?"
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Có thể đến được nơi muốn đến."
Phật nói: "Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát, đối với A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ có lòng tin vui hết mực, có năng lực, có bố thí, có thực hành, có trí tuệ, đối với sáu ba-la-mật đều có công đức, lòng luôn gần gũi Tát-vân-nhã, có ẩu-hòa-câu-xá-la, thì biết Bồ-tát ấy trọn không bị vướng ngại, đủ sức đi đến A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, không bị lay chuyển mà rơi vào đạo Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Bích-chi Phật."
Lúc ấy Thế Tôn khen Tu-bồ-đề: "Hay thay, hay thay! Ông đã vì các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) mà nay hỏi Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến) việc này. Nếu có Bồ-tát mang ý tưởng về cái 'ta' mà thực hành sáu ba-la-mật, nói: 'Ta đã làm, đã thực hành sáu ba-la-mật', rồi liền kiêu căng. Bồ-tát hành như thế trọn không thể nhờ sáu ba-la-mật mà vượt qua được. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy không biết bờ bên kia (bờ giác ngộ, giải thoát), cũng không biết bờ bên này (bờ sinh tử, mê lầm), không được sáu ba-la-mật nâng đỡ, không được Tát-vân-nhã nâng đỡ, giữa đường rơi vào bậc La-hán, Bích-chi Phật, cũng không sinh ra trong Tát-vân-nhã.
Tu-bồ-đề! Thế nào là Bồ-tát không có ẩu-hòa-câu-xá-la? Đó là thiện nam tử, thiện nữ nhân đi theo con đường Bồ-tát mà không dùng ẩu-hòa-câu-xá-la để thực hành sáu ba-la-mật; đối với sáu ba-la-mật đều có ý tưởng về cái 'ta': 'Ta đã làm được điều này'; thực hành sáu ba-la-mật mà tự kiêu căng. Vì sao? Vì trong sáu ba-la-mật vốn không hề có ý nghĩ ấy, không có sự phân biệt. Người có ý nghĩ ấy thì luôn ở bờ bên này; chỉ biết bờ bên này mà không biết bờ bên kia, thì không được sáu ba-la-mật nâng đỡ, cũng không được Tát-vân-nhã nâng đỡ, giữa đường rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật, cũng không sinh ra trong Tát-vân-nhã. Tu-bồ-đề! Bồ-tát như thế không được ẩu-hòa-câu-xá-la nâng đỡ, liền rơi vào hàng La-hán, Bích-chi Phật.
Tu-bồ-đề! Thế nào là Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật được ẩu-hòa-câu-xá-la nâng đỡ, không rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật mà thành A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ? Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành sáu ba-la-mật không có ý nghĩ về cái 'ta', đối với sáu ba-la-mật mà không kiêu căng. Vì sao? Vì trong sáu ba-la-mật cũng không có ý nghĩ ấy, cũng không có sự kiêu căng. Bồ-tát biết bờ bên này, biết bờ bên kia thì được sáu ba-la-mật nâng đỡ, được ẩu-hòa-câu-xá-la nâng đỡ, sinh ra trong Tát-vân-nhã, không rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật. Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành như thế thì không rơi vào đạo La-hán, Bích-chi Phật, được sáu ba-la-mật nâng đỡ, được ẩu-hòa-câu-xá-la nâng đỡ, được Tát-vân-nhã che chở."
Hết quyển thứ mười một của kinh Phóng Quang Bát-nhã.
Kinh Phóng Quang Bát-nhã, quyển thứ mười hai.
Do Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Vô-la-xoa, người nước Vu Điền (một vương quốc xưa ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), đời Tây Tấn, vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video